← Ελλάδα

1996-decision-547-2012

ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡΙΘΜ. ∗547/VΙI/2012 Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΕ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ Συνεδρίασε στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του 1ου ορόφου του κτιρίου των γραφείων της, επί της οδού Κότσικα 1Α, Αθήνα, την 20η Μαρτίου 2012, ηµέρα Τρίτη και ώρα 10:00, µε την εξής σύνθεση: Πρόεδρος: ∆ηµήτριος Κυριτσάκης Μέλη: Ιωάννης Μπιτούνης, Εµµανουέλα Τρούλη, Ιωάννης Αυγερινός και Βασιλική-Χρυσοβαλάντου Μήλλιου, λόγω αποχής του τακτικού µέλους, ∆ηµητρίου ∆ανηλάτου. Γραµµατέας: Ηλιάνα Κούτρα Τα λοιπά Τακτικά µέλη της Επιτροπής δεν συµµετείχαν, διότι απείχαν λόγω κωλύµατος. Θέµα της συνεδρίασης: Λήψη απόφασης επί του αυτεπάγγελτου έλεγχου στην αγορά «παραγωγής και εµπορίας ετοίµου σκυροδέµατος» στην Περιφέρεια Κρήτης για διαπίστωση ενδεχόµενης παράβασης των άρθρων 1, 2 του νόµου 703/1977, ως ίσχυε. Πριν την έναρξη της συζήτησης ο Πρόεδρος όρισε Γραµµατέα της υπόθεσης την Ηλιάνα Κούτρα, µε αναπληρώτρια την Παρασκευή Ζαχαριά. Η αρχικά ορισθείσα ηµεροµηνία συζήτησης της υπόθεσης για την 8η Μαρτίου 2012, αναβλήθηκε, λόγω κήρυξης από το ∆ικηγορικό Σύλλογο Αθηνών αποχής των δικηγόρων από τα καθήκοντά τους. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης τα νοµίµως κλητευθέντα ενδιαφερόµενα µέρη παραστάθηκαν ως εξής: α) η εταιρία ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε. µε τον νόµιµο εκπρόσωπό της, […] µετά των πληρεξουσίων δικηγόρων, Ευθυµίας Κινινή και Σταύρου Κουταλά, β) ∗ Από την παρούσα απόφαση έχουν παραλειφθεί, σύµφωνα µε το άρθρο 28 του Κανονισµού Λειτουργίας και ∆ιαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισµού (ΦΕΚ 54/Β΄/16.1.2013), τα στοιχεία εκείνα, τα οποία κρίθηκε ότι αποτελούν επιχειρηµατικό απόρρητο. Στη θέση των στοιχείων που έχουν παραλειφθεί υπάρχει η ένδειξη […]. Όπου ήταν δυνατό τα στοιχεία που παραλείφθηκαν αντικαταστάθηκαν µε ενδεικτικά ποσά και αριθµούς ή µε γενικές περιγραφές (εντός […]). 1 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ η εταιρία ΛΑΤΟΜ ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε. διά του πληρεξουσίου δικηγόρου, Αλέξιου ∆ηµητρακόπουλου, γ) η εταιρία ΡΕΘΥΜΝΙΑΚΗ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. µε τον νόµιµο εκπρόσωπο […] µετά των πληρεξουσίων δικηγόρων Θεώνης Παναγοπούλου και Σπυρίδωνα Κοµητόπουλου, δ) ο ΣΥΝ∆ΕΣΜΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΕΤΟΙΜΟΥ ΣΚΥΡΟ∆ΕΜΑΤΟΣ ΚΑΙ Α∆ΡΑΝΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ∆ΥΤΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ µε τον νόµιµο εκπρόσωπο του, […], ε) η εταιρία ΜΠΕΤΟ∆ΟΜΗ Α.Ε. µε τον νόµιµο εκπρόσωπό της […] µετά των πληρεξουσίων δικηγόρων Θεώνης Παναγοπούλου και Σπυρίδωνα Κοµητόπουλου, στ) η εταιρία ΛΑΤΟΜΙΚΗ ΜΠΕΤΟΝ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ Α.Β.Τ.&Ε.Ε. µε τον νόµιµο εκπρόσωπό της και πληρεξούσιο δικηγόρο Γεώργιο Φραντζεσκάκη, ζ) η εταιρία ΛΑΤΟΜΙΚΗ Α.Ε. µε τον νόµιµο εκπρόσωπό της και πληρεξούσιο δικηγόρο Γεώργιο Φραντζεσκάκη, η) η εταιρία TRANS-BETON ∆ΟΜΙΚΗ Α.Ε. µε τον νόµιµο εκπρόσωπό της […], θ) η εταιρία ΜΑΡΜΙ Α.Ε. διά του πληρεξουσίου δικηγόρου, Ιωάννη Μανουρά, ι) η εταιρία ΦΙΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε. µε τον νόµιµο εκπρόσωπό της […] και κ) η εταιρία ΕΡΓΟΜΠΕΤΟΝ ΧΑΝΙΩΝ Α.Β.Ε.Τ.Ε. µε τον νόµιµο εκπρόσωπό της […]. Οι εταιρίες: […](ΕΥΡΩΜΠΕΤΟΝ), ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε., SUPER BETON ([…]) Α.Β.&Ε.Ε, ΑΦΟΙ ΦΡΕΣΚΟΥ Ο.Ε. και ΜΠΕΡΕΣ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε. καίτοι κλητεύθησαν νοµίµως, δεν παραστάθηκαν. Στην αρχή της συζήτησης, ο δικηγόρος της εταιρίας ΜΠΕΤΟ∆ΟΜΗ Α.Ε. κ. Κοµητόπουλος προέβαλε αίτηµα αναβολής για το λόγο ότι ανέλαβε την υπόθεση λίγες ηµέρες πριν και δεν είχε το χρόνο η εταιρία να συγκεντρώσει τα απαιτούµενα στοιχεία προκειµένου να υποβληθεί υπόµνηµα. Ανάλογο αίτηµα υπέβαλε ο ίδιος δικηγόρος και για λογαριασµό της εταιρίας ΡΕΘΥΜΝΙΑΚΗ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. καθώς και ο δικηγόρος της εταιρίας ΛΑΤΟΜ ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε. κ. ∆ηµητρακόπουλος. Μετά από ακρόαση επί των αιτηµάτων των υπολοίπων µερών και διάσκεψη των Μελών της Επιτροπής, η Επιτροπή οµόφωνα απέρριψε τα αιτήµατα της αναβολής για το λόγο ότι υπήρξε επαρκής χρόνος στις εταιρίες για την προετοιµασία τους και σε κάθε περίπτωση θα έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν υποµνήµατα και να συµµετάσχουν στην ακροαµατική διαδικασία µε όλα τα νόµιµα µέσα. Στη συνέχεια, η Επιτροπή Ανταγωνισµού εξέτασε τις προτεινόµενες δεσµεύσεις, σύµφωνα µε το άρθρο 13 του Κανονισµού Λειτουργίας και ∆ιαχείρισης της 2 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Επιτροπής Ανταγωνισµού, που υπέβαλε µε το υπόµνηµά της η εταιρία ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε. Ο Πρόεδρος, αφού έλαβε τη διαβεβαίωση ότι δεν υπήρχαν αντιρρήσεις εκ µέρους της υποβάλλουσας τις δεσµεύσεις να παρίστανται κατά τη συζήτηση αυτών και όσοι εκ των διαδίκων δεν είχαν υποβάλει σχετικές αιτήσεις, έδωσε το λόγο στον Εισηγητή της υπόθεσης Ιωάννη Μπιτούνη, ο οποίος ανέπτυξε συνοπτικά την µε αριθ. πρωτ. 1881/2.3.2012 εισήγησή του επί των προτεινόµενων δεσµεύσεων της ως άνω εταιρίας και λαµβάνοντας υπόψη όσα αναφέρονται αναλυτικά στην ως άνω εισήγηση, πρότεινε την απόρριψη της πρότασης ανάληψης δεσµεύσεως από την εταιρία ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε. Κατόπιν το λόγο έλαβε η πληρεξούσια δικηγόρος της εταιρίας ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε., η οποία τοποθετήθηκε επί της εισηγήσεως. Στη συνέχεια διασκέφθηκε επί των προτεινόµενων δεσµεύσεων, αφού αποχώρησαν από την αίθουσα τα ενδιαφερόµενα µέρη και οι παριστάµενοι υπηρεσιακοί παράγοντες της Γενικής ∆ιεύθυνσης Ανταγωνισµού και µετά από διαλογική συζήτηση, αφού έλαβε υπόψη της τα στοιχεία του φακέλου, την εισήγηση του αρµόδιου Εισηγητή, τις απόψεις που διατύπωσε προφορικώς το ενδιαφερόµενο µέρος κατά τη συζήτηση επί των ως άνω προτεινόµενων δεσµεύσεων, αποφάσισε οµόφωνα την απόρριψη της πρότασης ανάληψης δεσµεύσεων από την εταιρία ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε., διότι αποτελούν απλώς συµµόρφωση στις διατάξεις του Νόµου. Εποµένως, δεν προσφέρουν κάτι περισσότερο αφής στιγµής η παράβαση, όπως τουλάχιστον παρουσιάζεται, αφορά το παρελθόν. Μετά την απόρριψη των προτεινόµενων δεσµεύσεων η Επιτροπή συνέχισε τη συζήτηση επί της ουσίας της υπόθεσης. Ο λόγος δόθηκε στον αρµόδιο Εισηγητή, Ιωάννη Μπιτούνη, ο οποίος ανέπτυξε συνοπτικά την µε αριθ. πρωτ. 5310/22.8.11 γραπτή εισήγηση και λαµβάνοντας υπόψη όσα αναφέρονται αναλυτικά σε αυτή, πρότεινε, τα εξής: • Να διαπιστωθεί η ως άνω περιγραφείσα ενιαία παράβαση και ειδικότερα: • Να διαπιστωθεί ότι το από 30.7.2001 συµφωνητικό που σύναψαν οι εταιρίες ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε, ΛΑΤΟΜ-ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε., ΡΕΘΥΜΝΙΑΚΗ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. και ΕΥΡΩΜΠΕΤΟΝ, µε τη συµµετοχή και το συντονισµό του Συνδέσµου Βιοµηχανιών Ετοίµου Σκυροδέµατος και Αδρανών Υλικών ∆υτικής Κρήτης, και το 3 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ οποίο εφαρµόσθηκε µέχρι την 22.8.2005, παραβιάζει το άρθ. 1 του ν. 703/77, όπως ίσχυε. • Να διαπιστωθεί ότι το από 22.8.2005 συµφωνητικό που σύναψαν οι εταιρίες ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε., ΜΠΕΤΟ∆ΟΜΗ Α.Ε., ΛΑΤΟΜ-ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε., ΡΕΘΥΜΝΙΑΚΗ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. και ΕΥΡΩΜΠΕΤΟΝ και το οποίο εφαρµόσθηκε τουλάχιστον µέχρι την 1.3.2006, παραβιάζει το άρθ. 1 του ν. 703/77, όπως ίσχυε. • Να διαπιστωθεί ότι η ανταλλαγή πληροφοριών µεταξύ των εταιριών ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε., ΛΑΤΟΜ-ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε., ΡΕΘΥΜΝΙΑΚΗ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. και ΕΥΡΩΜΠΕΤΟΝ άρχισε από την 30.7.2001 και συνεχίσθηκε και µετά την λήξη του δεύτερου από 22.8.2005 συµφωνητικού τουλάχιστον έως το 2008, παραβιάζει το άρθρ. 1 του ν. 703/77, όπως ίσχυε. Να διαπιστωθεί ότι για το Σύνδεσµο Βιοµηχανιών Ετοίµου Σκυροδέµατος και Αδρανών Υλικών ∆υτικής Κρήτης η σχετική παράβαση έλαβε χώρα το χρονικό διάστηµα από 30.7.2001 έως την 22.8.2005, ηµεροµηνία υπογραφής του δεύτερου συµφωνητικού. Να διαπιστωθεί ότι για την εταιρία ΜΠΕΤΟ∆ΟΜΗ Α.Ε. η σχετική παράβαση έλαβε χώρα το χρονικό διάστηµα από την ηµεροµηνία υπογραφής του δεύτερου από 22.8.2005 συµφωνητικού, µέχρι τη λήξη αυτού την 1.3.2006. • Να επιβληθούν στις συµµετέχουσες επιχειρήσεις και στον Σύνδεσµο Βιοµηχανιών Ετοίµου Σκυροδέµατος και Αδρανών Υλικών ∆υτικής Κρήτης πρόστιµα για την τέλεση των διαπιστωθεισών παραβάσεων του άρθρου 1 του ν. 703/77, όπως ίσχυε. • Να διαπιστωθεί ότι µε βάση τα στοιχεία του φακέλου δεν υφίστανται επαρκή στοιχεία για τη διαπίστωση παράβασης του άρθρου 1, όπως ίσχυε, αναφορικά µε τις εταιρίες ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε. και ΛΑΤΟΜΙΚΗ ΜΠΕΤΟΝ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ Α.Β.Τ.&Ε.Ε. του νοµού Λασιθίου, τις εταιρίες ΛΑΤΟΜΙΚΗ Α.Ε., TRANS BETON∆ΟΜΙΚΗ Α.Ε., ΜΑΡΜΙ Α.Ε., SUPER BETON A.E. και ΑΦΟΙ ΦΡΕΣΚΟΥ Ο.Ε. του νοµού Ηρακλείου και τις εταιρίες ΦΙΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε., ΕΡΓΟΜΠΕΤΟΝ ΧΑΝΙΩΝ Α.Β.Ε.Τ.Ε. και ΜΠΕΡΕΣ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε. του νοµού Χανίων. • Να διαπιστωθεί ότι από τα στοιχεία του φακέλου δεν στοιχειοθετείται παράβαση του άρθρου 2 ν. 703/77. • Τέλος, σε περίπτωση που η Επιτροπή Σας αποφασίσει την επιβολή προστίµου κατά τα ανωτέρω προτεινόµενα, να απειληθούν οι συµµετέχουσες επιχειρήσεις και ο 4 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εν λόγω Σύνδεσµος µε αυξηµένο πρόστιµο σε περίπτωση συνέχισης ή επανάληψης της παράβασης κατά τα οριζόµενα στο άρθρο 25 παρ. 1 του ν. 3959/2011. Κατόπιν το λόγο έλαβαν οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των ενδιαφεροµένων µερών καθώς και οι νόµιµοι εκπρόσωποί τους, οι οποίοι τοποθετήθηκαν επί της εισηγήσεως, ανέπτυξαν τις απόψεις τους, έδωσαν διευκρινήσεις και απάντησαν σε ερωτήσεις που τους υπέβαλαν ο Πρόεδρος και τα Μέλη της Επιτροπής Ανταγωνισµού. Για τη θεµελίωση των ισχυρισµών της, οι πληρεξούσιοι δικηγόροι της εταιρίας ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε. ζήτησαν την εξέταση µάρτυρα. Η Επιτροπή αποδεχόµενη το αίτηµά τους εξέτασε τον µάρτυρα, […]. Με την ολοκλήρωση της ακροαµατικής διαδικασίας και την εξέταση των µαρτύρων οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των µερών ζήτησαν και ο Πρόεδρος της Επιτροπής χορήγησε προθεσµία τριών

(3)εργάσιµων ηµερών µετά την παραλαβή των πρακτικών από τα ενδιαφερόµενα µέρη, προκειµένου να υποβάλουν τα συµπληρωµατικά υποµνήµατά τους. Η Επιτροπή συνήλθε σε διάσκεψη την 15η Μαΐου 2012 (ηµέρα Τρίτη και ώρα 14:00), η οποία συνεχίσθηκε την 26η Ιουνίου 2012 (ηµέρα Τρίτη και ώρα 13:00) και την 21η Σεπτεµβρίου 2012 (ηµέρα Παρασκευή και ώρα 14:30), όπου και ολοκληρώθηκε, στην ως άνω αίθουσα συνεδριάσεων του 1ου ορόφου των Γραφείων της και αφού έλαβε υπόψη της τα στοιχεία του φακέλου της κρινόµενης υπόθεσης, την Εισήγηση, τις απόψεις που διατύπωσαν προφορικώς τα ενδιαφερόµενα µέρη κατά την συζήτηση της υπόθεσης και µε τα υποµνήµατα τα οποία υπέβαλαν, τα επισυναπτόµενα έγγραφα καθώς και τα όσα κατέθεσε ο µάρτυρας κατά την ακροαµατική διαδικασία, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ:
  1. Ενώπιον της Επιτροπής Ανταγωνισµού εισήχθη η υπόθεση επί του αυτεπάγγελτου ελέγχου στην αγορά «παραγωγής και εµπορίας ετοίµου σκυροδέµατος» στην Περιφέρεια Κρήτης για διαπίστωση ενδεχόµενης παράβασης των άρθρων 1, 2 του νόµου 703/1977, ως ίσχυε. 5 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ι. ΙΣΤΟΡΙΚΟ
  2. Στις 30.10.2008 ο […], κάτοικος Ηρακλείου Κρήτης, κοινοποίησε στη Γενική ∆ιεύθυνση Ανταγωνισµού (εφεξής Γ.∆.Α.) επιστολή του προς τον Πρωθυπουργό (αριθ. πρωτ. 7567/30.10.2008) στην οποία διαµαρτύρεται για τις υψηλές τιµές στις οποίες πωλείται το έτοιµο σκυρόδεµα στο νοµό Ηρακλείου σε σχέση µε τους λοιπούς νοµούς της Κρήτης. Στις 24.11.2008, ο καταγγέλλων διαβίβασε στη Γ.∆.Α. επιστολή του […] Ηρακλείου Κρήτης […] προς τον Πρόεδρο του Τεχνικού Επιµελητηρίου της Ελλάδας του Τοµέα Ανατολικής Κρήτης (Τ.Ε.Ε. Τ.Α.Κ. Ηρακλείου) (αριθ. πρωτ. 8276/24.11.2008) η οποία αναφέρεται στην υψηλή τιµή πώλησης του ετοίµου σκυροδέµατος στον νοµό Ηρακλείου και στις σηµαντικές αποκλίσεις αυτής µεταξύ των νοµών της περιφέρειας Κρήτης.
  3. Κατόπιν των ανωτέρω, η Γ.∆.Α. θεώρησε ότι το ζήτηµα του υψηλού κόστους αγοράς του έτοιµου σκυροδέµατος στην Κρήτη χρήζει περαιτέρω έρευνας και ανάλυσης. Προκειµένου να συλλεχθούν τα απαραίτητα στοιχεία για την έρευνα, η Γ.∆.Α. διενήργησε αιφνίδιους επιτόπιους ελέγχους στις 11 και 12 Φεβρουαρίου 2009 σε εταιρίες σκυροδέµατος στους 4 νοµούς της περιφέρειας Κρήτης (ΛΑΤΟΜΙΚΗ Α.Ε., TRANS BETON-∆ΟΜΙΚΗ Α.Ε., ΜΑΡΜΙ Α.Ε., SUPER BETON Α.Ε., ΑΦΟΙ ΦΡΕΣΚΟΥ Ο.Ε., ΦΙΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε., ΕΡΓΟΜΠΕΤΟΝ ΧΑΝΙΩΝ Α.Β.Ε.Τ.Ε., ΛΑΤΟΜ-ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε., ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε., ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε. και ΛΑΤΟΜΙΚΗ ΜΠΕΤΟΝ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ Α.Β.Τ.&Ε.Ε.) καθώς και στο Σύνδεσµο Ελληνικών Βιοµηχανιών Σκυροδέµατος (ΣΕΒΕΣ), για ενδεχόµενες παραβάσεις του ν. 703/77, ως ίσχυε.
  4. Από την εξέταση των συλλεχθέντων από τους επιτόπιους ελέγχους στοιχείων προέκυψε η ανάγκη συλλογής πληροφοριών και από άλλες εταιρίες παραγωγής σκυροδέµατος (ΜΠΕΡΕΣ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε. του νοµού Χανίων, ΜΠΕΤΟ∆ΟΜΗ Α.Ε., ΡΕΘΥΜΝΙΑΚΗ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. και ΕΥΡΩΜΠΕΤΟΝ του νοµού Ρεθύµνου), η συγκέντρωση των οποίων έγινε µε τη µέθοδο του ερωτηµατολογίου ή/και των καταθέσεων. 6 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΙΙ. ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ
  5. Οι ελεγχόµενες εταιρίες προέβαλαν µε τα υποµνήµατά τους σειρά από ενστάσεις τις οποίες εξέτασε η Επιτροπή Ανταγωνισµού. Συγκεκριµένα: Α. ΕΝΣΤΑΣΗ ΠΑΡΑΒΙΑΣΗΣ ΤΟΥ ∆ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗΣ ΑΚΡΟΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΥΝΑΣ ΛΟΓΩ «ΕΛΛΕΙΨΗΣ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΙΜΟΥ».
  6. Με το υπ’ αριθµ. πρωτ. 196/26.4.2012 υπόµνηµά της η εταιρία ΜΠΕΤΟ∆ΟΜΗ Α.Ε. παραπονείται ότι στην Έκθεση του Εισηγητή δεν περιλαµβάνεται αναφορά στο ύψος του προτεινόµενου προς επιβολή προστίµου. Η εταιρία υποστηρίζει ότι η έλλειψη της όποιας αναφοράς στο ύψος του προτεινόµενου προστίµου συνιστά ευθεία παράβαση των συνταγµατικά κατοχυρωµένων δικαιωµάτων της σε προηγούµενη ακρόαση και άµυνα, ο σεβασµός των οποίων προϋποθέτει την έγκαιρη, πλήρη και σαφή γνώση του κατηγορητηρίου.
  7. Η εν λόγω ένσταση είναι απορριπτέα ως αβάσιµη. Η σχετική εισήγηση περιλάµβανε όλα τα κρίσιµα πραγµατικά και νοµικά στοιχεία για τον υπολογισµό του προστίµου (συµπεριλαµβανοµένων των στοιχείων για τη σοβαρότητα και διάρκεια της παράβασης), τα οποία, σε συνδυασµό µε τις σχετικές κατευθυντήριες γραµµές για τον υπολογισµό των προστίµων, ήταν επαρκή για να επιτρέψουν στην καταγγελλόµενη εταιρία να προσδιορίσει το ενδεχόµενο ύψος του επαπειλούµενου προστίµου και το βαθµό έκθεσής της σε αυτό, ώστε να προετοιµάσει την άµυνά της. Εφόσον, εποµένως, η εισήγηση περιείχε τα κύρια πραγµατικά και νοµικά στοιχεία που µπορούσαν να επισύρουν πρόστιµο στην υπό κρίση υπόθεση, δεν υφίσταται πληµµέλεια, εξαιτίας της οποίας παραβιάστηκε το δικαίωµα της προηγούµενης ακρόασης των συµπραττουσών επιχειρήσεων
  8. 1 Βλ. ενδεικτικά ∆ΕφΑθ 888/2010, σκ. 9, ∆ΕφΑθ 3008/2009, σκ. 21, ∆ΕφΑθ 1682/2009, σκ. 16, καθώς και Αποφάσεις ∆ΕΚ 322/81 Michelin κατά Επιτροπής, σκ. 19-20, ∆ΕΚ C-189/02P, C-202/02P, C-205/02P έως C-208/02P και C-213/02P Dansk Rοrindustri κλπ. κατά Επιτροπής, σκ. 428-429, και ∆ΕΚ C-328/05P SGL Carbon AG κατά Επιτροπής, σκ.
  9. 7 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Β. ΕΝΣΤΑΣΗ ΠΑΡΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 101 ΣΛΕΕ ΚΑΙ 1 Ν.703/77
  10. Με τα υπ’ αριθµ. πρωτ. 194/26.4.2012 και 64/13.2.2012 υποµνήµατά τους αντίστοιχα, οι εταιρίες ΛΑΤΟΜ ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε. και ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε. εγείρουν ζήτηµα παραγραφής των παραβάσεων των άρθρων 101 ΣΛΕΕ και 1 ν. 703/77, εφόσον, σύµφωνα µε τους ισχυρισµούς τους, το από 30.07.2001 συµφωνητικό είχε ως ηµεροµηνία λήξης την 31.12.
  11. Σύµφωνα µε τις εταιρίες, οι σχετικές παραβάσεις µόνο ως αυτοτελείς µπορούν να θεωρηθούν και όχι τµήµατα µιας ενιαίας και συνεχούς παράβασης. Ως εκ τούτου, έχει µεσολαβήσει η πενταετής παραγραφή κατά το έτος 2009, οπότε και έγινε η πρώτη έρευνα της Γ.∆.Α., σύµφωνα µε τη διάταξη του άρθρου 42 παρ. 1 του Ν. 3959/
  13. Η ως άνω ένσταση είναι απορριπτέα ως αβάσιµη. Προεχόντως διότι οι αποδιδόµενες παραβάσεις είναι διαρκείς και επί των περιπτώσεων αυτών ακόµη και το άρθρο 25 παρ. 2 του Κανονισµού 1/2003, ορίζει σαφώς ότι «….αν µια παράβαση είναι διαρκής ή έχει διαπραχθεί κατ' εξακολούθηση, η παραγραφή αρχίζει από την ηµέρα παύσης της παράβασης»
  14. Συγκεκριµένα, το από 30.07.2001 συµφωνητικό είχε όντως ως ηµεροµηνία λήξης την 31.12.
  15. Εντούτοις, όπως φαίνεται από το ίδιο το 2 Το άρθρο 25 του Κανονισµού ορίζει περαιτέρω στην παρ. 3: «Η παραγραφή που ισχύει για την επιβολή προστίµων ή χρηµατικών ποινών διακόπτεται από κάθε πράξη της Επιτροπής ή της αρχής ανταγωνισµού ενός κράτους µέλους η οποία αποβλέπει στη διερεύνηση ή σε διαδικασίες κατά της παράβασης. Η διακοπή της παραγραφής ισχύει από την ηµεροµηνία κοινοποίησης της πράξης σε µια τουλάχιστον επιχείρηση ή ένωση επιχειρήσεων που µετείχε στην παράβαση. Στις πράξεις που συνεπάγονται τη διακοπή της παραγραφής συγκαταλέγονται οι εξής: α) οι γραπτές αιτήσεις της Επιτροπής ή της αρχής ανταγωνισµού ενός κράτους µέλους για την παροχή πληροφοριών· β) οι γραπτές εντολές διεξαγωγής ελέγχου που χορηγεί στους υπαλλήλους της η Επιτροπή ή η αρχή ανταγωνισµού ενός κράτους µέλους· γ) η κίνηση διαδικασίας από την Επιτροπή ή από την αρχή ανταγωνισµού ενός κράτους µέλους· δ) η κοινοποίηση έκθεσης αιτιάσεων από την Επιτροπή ή την αρχή ανταγωνισµού ενός κράτους µέλους.
  16. Η διακοπή της παραγραφής ισχύει για όλες τις επιχειρήσεις και ενώσεις επιχειρήσεων που συµµετείχαν στην παράβαση.
  17. Η παραγραφή αρχίζει εκ νέου µετά από κάθε διακοπή. Ωστόσο, η παραγραφή επέρχεται το αργότερο την ηµέρα παρέλευσης προθεσµίας ίσης µε το διπλάσιο της προθεσµίας παραγραφής, υπό την προϋπόθεση ότι η Επιτροπή δεν έχει επιβάλει πρόστιµο ή χρηµατική ποινή. Η προθεσµία αυτή παρατείνεται κατά χρονικό διάστηµα ίσο µε το χρόνο αναστολής της παραγραφής κατά τα προβλεπόµενα στην παράγραφο
  19. Η παραγραφή που ισχύει για την επιβολή προστίµων και χρηµατικών ποινών αναστέλλεται για όσο καιρό η απόφαση της Επιτροπής αποτελεί αντικείµενο εκκρεµούσας διαδικασίας ενώπιον του ∆ικαστηρίου.» 8 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συµφωνητικό, σε περίπτωση που κάποια εταιρία δεν εκφράσει εγγράφως κάποια διαφορετική θέση µέχρι την 31.12.2001, η εν λόγω συµφωνία παρατείνεται αυτοµάτως και επ' αόριστον µε αναπροσαρµογή των επί µέρους δεδοµένων κατά τακτά χρονικά διαστήµατα ή εκτάκτως εάν υπάρχει σπουδαίος λόγος. Ως εκ τούτου, εφόσον δεν υπήρξε κάποια έγγραφη διαφοροποίηση ή καταγγελία από καµία εταιρία, το εν λόγω συµφωνητικό ίσχυσε τουλάχιστον µέχρι την υπογραφή του δεύτερου συµφωνητικού, ήτοι µέχρι την 22.8.
  21. Σηµειωτέον ότι ο εφαρµοστέος εν προκειµένω ν. 703/1977 δεν προβλέπει ουδεµία προθεσµία παραγραφής. Αλλά τόσο µε βάση τις γενικές διατάξεις του δικαίου, όσο και µε βάση τη διάταξη του άρθρου 42 παρ. 2 του Ν. 3959/2011, η όποια παραγραφή επί διαρκών παραβάσεων εκκινεί από την ηµέρα παύσης της παράβασης.
  22. Συνεπώς, κατά την άποψη της Επιτροπής, δεν προκύπτει ζήτηµα παραγραφής των διαπιστούµενων παραβάσεων. ΙII. Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ Γ.∆.Α.
  23. Η Γ.∆.Α., στο πλαίσιο του αυτεπάγγελτου ελέγχου στον κλάδο έτοιµου σκυροδέµατος στην Περιφέρεια Κρήτης, συγκέντρωσε µεγάλο αριθµό στοιχείων τα οποία προήλθαν από: α) τις απαντήσεις των εταιριών στο ειδικά σχεδιασµένο για τον έλεγχο ερωτηµατολόγιο, β) τη συλλογή εγγράφων και ηλεκτρονικών αρχείων κατά τον επιτόπιο έλεγχο στις εγκαταστάσεις των ελεγχθεισών εταιριών σκυροδέµατος, γ) τις καταθέσεις από τους νοµίµους εκπροσώπους και υπαλλήλους των εµπλεκόµενων εταιριών ενώπιον της Γ.∆.Α., καθώς και δ) συµπληρωµατικές επιστολές παροχής στοιχείων προς τις εµπλεκόµενες εταιρίες.
  24. Από την ανάλυση των απαντήσεων των ελεγχόµενων εταιριών στο ερωτηµατολόγιο προέκυψαν τα ακόλουθα συµπεράσµατα:
  25. Επτά
(7)από τις δώδεκα
(12)ελεγχόµενες εταιρίες έχουν ως µοναδικό αντικείµενο εργασιών την παραγωγή και διάθεση έτοιµου σκυροδέµατος (SUPER BETON A.E., TRANS-BETON ∆ΟΜΙΚΗ Α.Ε., ΑΦΟΙ ΦΡΕΣΚΟΥ Ο.Ε., ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε., ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ ΜΠΕΤΟΝ 9 Α.Ε., ΛΑΤΟΜΙΚΗ ΜΠΕΤΟΝ ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ Α.Β.Τ.& Ε.Ε., ΜΠΕΡΕΣ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.). ∆ύο από τις εταιρίες διαθέτουν λατοµεία και δραστηριοποιούνται επιπλέον στην εξόρυξη και εµπορία αδρανών υλικών (ΛΑΤΟΜΙΚΗ Α.Ε. και ΛΑΤΟΜ-ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε.) ενώ δύο στην κατασκευή ιδιωτικών ή/και δηµόσιων τεχνικών έργων (ΜΑΡΜΙ Α.Ε., ΕΡΓΟΜΠΕΤΟΝ ΧΑΝΙΩΝ Α.Β.Ε.Τ.Ε.) και τρεις στην παραγωγή και εµπορία ασφαλτοµίγµατος (ΜΑΡΜΙ Α.Ε., ΦΙΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε., ΛΑΤΟΜ- ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε.).
  1. Οι ελεγχόµενες εταιρίες στους νοµούς Χανίων και Ρεθύµνου είναι ανεξάρτητες εταιρίες και δεν ανήκουν σε όµιλο εταιριών. Στους νοµούς Ηρακλείου και Λασιθίου δραστηριοποιούνται 3 όµιλοι: α) ο όµιλος εταιριών ΗΡΑΚΛΗΣ στον οποίο ανήκει η εταιρία SUPER BETON Α.Ε., β) ο όµιλος εταιριών του […] στον οποίο ανήκει η εταιρία TRANS BETON∆ΟΜΙΚΗ Α.Ε. κατά 50,1% (το 49,9% ανήκει στον όµιλο ΤΙΤΑΝ) και γ) ο όµιλος εταιριών της ΛΑΤΟΜΙΚΗ Α.Ε. που διαθέτει επίσης και την ΛΑΤΟΜΙΚΗ ΜΠΕΤΟΝ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ Α.Β.Τ.&Ε.Ε.
  2. Σύµφωνα µε στοιχεία που προσκόµισαν οι ελεγχόµενες εταιρίες, οι προµήθειές τους σε αδρανή υλικά γίνονται από λατοµεία που ανήκουν είτε στις ίδιες τις εταιρίες, είτε σε εταιρίες του οµίλου τους ή των µετόχων τους (ως φυσικά πρόσωπα που ελέγχουν λατοµεία τα οποία δεν ανήκουν στον όµιλο εταιριών των εξεταζόµενων εταιριών). Ελάχιστες από τις ελεγχόµενες εταιρίες αγοράζουν αδρανή υλικά από ανεξάρτητους προµηθευτές.
  3. Σύµφωνα µε στοιχεία που προσκόµισαν οι ελεγχόµενες εταιρίες, οκτώ
(8)από τις δώδεκα
(12)εταιρίες διαθέτουν µια µονάδα παραγωγής σκυροδέµατος (ΛΑΤΟΜΙΚΗ Α.Ε., SUPER BETON A.E., ΜΑΡΜΙ Α.Ε., ΑΦΟΙ ΦΡΕΣΚΟΥ Ο.Ε., ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε., ΛΑΤΟΜΙΚΗ ΜΠΕΤΟΝ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ Α.Β.Τ.& Ε.Ε., ΜΠΕΡΕΣ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε. και ΕΡΓΟΜΠΕΤΟΝ ΧΑΝΙΩΝ Α.Β.Ε.Τ.Ε.), από δύο µονάδες διαθέτουν οι εταιρίες που δραστηριοποιούνται στο νοµό Ρεθύµνου, τρεις µονάδες η εταιρία του νοµού Ηρακλείου TRANSBETON–∆ΟΜΙΚΗ Α.Ε. και πέντε µονάδες η εταιρία ΦΙΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε. του νοµού Χανίων. 10 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  1. Όσον αφορά στην προµήθεια τσιµέντου, οι εταιρίες αναφέρουν ότι δεν κάνουν εισαγωγές από άλλα κράτη αλλά προµηθεύονται τσιµέντο από τις µοναδικές εταιρίες που έχουν σταθµούς διανοµής στην Κρήτη, ήτοι τις εταιρίες Α.Γ.Ε.Τ. ΗΡΑΚΛΗΣ και ΤΙΤΑΝ Α.Ε. Συγκεκριµένα, η εταιρία ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε. προµηθεύεται τσιµέντο […] ενώ οι εταιρίες SUPER BETON Α.Ε., ΛΑΤΟΜ-ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε. και ΜΠΕΡΕΣ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε. […]. Οι λοιπές οκτώ από τις ελεγχόµενες εταιρίες προµηθεύονται τσιµέντο και από τις δυο τσιµεντοπαραγωγούς, Α.Γ.Ε.Τ. ΗΡΑΚΛΗΣ και ΤΙΤΑΝ Α.Ε.
  2. Όσον αφορά στην τιµή αγοράς του τσιµέντου, υπάρχουν αποκλίσεις στην τιµή αγοράς του µεταξύ των 4 νοµών της Κρήτης. Για παράδειγµα, ο συχνότερα χρησιµοποιούµενος για παρασκευή σκυροδέµατος τύπος γκρι τσιµέντου «32,5 N», τον Αύγουστο του 2008, πωλείτο χύδην από την εταιρία […], στην µεν […] Κρήτης προς […]€/τόνος, στην δε […] Κρήτης προς […]€/τόνος, δηλαδή κατά […] στην πρώτη από ότι στη δεύτερη. Όπως διαπιστώνεται από τις τιµές τιµοκαταλόγου στις οποίες οι ελεγχόµενες εταιρίες αγόραζαν τον συγκεκριµένο τύπο τσιµέντου, το εύρος των τιµών είναι […] καθ’ όλη την πενταετία 2004-2008 και κυµαίνεται µεταξύ των […] τιµών για τις εταιρίες […] και τις […] των εταιριών του νοµού […]. Οι διαφορές αυτές στο κόστος αγοράς του τσιµέντου, είτε αυτό προέρχεται από την Α.Γ.Ε.Τ. ΗΡΑΚΛΗΣ είτε από την ΤΙΤΑΝ Α.Ε., είναι σχετικά αναµενόµενες λόγω της επιβάρυνσης που υφίσταται το συνολικό κόστος του τσιµέντου κατά τη µεταφορά του από τους σταθµούς διανοµής των εταιριών Α.Γ.Ε.Τ. ΗΡΑΚΛΗΣ και ΤΙΤΑΝ Α.Ε. στο Ηράκλειο Κρήτης προς την έδρα της εκάστοτε εταιρίας παραγωγής σκυροδέµατος. Όσο πιο αποµακρυσµένη από το Ηράκλειο ή οδικώς δυσπρόσιτη είναι η περιοχή στην οποία οι τσιµεντοβιοµηχανίες καλούνται να µεταφέρουν το προϊόν τους τόσο υψηλότερη και η τιµή αγοράς του. Πιο αναλυτικά, η κατάσταση ανά νοµό είναι η εξής: ● Οι […] τιµές αγοράς τσιµέντου σηµειώνονται, µέχρι τις αρχές του 2008, στο νοµό […] µε δεύτερες […] αυτές στο νοµό […], ανεξαρτήτως τσιµεντοβιοµηχανίας (Α.Γ.Ε.Τ. ΗΡΑΚΛΗΣ ή ΤΙΤΑΝ Α.Ε.). Μετά το Φεβρουάριο του 2008, οι τιµές […] µε αποτέλεσµα οι τιµές […] της Κρήτης και δεύτερες […] οι τιµές […] ενώ ακολουθούν οι τιµές […] και µετά […]. 11 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ● Μεταξύ […] και […], έως τις αρχές του 2008 οι τιµές, ανεξαρτήτως εταιρίας, ήταν […] από τις αντίστοιχες […]. Έκτοτε […] τις τιµές […] µε αποτέλεσµα οι πιο […] τιµές να είναι […], έπειτα […] και εν συνεχεία […] και τέλος […]. ● Παρόµοια είναι η κατάσταση από πλευράς τιµών και µεταξύ […] και νοµού […]. Έως τις αρχές του 2008 οι τιµές, ανεξαρτήτως εταιρίας, ήταν […] από τις αντίστοιχες […]. Έκτοτε οι τιµές […] δεν συνέχισαν την ίδια […] πορεία µε αποτέλεσµα οι […] τιµές να είναι […] […] και κατόπιν στα […] ενώ ακολουθούν οι τιµές […] πρώτα […] και ύστερα […].
  3. Σχετικά µε τον τρόπο διαµόρφωσης της τιµής πώλησης του σκυροδέµατος, οι εταιρίες συνοµολογούν ότι ο σηµαντικότερος παράγοντας είναι το κόστος των πρώτων υλών (αδρανών υλικών, τσιµέντου και χηµικών πρόσθετων) που φθάνει γύρω στο 68-75% του συνολικού κόστους ανάλογα µε τον τύπο σκυροδέµατος. Το υπόλοιπο περίπου 25%-32% προσδιορίζεται από το εργατικό κόστος, τα καύσιµα, τα αναλώσιµα, τα ανταλλακτικά, τα λιπαντικά, τα λάστιχα, το κόστος του χρήµατος καθώς και τα λοιπά έξοδα (ρεύµα, πάγια, λειτουργικά, αποσβέσεις). Το καθαρό περιθώριο κέρδους για όλους τους τύπους σκυροδέµατος διαµορφώνεται περίπου σε 5%. Σύµφωνα µε τις απαντήσεις αρκετών εκ των ελεγχόµενων εταιριών, την τελική τιµή πώλησης του σκυροδέµατος διαµορφώνει ο ανταγωνισµός. Αναφέρεται ότι υπάρχει πάντα διαπραγµάτευση µε τους πελάτες, είτε µικροί είναι αυτοί είτε µεγάλοι. Ως σηµείο αφετηρίας είναι η τιµή τιµοκαταλόγου, ενώ η έκπτωση που δίδεται στη συνέχεια εξαρτάται από τον πελάτη, τον όγκο και την απόσταση του έργου. Πιθανά, στον ίδιο πελάτη να δίνονται διαφορετικές τιµές ανά έργο και περιοχή. Η πίστωση είναι συνήθως 2 µήνες που πιθανά επιµηκύνεται και σαφώς αυξάνει την τιµή.
  4. Προκειµένου να γίνει σύγκριση µεταξύ των τιµών ετοίµου σκυροδέµατος των ελεγχόµενων εταιριών, η Γ.∆.Α. κατά τον επιτόπιο έλεγχο ζήτησε από τις εταιρίες να προσκοµίσουν πίνακα µε τις τιµές πώλησης των προϊόντων τους καθώς και τις αναπροσαρµογές των τιµών αυτών κατά το διάστηµα 2004-
  5. Οι εταιρίες των τριών νοµών […] (πλην της […]) απάντησαν αποστέλλοντας τιµές τιµοκαταλόγου ανά κατηγορία σκυροδέµατος, η εταιρία […] απέστειλε εύρος τιµών ανά κατηγορία σκυροδέµατος και οι εταιρίες του νοµού […] απέστειλαν µέσες τιµές πώλησης ανά κατηγορία σκυροδέµατος. 12 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  6. Από τη σύγκριση προέκυψε ότι οι αποκλίσεις στις τιµές τιµοκαταλόγου του έτοιµου σκυροδέµατος µεταξύ των 3 νοµών της Κρήτης ξεπερνούν το 10%. Η κατηγορία σκυροδέµατος C20/25 κατά τον Απρίλιο του 2008 πωλούνταν στην Ιεράπετρα Λασιθίου κατά […]% […] από ότι στο Ηράκλειο. Ειδικότερα, τα συµπεράσµατα ανά νοµό έχουν ως εξής : ● Στην περιοχή της Ιεράπετρας, οι δύο ελεγχόµενες εταιρίες παραγωγής σκυροδέµατος εµφανίζουν τις […] τιµές των τριών νοµών της Κρήτης ([…]) και είναι […]. Στα µέσα του έτους 2008 οι τιµές πώλησης του τύπου σκυροδέµατος C20/25 των εταιριών αυτών κυµαίνονται στα […]€/µ3, µε την εταιρία […] να είναι πάντα […], αν και ελάχιστα, από την […]. Η µεγαλύτερη απόκλιση τιµών µεταξύ τους ήταν […]% κατά το 2004 για τον τύπο C20/25 ενώ έκτοτε η διαφορά τους […] φθάνοντας στο […]% κατά το
  7. ● Στο νοµό Ρεθύµνου οι τιµές τιµοκαταλόγου σκυροδέµατος των δύο ελεγχόµενων εταιριών διαµορφώνονται […] από αυτά της περιοχής της Ιεράπετρας, κυµαινόµενα στο […]€/µ3 για τον τύπο C20/25 και το 2008, µε την εταιρία […] να είναι πιο […] από την […] για το πρώτο διάστηµα έως τον Σεπτέµβρη 2005, να έχουν […] τιµές στη συνέχεια µέχρι τον Απρίλιο 2008 και έκτοτε η […] να είναι […] από την […] κατά […]% περίπου. ● Στο νοµό Ηρακλείου εµφανίζονται οι µεγαλύτερες αποκλίσεις µεταξύ εταιριών σε νοµό, […]. Ταυτόχρονα, στο νοµό Ηρακλείου παρατηρούνται […] σκυροδέµατος που πωλεί εταιρία στους τρεις από τους τέσσερις νοµούς της Περιφέρειας Κρήτης. Ειδικότερα, ως τις αρχές του 2007, οι τιµές σκυροδέµατος C20/25 κυµαίνονται από […] €/µ3 έως […] €/µ3 που είναι […] τιµοκαταλόγου των τριών νοµών της Περιφέρειας Κρήτης για την τριετία 2004-
  8. Κατά το 2007 και 2008, οι τιµές όλων των εταιριών του νοµού […] µε αποτέλεσµα […] εταιρίες του νοµού να φθάσουν τα επίπεδα των εταιριών του νοµού […]. Το 2008, οι τιµές του C20/25 στο νοµό […] κυµάνθηκαν από […] €/µ3 έως […] €/µ3 - σηµειωτέον ότι στη σύγκριση δεν έχει λάβει µέρος η εταιρία […] που αντί […]. ● Στο νοµό Χανίων, δεν διατέθηκαν τιµές τιµοκαταλόγου προς σύγκριση µεταξύ των εταιριών. Όπως προαναφέρθηκε, στο αίτηµα της Γ.∆.Α. να προσκοµίσουν οι εταιρίες σκυροδέµατος πίνακα µε τις τιµές πώλησης των προϊόντων τους και τις αντίστοιχες αναπροσαρµογές κατά το διάστηµα 2004-2008, οι εταιρίες των Χανίων απάντησαν ως εξής: Η µεν […] δήλωσε ότι «κατά την περίοδο 2004-2008 οι πωλήσεις δεν γίνονται µε βάση τιµοκαταλόγους αλλά µε βάση τον ανταγωνισµό» και κατά συνέπεια ο 13 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ πίνακας που προσκόµισε δεν περιέχει τιµές τιµοκαταλόγου αλλά «ενδεικτικές τιµές ανά χρήση» οι οποίες είναι σταθερές καθ’ όλη την πενταετία για κάθε κατηγορία προϊόντος. Παραδείγµατος χάρη για την κατηγορία σκυροδέµατος C20/25 η «ενδεικτική» τιµή της πενταετίας είναι […]€/µ
  9. Παρόµοιο πίνακα µε τις ίδιες ακριβώς τιµές ανά προϊόν προσκόµισε η εταιρία […] για την τετραετία 2005-2008 αναφέροντας ότι «από το 2005 δεν υπάρχει ουσιαστικά, λόγω έντονου ανταγωνισµού, συγκεκριµένος τιµοκατάλογος, οι τιµές πώλησης προσαρµόζονται στον ανταγωνισµό». Ακολουθώντας την ίδια λογική, η εταιρία […] στην αντίστοιχη επιστολή της αναφέρει ότι δεν διαθέτει «αρχείο µε τις πληροφορίες … όπως µας τις ζητάτε». Αντί αυτών των πληροφοριών παραθέτουν «πίνακες κατά είδος µε τις µέσες τιµές κάθε µήνα για την πενταετία 2004 έως 2008».
  10. ∆εδοµένων των ανωτέρω, η σύγκριση µεταξύ των εταιριών του νοµού Χανίων είναι δυνατόν να γίνει µόνο για τις µέσες τιµές πώλησης3 των προϊόντων, οι οποίες µπορούν να εξαχθούν από τα λοιπά προσκοµισθέντα στοιχεία αξίας και όγκου πωλήσεων των τριών εταιριών.
  11. Στα αδρανή υλικά, άµµος, ψηφίδα, χαλίκι, γαρµπίλι, οι αποκλίσεις τιµών µεταξύ των 4 νοµών της Κρήτης δεν είναι τόσο εµφανείς και τα συµπεράσµατα πολύ δύσκολο να εξαχθούν. Ο λόγος που συµβαίνει αυτό είναι διότι, όπως προαναφέρθηκε, πολλές από τις ελεγχόµενες εταιρίες ή οι όµιλοί τους διαθέτουν λατοµικές επιχειρήσεις ή ακόµα οι µέτοχοί τους ελέγχουν τέτοιες επιχειρήσεις µε αποτέλεσµα οι αγορές των αδρανών υλικών στους διάφορους νοµούς της Κρήτης να µην είναι συγκρίσιµες. 3 Με τον όρο µέση τιµή πώλησης ενός προϊόντος εννοείται το πηλίκο της αξίας του προϊόντος διά του όγκου πωλήσεών του. 14 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Α. ΣΥΛΛΕΧΘΕΝΤΑ ΕΓΓΡΑΦΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΕΠΙΤΟΠΙΟ ΕΛΕΓΧΟ
  12. Η Γ.∆.Α., κατά τους επιτόπιους ελέγχους που διενήργησε σε κάθε είδος και κατηγορία βιβλίων και στοιχείων στις έδρες των επιχειρήσεων, συνέλλεξε σηµαντικό αριθµό εγγράφων και ηλεκτρονικών αρχείων που σχετίζονται µε το αντικείµενο και το σκοπό του ελέγχου. Τα σηµαντικότερα εξ αυτών περιγράφονται αναλυτικά ακολούθως: α) Συµφωνητικό της 30.7.2001 µεταξύ τεσσάρων εταιριών ετοίµου σκυροδέµατος του νοµού Ρεθύµνου (ΛΑΤΟΜ ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε., ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε., ΡΕΘΥΜΝΙΑΚΗ ΚΡΗΤΗΣ, ΕΥΡΩΜΠΕΤΟΝ), το οποίο συλλέχθηκε από την εταιρία […], για καθορισµό α) µεριδίου αγοράς κάθε εταιρίας β) ελάχιστης τιµής πώλησης σκυροδέµατος και γ) τρόπου πληρωµής τους από πελάτες τους - ιδιώτες και εργολάβους. β) Συµφωνητικό της 22.8.2005 µεταξύ πέντε εταιριών ετοίµου σκυροδέµατος του νοµού Ρεθύµνου (ΛΑΤΟΜ ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε., ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε., ΡΕΘΥΜΝΙΑΚΗ ΚΡΗΤΗΣ, ΕΥΡΩΜΠΕΤΟΝ, ΜΠΕΤΟ∆ΟΜΗ), το οποίο συλλέχθηκε από την εταιρία […], για καθορισµό α) τιµών τιµοκαταλόγου που ισχύει από το 2002 β) ελάχιστης τιµής πώλησης σκυροδέµατος C20/25 για ιδιώτες γ) τρόπου πληρωµής των πελατών τους δ) χιλιοµετρικών επιβαρύνσεων ε) ποσοστό έκπτωσης στους δήµους και στ) ποινής σε περίπτωση µη τήρησης της συµφωνίας. γ) Πίνακας συνολικών ετήσιων αγορών τσιµέντου οκτώ εταιριών σκυροδέµατος του νοµού Ρεθύµνου […], για τα έτη 2006, 2007 και 2008, το οποίο εκτυπώθηκε από τον Η/Υ […] Συµβούλου της εταιρίας […]. δ) Εκτύπωση αρχείου Excel µε τίτλο “[…]” στην επιφάνεια εργασίας του κου […], υπαλλήλου της εταιρίας […] το οποίο περιέχει διάφορους πίνακες. Σε κάποιον από αυτούς αναγράφονται η τιµή, οι αριθµοί τιµολογίων, τα ποσά σύµβασης και οι ποσότητες σκυροδέµατος µε τις οποίες η ανταγωνίστρια εταιρία […] προµηθεύει το δήµο Ιεράπετρας. Σε κάποιον άλλον αντίστοιχο πίνακα αναγράφονται τα ίδια περίπου στοιχεία χωρίς όµως αυτή τη φορά να προσδιορίζεται ποια είναι η εταιρία σκυροδέµατος. Από τα εν λόγω αρχεία συνάγεται ότι η τιµή της τελευταίας είναι […] €/µ3 ενώ αυτή της […] είναι […] €/µ
  13. ε) Εκτύπωση αρχείου Excel µε τίτλο […] από τον Η/Υ του λογιστή της εταιρίας […], για το έτος
  14. Το αρχείο του 2006 είναι χωρισµένο σε 12 φύλλα, ένα για κάθε 15 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ µήνα στα οποία αναγράφονται οι µηνιαίες πωλήσεις σκυροδέµατος διαφόρων τύπων (C12/15, C20/25, κ.λπ.) σε κυβικά µέτρα των εταιριών […] και […] καθώς και οι αντίστοιχοι, για κάθε τύπο σκυροδέµατος, συντελεστές µε τη βοήθεια των οποίων προσδιορίζεται η χρησιµοποιηθείσα ποσότητα τσιµέντου. Επίσης, το κάθε φύλλο Excel περιέχει τις µηνιαίες ποσότητες (αλλά και τις αντίστοιχες αξίες) του σκυροδέµατος που µετέφεραν οι εταιρίες ΛΑΤΟΜΙΚΗ ΜΠΕΤΟΝ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ Α.Β.Τ.&Ε.Ε. και ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε. ανά ζώνη µεταφοράς (Α, Β, κ.λπ.). Στο τέλος του πίνακα, υπολογίζεται βάσει των ανωτέρω, ποια είναι η µηνιαία επιβάρυνση της µιας και της άλλης εταιρίας, το προηγούµενο και το νέο υπόλοιπο. Παρόµοια αρχεία (που όµως δεν εκτυπώθηκαν και δεν συλλέχθηκαν) υπήρχαν στον ίδιο Η/Υ τα οποία αφορούσαν τα έτη 2004 και
  15. στ) Ηλεκτρονική επιστολή «[…]» από τον Η/Υ του ∆ιευθυντή Πωλήσεων της […] µε ηµεροµηνία 24-3-2000 στην οποία ζητείται από […] να αποστέλλει στο πρώτο δεκαήµερο κάθε µηνός την συνολική ποσότητα τσιµέντου που προµήθευσε την θυγατρική της εταιρίας, […], κατά τον προηγούµενο µήνα. ζ) Ηλεκτρονική επιστολή «[…]» από τον Η/Υ του ∆ιευθυντή Πωλήσεων της […] µε ηµεροµηνία 24-3-2000 στην οποία ζητείται από την […] να αποστέλλει στο πρώτο δεκαήµερο κάθε µηνός την συνολική ποσότητα τσιµέντου που προµήθευσε την θυγατρική της εταιρία, […] κατά τον προηγούµενο µήνα. η) Ηλεκτρονικό αρχείο «[…]» από τον Η/Υ του ∆ιευθυντή Πωλήσεων της […] στο οποίο αναγράφεται πίνακας µε την παραγωγή της […], τις συγκεντρωτικές πωλήσεις, τις αγορές από […] και τις πωλήσεις προς […], ανά τύπο σκυροδέµατος και ανά µήνα του
  16. Ο κος […] είναι ο ∆ιευθύνων Σύµβουλος της εταιρίας […]. θ) Ηλεκτρονικό αρχείο «[…]» από τον Η/Υ του ∆ιευθυντή Πωλήσεων της […] στο οποίο αναγράφονται οι τιµές της […] προς την […] και οι τιµές της […] προς την […], κατά το έτος
  17. ι) E-mail της 4-2-2009 µε τίτλο «[…]» µε αρχικό αποστολέα τον κο […]. προς τη διοίκηση της εταιρίας […] και εν συνεχεία από την[…] προς τον […]. Στο e-mail αυτό επισυνάπτεται αρχείο Excel µε τίτλο «[…]» που περιέχει τις µηνιαίες αγορές τσιµέντου όλων των εταιριών σκυροδέµατος του νοµού […] από τις εταιρίες […] και […], για τα έτη 2007 και
  18. 16 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Β. ΚΑΤΑΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
  19. Έπειτα από την αξιολόγηση των συλλεχθέντων κατά τους επιτόπιους ελέγχους εγγράφων, η Γ.∆.Α. θεώρησε αναγκαία την κλήτευση εκπροσώπων και υπαλλήλων των εµπλεκόµενων εταιριών προκειµένου να παράσχουν διευκρινίσεις επί των συλλεχθέντων εγγράφων και να προσκοµίσουν ορισµένα συµπληρωµατικά στοιχεία.
  20. Κατόπιν του ελέγχου και προκειµένου να εκτιµηθεί εάν και κατά πόσο εφαρµόσθηκε το συµφωνητικό του 2005 µεταξύ των συµµετεχουσών εταιριών του Ρεθύµνου, µετά τη λήξη αυτού, δηλαδή µετά την πάροδο του πρώτου εξαµήνου από την έναρξη της ισχύος του από 22.8.2005 συµφωνητικού (ήτοι από την 1.3.2006 και έκτοτε) ζητήθηκαν αντίγραφα οικονοµικών προσφορών & ιδιωτικών συµφωνητικών µεταξύ εταιριών και πελατών τους καθώς και αριθµητικά στοιχεία τιµολόγησης ενδεικτικά από τις δύο µεγαλύτερες, από άποψη όγκου πωλήσεων, εταιρίες ΛΑΤΟΜΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε. και ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε. Συγκεκριµένα, τα στοιχεία που ζητήθηκαν αφορούσαν στην περισσότερο συχνά πωλούµενη κατηγορία σκυροδέµατος, C20/25, και το έτος
  22. Από τα προσκοµισθέντα ιδιωτικά συµφωνητικά και προσφορές µεταξύ εταιριών και πελατών τους για το ως άνω κρίσιµο χρονικό διάστηµα, προκύπτει ότι οι εταιρίες ΛΑΤΟΜ-ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε. και ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε. δεν εφάρµοσαν τους όρους πώλησης που αναγράφονταν στο συµφωνητικό του 2005 µετά τη λήξη αυτού. Πιο συγκεκριµένα, κανένα ιδιωτικό συµφωνητικό και προσφορά δεν περιλαµβάνει ρητούς όρους που σχετίζονται µε χιλιοµετρικές επιβαρύνσεις και εκπτώσεις. Ένα µικρό ποσοστό των ως άνω συµφωνητικών αναγράφει τον τρόπο πληρωµής, ο οποίος όµως δεν ακολουθεί σε καµία περίπτωση τα συµφωνηθέντα κατά το 2005, είτε πρόκειται για πελάτη ιδιώτη είτε για εργολάβο κατασκευαστή (όροι 7 και 8 του συµφωνητικού). Σε όλα τα συµφωνητικά και προσφορές αναφέρονται οι τελικές τιµές χρέωσης, που αναλύονται κατωτέρω.
  23. Όσον αφορά στα προσκοµισθέντα στοιχεία τιµολόγησης του 2006, οι τιµές πώλησης της κατηγορίας σκυροδέµατος C20/25 και η αντίστοιχη χρέωση της αντλίας συγκρίθηκαν µε τις ελάχιστες συµφωνηθείσες τιµές του συµφωνητικού του 2005, οι 17 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ οποίες ήταν (για απόσταση µεταφοράς έως 20 χιλιόµετρα από το σταθµό παραγωγής)4: • Για πελάτες ΕΡΓΟΛΑΒΟΥΣ: 63 €/τον. (=56 €/τον. C20/25 + 7 €/τον. άντλησης) • Για πελάτες Ι∆ΙΩΤΕΣ: 64 €/τόνος (=57 €/τον.C20/25 + 7 €/τον. άντλησης) • Για πελάτες ∆ΗΜΟΣΙΕΣ ΑΡΧΕΣ: 68,6 €/τόνος (=61,6 €/τον. C20/25 + 7 €/τον. άντλησης).
  24. Οι ανωτέρω τιµές αναπροσαρµόσθηκαν σύµφωνα µε τις χιλιοµετρικές επιβαρύνσεις που αναφέρονται στο συµφωνητικό του 2005, σε περιπτώσεις όπου η µεταφορά του σκυροδέµατος ξεπερνά την απόσταση των 20 χιλιοµέτρων από τον σταθµό παραγωγής. Στη συνέχεια, οι κατά αυτόν τον τρόπο προκύπτουσες ελάχιστες συµφωνηθείσες τιµές, συγκρίθηκαν µε τις πραγµατικές τιµές πώλησης και άντλησης του σκυροδέµατος οι οποίες αναγράφονται στα προσκοµισθέντα τιµολόγια 5 . Τα συµπεράσµατα που προκύπτουν από τη σύγκριση αυτή είναι τα ακόλουθα.
  25. Όσον αφορά στην εταιρία ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε., 1150 από τα 1664 τιµολόγια που εκδόθηκαν για πώληση της κατηγορίας σκυροδέµατος C20/25 (συµπεριλαµβανοµένης και της άντλησής του) κατά το δεκάµηνο από 1.3.2006 έως 31.12.2006 είχαν τιµές χαµηλότερες από τις ελάχιστες συµφωνηθείσες τιµές ανά περίπτωση (ήτοι 180 από τα 271 τιµολόγια των ΕΡΓΟΛΑΒΩΝ πελατών, 952 από τα 1362 τιµολόγια των Ι∆ΙΩΤΩΝ πελατών και 18 από τα 31 τιµολόγια προς ∆ηµοτικές Νοµαρχιακές Αρχές). Στα υπόλοιπα 514 από τα 1664 εκδοθέντα τιµολόγια, δηλαδή σε ποσοστό 30,9% των τιµολογίων, οι τιµές χρέωσης είτε ακολουθούσαν τις ελάχιστες συµφωνηθείσες κατά το 2005 τιµές είτε ήταν υψηλότερες αυτών.
  26. Όσον αφορά στην εταιρία ΛΑΤΟΜ-ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε., 1171 από τα 1837 τιµολόγια που εκδόθηκαν για πώληση της κατηγορίας σκυροδέµατος C20/25 (συµπεριλαµβανοµένης και της άντλησή του) κατά το δεκάµηνο από 1.3.2006 έως 31.12.2006, είχαν τιµές χαµηλότερες από τις ελάχιστες ανωτέρω συµφωνηθείσες τιµές ανά περίπτωση (ήτοι, 406 από τα 894 τιµολόγια των ΕΡΓΟΛΑΒΩΝ πελατών, 761 από τα 928 τιµολόγια των Ι∆ΙΩΤΩΝ πελατών και 4 από τα 15 τιµολόγια προς ∆ηµοτικές - Νοµαρχιακές Αρχές). Στα υπόλοιπα 666 από τα 1837 εκδοθέντα 4 Στις τιµές δεν περιλαµβάνεται ο Φ.Π.Α. Από τα προσκοµισθέντα τιµολόγια του εξαιρέθηκαν όσα αφορούσαν άλλη από την C20/25 κατηγορία σκυροδέµατος, τα πιστωτικά τιµολόγια και τα τιµολόγια επιστροφής. 5 18 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ τιµολόγια, δηλαδή σε ποσοστό 36,2% των τιµολογίων, οι τιµές χρέωσης είτε ακολουθούσαν τις ελάχιστες συµφωνηθείσες κατά το 2005 είτε ήταν υψηλότερες αυτών.
  27. Βάσει των ανωτέρω σχετικά µε τις τιµές χρέωσης της κατηγορίας σκυροδέµατος C20/25 από τις εταιρίες του Ρεθύµνου ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε. και ΛΑΤΟΜΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε., δεν αποδεικνύεται ότι οι εταιρίες εφάρµοσαν αδιάσπαστα τις συµφωνηθείσες στο από 22.8.2005 συµφωνητικό τιµές, µετά τη λήξη αυτού, ήτοι µετά την 1.3.2006, παρά µόνο σε ποσοστό 30,9% και 36,2% των τιµολογίων τους αντίστοιχα. Γ. ΣΧΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ
  28. ΣΧΕΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ
  29. Η σχετική αγορά προϊόντων περιλαµβάνει το προϊόν ή τα προϊόντα που αφορούν στην υπό εξέταση περίπτωση καθώς και όλα τα προϊόντα που είναι υποκατάστατά τους είτε από πλευράς ζήτησης ή από πλευράς προσφοράς (demand or supply substitutes), των οποίων η διαθεσιµότητα (ή δυνητική διαθεσιµότητα) εµποδίζει τις επιχειρήσεις υπό εξέταση να αυξήσουν την τιµή τους κατά ένα µικρό αλλά σηµαντικό ποσοστό για ένα µεγάλο χρονικό διάστηµα 6 . Επισηµαίνεται ότι, κατά τη νοµολογία, ο ορισµός της σχετικής αγοράς δεν απαιτείται σε περίπτωση προδήλων περιορισµών του 7 ανταγωνισµού. ∆εδοµένου ότι, η υπό κρίση υπόθεση αφορά σε συµφωνίες µεταξύ ανταγωνιστών, που είχαν όντως ως αντικείµενο κατάφωρους περιορισµούς του ανταγωνισµού, εκτιµάται ότι δεν απαιτείται ο ορισµός της οικείας αγοράς. Ωστόσο, όλως επικουρικώς, η σχετική αγορά προϊόντος εκτιµάται όπως αναλύεται κατωτέρω. 6 Βλ. Βέττας & Κατσουλάκος
(2004), ‘Πολιτική Ανταγωνισµού & Ρυθµιστική Πολιτική. Τα οικονοµικά των ρυθµιστικών παρεµβάσεων σε αγορές µε µονοπωλιακή δύναµη’, σελ. 276-
  1. 7 Βλ. απόφαση του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε (∆ΕΕ, πρώην ∆ΕΚ) στις συνεκδ. υποθ. Consten and Grundig, 56 & 58/64, της 13.7.1966, Συλλ. 299 & 342 και απόφαση του Γενικού ∆ικαστηρίου (Γεν∆ικ, πρώην ΠΕΚ) στην υπόθεση Volkswagen, T-62/98, της 6.7.2000, Συλλ. ΙΙ-2707, σκ. 230-231, στις συνεκδ. υποθέσεις Cimenteries CBR κ.α., Τ-25/95 κλπ, τη; 15.3.2000, Συλλ. ΙΙ-491, σκ. 833 &
  2. Βλ. ακόµη απόφαση του Γενικού ∆ικαστηρίου (Γεν∆ικ, πρώην ΠΕΚ) στις συνεκδ. υποθέσεις European Night Services, T-374/94 κλπ, της 15.9.1998, Συλλ. ΙΙ-3141, σκ. 93-95 & 105, , στην υπόθεση CMA CGM κ.α., Τ-213/00, της 19.3.2003, Συλλ. ΙΙ-913, σκ. 206, στις συνεκδ. υποθέσεις Brasserie Nationale, T-49/02 & 51/02, της 27.7.2005, Συλλ. ΙΙ-3033, σκ.
  3. 19 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  4. Η σχετική αγορά προϊόντος είναι η αγορά παρασκευής και διάθεσης έτοιµου σκυροδέµατος.
  5. Το σκυρόδεµα παράγεται από την ανάµειξη τσιµέντου (συνήθως γκρι), αδρανών υλικών (όπως άµµος, ψηφίδα, χαλίκι), νερού και ειδικών πρόσµικτων ουσιών (όπως βελτιωτικά). Η ακριβής σύνθεση του µίγµατος καθώς και η ποιότητα των πρώτων υλών προσδιορίζουν τους διαφορετικούς τύπους σκυροδέµατος που είναι δυνατόν να παρασκευαστούν. Η ανάµειξη των πρώτων υλών πραγµατοποιείται είτε επιτόπου στο εργοτάξιο του συγκεκριµένου έργου είτε (λόγω έλλειψης χώρου στο εργοτάξιο) σε ειδικά εργοστάσια παρασκευής (βιοτεχνίες ή βιοµηχανίες σκυροδέµατος) και στη συνέχεια το οµογενοποιηµένο πλέον µίγµα µεταφέρεται στο σηµείο του έργου µέσα σε ειδικά οχήµατα (βαρέλες). Το σκυρόδεµα που παράγεται µε την πρώτη µέθοδο είναι περιορισµένης οικονοµικής σπουδαιότητας ενώ εκείνο που παράγεται µε τη δεύτερη µέθοδο ονοµάζεται «έτοιµο σκυρόδεµα» ("ready-mixed concrete").
  6. Το έτοιµο σκυρόδεµα αποτελεί ένα ευπαθές προϊόν µε διάρκεια ζωής µερικών ωρών, καθώς πρέπει να χρησιµοποιηθεί φρέσκο και σε σύντοµο χρονικό διάστηµα από τη στιγµή της µίξης του. Λόγω της µικρής διάρκειας ζωής του το έτοιµο σκυρόδεµα θεωρείται αυτοτελής σχετική αγορά προϊόντος
  8. ΣΧΕΤΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΑΓΟΡΑ
  9. Η σχετική γεωγραφική αγορά περιλαµβάνει την περιοχή στην οποία οι ενδιαφερόµενες επιχειρήσεις πωλούν τα σχετικά προϊόντα ή παρέχουν τις σχετικές υπηρεσίες υπό επαρκώς οµοιογενείς συνθήκες ανταγωνισµού και η οποία µπορεί να διακριθεί από άλλες γειτονικές γεωγραφικές περιοχές, ιδίως λόγω των αισθητά διαφορετικών συνθηκών ανταγωνισµού που επικρατούν σ’ αυτές. Η σχετική γεωγραφική αγορά ταυτίζεται µε την περιοχή, µέσα στα όρια της οποίας δραστηριοποιούνται και ανταγωνίζονται (ή τουλάχιστον έχουν τη δυνατότητα αυτή) οι επιχειρήσεις ως πωλητές ή αγοραστές των σχετικών προϊόντων ή υπηρεσιών. 8 Βλ. Αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής Case No COMP/M.4719– HEIDELBERG-CEMENT / HANSON της 07/08/2007, παραγ.8, 21 και Case No COMP/M.3572– CEMEX / RMX 08/12/2004, παραγ.
  10. 20 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  11. Με δεδοµένο ότι το έτοιµο σκυρόδεµα είναι ευπαθές προϊόν µε διάρκεια ζωής µερικών ωρών (1-1,5 ωρών ή το πολύ 2 ωρών στην περίπτωση που χρησιµοποιηθούν επιβραδυντές στο µίγµα), η ακτίνα µεταφοράς του µε τα ειδικά οχήµατα (βαρέλες) περιορίζεται στα 40-50 χλµ από το χώρο παραγωγής του. Κάθε µονάδα παραγωγής σκυροδέµατος θεωρείται ως το επίκεντρο µιας τοπικής δύναµης αγοράς µε ακτίνα το πολύ 80 χλµ. και η οποία εξαρτάται επίσης από το κόστος µεταφοράς του σκυροδέµατος από τη µια τοποθεσία στην άλλη.
  12. Σύµφωνα µε τις δηλώσεις των ελεγχόµενων εταιριών, οι γεωγραφικές αγορές στις οποίες δραστηριοποιούνται οι µονάδες παραγωγής τους είναι όλες τοπικές, µε την έννοια ότι καµία µονάδα παραγωγής δεν µπορεί να εξυπηρετήσει έναν ολόκληρο νοµό παρά µονάχα ένα τµήµα του και συνήθως εκτείνεται σε µια ακτίνα 35 χλµ από τις µονάδες παρασκευής τους. Για παράδειγµα, η εταιρία ΦΙΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε. διαθέτει 5 µονάδες παραγωγής: η µονάδα στα Περιβόλια εξυπηρετεί την ευρύτερη περιοχή της πόλης των Χανίων, η µονάδα στον Φρε το ανατολικό τµήµα του νοµού, η µονάδα στον Ταυρωνίτη τα δυτικά του νοµού, η µονάδα στον Κάνδανο τα νότια του νοµού και η µονάδα στα Καλόρουµα την περιοχή του Ακρωτηρίου. Η µόνη εταιρία που δήλωσε ότι εξυπηρετεί πέραν του βασικού της νοµού (του Ρεθύµνου) και τα όρια του µε το νοµό Χανίων (Φυλακή, Μουρή, Γεωργιούπολη) και το νοµό Ηρακλείου (Γάζι, Αγ.Πελαγία) είναι η ΛΑΤΟΜ-ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε.
  13. Λαµβάνοντας υπόψη όλα τα ανωτέρω, ως σχετική γεωγραφική αγορά θεωρείται ο κάθε νοµός της Περιφέρειας Κρήτης (Ν. Ηρακλείου, Ν. Ρεθύµνης, Ν. Λασιθίου και Ν. Χανίων). Ο περιορισµός της γεωγραφικής αγοράς στα όρια του «νοµού» κρίνεται ως εύλογος προκειµένου να εξαχθούν, κατά το δυνατό, ασφαλή συµπεράσµατα όσον αφορά στα µερίδια και στη θέση των µερών και των ανταγωνιστών τους στα επιµέρους «τµήµατα» της αγοράς που δραστηριοποιούνται
  14. 9 Βλ. Αποφάσεις Ε.Α. µε αριθ. 194Α/ΙΙΙ/2001, 203/ΙΙΙ/2001 και 204/ΙΙΙ/2001 που αφορούσαν προληπτικό έλεγχο συγκεντρώσεων επιχ/σεων καθώς και Απόφαση Ε.Α. 395/V/2008 η οποία αφορά σε καταγγελία δικαιοδόχων κατά της εταιρίας DIA HELLAS Α.Ε.. 21 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ∆. ∆ΟΜΗ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ
  15. ΓΕΝΙΚΑ
  16. Στην περιφέρεια Κρήτης υπάρχουν πολλές εταιρίες παραγωγής και διανοµής σκυροδέµατος. Πέρα από τις ελεγχόµενες εταιρίες, στον νοµό Ηρακλείου δραστηριοποιούνται και οι εταιρίες: STANDARD BETON – ΚΕΓΚΕΡΟΓΛΟΥ Α. & ΣΙΑ Ο.Ε., ΜΠΕΤΟΝ ΜΕΣΣΑΡΑ Α.Ε., ΑΛΦΑ ΜΠΕΤΟΝ – ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΗΣ Α.Ε., ΣΗΦΑΚΗΣ Α.Ε. και ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ – ΑΦΟΙ ΚΟΚΚΟΛΑΚΗ Α.Ε., στο νοµό Ρεθύµνου οι εταιρίες: ΜΠΕΤΟ∆ΟΜΗ Α.Ε. και ΣΚΥΡΟ∆ΕΜ - ΣΤΡΑΤΙ∆ΑΚΗΣ Ε. & ΣΙΑ Ο.Ε., στο νοµό Χανίων οι: ΣΟΥΠΕΡ ΜΠΕΤΟΝ ΝΙΚΑΚΗΣ Θ. ΕΠΕ, ΑΚΜΗ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε., ΑΛΦΑ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε. και ∆ΡΑΤΤΩΝ Α.Ε. και στο νοµό Λασιθίου οι: ΛΑΤΟΜΠΕΤΟΝ – ΑΛΕΞΑΝ∆ΡΑΚΗ Α.Ε. και ΠΕΤΡΑΣ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.
  17. ΜΕΡΙ∆ΙΑ ΑΓΟΡΑΣ
  18. Σύµφωνα µε στοιχεία της εταιρίας […], τα µερίδια της αγοράς ετοίµου σκυροδέµατος στο νοµό Χανίων παρουσιάζονται στον παρακάτω Πίνακα. Μερίδια Αγοράς στον νοµό Χανίων Εταιρία Ποσοστό ΦΙΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε. […]% ΜΠΕΡΕΣ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε. […]% ΕΡΓΟΜΠΕΤΟΝ Α.Β.Ε.Τ.Ε. […]% ΑΛΦΑ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε. […]% ΛΟΙΠΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ (κάτω του 5%) […]% Σύνολο 100% Πηγή: Εκτιµήσεις της εταιρίας […]
  19. Για το νοµό Ηρακλείου, τα εκτιµώµενα µερίδια αγοράς παρουσιάζονται στον ακόλουθο πίνακα: 22 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Μερίδια Αγοράς στον νοµό Ηρακλείου Εταιρία Ποσοστό TRANSBETON-∆ΟΜΙΚΗ Α.Ε. […]% ΛΑΤΟΜΙΚΗ Α.Ε.-(ΜΑΥΡΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ) […]% ΑΣΦΑΛΤΙΚΗ Α.Ε. […]% ΜΑΡΜΙ Α.Ε. […]% SUPER BETON Α.Ε.-(LAFARGE BETON) […]% ΑΦΟΙ ΦΡΕΣΚΟΥ Ο.Ε. […]% ΜΠΕΤΟΝ ΜΕΣΣΑΡΑΣ Α.Ε.-(ΜΑΥΡΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ) […]% ΗΡΑΚΛΗΣ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.-(ΚΟΚΟΛΑΚΗΣ) […]% ΣΤΑΝΤΑΡΝΤ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.-(ΚΕΓΚΕΡΟΓΛΟΥ) […]% (ΣΗΦΑΚΗΣ) […]% (ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΗΣ) […]% ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΑΠΟ ΓΕΙΤΟΝΙΚΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ […]% Σύνολο 100% Πηγή: Εκτιµήσεις της εταιρίας […] κατά το 2ο εξ. του
  21. Τα µερίδια αγοράς όσον αναφορά στον νοµό Ρεθύµνου, λόγω έλλειψης σχετικών εκτιµήσεων από την πλευρά των ελεγχόµενων εταιριών και λόγω έλλειψης στοιχείων για τις λοιπές δραστηριοποιούµενες στην ως γεωγραφική αγορά εταιρίες (ΜΠΕΤΟ∆ΟΜΗ Α.Ε. και ΣΚΥΡΟ∆ΕΜ - ΣΤΡΑΤΙ∆ΑΚΗΣ Ε. & ΣΙΑ Ο.Ε.) δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστούν ασφαλώς. Με βάση τα προσκοµισθέντα στοιχεία για τους όγκους πωλήσεων, και συγκεκριµένα, µε βάση τον όγκο πωλήσεων της περισσότερο διαδεδοµένης κατηγορίας σκυροδέµατος, της C20/25, οι εταιρίες ΛΑΤΟΜ ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε. και ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε. φαίνεται να διακινούν ένα σηµαντικό ποσοστό του διακινούµενου όγκου πωλήσεων του ως άνω προϊόντος στο νοµό.
  22. Τα µερίδια αγοράς όσον αναφορά στον νοµό Λασιθίου, λόγω έλλειψης σχετικών εκτιµήσεων από την πλευρά των ελεγχόµενων εταιριών και λόγω έλλειψης στοιχείων για τις λοιπές δραστηριοποιούµενες στην ως άνω γεωγραφική αγορά εταιρίες (µεταξύ 23 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ άλλων οι εταιρίες ΛΑΤΟΜΠΕΤΟΝ – ΑΛΕΞΑΝ∆ΡΑΚΗ Α.Ε. και ΠΕΤΡΑΣ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.) δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστούν ασφαλώς. Με βάση τα προσκοµισθέντα στοιχεία για τους όγκους πωλήσεων, και συγκεκριµένα, µε βάση τον όγκο πωλήσεων της περισσότερο διαδεδοµένης κατηγορίας σκυροδέµατος, της C20/25, οι εταιρίες ΛΑΤΟΜΙΚΗ ΜΠΕΤΟΝ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ Α.Β.Τ.&Ε.Ε. και ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ ΜΠΕΤΟΝ Α.Ε. φαίνεται να διακινούν κατά τα ανωτέρω έτη ένα σηµαντικό ποσοστό του διακινούµενου όγκου πωλήσεων του ως άνω προϊόντος στο νοµό. IV. NOMIKH EKTIMHΣΗ A. ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΟ ∆ΙΚΑΙΟ
  23. ΆΡΘΡΑ 1 ΚΑΙ 2 Ν. 703/77 (ΟΠΩΣ ΙΣΧΥΑΝ)
  24. Με την έναρξη ισχύος του άρθρου 51 του ν. 3959/2011 για την προστασία του ελεύθερου ανταγωνισµού την 20.4.2011, καταργήθηκε ο ν. 703/77 (Περί ελέγχου µονοπωλίων και ολιγοπωλίων και προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισµού). Βάσει των αρχών που διέπουν τη διαχρονική εφαρµογή του δικαίου, καθώς και βάσει των αρχών της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογηµένης εµπιστοσύνης, εφαρµοστέες είναι οι διατάξεις ουσιαστικού δικαίου οι οποίες ίσχυαν κατά τον χρόνο επελεύσεως των γεγονότων που συνιστούν την παράβαση, χωρίς να έχει σηµασία ο χρόνος κατά τον οποίο εφαρµόζονται οι σχετικές διατάξεις και επιβάλλονται οι σχετικές κυρώσεις. Έτσι, κάθε συµπεριφορά η οποία έλαβε χώρα µέχρι την 20.4.2011 (ηµεροµηνία κατάργησης του ν. 703/77 και θέσης σε ισχύ του ν. 3959/2011) και η οποία πιθανολογείται ότι πληροί την αντικειµενική και υποκειµενική υπόσταση των προβλεποµένων στα άρθρο 1 και 2 ν. 703/77 παραβάσεων, αξιολογείται βάσει του προαναφερόµενου άρθρου. Συνεπώς, στα πραγµατικά περιστατικά της υπό κρίση υπόθεσης τα οποία εµπίπτουν στο ratione materiae και ratione temporis πεδίο εφαρµογής του άρθρου 1 ν. 703/77, εφαρµόζονται οι ουσιαστικού δικαίου κανόνες του εν λόγω άρθρου 10 . Σε κάθε 10 Επισηµαίνεται, ωστόσο, ότι οι διαδικαστικοί κανόνες έχουν κατά κανόνα εφαρµογή κατά τον χρόνο έναρξης της ισχύος τους, η έκδοση δε µιας πράξης από τη ∆ιοίκηση ερείδεται στη νοµική εκείνη βάση που είναι σε ισχύ κατά το χρόνο έκδοσης της πράξης. Συνεπώς, εν προκειµένω, η αρµοδιότητα της Επιτροπής Ανταγωνισµού να επιβάλει τυχόν πρόστιµο µε την έκδοση σχετικής απόφασης απορρέει από τις διατάξεις του ν. 3959/
  25. 24 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ περίπτωση υπενθυµίζεται ότι η διάταξη του άρθρου 1 του ν. 703/77 είναι αντίστοιχη (και σχεδόν πανοµοιότυπη) αυτής του άρθρου 1 του ν. 3959/
  27. ΆΡΘΡΑ 101 ΚΑΙ 102 ΣΛΕΕ
  28. Αντίστοιχες µε τις προϋποθέσεις εφαρµογής του άρθρου 1 ν. 703/77 είναι και οι βασικές προϋποθέσεις που τάσσονται για την εφαρµογή του άρθρου 101 ΣΛΕΕ
  29. Σύµφωνα µε τη νοµολογία του Συµβουλίου της Επικρατείας, η «διάταξη του άρθρου 1 του ν. 703/77 είναι σχεδόν πανοµοιότυπη µε τη διάταξη του [άρθρου 81 ΣυνθΕΚ]». Ουσιαστικά, µοναδική επιπλέον προϋπόθεση εφαρµογής της ενωσιακής διάταξης, σε σχέση µε τη διάταξη του εθνικού δικαίου, αποτελεί αυτή της «δυνατότητας σοβαρής επίδρασης στο ενδοκοινοτικό εµπόριο»
  31. Περαιτέρω, σύµφωνα µε το άρθρο 3 παράγραφος 1 του Κανονισµού (ΕΚ) 1/2003, οσάκις οι αρχές ανταγωνισµού των κρατών µελών ή τα εθνικά δικαστήρια εφαρµόζουν την εθνική νοµοθεσία ανταγωνισµού σε συµφωνίες, αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων ή εναρµονισµένες πρακτικές κατά την έννοια του άρθρου 101 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ, οι οποίες είναι πιθανόν να επηρεάσουν το εµπόριο µεταξύ κρατών µελών κατά την έννοια της διάταξης αυτής, οφείλουν να εφαρµόζουν επίσης το άρθρο 101 ΣΛΕΕ στις εν λόγω συµφωνίες, αποφάσεις ή εναρµονισµένες πρακτικές. Επιπλέον, όταν οι αρχές ανταγωνισµού των κρατών µελών ή τα εθνικά δικαστήρια εφαρµόζουν την εθνική νοµοθεσία ανταγωνισµού σε τυχόν καταχρηστική πρακτική που απαγορεύεται από το άρθρο 102 ΣΛΕΕ, εφαρµόζουν επίσης το άρθρο 102 ΣΛΕΕ
  32. Κατά συνέπεια, για την παράλληλη εφαρµογή των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ στην κρινόµενη υπόθεση θα πρέπει να εξεταστεί εάν συντρέχει το κριτήριο του επηρεασµού του ενδοενωσιακού εµπορίου. 2.
  33. Μη επηρεασµός ενδοενωσιακού εµπορίου στην παρούσα υπόθεση
  34. Το κριτήριο του επηρεασµού του ενδοενωσιακού εµπορίου είναι αυτόνοµο και πρέπει να εκτιµάται χωριστά σε κάθε περίπτωση. Το κριτήριο πληρούται, όταν οι εξεταζόµενες κάθε φορά συµφωνίες ή/ και πρακτικές δύνανται να έχουν ένα ελάχιστο 11 Το αυτό ισχύει και για το άρθρο 2 ν. 703/
  35. 12 Bλ. ενδεικτικά ΣτΕ 1731/2001, Επισκ.Εµπ.∆ικ, 2003, σελ.
  36. 13 Κανονισµός (ΕΚ) 1/2003 του Συµβουλίου της 16ης ∆εκεµβρίου 2002, ΕΕ L 1 της 4/1/
  37. 25 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ επίπεδο διασυνοριακών επιπτώσεων στο εσωτερικό της ΕΕ. Κατά πάγια νοµολογία, για να µπορεί µια απόφαση, συµφωνία ή πρακτική να επηρεάσει το εµπόριο µεταξύ κρατών µελών πρέπει, βάσει ενός συνόλου νοµικών και πραγµατικών στοιχείων, να µπορεί να πιθανολογηθεί επαρκώς ότι µπορεί να ασκήσει άµεση ή έµµεση, πραγµατική ή δυνητική, επίδραση στα εµπορικά ρεύµατα µεταξύ κρατών µελών
  39. Είναι αδιάφορο εάν εξεταζόµενο µεµονωµένα κάθε µέρος της συµφωνίας και κάθε περιορισµός του ανταγωνισµού που ενδέχεται να απορρέει από τη συµφωνία αυτή δύναται να έχει το αποτέλεσµα αυτό. Εάν η συµφωνία µπορεί στο σύνολό της να επηρεάσει το εµπόριο µεταξύ των κρατών µελών, το ενωσιακό δίκαιο εφαρµόζεται στο σύνολο της συµφωνίας, περιλαµβανοµένων και των τµηµάτων της που µεµονωµένα δεν επηρεάζουν το εµπόριο µεταξύ των κρατών µελών. Είναι, επίσης, αδιάφορο εάν η συµµετοχή δεδοµένης επιχείρησης επηρεάζει ή όχι αισθητά το εµπόριο µεταξύ των κρατών µελών
  40. Επίσης, η έννοια της επίδρασης στα εµπορικά ρεύµατα δεν προϋποθέτει µόνο τον περιορισµό ή τη µείωση του εµπορίου, αλλά οποιαδήποτε διαφοροποίηση των εµπορικών ρευµάτων - αρκεί αυτή να είναι αισθητή. Εποµένως, ακόµη και στην περίπτωση συµφωνιών ή πρακτικών που καλύπτουν το έδαφος ενός µόνο κράτους µέλους (ή και τµήµατος µόνο της εθνικής αγοράς), θεµελιώνεται επίδραση του ενδοενωσιακού εµπορίου, αρκεί να υπάρχει δυνατότητα αισθητής µεταβολής των εµπορικών ρευµάτων µεταξύ κρατών µελών. Κατά πάγια δε νοµολογία, οι περιοριστικές του ανταγωνισµού συµφωνίες που καλύπτουν ολόκληρο το έδαφος ενός από τα κράτη µέλη έχουν εξ’ ορισµού ως αποτέλεσµα την παρακώλυση της οικονοµικής αλληλοδιεισδύσεως που επιδιώκεται µε τη Συνθήκη
  42. Στην υπό κρίση υπόθεση, η σχετική γεωγραφική αγορά περιορίζεται στις τοπικές αγορές των νοµών Ηρακλείου, Ρεθύµνης, Λασιθίου και Χανίων της Περιφέρειας Κρήτης και δεν εκτείνεται σε ευρωπαϊκές αγορές. Για τους λόγους που εκτέθηκαν ανωτέρω, κάθε µονάδα παραγωγής σκυροδέµατος θεωρείται ως το επίκεντρο µιας 14 Βλ. Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Κατευθυντήριες γραµµές σχετικά µε την έννοια του επηρεασµού του εµπορίου των άρθρων 81 της Συνθήκης (2004/C 101/07), παρ. 9-12 και τη σχετική ενωσιακή νοµολογία στην οποία παραπέµπει, και ειδικότερα τις Αποφάσεις του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε (∆ΕΕ, πρώην ∆ΕΚ) C-209-215/78 & 218/78, Van Landewyck, σκ. 170, και C-219/95, Ferriere Nord Spa, σκ.
  43. 15 Βλ. Ανακοίνωση Επιτροπής, ό.π., παρ. 14-15 και νοµολογία στην οποία παραπέµπει. 16 Βλ. Ανακοίνωση Επιτροπής, ό.π., παρ. 22, 33, 74, 78, 86 και 88, όπου και εκτενείς παραποµπές σε ενωσιακή νοµολογία. Βλ. επίσης, ενδεικτικά, Αποφάσεις ∆ΕφΑθ 1001/2006, ∆ΕφΑθ 2891/2009 και ∆ΕφΑθ 559/
  44. 26 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ τοπικής δύναµης αγοράς µε ακτίνα το πολύ 80 χλµ., η οποία εξαρτάται, επίσης, από το κόστος µεταφοράς του σκυροδέµατος από τη µια τοποθεσία στην άλλη
  46. Με βάση τα ανωτέρω, εκτιµάται ότι δεν υφίσταται δυνατότητα αισθητού επηρεασµού του εµπορίου µεταξύ των κρατών µελών στην υπό κρίση υπόθεση. Κατά συνέπεια δε συντρέχει περίπτωση εφαρµογής των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ. Β. ΕΞΕΤΑΣΗ ΕΝ∆ΕΧΟΜΕΝΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΗΣ ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 2 ΚΑΙ 1 ΤΟΥ Ν. 703/77 - ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΚΡΙΝΟΜΕΝΗ ΥΠΟΘΕΣΗ
  47. ΆΡΘΡΟ 2 ΤΟΥ Ν. 703/77
  48. Το άρθρο 2 ν. 703/77 απαγόρευε την καταχρηστική εκµετάλλευση από µία ή περισσότερες επιχειρήσεις της δεσπόζουσας θέσης τους επί του συνόλου ή µέρους της αγοράς. Η καταχρηστική αυτή εκµετάλλευση δύναται να συνίσταται ιδίως στον άµεσο ή έµµεσο εξαναγκασµό προς καθορισµό είτε των τιµών αγοράς ή πώλησης είτε άλλων µη ευλόγων όρων συναλλαγής, στον περιορισµό της παραγωγής, της κατανάλωσης ή της τεχνολογικής ανάπτυξης, επί ζηµία των καταναλωτών, στην εφαρµογή άνισων όρων για ισοδύναµες παροχές, ιδίως στην αδικαιολόγητη άρνηση πωλήσεων, αγορών ή άλλων συναλλαγών, κατά τρόπο ώστε κάποιες επιχειρήσεις να τίθενται σε µειονεκτική στον ανταγωνισµό θέση και στην εξάρτηση της σύναψης συµβάσεων από την αποδοχή, εκ µέρους των αντισυµβαλλοµένων, πρόσθετων παροχών, ή σύναψης πρόσθετων συµβάσεων που εκ φύσεως ή σύµφωνα προς τις εµπορικές συνήθειες, δεν συνδέονται µε το αντικείµενο των συµβάσεων αυτών.
  49. Προϋποθέσεις, εποµένως, εφαρµογής της ανωτέρω διάταξης είναι: α) η ύπαρξη δεσπόζουσας θέσης στο σύνολο ή µέρος της σχετικής αγοράς και β) η καταχρηστική εκµετάλλευση αυτής της δεσπόζουσας θέσης στο σύνολο ή µέρος της αγοράς. 17 Σύµφωνα µε τις δηλώσεις των ελεγχόµενων εταιριών, οι γεωγραφικές αγορές στις οποίες δραστηριοποιούνται οι µονάδες παραγωγής τους είναι όλες τοπικές, µε την έννοια ότι καµία µονάδα παραγωγής δεν µπορεί να εξυπηρετήσει ολόκληρο έναν νοµό παρά µονάχα ένα τµήµα του και συνήθως εκτείνεται σε µια ακτίνα 35 χλµ. από τις µονάδες παρασκευής τους. Εξαίρεση αποτελεί η εταιρία ΛΑΤΟΜ-ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε., η οποία εξυπηρετεί πέραν του βασικού της νοµού (του Ρεθύµνου) και τα όρια του µε το νοµό Χανίων (Φυλακή, Μουρή, Γεωργιούπολη) και το νοµό Ηρακλείου (Γάζι, Αγ.Πελαγία). 27 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  50. Συνεπώς, προκειµένου να θεµελιωθεί παράβαση του άρθρου 2 του ν.703/77, θα πρέπει να εξεταστεί η συνδροµή ή µη των ως άνω προϋποθέσεων στην υπό κρίση υπόθεση. 1.
  51. Η έννοια της «δεσπόζουσας θέσης» κατά το άρθρο 2 ν. 703/77
  52. Η δεσπόζουσα θέση συνίσταται στην οικονοµική ισχύ που έχει µια επιχείρηση, γεγονός που της επιτρέπει να παρακωλύει τον αποτελεσµατικό ανταγωνισµό στην αγορά. Η επιχείρηση που κατέχει τη δεσπόζουσα θέση µπορεί τότε να επηρεάζει ουσιαστικά τους όρους, βάσει των οποίων εξελίσσεται ο ανταγωνισµός. Η κατοχή δεσπόζουσας θέσης δεν είναι καταδικαστέα καθ’ εαυτή
  54. Η δεσπόζουσα θέση προϋποθέτει, κατ’ αρχήν, ένα σηµαντικό µερίδιο αγοράς. Ειδικά στις περιπτώσεις που το µερίδιο είναι ιδιαίτερα υψηλό και διατηρείται για µεγάλο χρονικό διάστηµα, έχει κριθεί ότι αποτελεί καθ’ εαυτό, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις, αποδεικτικό στοιχείο για την ύπαρξη της δεσπόζουσας θέσης 19 . Επιπρόσθετα απαιτείται να έχει η επιχείρηση την πραγµατική δυνατότητα µονοµερούς επηρεασµού των όρων της αγοράς, αυτό δηλαδή που η νοµολογία του ∆ικαστηρίου της ΕΕ έχει διατυπώσει ως «δυνατότητα παρεµπόδισης ενός αποτελεσµατικού ανταγωνισµού»
  55. Βασικό προσδιοριστικό στοιχείο της δεσπόζουσας θέσης είναι η δυνατότητα που έχει µία επιχείρηση να διαµορφώνει σε σηµαντικό βαθµό ανεξάρτητη επιχειρηµατική συµπεριφορά σε σχέση µε τους ανταγωνιστές, τους πελάτες και τους καταναλωτές, εµποδίζοντας µε τον τρόπο αυτό µονοµερώς τον αποτελεσµατικό ανταγωνισµό, µε την επιβολή όρων που κατ’ ανάγκη δεν αντιστοιχούν σ’ αυτούς που θα επικρατούσαν στη σχετική αγορά σε συνθήκες υγιούς ανταγωνισµού. 18 Βλ. ενδεικτικά απόφαση του Γεν∆ΕΕ Τ-203/01, Michelin II, Συλλ. 2003, II-4071, σκ. 55, Γ. Αυγερινό, Εισαγωγή στο δίκαιο ανταγωνισµού της ΕΕ, Νοµική Βιβλιοθήκη, 2011,
  56. 19 Βλ. ενδεικτικά ∆ΕφΑθ 2846/1999, σε ενωσιακό επίπεδο απόφαση του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε C62/86, Akzo, Συλλ. 1991, 3439, και απόφαση του Γενικού ∆ικαστηρίου (Γεν∆ικ, πρώην ΠΕΚ) C53/92-P, Hilti, της 2.3.
  57. 20 Αποφάσεις του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε 85/76 Hoffmann-La Roche, Συλλ. 1979, 461 και 27/76, United Brands, Συλλ. 1978,
  58. 28 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1.
  59. Υπαγωγή στην υπό κρίση υπόθεση
  60. Στην κρινόµενη υπόθεση, όπως προκύπτει από την έρευνα της Γ.∆.Α. και τα στοιχεία του φακέλου, δεν πιθανολογείται η κατοχή ατοµικής δεσπόζουσας θέσης από κάποια εκ των εταιριών παραγωγής και εµπορίας σκυροδέµατος στους τέσσερεις νοµούς της Κρήτης. Ειδικότερα:
  61. Όπως ανωτέρω αναλυτικά εκτίθεται, καµία εκ των εταιριών που δραστηριοποιούνται στους νοµούς Χανίων, Ηρακλείου, Ρεθύµνης και Λασιθίου δεν κατέχει σηµαντικό µερίδιο αγοράς στη σχετική αγορά παραγωγής και εµπορίας σκυροδέµατος. Κατά συνέπεια, δε θεωρείται ότι κάποια εκ των εταιριών που δραστηριοποιούνται στην αγορά παραγωγής και εµπορίας σκυροδέµατος στους ανωτέρω νοµούς, έχει θέση ισχύος στη σχετική αγορά από µόνη της και την πραγµατική δυνατότητα µονοµερούς διατάραξης των όρων αυτής, ενόψει και του γεγονότος ότι σε αυτήν δραστηριοποιούνται, όπως προκύπτει από τα ανωτέρω εκτεθέντα, πολλές ανταγωνιστικές επιχειρήσεις, που διαθέτουν διάφορους τύπους οµοίων προϊόντων, προσφέροντας εναλλακτικές λύσεις στις ενδιαφερόµενες επιχειρήσεις - πελάτες.
  62. Λαµβανοµένων υπόψη των ανωτέρω δεν στοιχειοθετείται παράβαση του άρθρου 2 ν. 703/77 από κάποια από τις ανωτέρω εταιρίες ατοµικά.
  63. Άρθρο 1 παράγραφος 1 του ν. 703/77
  64. Το άρθρο 1 παράγραφος 1 του ν. 703/77 απαγορεύει όλες τις συµφωνίες µεταξύ επιχειρήσεων, όλες τις αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων και κάθε εναρµονισµένη πρακτική που έχουν ως αντικείµενο ή ως αποτέλεσµα την παρεµπόδιση, τον περιορισµό ή τη νόθευση του ανταγωνισµού, και ιδίως εκείνες οι οποίες συνίστανται στον άµεσο ή έµµεσο καθορισµό των τιµών αγοράς ή πωλήσεως ή άλλων όρων συναλλαγής, στον περιορισµό ή στον έλεγχο της παραγωγής και των αγορών ή στην κατανοµή των αγορών ή των πηγών εφοδιασµού.
  65. Εποµένως, προϋποθέσεις εφαρµογής της ανωτέρω διάταξης είναι: 29 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ α) η ύπαρξη συµφωνίας, εναρµονισµένης πρακτικής ή απόφασης µεταξύ επιχειρήσεων ή ένωσης επιχειρήσεων και β) αντικείµενο ή αποτέλεσµα της ανωτέρω συµφωνίας, εναρµονισµένης πρακτικής ή απόφασης να είναι ο περιορισµός, η παρακώλυση ή η νόθευση του ανταγωνισµού.
  66. Κατά συνέπεια, προκειµένου να θεµελιωθεί παράβαση του άρθρου 1 παράγραφος 1 του ν. 703/77, θα πρέπει να εξεταστεί η συνδροµή ή µη των ως άνω προϋποθέσεων στην υπό κρίση υπόθεση. 2.
  67. Η έννοια της «επιχείρησης» και της «ένωσης επιχειρήσεων» κατά το άρθρο 1 ν. 703/77 2.1.
  68. Η έννοια της «επιχείρησης»
  69. Για τους σκοπούς του άρθρου 1 ν. 703/77 ως «επιχείρηση» νοείται κάθε φυσικό πρόσωπο ή οικονοµική ενότητα που ασκεί εµπορική ή άλλη οικονοµική δραστηριότητα, ανεξάρτητα από το νοµικό καθεστώς του και από τον τρόπο χρηµατοδότησής του21 . Η έννοια της «επιχείρησης» είναι περισσότερο οικονοµική παρά νοµική, µε αποτέλεσµα το αποφασιστικό κριτήριο της έννοιας αυτής στο δίκαιο της προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισµού να είναι η οικονοµική και όχι η νοµική της αυτοτέλεια 22 . Ως οικονοµική δραστηριότητα νοείται κάθε δραστηριότητα προσφοράς αγαθών ή υπηρεσιών σε δεδοµένη αγορά
  71. Εν προκειµένω, όλες οι υπό έλεγχο εταιρίες του κλάδου παραγωγής και εµπορίας ετοίµου σκυροδέµατος διεξάγουν οικονοµική δραστηριότητα, όπως προκύπτει και από τα ανωτέρω υπό ΙΙ αναφερόµενα, και ως εκ τούτου λογίζονται ως επιχειρήσεις κατά την έννοια των διατάξεων περί ελεύθερου ανταγωνισµού. 21 Βλ. απόφαση του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε C-55/96, Job Centre coop.arl, Συλλ. 1997, Ι-7119, σκ.21, απόφαση του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε C-180-184/98, Pavlov κλπ, Συλλ. 2000, Ι-6451, σκ.
  72. Βλ. επίσης σχετικά και Κοτσίρη Λ., ∆ίκαιο του Ανταγωνισµού, Αθέµιτου και Ελεύθερου, Εκδ. Σάκκουλα, 4η έκδοση, σελ.
  73. 22 Bλ. ενδεικτικά Σινανιώτη-Μαρούδη Αριστέα, Εµπορικό ∆ίκαιο, Τόµος Ι, Γενικό Μέρος, εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, 2000, σελ. 251, ΕΑ 376/V/2008, σελ.
  74. 23 Βλ. ενδεικτικά απόφαση του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε C-118/85, Επιτροπή κατά Ιταλίας, Συλλ. 1987, 2599, σκ. 7, απόφαση του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε , C-35/96, Επιτροπή κατά Ιταλίας, Συλλ. 1998, 3851, σκ. 36, EA 430/V/2009, σελ. 6 και ΕΑ 317/V/2006, σελ. 16,
  75. 30 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2.1.
  76. Η έννοια της «ένωσης επιχειρήσεων»
  77. Κατά το δίκαιο προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισµού για να θεωρηθεί ότι µια επαγγελµατική οργάνωση συνιστά ένωση επιχειρήσεων απαιτείται αυτή να ασκεί οικονοµική δραστηριότητα ή να ασκεί δραστηριότητες που αφορούν σε άσκηση οικονοµικής δραστηριότητας. Ένας επαγγελµατικός φορέας ενεργεί ως ένωση επιχειρήσεων για τους σκοπούς του άρθρου 1 ν. 703/77, όταν θεσπίζει µία ρύθµιση που αφορά στην επιχειρηµατική (οικονοµική) συµπεριφορά των µελών του
  79. Η «ένωση επιχειρήσεων» προϋποθέτει πλειονότητα επιχειρήσεων που συνδέονται µεταξύ τους µε οποιαδήποτε µορφή οργανωµένης συνεργασίας. ∆εν απαιτείται η «ένωση» να φέρει νοµική προσωπικότητα 25 . Αρκεί να εξυπηρετεί τα εµπορικά ή οικονοµικά συµφέροντα των µελών της
  80. Σωµατεία, ενώσεις, σύνδεσµοι θεωρούνται ως «ενώσεις επιχειρήσεων» κατά την έννοια του άρθρου 1 ν. 703/77, ανεξάρτητα από τη νοµική τους µορφή και τον κερδοσκοπικό ή µη χαρακτήρα τους (non-profit undertakings)
  82. Στην υπό εξέταση υπόθεση, ο Σύνδεσµος Βιοµηχανιών Ετοίµου Σκυροδέµατος και Αδρανών Υλικών ∆υτικής Κρήτης, αποτελεί «ένωση επιχειρήσεων», κατά την έννοια του άρθρου 1 παρ.1 του ν. 703/
  83. Ο εν λόγω Σύνδεσµος έχει, µεταξύ άλλων, ως σκοπό την ανάπτυξη των σχέσεων µεταξύ των µελών του και την προσπάθεια επίλυσης των διαφόρων προβληµάτων που αντιµετωπίζουν µε παραστάσεις και διαβήµατα προς τις αρµόδιες Υπηρεσίες και Αρχές, την ανταλλαγή απόψεων που έχουν σχέση µε την παραγωγή ετοίµου σκυροδέµατος και αδρανών υλικών, τη συνεργασία µε επιστηµονικούς και τεχνικούς οργανισµούς ή οργανώσεις, µε άλλους συλλόγους, άλλες ενώσεις, άλλους συνδέσµους ή συνοµοσπονδίες που έχουν σχέση µε την παραγωγή ετοίµου σκυροδέµατος και αδρανών υλικών στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό κ.ά. 24 Βλ. απόφαση ΕΑ 292/IV/2005 υπό 3.
  84. Βλ. ενδεικτικά απόφαση του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε C-395/96 P and C-396/96 P, Compagnie maritime belge transports SA, Compagnie maritime belge SA και Dafra-Lines A/S (CEWAL), Συλλ. 2000, I- 01365, σκ.
  85. Bλ. και Λ. Κοτσίρη, Ευρωπαϊκό Εµπορικό ∆ίκαιο, 2003, σελ.398-
  86. 26 Βλ. απόφαση Επιτροπής, 96/438/ΕΚ FENEX ΕΕ 1996 L181/28, παρ.
  87. Βλ. επίσης Γ. Αυγερινό, Εισαγωγή στο δίκαιο ανταγωνισµού της ΕΕ, Νοµική Βιβλιοθήκη, 2011, σελ.67-
  88. 25 27 Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε 209-215/78 & 218/78, Heintz van Landewyck SARL κ.ά., Συλλ. 1980, 3125, σκ. 87-88, C-96-102, 104, 105, 108 και 110/82, IAZ, Συλλ. 1983, 3369, σκ.19-20 και C-246/86, Belasco, Συλλ. 1989, 2117, σκ.2,
  89. 31 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  90. Εν προκειµένω, ο εν λόγω Σύνδεσµος προκύπτει ότι ασκούσε δραστηριότητες που αφορούν σε άσκηση οικονοµικής δραστηριότητας και συγκεκριµένα την τιµολογιακή πολιτική των µελών του. Γ. ΑΝΤΙ-ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΡΕΘΥΜΝΗΣ
  91. Η έννοια της σύµπραξης κατά το άρθρο 1 ν. 703/77 1.
  92. Η ύπαρξη «συµφωνίας» υπό την έννοια του άρθρου 1 ν. 703/77
  93. Για τους σκοπούς του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 703/77 θεωρείται ότι υφίσταται σύµπραξη όταν οι συµβαλλόµενοι, ρητά ή σιωπηρά, εγκρίνουν από κοινού σχέδιο που καθορίζει τις κατευθυντήριες γραµµές της αµοιβαίας δράσης τους (ή αποχής από τη δράση) στην αγορά. Αρκεί οι επιχειρήσεις να έχουν εκφράσει την κοινή τους βούληση να συµπεριφερθούν στην αγορά κατά καθορισµένο τρόπο
  95. Ως «συµφωνίες» νοούνται οι συµβάσεις που δεσµεύουν τα συµβαλλόµενα µέρη, ανεξάρτητα από τον τύπο τον οποίο έχουν περιβληθεί και το βαθµό δεσµευτικότητάς τους, όπως είναι π.χ. οι συµφωνίες κυρίων 29 και ανεξαρτήτως του εάν είναι υπογεγραµµένες ή ανυπόγραφες
  96. Για την έννοια της συµφωνίας είναι αδιάφορα ο γραπτός ή προφορικός χαρακτήρας της σύµβασης, καθώς και ο δεσµευτικός ή µη χαρακτήρας της, δηλαδή δεν απαιτούνται τυπικές διαδικασίες ούτε και κυρώσεις ή µέτρα εφαρµογής 31 . Εξάλλου, αδιάφορο είναι αν η ένωση επιχειρήσεων ή οι εκπρόσωποί της που συµµετέχουν στη συµφωνία ήταν εξουσιοδοτηµένοι ή είχαν την αρµοδιότητα βάσει των καταστατικών προβλέψεων της ένωσης να συνάπτουν 28 Βλ. απόφαση του Γενικού ∆ικαστηρίου Τ-13/89, Polypropylene, Συλλ. 1992, ΙΙ-1021, σκ.
  97. 29 Βλ. απόφαση του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε C-41/69, Chemiefarma, Συλλ. 1970,
  98. Βλ. ακόµη Ζιάµου Θ. σε Σκουρή Β., Ερµηνεία Συνθηκών για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, Εκδ. Αντ.Ν.Σάκκουλα, 2003, σελ.
  99. 30 Βλ. Faull and Nickpay, The EC Law of Competition (ΕΤΟΣ 2007), σελ. 195, παρ. 3.49 και τη σχετική νοµολογία στην οποία παραπέµπει (Απόφαση της Ευρ. Επιτροπής (79/934/EEC) της 5ης Σεπτεµβρίου 1979, Υπόθεση IV/29.021 - BP Kemi - DDSF, OJ L 286 της 14.11.1979, σελ. 0032-0052, σκ. 27 και 45). 31 Βλ. απόφαση του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε C-209/78, Van Landewyck, σκ. 85-86, και αποφάσεις του Γενικού ∆ικαστηρίου T-9/99, σκ. 200-201 και Τ-1/89, Rhone-Poulenc, σκ. 43 -
  100. Βλ. επίσης απόφαση της Ευρ. Επιτροπής 2004/104/ΕΚ, ό.π., σκ.
  101. Βλ. και Κοτσίρη, ∆ίκαιο Ανταγωνισµού, 2003, 395-
  102. 32 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συµφωνίες µε αντίστοιχο περιεχόµενο 32 . Η έννοια της συµφωνίας, εποµένως, στηρίζεται στην ύπαρξη συµπτώσεως των βουλήσεων δύο τουλάχιστον µερών, της οποίας η µορφή εκδήλωσης δεν είναι σηµαντική, εφόσον συνιστά πιστή έκφραση των βουλήσεων αυτών
  104. Για την ύπαρξη «συµφωνίας» σηµασία έχει η σύµπτωση βούλησης των συµβαλλοµένων φυσικών ή νοµικών προσώπων, νοµικώς ή οικονοµικώς διακεκριµένων µεταξύ τους, και αρκεί ότι κάθε µέρος εκούσια αναλαµβάνει να περιορίσει την ελευθερία του προς δράση σε σχέση µε το άλλο 34 . Περαιτέρω, ο καθορισµός εκ µέρους των συµµετεχουσών σε µία συνάντηση επιχειρήσεων των «κανόνων παιχνιδιού» για τη συµπεριφορά τους στην αγορά συνιστά αναντίρρητα «συµφωνία» κατά την έννοια του άρθρου 1 ν. 703/77, ακόµα και αν δεν συνάφθηκε «τυπική συµφωνία», αλλά απλά εκφράστηκε η επιθυµία ή η ευχή να ακολουθηθεί η συγκεκριµένη συµπεριφορά
  106. Εποµένως, για την κατάφαση παράβασης του άρθρου 1 ν. 703/77 αρκεί να αποδειχθεί ότι οι εµπλεκόµενες επιχειρήσεις µετείχαν σε συναντήσεις, κατά τις οποίες συνάφθηκαν συµφωνίες ή συµφωνήθηκαν εναρµονισµένες πρακτικές θίγουσες τον ανταγωνισµό, χωρίς (οι εµπλεκόµενες επιχειρήσεις) να αντιταχθούν σαφώς στις συµφωνίες αυτές. Το γεγονός και µόνο ότι µία επιχείρηση ήταν παρούσα στη συνεδρίαση, κατά την οποία συνάφθηκε µία συµφωνία, αποτελεί επαρκή απόδειξη για να γίνει δεκτό ότι η εν λόγω επιχείρηση µετείχε στη σύµπτωση βουλήσεων και στις αποφάσεις της εν λόγω συνεδρίασης
  107. Όταν έχει αποδειχθεί η συµµετοχή των εµπλεκοµένων επιχειρήσεων στις εν λόγω συναντήσεις, εναπόκειται στις επιχειρήσεις αυτές να επικαλεστούν και να αποδείξουν ότι η συµµετοχή τους στις εν λόγω συναντήσεις στερείτο κάθε πνεύµατος στρεφόµενου κατά του ανταγωνισµού, όπως 32 Βλ. απόφαση του Γενικού ∆ικαστηρίου Τ-25/95 κλπ, Cimentieres CBR κ.άλ., Συλλ. 2000, ΙΙ-491, σκ.
  108. 33 Βλ. απόφαση του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε C-41/69, Chemiefarma, Συλλ. 1970, 661, σκ. 112, απόφαση του Γενικού ∆ικαστηρίου T- 41/96, Bayer, Συλλ. 2000, ΙΙ 3383, σκ. 67-69, απόφαση του Γενικού ∆ικαστηρίου T-208/01, Volkswagen, Συλλ. 2003, ΙΙ 5141, σκ. 30-
  109. 34 Κοτσίρης, Ευρωπαϊκό Εµπορικό ∆ίκαιο, 2003, 391-392, Alison Jones / Brenda Sufrin, EC Competition Law, 2004,
  110. 35 Βλ. απόφαση του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε C-204/00, Aalborg Portland κ.αλ., σκ. 228-248, Ε.Α 369/V/2007, σελ. 47, ∆ΕφΑθ 906/2010, σκ. 7, ∆ΕφΑθ 1682/2009, σκ. 27, καθώς και Ε.Α 492/VI/2010, σελ. 29 (παρ. 78). 36 Βλ. αποφάσεις του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε C-204/00 Ρ κ.λπ., σκ. 249 και 291, 323, 330-331, C-49/92 Ρ, Anic Partecipazioni, σκ. 95-100 και C-199/92 P, Huls, σκ. 174, 180-
  111. Βλ και απόφαση Ε.Α 369/V/2007, σελ. 47επ. 33 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συµβαίνει για παράδειγµα, όταν είχαν δηλώσει στους ανταγωνιστές τους, ότι µετείχαν στις συναντήσεις υπό ένα πρίσµα διαφορετικό. Ακόµα και αν υποτεθεί, ότι οι συµµετέχουσες επιχειρήσεις δεν συµµορφώνονται µε τα αποτελέσµατα των συναντήσεων ή ότι η συµπεριφορά των επιχειρήσεων στην αγορά δεν ανταποκρίνεται στα συµφωνηθέντα, το γεγονός αυτό ουδόλως επηρεάζει την ευθύνη τους για παράβαση του άρθρου 1 ν. 703/
  113. Με άλλα λόγια, εάν µία επιχείρηση παρίσταται σε συσκέψεις µε έκδηλο σκοπό αντιβαίνοντα προς τον ανταγωνισµό, εάν δεν διαχωρίσει δηµοσίως τη θέση της από τα συµφωνηθέντα, θα θεωρηθεί συµβαλλόµενο µέρος των συµφωνιών, ακόµη και αν στην πραγµατικότητα δεν συµµορφωθεί µε τα αποτελέσµατα των συσκέψεων 38 . Εξάλλου, για να υπάρχει παράβαση, δεν είναι αναγκαίο να έχουν εκ των προτέρων συµφωνήσει οι συµµετέχοντες σε ένα ολοκληρωµένο κοινό σχέδιο. Η έννοια της συµφωνίας στο άρθρο 1 παρ. 1 ν. 703/77 µπορεί επίσης να εφαρµόζεται σε ατελείς συνεννοήσεις, καθώς και σε επιµέρους και υπό όρους συµφωνίες σε διαδικασία διαπραγµάτευσης, οι οποίες οδηγούν στην οριστική συµφωνία
  114. Συναφώς, ο όρος «συµφωνία» µπορεί εύστοχα να εφαρµοστεί όχι µόνο σε ένα γενικό σχέδιο ή στους ρητά συµφωνηθέντες όρους, αλλά και στην υλοποίηση όσων έχουν συµφωνηθεί βάσει των ίδιων µηχανισµών και κατά την επιδίωξη του ίδιου κοινού σκοπού. Όπως επεσήµανε το ∆ικαστήριο της Ε.Ε στην υπόθεση C-49/92P, Επιτροπή κατά Αnnic Partecipazioni SpA, επικυρώνοντας την προηγούµενη απόφαση του Πρωτοδικείου, παράβαση µπορεί να προκύπτει όχι µόνο από µεµονωµένη ενέργεια, αλλά και από σειρά ενεργειών ή ακόµη από διαρκή συµπεριφορά. Η ερµηνεία αυτή δεν µπορεί να αµφισβητηθεί για το λόγο ότι ένα ή περισσότερα στοιχεία αυτής της σειράς ενεργειών ή η διαρκής αυτή συµπεριφορά, θα µπορούσαν να συνιστούν και αφ’ εαυτών παράβαση του άρθρου 101 ΣΛΕΕ
  115. 37 Βλ. απόφαση του Γενικού ∆ικαστηρίου Τ-334/94, Sarrio S.A., σκ. 118, η οποία επιβεβαιώθηκε ως προς το συγκεκριµένο σηµείο από την απόφαση του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε C-291/98 P, Sarrio, σκ. 50, όπου συγκεκριµένα αναφέρεται, ότι «... η συµµετοχή επιχειρήσεως σε συσκέψεις στρεφόµενες κατά του ανταγωνισµού έχει, εξ αντικειµένου, ως αποτέλεσµα να δηµιουργεί σύµπραξη ή να την ενισχύει και ότι το γεγονός ότι η επιχείρηση δεν θέτει σε εφαρµογή τα αποτελέσµατα αυτών των συσκέψεων δεν αποκλείει την ευθύνη της εκ της συµµετοχής της στη σύµπραξη, εκτός εάν έχει λάβει δηµόσια τις αποστάσεις της από το περιεχόµενό τους» και Τ-303/02, Westfalen Gassen, σκ. 97, όπου αναφέρεται χαρακτηριστικά: «…το γεγονός ότι η συµπεριφορά στην αγορά των οικείων επιχειρήσεων δεν συνάδει µε τους συµφωνηθέντες «κανόνες παιχνιδιού» ουδόλως επηρεάζει την ευθύνη τους λόγω συµµετοχής σε συµφωνία κατά του ανταγωνισµού». 38 Βλ. απόφαση του Γενικού ∆ικαστηρίου Τ-7/89, Hercules Chemicals, Συλλ. 1999, ΙΙ-1711, σκ.
  116. Βλ. Ε.Α 369/V/2007, σελ.
  117. 40 Βλ. και Ε.Α 492/VI/2010, σελ.
  118. 39 34 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  119. Κατά συνέπεια, µία επιχείρηση, η οποία εγκρίνει σιωπηρά µία παράνοµη πρωτοβουλία χωρίς να αποστασιοποιηθεί δηµοσίως από το περιεχόµενό της ή να την καταγγείλει στις διοικητικές αρχές, έχει ως αποτέλεσµα να ενθαρρύνει τη συνέχιση της παράβασης και να δυσχεραίνει την αποκάλυψή της. Η συνέργεια αυτή συνιστά παθητικό ρόλο συµµετοχής στην παράβαση και είναι ικανή, εποµένως, να επισύρει την ευθύνη της επιχείρησης στο πλαίσιο ενιαίας συµφωνίας 41 . Εξάλλου, δεν απαιτείται αντιανταγωνιστική πρόθεση, αλλά αρκεί το αντικειµενικά ενδεχόµενο αντιανταγωνιστικό αποτέλεσµα. Εφόσον το αντιανταγωνιστικό αποτέλεσµα είναι αντικειµενικά ενδεχόµενο, η σύµπραξη είναι απαγορευµένη, έστω κι αν οι συµπράττοντες δεν αποσκοπούν στο αποτέλεσµα αυτό
  120. 1.
  121. Η έννοια της «εναρµονισµένης πρακτικής» υπό την έννοια του άρθρου 1 ν. 703/77
  122. Το άρθρο 1 παρ. 1 ν. 703/77 διακρίνει την έννοια της «εναρµονισµένης πρακτικής» από την έννοια των «συµφωνιών µεταξύ επιχειρήσεων», προκειµένου να συµπεριληφθεί στην προβλεπόµενη απαγόρευση µια µορφή συντονισµού µεταξύ επιχειρήσεων που, χωρίς να φθάνει µέχρι τη σύναψη κατά κυριολεξία σύµβασης, αντικαθιστά ηθεληµένα τους κινδύνους που ενέχει ο ανταγωνισµός µε την έµπρακτη συνεργασία των επιχειρήσεων αυτών
  123. Τα κριτήρια συντονισµού και συνεργασίας, που προβλέπονται στην ενωσιακή νοµολογία, δεν προϋποθέτουν την κατάρτιση ενός πραγµατικού σχεδίου, αλλά πρέπει να νοούνται υπό το πρίσµα της αντίληψης που είναι συνυφασµένη µε τις περί ανταγωνισµού διατάξεις της συνθήκης, κατά την οποία κάθε επιχειρηµατίας πρέπει να καθορίζει κατά τρόπο αυτόνοµο την εµπορική πολιτική που προτίθεται να ακολουθήσει στην κοινή αγορά. Αυτή η απαίτηση αυτονοµίας δεν αποκλείει µεν το δικαίωµα των επιχειρήσεων να προσαρµόζονται στη συµπεριφορά των ανταγωνιστών τους, αποκλείει όµως κάθε άµεση ή έµµεση επαφή µεταξύ τους, της οποίας το αντικείµενο ή το αποτέλεσµα είναι είτε να επηρεάσει τη συµπεριφορά ενός ανταγωνιστή στην αγορά, είτε να αποκαλύψει σε έναν ανταγωνιστή τη συµπεριφορά, που οι ίδιες έχουν αποφασίσει ή σκοπεύουν να 41 Βλ. απόφαση του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε C-204/00 Ρ, σκ. 80-87 και 328, και απόφαση του Γενικού ∆ικαστηρίου Τ-303/02, σκ. 101-103,
  124. 42 Βλ. απόφαση του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε 45/85, Verband, σκ. 35-
  125. 43 Βλ. ενδεικτικά απόφαση του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε 48/69, Imperial Chemical Industries Ltd (ICI), Συλλ. 1972 -1973, 99, σκ.
  126. 35 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ακολουθήσουν στην αγορά 44 . Κατά συνέπεια, µια συµπεριφορά δύναται να χαρακτηριστεί ως «εναρµονισµένη πρακτική», ακόµη και αν τα µέρη δεν δηλώνουν ρητά τη συγκατάθεσή τους επί κοινού σχεδίου, που καθορίζει τη δράση τους στην αγορά, εν γνώσει τους όµως δέχονται ή προσχωρούν σε µηχανισµούς συµπαιγνίας που διευκολύνουν το συντονισµό της εµπορικής τους πολιτικής.
  127. Τέλος, επισηµαίνεται ότι ο ακριβής χαρακτηρισµός µιας οριζόντιας σύµπραξης ως συµφωνίας ή εναρµονισµένης πρακτικής δεν είναι κρίσιµος για τη στοιχειοθέτηση της παράβασης. Ειδικότερα, η Επιτροπή Ανταγωνισµού δεν είναι υποχρεωµένη, ιδίως όταν πρόκειται για περίπλοκη παράβαση του άρθρου 1 ν. 703/77 (και αντίστοιχα του άρθρου 101 ΣΛΕΕ), να θεωρήσει, ότι ανταποκρίνεται σε µία εκ των δύο µορφών παράνοµης συµπεριφοράς, διότι οι έννοιες της «συµφωνίας» και της «εναρµονισµένης πρακτικής» είναι ελαστικές και ενδέχεται να αλληλοκαλύπτονται.
  128. Πράγµατι ενδέχεται να µην είναι καν δυνατός ο διαχωρισµός των δύο εννοιών, καθόσον µία παράβαση µπορεί να παρουσιάζει συγχρόνως ή διαδοχικά τα χαρακτηριστικά και των δύο µορφών απαγορευµένης συµπεριφοράς, ενώ σε µεµονωµένη βάση ορισµένα στοιχεία θα µπορούσαν σαφώς να ενταχθούν στη µία ή στην άλλη εννοιολογική κατηγορία. Ωστόσο, δεν θα ήταν σκόπιµο, µία διαρκής, ενιαία και κοινή πρακτική που έχει έναν και τον αυτό στόχο να υποδιαιρεθεί σε διακριτές µορφές παράβασης. Κατά συνέπεια, µία σύµπραξη µπορεί να αποτελεί ταυτόχρονα «συµφωνία» και «εναρµονισµένη πρακτική» 45 . ∆εν είναι εποµένως απαραίτητο να χαρακτηριστεί επακριβώς µία παράβαση ως προς καθεµία επιχείρηση και σε κάθε δεδοµένο χρονικό σηµείο ως συµφωνία ή εναρµονισµένη πρακτική, εφόσον σε κάθε περίπτωση τα άρθρα 1 ν. 703/77 και 101 ΣΛΕΕ καλύπτουν αµφότερες τις παραβάσεις. 1.
  129. Τα από 30.7.2001 και 22.8.2005 συµφωνητικά µεταξύ εταιριών παραγωγής σκυροδέµατος του νοµού Ρεθύµνης. 44 Βλ. ενδεικτικά απόφαση του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε, C-40/73, Suiker Unie κατά Επιτροπής, σελ. 507, απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 30/10/2002, Υπόθεση COMP/35.587 PO Video Games, COMP/35.706 PO Nintendo Distribution και COMP/36.321 Omega - Nintendo, ΕΕ L 255, 8/10/2003, σελ. 33, σκέψεις 246 επ. 45 Βλ. απόφαση του Γενικού ∆ικαστηρίου Τ-7/89, SA Hercules, σκ. 264, 2004/337/ΕΚ, Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το αυτογραφικό χαρτί, σκ. 318-
  130. 36 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  131. Εν προκειµένω, τα από 30.7.2001 και 22.8.2005 συµφωνητικά (έγγραφα α και β) µεταξύ εταιριών παραγωγής σκυροδέµατος του νοµού Ρεθύµνης αποτελούν συµφωνία κατά την έννοια του άρθρου 1 παρ. 1 ν. 703/
  133. Όπως ανωτέρω αναλυτικά εκτίθεται, στην κατάθεση που έδωσε ο[…]46 στις […] στη Γ.∆.Α. αναφέρει ότι αναγνωρίζει τα συµφωνητικά και σηµειώνει ότι: «Στην µικρή κοινωνία του Ρεθύµνου γνωριζόµασταν και συναντιόµασταν και συνοµιλούσαµε για το πώς θα επιβιώσουν οι επιχειρήσεις µας. Το πρώτο σχέδιο της συµφωνίας µας το έφερε ο Σύνδεσµος Βιοµηχανιών Ετοίµου Σκυροδέµατος & Αδρανών Υλικών ∆υτικής Κρήτης, ο οποίος, εξ όσων φηµολογείτο, το πήρε από τον αντίστοιχο σύνδεσµο από τη Λάρισα. Όµως, ο λογιστής µας ο κ. […] µας συµβουλεύει πάντα να µην κάνουµε κάτι το οποίο δεν είναι σύννοµο. ∆εν γνωρίζω τι κάνανε οι υπόλοιποι». Στην ερώτηση αν γνωρίζει […]47 αναφέρει ότι «Τον είχα δει σε µια καφετέρια στο Ρέθυµνο όταν ήρθε ως εκπρόσωπος του Συνδέσµου µε το συγκεκριµένο έγγραφο… Στη συνάντηση στην καφετέρια παρίσταντο[…]». Στην ερώτηση για ποιο λόγο οι εταιρίες (εφόσον τελικά αποφάσισαν, όπως αναφέρει, να µην υπογράψουν το συµφωνητικό του 2001) προέβησαν στη σύνταξη δεύτερου παρόµοιου συµφωνητικού το 2005 απάντησε ότι «Ήδη είχαν κλείσει οι δύο εταιρίες, […](ΡΕΘΥΜΝΙΑΚΗ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε) και […] (ΕΥΡΩΜΠΕΤΟΝ) και άνοιξαν άλλες τέσσερεις για αυτό ο Σύνδεσµος επανήλθε µε το νέο συµφωνητικό (έγγραφο 2) του έτους 2005». Σε άλλο σηµείο της κατάθεσής του αναφέρει ότι το εν λόγω συµφωνητικό δεν εφαρµόστηκε ποτέ.
  134. Στην κατάθεση που έδωσε στη Γ.∆.Α. ο […]48 στις […] αναφέρει ότι: «Κανένα από τα δύο συµφωνητικά δεν υπεγράφη ούτε ίσχυσε. Έχω την εντύπωση ότι το συµφωνητικό του 2001 προτάθη από τις εταιρίες σκυροδέµατος του νοµού Χανίων… Το συµφωνητικό του 2005 ίσως να το διαπραγµατεύθηκαν οι τρεις συµβαλλόµενες εταιρίες, αλλά δεν το είχα δει ποτέ παρά µόνο µετά τον έλεγχο της Γ∆Α». Επιπλέον, ενώ στην ερώτηση για πόσο χρονικό διάστηµα παρατάθηκε η διάρκεια ισχύος των δύο προαναφερόµενων συµφωνητικών αναφέρει ότι «Κανένα από τα δύο συµφωνητικά δεν υπεγράφη ούτε ίσχυσε», στην ερώτηση εάν γνωρίζει αν οι λοιπές εταιρίες που αναφέρονται στα συµφωνητικά τα υπέγραψαν, απάντησε ότι δεν το γνωρίζει. 46 […]. […], ορίζεται θεµατοφύλακας του προαναφερόµενου από 30.7.2001 συµφωνητικού. 48 […]. 47 37 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  135. […] 49 καταθέτει ενώπιον της Γ.∆.Α. στις […] αναφορικά µε το από […] συµφωνητικό, όπου εµφανίζεται ως εκπρόσωπος της […], ότι: «∆εν θυµάµαι να έχω υπογράψει το συγκεκριµένο συµφωνητικό. Το συµφωνητικό αυτό µπορεί να προέκυψε κατόπιν προτροπής Κυπρίων επιχειρηµατιών του κλάδου (δεν θυµάµαι επωνυµίες εταιριών) προς τον Σύνδεσµο Βιοµηχανιών Ετοίµου Σκυροδέµατος και Αδρανών Υλικών ∆υτικής Κρήτης… Πιθανόν να το έστειλαν από το Σύνδεσµο Βιοµηχανιών Ετοίµου Σκυροδέµατος και Αδρανών Υλικών ∆υτικής Κρήτης για να το δούµε και να πούµε τη γνώµη µας». Εν συνεχεία αναφέρει ότι «Από ότι θυµάµαι η […] δεν υπέγραψε το συµφωνητικό και δεν γνωρίζω εάν το υπέγραψαν οι άλλες συµβαλλόµενες εταιρίες…».
  136. […] 50 καταθέτει ενώπιον της Γ.∆.Α. στις […] αναφορικά µε το από […] συµφωνητικό, όπου εµφανίζεται ως εκπρόσωπος της […], ότι: «Το εν λόγω σχέδιο συµφωνητικού δεν υπεγράφη και δεν εφαρµόσθηκε ούτε από την εταιρία µας ούτε από τις άλλες εταιρίες κατά το διάστηµα που εγώ εργαζόµουν στην εταιρία… ∆εν ξέρω γιατί αναφέρεται το όνοµά µου στο εν λόγω σχέδιο συµφωνητικού». Σε άλλο σηµείο της κατάθεσής του αναφέρει ότι «Λόγω του ότι οι εταιρίες σκυροδέµατος πωλούσαν κάτω του κόστους εκείνη την εποχή, υποθέτω ότι οι τιµές που αναγράφονται στο εν λόγω έγγραφο ήταν οριακά πάνω από το κόστος». Αναφορικά µε το από […] συµφωνητικό αναφέρει ότι: «∆εν γνωρίζω το συγκεκριµένο έγγραφο. Θεωρώ ότι είναι κάτι αντίστοιχο και αποτέλεσµα της προσπάθειας των εταιριών να σωθούν λόγω της ύπαρξης πωλήσεων κάτω του κόστους, όπως προανέφερα, αλλά εξαιτίας εµπάθειας και διαφωνιών µεταξύ των εταιριών θεωρώ ότι δεν εφαρµόσθηκε το έγγραφο
  137. Γνωρίζω ότι δεν εφαρµόσθηκε το έγγραφο του […]».
  138. Στην κατάθεση που έδωσε ο […] ([…]) ενώπιον της Γ.∆.Α. στις […] αναφέρει σχετικά µε το από 30.7.2001 συµφωνητικό ότι: «∆εν έχει υπογραφεί ποτέ τέτοια συµφωνία, είχε γίνει απλά κάποια συζήτηση και κάποιος έθεσε το θέµα αυτό, όµως δε θυµάµαι το όνοµά του. Εγώ δε συµφωνούσα µε την πρόταση που έγινε γενικότερα, οπότε και δεν την υπέγραψα… ∆εν ξέρω αν εκτός από εµένα που δεν υπέγραψα κάτι, κάποια άλλη εταιρία διατύπωσε άλλη πρόταση. Άρα δε γνωρίζω κάτι για επ’ αορίστου 49 […]. […]. 50 38 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ παράταση… Γιατί διαφωνούσα µε την πρόταση, παρέµεινα πολύ λίγο στη συνάντηση, η οποία πραγµατοποιήθηκε προκειµένου να συζητηθεί το συµφωνητικό του 2001 και αποχώρησα αµέσως. ∆εν είχα κανέναν λόγο να εµπιστευτώ τη συµφωνία. Ως περιφερειακό εργοστάσιο που εγώ ήµουνα, εµένα κάποια τέτοια συµφωνία δεν µε αφορούσε. Θεωρώ ότι κάτι τέτοιο ήταν ανεφάρµοστο. Όσο για το συµφωνητικό του 2005 δεν είχα παραστεί ποτέ σε συνάντηση και δεν το γνωρίζω». Σε ερώτηση εάν γνωρίζει τον […] απάντησε: «∆εν θυµάµαι καλά, αλλά ίσως αυτός να ήταν αυτός που έφερε το συµφωνητικό του 2001, γιατί κάτι µου λέει το όνοµά του. Είχαµε συναντηθεί σε κάποια καφετέρια του Ρεθύµνου». Αναφορικά µε το από 22.8.2005 συµφωνητικό αναφέρει «∆εν γνωρίζω τίποτα για το συµφωνητικό του 2005… ∆εν θυµάµαι να έχω καν προσκληθεί σε αυτή τη συνάντηση… Από προσωπική εµπειρία, εγώ δεν δεσµευόµουνα από κάποια συµφωνία. Χειριζόµουνα τους πελάτες, όπως εγώ έκρινα καλύτερα… ∆εν γνωρίζω τι έπραξαν οι λοιπές εταιρίες το
  139. Κατά την προσωπική µου άποψη κάτι τέτοιο δεν µπορεί να εφαρµοστεί γιατί οι µεγάλες εταιρίες είχαν δηµόσια έργα και εµείς έπρεπε να τους ανταγωνιστούµε κερδίζοντας µε την όποια τιµή προσφέραµε στους πελάτες».
  140. Ο […]51 κατέθεσε ενώπιον της Γ.∆.Α. στις […] αναφορικά µε το από 22.8.2005 συµφωνητικό, όπου εµφανίζεται ως εκπρόσωπος […], ότι: «Ο […] µας κάλεσε µία φορά σε µία συνάντηση για να συζητήσουµε πώς θα εξυπηρετούµε ο ένας τον άλλον, δηλ. για να υπάρχει η δυνατότητα, κατά την κατασκευή ενός έργου, να µας προµηθεύει µε σκυρόδεµα κάποιος ανταγωνιστής, εφόσον το εργοστάσιό του ήταν πλησίον του τόπου κατασκευής (ή, σε περίπτωση διακοπής ρεύµατος, να προµηθεύει η µία εταιρία που έχει γεννήτρια την άλλη που δεν έχει ή γενικότερα σε περίπτωση οποιασδήποτε βλάβης). Το περιεχόµενο του συµφωνητικού του 2005 δεν συζητήθηκε. ∆εν νοµίζω ότι θα µπορούσε να εφαρµοστεί. Πρώτη φορά βλέπω το συµφωνητικό. Θεωρώ ότι ήταν ιδέα του […] να συντάξει αυτό το συµφωνητικό και να προσθέσει και την […], για να παρουσιάσει στην εταιρία του ότι ασχολείται µε τα συµφέροντά της. ∆εν γνωρίζω εάν οι άλλες εταιρίες το εφάρµοσαν, αλλά νοµίζω ότι θα ήταν δύσκολο γιατί δεν θα τα έβρισκαν µεταξύ τους. Ο ανταγωνισµός είναι µεγάλος… ∆εν πιστεύω να επακολούθησαν συναντήσεις, αλλά είµαι σίγουρος ότι το συµφωνητικό δεν 51 […]. 39 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εφαρµόστηκε. Εγώ δεν είχα καµία συνάντηση µε κανέναν… ∆εν γνωρίζω τι έκαναν οι άλλες εταιρίες. Πιστεύω ότι δεν εφαρµόστηκε ποτέ»
  142. Τέλος, ο […], στην κατάθεση που έδωσε στις […] ενώπιον της Γ.∆.Α. αναφέρει ότι ενώ επίσηµα δεν έχει γίνει λύση του Συνδέσµου, ουσιαστικά δεν υφίσταται διότι άλλες εταιρίες έχουν κλείσει/πτωχεύσει και άλλες υπολειτουργούν. Εν συνεχεία αναφέρει ότι «∆εν προτάθηκε από το Σύνδεσµο αυτό το συµφωνητικό
  143. ∆εν γνωρίζω για ποιο λόγο φέρει το όνοµα του Συνδέσµου. Ίσως αναγράφεται η επωνυµία του Συνδέσµου για να προσδώσει κύρος στο συγκεκριµένο συµφωνητικό, το οποίο δεν γνωρίζω εάν υπεγράφη ή τέθηκε σε ισχύ. Πραγµατοποιήθηκε µόνο µία συνάντηση µε τα µέλη του Συνδέσµου, κατά την ίδρυση του Συνδέσµου, στην οποία συζητήθηκαν ο τρόπος εκπροσώπησης των επιχειρηµατιών στις δηµόσιες αρχές και τον τύπο για την προώθηση των συµφερόντων µας». Επιπλέον αναφέρει ότι «… οι τιµές που πωλούσαν οι εταιρίες του Ρεθύµνου ήταν υψηλότερες από αυτές του νοµού Χανίων και υποθέτω ότι ίσως γι’ αυτό να υπήρχε συµφωνία για τις τιµές στο Ρέθυµνο». Για το συµφωνητικό του 2005 αναφέρει ότι «∆εν προτάθηκε από το Σύνδεσµο και ουδεµία σχέση έχει µε αυτόν. Άλλωστε θεµατοφύλακας ορίζεται εκπρόσωπος των συµβαλλοµένων εταιριών». Τέλος, αναφορικά µε τον […] που είχε οριστεί θεµατοφύλακας του προαναφερόµενου από 30.7.2001 συµφωνητικού αναφέρει ότι «Τον γνωρίζω. Είχε διευθυντική θέση στην εταιρία […]. Ο Σύνδεσµος είχε έδρα […]και ο οποίος είχε αναλάβει τα διοικητικά θέµατα του Συνδέσµου. […] δεν πρέπει να έχει ανάµειξη στο συµφωνητικό του 2001 εξ’ όσων γνωρίζω. Εγώ […] ουδέποτε είχα ενηµερωθεί για το περιεχόµενο του συµφωνητικού του
  144. Εάν βρω στοιχεία επικοινωνίας θα σας τα στείλω».
  145. Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι οι εµπλεκόµενες εταιρίες πραγµατοποιούσαν συναντήσεις, προκειµένου να αποφασισθεί ο τρόπος προώθησης των συµφερόντων τους, η επιβίωση των επιχειρήσεών τους, ο τρόπος εκπροσώπησης των επιχειρηµατιών στις δηµόσιες αρχές κ.λπ. Σε ορισµένη συνάντηση είχε συζητηθεί το περιεχόµενο του από 30.7.2001 συµφωνητικού, το οποίο, όπως αναφέρουν δύο από 52 Αναφορικά µε το από 30.7.2001 συµφωνητικό, ο […] καταθέτει ότι δεν γνωρίζει τίποτα, καθότι, όπως αναφέρει στην κατάθεσή του, η […]. Το Σύνδεσµο Βιοµηχανιών Ετοίµου Σκυροδέµατος & Αδρανών Υλικών ∆υτικής Κρήτης αναφέρει στην κατάθεσή του ότι δεν τον γνωρίζει. Κατέθεσε, επίσης, ότι δεν γνωρίζει τον […]. Τέλος, σε ερώτηση εάν οι τιµές από το 2002 µέχρι τον Αύγουστο του 2005 ήταν ίδιες απάντησε ότι «[…]». 53 Εννοείται το από 30.7.2001 συµφωνητικό, όπου και αναφέρεται η επωνυµία του Συνδέσµου. 40 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ τους προαναφερόµενους καταθέσαντες 54 , προσκόµισε εκπρόσωπος του Συνδέσµου Βιοµηχανιών Ετοίµου Σκυροδέµατος & Αδρανών Υλικών ∆υτικής Κρήτης. Ένας από τους καταθέσαντες 55 έχει την εντύπωση ότι το συµφωνητικό προτάθηκε από τις εταιρίες σκυροδέµατος του νοµού Χανίων, ενώ άλλος αναφέρει ότι ίσως ο […]56 να ήταν αυτός που έφερε το συµφωνητικό του 2001 57 . […] αρνείται ότι το εν λόγω συµφωνητικό προτάθηκε από το Σύνδεσµο και δηλώνει ότι ουδέποτε είχε ενηµερωθεί για το περιεχόµενó του. Οµοίως, από το από 22.8.2005 συµφωνητικό και από την κατάθεση του […] προκύπτει ότι οι αναφερόµενες σε αυτό ως συµβαλλόµενες εταιρίες του Ρεθύµνου είχαν συναντηθεί και είχαν συζητήσει για τα ζητήµατα που περιλαµβάνονται σε αυτό (σύµφωνα µε την κατάθεση του […], κατόπιν πρότασης και πάλι του Συνδέσµου). Η κατάθεση του Προέδρου […] ότι πρώτη φορά βλέπει το από 22.8.2005 συµφωνητικό δεν συνάδει µε την εκτίµησή του ότι ήταν ιδέα του […]58 να το συντάξει. Εφόσον δεν είχε ξαναδεί το συµφωνητικό, και κατά συνέπεια ούτε είχε συζητήσει το περιεχόµενό του µε κανέναν, δεν θα ήταν σε θέση να κάνει εκτιµήσεις για το ποιος το συνέταξε.
  146. Επιπλέον, όπως προκύπτει από τις ληφθείσες καταθέσεις, στη συνάντηση που έλαβε χώρα το 2001 είχαν παρευρεθεί εκπρόσωποι των εταιριών ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε, ΛΑΤΟΜ-ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε., ΡΕΘΥΜΝΙΑΚΗ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. και της ΕΥΡΩΜΠΕΤΟΝ, ενώ το επίµαχο συµφωνητικό προσκόµισε ο Σύνδεσµος Βιοµηχανιών Ετοίµου Σκυροδέµατος και Αδρανών Υλικών ∆υτικής Κρήτης 59 . Η ανάµειξη του Συνδέσµου στην υπογραφή του από 30.7.2001 συµφωνητικού προκύπτει, περαιτέρω, τόσο από την αναγραφή της επωνυµίας αυτού στην επικεφαλίδα του εν λόγω συµφωνητικού (πριν τις συµβαλλόµενες εταιρίες), όσο και από το γεγονός ότι ως θεµατοφύλακας της εν λόγω συµφωνίας είχε οριστεί ο[…], ο οποίος, σύµφωνα µε την κατάθεση του[…]60, είχε αναλάβει τα διοικητικά θέµατα του Συνδέσµου και είχε διευθυντική θέση στην εταιρία[…]. Από τα ανωτέρω προκύπτει 54 […]. Την ίδια εκτίµηση κάνει και ο[…]. […]. 56 Όπως προαναφέρθηκε, ο […] κατέθεσε ότι ο […] ήρθε ως εκπρόσωπος του Συνδέσµου Βιοµηχανιών Ετοίµου Σκυροδέµατος και Αδρανών Υλικών ∆υτικής Κρήτης µε το από το 2001 συµφωνητικό. Ο […] κατέθεσε ότι ο […] είχε αναλάβει τα διοικητικά θέµατα του Συνδέσµου και είχε διευθυντική θέση στην εταιρία […]. 57 Βλ. κατάθεση[…]. 58 […]. 59 Όσον αφορά στη συµµετοχή του Συνδέσµου Βιοµηχανιών Ετοίµου Σκυροδέµατος και Αδρανών Υλικών ∆υτικής Κρήτης, βλ. ανωτέρω τις καταθέσεις των[…]. 60 […]. 55 41 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ότι ο ρόλος του Συνδέσµου Βιοµηχανιών Ετοίµου Σκυροδέµατος & Αδρανών Υλικών ∆υτικής Κρήτης στην υπογραφή του από 30.7.2001 συµφωνητικού ήταν κεντρικός και συντονιστικός, αφού σύµφωνα µε τις προαναφερόµενες καταθέσεις το εν λόγω συµφωνητικό προτάθηκε από τον εκπρόσωπο του Συνδέσµου, κο […], ο οποίος ορίστηκε και θεµατοφύλακας της συµφωνίας και στον οποίο (σύµφωνα µε τους όρους του συµφωνητικού) θα κοινοποιούνταν «στο τέλος κάθε µήνα οι τόνοι αγοράς χύµα τσιµέντου από κάθε εταιρεία χωριστά». Σύµφωνα µε τα ανωτέρω, ο Σύνδεσµος πρότεινε την υπογραφή του από 30.7.2001 συµφωνητικού στη σχετική συνάντηση που πραγµατοποιήθηκε και παρακολουθούσε ενεργά την εφαρµογή του συλλέγοντας πληροφορίες αναφορικά µε τους τόνους αγοράς χύµα τσιµέντου από την κάθε εταιρία. Είχε συνεπώς κεντρικό και οργανωτικό ρόλο στις αντι-ανταγωνιστικές πρακτικές που συµφωνήθηκαν µε το από 30.7.2001 συµφωνητικό
  148. Όσον αφορά στη συνάντηση του 2005 και σύµφωνα µε τις προαναφερόµενες καταθέσεις, προκύπτει ότι είχαν συναντηθεί οι εκπρόσωποι των εταιριών ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε., ΜΠΕΤΟ∆ΟΜΗ Α.Ε. και ΛΑΤΟΜ-ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε., ενώ οι κ.κ. […] και […](ΡΕΘΥΜΝΙΑΚΗ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. και ΕΥΡΩΜΠΕΤΟΝ αντίστοιχα) δεσµεύτηκαν ότι θα εφαρµόσουν τις όποιες αποφάσεις ληφθούν (όπως ρητά αναφέρεται στο συµφωνητικό). Στη δεύτερη σελίδα του από 22.8.2005 συµφωνητικού αναφέρονται ως συµβαλλόµενες και οι πέντε εταιρίες. Η ΡΕΘΥΜΝΙΑΚΗ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. είχε κηρυχτεί σε κατάσταση πτώχευσης από το έτος 2003 62 , όπως προκύπτει από την υπ’ αρ. 10/1365/ΠΕ/11/2003 απόφαση του Πολυµελούς Πρωτοδικείου Κρήτης, που προσκόµισε στη Γ.∆.Α. ο […] 63 . Όσον αφορά στην εταιρία ΕΥΡΩΜΠΕΤΟΝ, από τα στοιχεία που προσκόµισε ο […] µε τις υπ’ αριθ. πρωτ. 2230/11.4.2011 και 4392/6.7.2011 επιστολές του, δεν προκύπτει πότε έπαψε η λειτουργία της εταιρίας, καθώς ο νόµιµος εκπρόσωπός της δεν προσκόµισε το σύνολο των στοιχείων που του ζητήθηκαν µε την προαναφερόµενη υπ’ αρ. πρωτ. 2830/13.5.2011 επιστολή της Γ.∆.Α., ώστε να γίνουν οι σχετικές εκτιµήσεις. Σε κάθε 61 Βλ. ενδεικτικά Απόφαση Ευρ. Επιτροπής της 11.11.2009, COMP/38589,Heat Stabilizers, σκ. 109, 376 και 380 επ. 62 Με την ίδια απόφαση ορίζεται ηµέρα παύσης πληρωµών η 1η Σεπτεµβρίου
  149. 63 Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 1872/24.3.2011 έγγραφο. Σύµφωνα µε την απόλυτα κρατούσα άποψη, το νοµικό πρόσωπο της υπό εκκαθάριση Α.Ε. θεωρείται ότι υπάρχει και ότι διοικείται από τους εκκαθαριστές. Κατά συνέπεια, η θέση της εταιρίας σε εκκαθάριση δεν θίγει την ικανότητα αυτής να είναι υποκείµενο δικαιωµάτων και υποχρεώσεων. Μόνον η ολοκλήρωση της εκκαθάρισης επάγεται και περάτωση της εταιρίας. Βλ. σχετικά και απόφαση αριθµ. 325/V/2007 της ΕΑ, σελ. 16 και τη σχετική βιβλιογραφία στην οποία παραπέµπει. 42 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ περίπτωση, εκτιµάται ότι συµβαλλόµενα µέρη στο από 22.8.2005 συµφωνητικό είναι και οι πέντε εταιρίες, ήτοι οι ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε., ΜΠΕΤΟ∆ΟΜΗ Α.Ε., ΛΑΤΟΜΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε., ΡΕΘΥΜΝΙΑΚΗ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. και ΕΥΡΩΜΠΕΤΟΝ, αφού όλες εµφανίζονται ως συµβαλλόµενες και εκφράζουν τη βούλησή τους να καθορίσουν από κοινού τη συµπεριφορά τους στην αγορά, σύµφωνα µε όσα κατωτέρω αναλυτικά αναφέρονται.
  150. Τέλος, όσον αφορά στη συµµετοχή του Συνδέσµου Βιοµηχανιών Ετοίµου Σκυροδέµατος και Αδρανών Υλικών ∆υτικής Κρήτης στην υπογραφή του από το 2005 συµφωνητικού, σύµφωνα µε την κατάθεση του […], το εν λόγω συµφωνητικό το προσκόµισε ο Σύνδεσµος. Ωστόσο, πλην της ανωτέρω κατάθεσης, η ανάµειξη του Συνδέσµου στην υπογραφή του από 22.8.2005 συµφωνητικού δεν προκύπτει από κανένα άλλο στοιχείο. Εξάλλου, για την τήρηση της συµφωνίας, οι συµβαλλόµενοι είχαν συµφωνήσει ότι θα προσκοµίσουν προς φύλαξη στον […], και όχι σε κάποιο µέλος του Συνδέσµου, επιταγή της εταιρίας τους (αξίας € 5.000 έκαστος), η οποία θα εξέπιπτε και θα µοιραζόταν στους υπόλοιπους σε περίπτωση που κάποια εταιρία δεν τηρούσε τους συµφωνηθέντες όρους. Κατά συνέπεια εκτιµάται ότι τα διαθέσιµα στοιχεία δεν επαρκούν για την διαπίστωση της ανάµειξης του Συνδέσµου Βιοµηχανιών Ετοίµου Σκυροδέµατος και Αδρανών Υλικών ∆υτικής Κρήτης στην υπογραφή του από 22.8.2005 συµφωνητικού.
  151. Από τα ανωτέρω αποδεικνύεται ότι τόσο το από 30.7.2001 συµφωνητικό µεταξύ των εταιριών ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε., ΛΑΤΟΜ-ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε., ΡΕΘΥΜΝΙΑΚΗ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. και ΕΥΡΩΜΠΕΤΟΝ και του Συνδέσµου Βιοµηχανιών Ετοίµου Σκυροδέµατος και Αδρανών Υλικών ∆υτικής Κρήτης, ο οποίος, όπως προαναφέρθηκε είχε κεντρικό και συντονιστικό ρόλο στην εφαρµογή του συµφωνητικού, όσο και το από 22.8.2005 συµφωνητικό µεταξύ των εταιριών ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε., ΜΠΕΤΟ∆ΟΜΗ Α.Ε., ΛΑΤΟΜ-ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε., ΡΕΘΥΜΝΙΑΚΗ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. και ΕΥΡΩΜΠΕΤΟΝ συνιστούν συµφωνία κατά την έννοια του άρθρου 1 παρ. 1 ν. 703/
  152. Τα εν λόγω συµφωνητικά εγκρίθηκαν από τις συµµετέχουσες επιχειρήσεις στις σχετικές συναντήσεις που έλαβαν χώρα, κατά τις οποίες, όπως προκύπτει από τις προαναφερόµενες καταθέσεις, καµία εταιρία δεν αποστασιοποιήθηκε από το περιεχόµενό τους, ούτε προέβη σε καταγγελία ενώπιον των διοικητικών αρχών, ενθαρρύνοντας µε τον τρόπο αυτό τη συνέχιση των 43 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ παραβάσεων και δυσχεραίνοντας την αποκάλυψή τους. Εφόσον, δηλαδή, οι εµπλεκόµενες εταιρίες, όπως αποδείχτηκε, παρίσταντο σε συναντήσεις και δεν διαχώρισαν δηµοσίως τη θέση τους από τα συµφωνηθέντα στα επίµαχα συµφωνητικά, θεωρούνται συµβαλλόµενα µέρη των συµφωνιών, ακόµα και αν στην πραγµατικότητα δεν τα εφάρµοσαν. Επίσης, όπως ανωτέρω υπό VI.Γ.3 προαναφέρθηκε, ως «συµφωνίες» κατά την έννοια του άρθρου 1 παρ. 1 ν. 703/77 νοούνται οι συµβάσεις ανεξάρτητα από τον τύπο τον οποίο έχουν περιβληθεί, ακόµα δηλαδή και αν είναι ανυπόγραφες, όπως συµβαίνει εν προκειµένω µε τα δύο από 30.7.2001 και 22.8.2005 συµφωνητικά.
  153. Οι προβαλλόµενοι ισχυρισµοί όσων εκλήθησαν να καταθέσουν, ότι δηλαδή είτε τα επίµαχα συµφωνητικά δεν υπεγράφησαν και δεν εφαρµόστηκαν από καµία εταιρία, είτε δεν θυµούνται αν τα έχουν υπογράψει, είτε δεν υπέγραψαν οι ίδιοι µη γνωρίζοντας τι έκαναν οι λοιπές εταιρίες, είτε δεν γνωρίζουν εάν υπεγράφησαν ή αν τέθηκαν σε ισχύ, όπως προκύπτει από τα ανωτέρω αναλυτικά εκτεθέντα, δεν µπορούν να γίνουν δεκτοί, καθώς τα υπό κρίση συµφωνητικά, µε ρητούς κατά περιεχόµενο όρους, συνιστούν άµεση απόδειξη ύπαρξης κοινής βούλησης των µερών να συντονίσουν τη δράση τους στην αγορά, όπως προαναφέρθηκε.
  154. Λαµβανοµένων υπόψη των ανωτέρω εκτιµάται ότι στην παρούσα υπόθεση, οι συµπράττουσες παρενέβησαν µε συντονισµένο τρόπο στην ελεύθερη λειτουργία της αγοράς προκειµένου να διαµορφώσουν το επίπεδο τιµών, προς ίδιον όφελος. Συγκεκριµένα, στα υπό κρίση συµφωνητικά εκφράζεται, µε σαφή και άµεσο τρόπο, η κοινή βούληση των µερών να συντονίσουν τη δράση τους στην αγορά, βάσει συγκεκριµένων όρων και δράσεων. Η κοινή βούληση των µερών να συντονίσουν τη δράση τους στην αγορά συνάγεται ευθέως και από το γεγονός ότι τα σχετικά συµφωνητικά προέβλεπαν, όπως κατωτέρω αναλυτικά εκτίθεται, συγκεκριµένους µηχανισµούς για τη διασφάλιση της εφαρµογή τους, συµπεριλαµβανοµένων: α) της διοργάνωσης σειράς τακτών συναντήσεων µεταξύ των εµπλεκόµενων µερών, προκειµένου να εξετάζουν τη διαµορφωθείσα κάθε φορά κατάσταση και να συναποφασίζουν για τις όποιες εξελίξεις, 44 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ β) της επιβολής ποινής σε περίπτωση υπέρβασης των συµφωνηθέντων ποσοστών αγοράς χύµα τσιµέντου για κάθε εταιρία64, γ) του ορισµού θεµατοφύλακα65, στον οποίο θα κοινοποιούντο κάθε µήνα τα ποσοστά αγοράς χύµα τσιµέντου από κάθε εταιρία, ώστε να διασφαλίζεται η τήρηση των συµφωνηθέντων, δ) της τήρησης φακέλου από κάθε εταιρία µε τα ιδιωτικά συµφωνητικά αυτής, µε την πρόβλεψη να παραδίδονται σε κάθε ζήτηση για έλεγχο από τους λοιπούς των συµβαλλοµένων66, ώστε να διασφαλίζεται η τήρηση των συµφωνηθέντων, καθώς και ε) της προσκόµισης για φύλαξη, από τις συµβαλλόµενες εταιρίες, επιταγής σε εκπρόσωπό τους, µε τη συµφωνία αυτή να εκπέσει και το ποσό της να µοιραστεί στους λοιπούς των συµβαλλοµένων, σε περίπτωση που αποδειχθεί ότι κάποια εταιρία δεν τήρησε τους συµφωνηθέντες όρους
  156. Λαµβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, εκτιµάται ότι τα από 30.7.2001 και 22.8.2005 συµφωνητικά συνιστούν συµφωνία ή τουλάχιστον εναρµονισµένη πρακτική κατά την έννοια των διατάξεων περί ελεύθερου ανταγωνισµού.
  157. Άλλωστε, όπως κατωτέρω αναλυτικά εκτίθεται, δεν απαιτείται αντιανταγωνιστική πρόθεση, αλλά αρκεί το ενδεχόµενο αντιανταγωνιστικό αποτέλεσµα. Ακόµα και αν υποτεθεί ότι οι συµµετέχουσες επιχειρήσεις δεν συµµορφώθηκαν µε τα αποτελέσµατα των συναντήσεων ή ότι η συµπεριφορά των επιχειρήσεων δεν ανταποκρίνεται στα συµφωνηθέντα, το γεγονός αυτό ουδόλως επηρεάζει την ευθύνη τους για παράβαση του άρθρου 1 ν. 703/
  158. Ως εκ τούτου πρέπει να απορριφθούν ως νόµω και ουσία αβάσιµες οι σχετικές ενστάσεις και οι ισχυρισµοί των ελεγχοµένων εταιριών, όπως αναλυτικά εκτίθενται στα υποµνήµατά τους και αναπτύχθηκαν προφορικά κατά την ακροαµατική διαδικασία. 64 Σύµφωνα µε τα οριζόµενα στο από 30.7.2001 συµφωνητικό. Σύµφωνα µε τα οριζόµενα στο από 30.7.2001 συµφωνητικό. 66 Σύµφωνα µε τα οριζόµενα στο από 22.8.2005 συµφωνητικό. 67 Σύµφωνα µε τα οριζόµενα στο από 22.8.2005 συµφωνητικό. 65 45 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  159. ΠΑΡΕΜΠΟ∆ΙΣΗ, ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ Η ΝΟΘΕΥΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ - ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΗΣ 2.
  160. Αντικείµενο των δύο συµφωνητικών µεταξύ των εταιριών του νοµού Ρεθύµνης
  161. Το άρθρο 1 παράγραφος 1 ν. 703/77 µνηµονεύει ρητά, ως περιοριστικές του ανταγωνισµού, συµφωνίες ή εναρµονισµένες πρακτικές οι οποίες συνίστανται στον άµεσο ή έµµεσο καθορισµό των τιµών πώλησης ή οποιωνδήποτε άλλων όρων συναλλαγής. Ακριβώς αυτό είναι το ουσιώδες χαρακτηριστικό των οριζόντιων ρυθµίσεων που εξετάζονται και στην παρούσα υπόθεση.
  162. Ειδικότερα, όπως προκύπτει από τη ρητή διατύπωση του από 30.7.2001 συµφωνητικού 68 , οι συµπράττουσες εταιρίες και ο Σύνδεσµος ως συντονιστής συµφώνησαν την ανάληψη συντονισµένων ενεργειών στην αγορά, ως πρωταρχικοί και άµεσοι στόχοι των οποίων ορίστηκαν σαφώς: α) ο καθορισµός του ποσοστού αγοράς χύµα τσιµέντου της κάθε εταιρίας, β) ο καθορισµός ελάχιστης τιµής πώλησης ετοίµου σκυροδέµατος 69 , γ) η επιβολή ποινής σε περίπτωση υπέρβασης των συµφωνηθέντων ποσοστών αγοράς χύµα τσιµέντου για κάθε εταιρία70 και δ) κάποια ειδικότερα θέµατα, όπως πρόβλεψη της δυνατότητας διαφοροποίησης των συµφωνηθέντων ποσοστών µέχρι (+/-) 2,5% σε ετήσια βάση, προσδιορισµός του χρονικού πλαισίου της εκκαθάρισης των λογαριασµών, ο τρόπος υπολογισµού των ποσοστών (βάσει των αγορών χύµα τσιµέντου που πραγµατοποιούν οι εταιρίες), ο τρόπος καταβολής των χρηµάτων εντός 10 ηµερών από την ηµεροµηνία κοινοποίησης της κάθε εκκαθάρισης
  163. Επιπλέον, στο εν λόγω συµφωνητικό έχουν προβλεφθεί και «ειδικά θέµατα πελατείας» αναφορικά µε:
  164. τον καθορισµό του τρόπου πληρωµής από πελάτες ιδιώτες, από πελάτες εταιρίες και από εµπειροτέχνες 68 Συγκεκριµένα στο συµφωνητικό φαίνονται ως συµβαλλόµενες οι εταιρίες ΛΑΤΟΜ ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ ΑΕΒΕ ([…]), ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε ([…]), ΡΕΘΥΜΝΙΑΚΗ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε ([…]) και ΕΥΡΩΜΠΕΤΟΝ ([…]), ενώ στην επικεφαλίδα του εν λόγω συµφωνητικού (πριν τις συµβαλλόµενες εταιρίες) αναγράφεται η επωνυµία του Συνδέσµου Βιοµηχανιών Ετοίµου Σκυροδέµατος & Αδρανών Υλικών ∆υτικής Κρήτης. 69 Σηµειώνεται ότι καθορίζεται ακόµα και η επιβάρυνση (500∆ρχ/Μ3) για χρήση της «αντλίας γίγαντα». 70 Η ποινή καθορίζεται σε 8.000δρχ. ανά τόνο αγοράς χύµα τσιµέντου. 71 Τέλος, προβλέπεται ότι «Μέχρι 2,5% η κάθε εταιρία λαµβάνει ολόκληρο το ποσό που της αναλογεί. Εάν υπάρξει µεγαλύτερο ποσοστό πτώσης τότε λαµβάνει το ποσοστό του 2,5% κατά την Α΄ διανοµή και το ποσό που της αναλογεί βάσει ποσοστού αγοράς κατά την Β΄ διανοµή». 46 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εργολάβους72,
  165. τον καθορισµό χιλιοµετρικής επιβάρυνσης για παραδόσεις άνω των 15χλµ. από την έδρα των εργοταξίων και
  166. την από κοινού αντιµετώπιση από τις εταιρίες όλων των θεµάτων «πελατείας» και όλων των υπόλοιπων «ειδικών» θεµάτων σε τακτές συναντήσεις που θα πραγµατοποιούνται τουλάχιστον δύο φορές το µήνα µε ευθύνη του […].
  167. Τέλος, προβλέπεται ότι το εν λόγω συµφωνητικό θα ισχύει για όλο το νοµό Ρεθύµνου από την 1.8.2001 και ότι ως πρώτη λήξη ορίζεται η 31.12.
  168. Επιπλέον, συµφωνείται ότι σε περίπτωση που κάποια εταιρία δεν εκφράσει εγγράφως κάποια διαφορετική θέση µέχρι τις 31.12.2001, η εν λόγω συµφωνία παρατείνεται αυτοµάτως επ’ αόριστον µε αναπροσαρµογή των επιµέρους δεδοµένων κατά τακτά χρονικά διαστήµατα ή εκτάκτως εάν υπάρχει σπουδαίος λόγος. Ως θεµατοφύλακας της συµφωνίας, στον οποίο θα κοινοποιούνται στο τέλος κάθε µήνα οι τόνοι αγοράς χύµα τσιµέντου από κάθε εταιρία χωριστά, ορίζεται µε τη συµφωνία ο […]. Επιπλέον, οι εταιρίες συµφωνούν να αποστείλουν πάγιο αίτηµα προς τις τσιµεντοβιοµηχανίες ΑΓΕΤ ΗΡΑΚΛΗΣ και ΤΙΤΑΝ για χορήγηση «βεβαίωσης µηνιαίων αγορών» που θα χρησιµοποιηθούν κατά την τελική εκκαθάριση που θα πραγµατοποιείται πάντα στο τέλος εκάστου έτους. Τέλος, οι εταιρίες δεσµεύονται να επιδείξουν αλληλοκατανόηση, αλληλοσεβασµό και εµπιστοσύνη προκειµένου να εφαρµοσθεί η εν λόγω συµφωνία και δεσµεύονται να εφαρµόσουν τις αποφάσεις που θα λαµβάνονται από κοινού.
  169. Επιπλέον, όσον αφορά στο από 22.8.2005 συµφωνητικό εταιριών του νοµού Ρεθύµνης73 , οι συµπράττουσες εταιρίες συµφώνησαν την ανάληψη συντονισµένων ενεργειών στην αγορά, ως πρωταρχικοί και άµεσοι στόχοι των οποίων ορίστηκαν σαφώς: 1) Η αναπροσαρµογή των τιµών του ισχύοντος από το 2002 τιµοκαταλόγου, 72 Συγκεκριµένα, συµφωνείται ως προς τους ιδιώτες (συµπεριλαµβάνονται οι ατοµικές επιχειρήσεις ή εταιρίες που δεν έχουν σχέση µε τις κατασκευές ή τα ξενοδοχεία), η καθιέρωση ως αποκλειστικού τρόπου πληρωµής της προείσπραξης της αξίας των προϊόντων και υπηρεσιών που διαθέτουν οι εταιρίες (ως προείσπραξη θεωρείται η καταβολή τουλάχιστον του 50% της συνολικής αξίας - και ΦΠΑ - της απόδειξης λιανικής πώλησης και το υπόλοιπο προεισπράττεται σε επιταγές - το πολύ τριών µηνών - ή άλλες αξίες. Σε επιταγές πέραν των τριών µηνών συµφωνείται να υπάρχει ανάλογη επιβάρυνση τόκων). Ως προς τους πελάτες - εταιρίες (κατασκευαστικές - τεχνικές ή ξενοδοχειακές εταιρίες) συµφωνείται η κάθε εταιρία παραγωγής ετοίµου σκυροδέµατος να εφαρµόζει τη δική της πολιτική. Τέλος, ως προς τους εµπειροτέχνες εργολάβους, συµφωνείται να προπληρώνουν τις ποσότητες που θα παραγγείλουν, έστω και µε µεταχρονολογηµένες επιταγές. 73 Συγκεκριµένα, ως συµβαλλόµενες εταιρίες εµφανίζονται οι ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε ([…]), ΜΠΕΤΟ∆ΟΜΗ ([…]), ΛΑΤΟΜ - ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ ([…]), ΕΥΡΩΜΠΕΤΟΝ ([…]) και ΡΕΘΥΜΝΙΑΚΗ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε ([…]). 47 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2) Η αύξηση των ισχυόντων µέχρι την ηµεροµηνία υπογραφής του συµφωνητικού τιµών όλων των κατηγοριών του σκυροδέµατος κατά 3€/m3, 3) Η αύξηση των τιµών άντλησης κατά 1€/m3, 4) Ο καθορισµός τιµής άντλησης τσιµεντοκονίας 15€/m3 και ελάχιστη χρέωση 150€, 5) Ο καθορισµός ελάχιστης τιµής του σκυροδέµατος C20/25 µαζί µε άντληση 64€/m3 συν Φ.Π.Α74, 6) Ο καθορισµός του τρόπου πληρωµής των ιδιωτών75, 7) Ο καθορισµός του τρόπου πληρωµής των εργολάβων κατασκευαστών76, 8) Ο καθορισµός χιλιοµετρικών επιβαρύνσεων 77 , 9) Ο καθορισµός ποσοστού έκπτωσης 3% επί του τιµοκαταλόγου που θα δίδεται στους ∆ήµους (συν τις χιλιοµετρικές επιβαρύνσεις ανάλογα τον τρόπο παράδοσης), 10) Απόφαση για τήρηση (από την 1.9.2005), από κάθε εταιρία, φακέλου µε τα ιδιωτικά συµφωνητικά των πελατών, στα οποία θα αναγράφονται µε σαφήνεια οι όροι της πώλησης και συµφωνία οι φάκελοι αυτοί να παραδίδονται σε κάθε ζήτηση για έλεγχο από τους υπόλοιπους των συµβαλλοµένων και 11) Απόφαση να προσκοµισθεί από τους συµβαλλόµενους προς φύλαξη, για την τήρηση της συµφωνίας, εντός 5 ηµερών από την υπογραφή του συµφωνητικού, στον εκπρόσωπο των εταιριών […], 6µηνη επιταγή της εταιρίας τους αξίας 5.000€ για κάθε εταιρία, η οποία θα εκπέσει και θα µοιραστεί στους υπόλοιπους των συµβαλλοµένων σε περίπτωση που αποδειχθεί ότι κάποια εταιρία δεν τήρησε τους συµφωνηθέντες όρους.
  170. Τέλος, οι συµβαλλόµενοι δεσµεύονται ότι θα τηρήσουν όλα όσα υποσχέθηκαν «µε θρησκευτική ευλάβεια» στα πλαίσια του «θεµιτού» ανταγωνισµού. Σε αντίθετη περίπτωση, εάν έστω και ένας από τους συµβαλλόµενους δεν τηρήσει τα υποσχόµενα, συµφωνείται η παύση ισχύος του εν λόγω συµφωνητικού, καθώς και ότι ουδείς εκ των συµβαλλοµένων θα δεσµεύεται για τις παραπέρα ενέργειές του και της 74 Συµφωνείται επίσης ότι η τιµή αυτή είναι για ιδιώτες που πληρώνουν τοις µετρητοίς. Ακολουθεί ανάλυση για το πώς προκύπτει η προαναφερόµενη τιµή, ενώ διευκρινίζεται ότι η οποιαδήποτε έκπτωση γίνεται πάντοτε µόνο επί της τιµής του σκυροδέµατος και όχι και επί της άντλησης. 75 Συγκεκριµένα συµφωνείται ότι µε την υπογραφή των συµφωνητικών θα προκαταβάλλεται το 1/3 της αξίας του σκυροδέµατος µε µετρητά ή 2µηνη επιταγή και το υπόλοιπο σε λογαριασµό κλεισίµατος µηνός µε εξόφληση µέχρι 4 µήνες µε οποιοδήποτε τρόπο (µετρητά ή επιταγή). Ο τρόπος πληρωµής που προαναφέρθηκε θεωρείται τοις µετρητοίς και, πέραν αυτού του τρόπου εξόφλησης, ο πελάτης θα επιβαρύνεται µε 1€/m3 ανά µήνα οφειλής συν Φ.Π.Α. Τονίζεται, τέλος, ότι «τα άνευ» σε καµία περίπτωση δεν πρέπει να υπερβαίνουν το 20% του συνόλου της αξίας. 76 Συγκεκριµένα, καθορίζεται έκπτωση µέχρι 11,5% επί των τιµών του ισχύοντος τιµοκαταλόγου, ενώ ορίζεται ότι ο τρόπος πληρωµής θα είναι η αξία του σκυροδέµατος σε 3 ισόποσες επιταγές των 4, 5 και 6 µηνών αντίστοιχα. Επιπλέον των παραπάνω µε το κλείσιµο κάθε µηνός συµφωνείται να καταβάλλεται επιταγή 40 ηµερών για τον Φ.Π.Α των τιµολογίων που έχουν εκδοθεί. Σε κάθε περίπτωση η τιµή του C20/25 θα είναι 56+7=63€/m3 συν Φ.Π.Α και τελική τιµή 74,97€/m
  171. 77 Για παράδοση σκυροδέµατος πέραν των 20 χιλιοµέτρων από τους σταθµούς παραγωγής συµφωνείται ότι οι αναφερόµενες επί του τιµοκαταλόγου τιµές σκυροδέµατος θα επιβαρύνονται κατά 0,3€/ m3 για κάθε επιπλέον χιλιόµετρο. 48 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εταιρίας που εκπροσωπεί. Ως ηµεροµηνία ισχύος όλων των παραπάνω και του νέου πλέον τιµοκαταλόγου είχε οριστεί η 1.9.
  172. Οι συµβαλλόµενοι αποφάσισαν ότι θα συναντώνται τουλάχιστον µία φορά στις αρχές κάθε εξαµήνου για να εξετάζουν από κοινού τη διαµορφωθείσα κάθε φορά κατάσταση και να συναποφασίζουν για τις όποιες εξελίξεις και αναπροσαρµογές τιµών. 2.
  173. Άµεσος ή έµµεσος καθορισµός τιµών, περιορισµός παραγωγής σκυροδέµατος και ανταλλαγή πληροφοριών
  174. Οι διάφορες συµφωνίες και πρακτικές των εµπλεκοµένων εταιριών που αναλύονται στη συνέχεια, παρότι λαµβάνουν διαφορετικές µορφές (άµεσος ή έµµεσος καθορισµός τιµών, περιορισµός παραγωγής σκυροδέµατος και ανταλλαγή πληροφοριών) και υλοποιούνται για µικρότερα ή µεγαλύτερα χρονικά διαστήµατα έκαστη, εντούτοις υιοθετήθηκαν για πρώτη φορά στο πλαίσιο µιας και της αυτής συµφωνίας και συνιστούν έκφανση του αυτού σκοπού. Στο πλαίσιο αυτό ωστόσο κάθε επιµέρους συµφωνία και πρακτική των εµπλεκοµένων εταιριών συνιστά τόσο αυτοτελή παράβαση του δικαίου του ανταγωνισµού, όσο και τµήµα µιας ενιαίας παράβασης των εν λόγω διατάξεων
  175. 2.2.
  176. Καθορισµός τιµών πώλησης
  177. Κατά πάγια νοµολογία, ο άµεσος ή έµµεσος καθορισµός τιµών (άρθ. 1 παρ. 1 περ. α΄ ν. 703/77) συνιστά πρόδηλο περιορισµό του ανταγωνισµού (και την κυριότερη περίπτωση εξ αντικειµένου νοθεύσεως του ανταγωνισµού) 79 . Σε περίπτωση συµβατικών όρων ή εναρµονισµένων πρακτικών που ενέχουν απευθείας καθορισµό τιµών, ο περιορισµός του ανταγωνισµού είναι εµφανής. Επειδή δε ο καθορισµός τιµών αποτελεί τόσο σηµαντικό περιορισµό του ανταγωνισµού, στην Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά µε τις συµφωνίες ήσσονος σηµασίας (de minimis) ορίζεται, βάσει πάγιας νοµολογίας και πρακτικής, ότι τέτοιου είδους συµφωνίες µεταξύ ανταγωνιστών συνιστούν πάντοτε παράβαση, ανεξαρτήτως του µεριδίου αυτών στη σχετική αγορά. 78 Βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Intel ΕΕ 2009 C 227/13 (περίληψη), παρ. 40 επ. Bλ. ενδεικτικά Αποφάσεις του Γενικού ∆ικαστηρίου Τ-374/94, Τ-375/94, Τ-384/94 και Τ-388/94, European Night Services κ.λπ, σκ.
  178. 79 49 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  179. Αντικείµενο του εν λόγω περιορισµού µπορεί να είναι ο καθορισµός συγκεκριµένων τιµών, κλίµακας τιµών, τιµών-στόχων, τιµών πλαισίων, εκπτώσεων ή και δεσµεύσεων ως προς τις τιµές µεταπώλησης. Εποµένως, ο όρος «τιµές» λαµβάνεται υπό ευρεία έννοια, περικλείοντας και τις εκπτώσεις, περιθώρια κέρδους, όρους πίστωσης, ακόµα και συστάσεις περί τιµών. Για τη διαπίστωση, εποµένως, άµεσου ή έµµεσου καθορισµού τιµών δεν απαιτείται - κατά την έννοια των ενωσιακών και εθνικών διατάξεων περί ανταγωνισµού - ούτε η ταύτιση τιµών, ούτε και η τυχόν οµοιόµορφη αύξηση ή αναπροσαρµογή τους. Ο άµεσος ή έµµεσος καθορισµός µιας τιµής, ακόµη και τιµής η οποία συνιστά απλώς και µόνο επιδιωκόµενο στόχο, επηρεάζει αρνητικά τον ανταγωνισµό διότι παρέχει σε όλους τους συµβαλλόµενους µιας σύµπραξης τη δυνατότητα να προβλέψουν µε εύλογη βεβαιότητα την πολιτική τιµών που θα ακολουθήσουν οι ανταγωνιστές τους 80 . Εκδηλώνοντας την κοινή πρόθεση να εφαρµόσουν ένα δεδοµένο επίπεδο τιµών για τα προϊόντα τους, οι συµµετέχουσες επιχειρήσεις παύουν να καθορίζουν αυτοτελώς την πολιτική που θα ακολουθήσουν στην αγορά, αντιστρατευόµενοι έτσι την αντίληψη που εµπεριέχεται στις εθνικές και ενωσιακές διατάξεις περί ανταγωνισµού
  181. Συναφώς, η απαίτηση αυτονοµίας δράσης στην αγορά (που περικλείεται στις εθνικές και ενωσιακές διατάξεις περί ανταγωνισµού) δεν αποκλείει µεν το δικαίωµα των εταιριών να προσαρµόζονται επιτηδείως στη διαπιστούµενη ή αναµενόµενη συµπεριφορά των ανταγωνιστών τους, πλην όµως αντιτίθεται αυστηρώς σε κάθε άµεση ή έµµεση επαφή µεταξύ των εταιριών αυτών δυνάµενη, είτε να επηρεάσει τη συµπεριφορά ενός υφιστάµενου ή δυνητικού ανταγωνιστή στην αγορά, είτε να αποκαλύψει σε έναν ανταγωνιστή την τιµολογιακή πολιτική που η εταιρία έχει αποφασίσει ή σκέπτεται να ακολουθήσει στην αγορά
  182. Περαιτέρω, οι επιχειρήσεις που συµµετέχουν σε συναντήσεις, στις οποίες ανταλλάσσονται πληροφορίες µεταξύ ανταγωνιστών που αφορούν, µεταξύ άλλων, την τιµολογιακή πολιτική που αυτοί σκοπεύουν να υιοθετήσουν στην αγορά, όχι µόνο σκοπεύουν στην εξάλειψη της προηγούµενης αβεβαιότητας ως προς την µελλοντική συµπεριφορά των ανταγωνιστών, αλλά και δεν µπορούν παρά να λάβουν, άµεσα ή έµµεσα, υπόψη τις πληροφορίες που ανταλλάσσονται κατά τη διάρκεια των συναντήσεων αυτών κατά 80 Bλ. ενδεικτικά Απόφαση του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε 8/72, Vereeniging van Cementhandelaren, σκ.
  183. Bλ. ενδεικτικά Απόφαση του Γενικού ∆ικαστηρίου T-311/94, BPB de Eendracht, σκ.
  184. 82 Βλ. ενδεικτικά Αποφάσεις του ∆ικαστηρίου της Ε.Ε C-48/69, ICI, σκ. 64, C-40/73, Suiker Unie, σκ. 173-174, καθώς και Αποφάσεις του Γενικού ∆ικαστηρίου Τ-202/98, Tate & Lyle, σκ. 56, και Τ-54/03, Lafarge, σκ.
  185. 81 50 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ τον καθορισµό της µελλοντικής εµπορικής τους πολιτικής. Το συµπέρασµα αυτό εφαρµόζεται ακόµα και στις περιπτώσεις που η συµµετοχή µίας ή περισσότερων επιχειρήσεων σε συναντήσεις µε αντι-ανταγωνιστικό σκοπό περιορίζεται στην απλή λήψη πληροφοριών που σχετίζονται µε τη µελλοντική συµπεριφορά των ανταγωνιστών τους 83 . Τέλος, η συνεχής συµµετοχή των επιχειρήσεων αυτών σε τέτοιες συναντήσεις αρκεί για να δηµιουργήσει ένα κλίµα αµοιβαίας σιγουριάς ως προς τη µελλοντική τιµολογιακή τους πολιτική
  186. 2.2.
  187. Περιορισµός ή έλεγχος παραγωγής προϊόντων
  188. Όσον αφορά στην εφαρµογή του άρθ. 1 παρ. 1 περ. β΄ του ν. 703/77, σηµειώνεται ότι ο άµεσος ή έµµεσος περιορισµός και έλεγχος της παραγωγής προϊόντων συνιστά επίσης πρόδηλο περιορισµό του ανταγωνισµού 85 . Περαιτέρω, στην κοινή τυπολογία των οριζόντιων συµπράξεων που ενέχουν σοβαρούς περιορισµούς για τον ανταγωνισµό, παρόµοιες συµφωνίες ελέγχου της παραγωγής ενός προϊόντος συνδυάζονται πολύ συχνά µε προσπάθειες διατήρησης ή αύξησης της τιµής πώλησης του εν λόγω προϊόντος
  189. 2.2.
  190. Υπαγωγή στην υπό κρίση υπόθεση (το από 30.7.2001 συµφωνητικό)
  191. Τα ως άνω τυγχάνουν ευθείας εφαρµογής και στην κρινόµενη υπόθεση. Συγκεκριµένα, όσον αφορά στο από 30.7.2001 συµφωνητικό, οι όροι αυτού περί α) καθορισµού του ποσοστού αγοράς χύµα τσιµέντου της κάθε εταιρίας, β) καθορισµού ελάχιστης τιµής πώλησης ετοίµου σκυροδέµατος, γ) επιβολής ποινής σε περίπτωση υπέρβασης των συµφωνηθέντων ποσοστών αγοράς χύµα τσιµέντου για κάθε εταιρία και δ) των ειδικότερων θεµάτων, όπως ανωτέρω αναλυτικά εκτίθενται, περιορίζουν ευθέως τη δυνατότητα των εταιριών να ορίζουν ανεξάρτητα, στο πλαίσιο δηλ. µιας 83 Bλ. ενδεικτικά Αποφάσεις του Γενικού ∆ικαστηρίου T-202/98, Tate & Lyle, σκ. 58, T-7/89 Hercules, T-1/89, Rhône Poulenc, καιT-25/95 κλπ., Cimenteries CBR κλπ. 84 Bλ. Απόφαση του Γενικού ∆ικαστηρίου T-202/98, Tate & Lyle, σκ.
  192. 85 Βλ. ενδεικτικά Απόφαση 41/69 ACF Chemiefarma κατά Επιτροπής, Συλλογή 1970, σ. 669 και Απόφαση 246/86 Belasco κατά Επιτροπής, Συλλογή 1989, σ.
  193. 86 Βλ. σχετικά Απόφαση του Γενικού ∆ικαστηρίου Τ-236/01 Tokai Carbon κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. ΙΙ-
  194. Βλ. επίσης Αποφάσεις της Ευρωπαϊκή Επιτροπής στις Υποθέσεις Graphite Electrodes ΕΕ 2002 L100/1, Steel Beams EE 1994 L16/1 και Cartoboard EE 1994 L243/
  195. Στην προκειµένη περίπτωση, το ίδιο το µνηµόνιο συνεργασίας µεταξύ των εµπλεκοµένων εταιριών αναφέρεται ρητά και στους δύο περιοριστικούς όρους (δηλ. περιορισµός/έλεγχος της διάθεσης των προϊόντων και καθορισµός της τιµής τους) ως µέσο για την επίτευξη του σκοπού της συµφωνίας. 51 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ αυτόνοµης εµπορικής και χρηµατοπιστωτικής πολιτικής, τόσο την τιµή πώλησης του σχετικού προϊόντος, όσο και τον καθορισµό του ποσοστού αγοράς χύµα τσιµέντου της κάθε εταιρίας. Άλλωστε, η σαφής και ρητή διατύπωση των σχετικών συµβατικών όρων παραπέµπουν ευθέως στον καθορισµό τιµών πώλησης ετοίµου σκυροδέµατος και στον περιορισµό της παραγωγής87, µε την έννοια των κείµενων διατάξεων. Όπως προαναφέρθηκε, η ισχύς της εν λόγω συµφωνίας άρχεται την 1.8.2001, ενώ ως «πρώτη λήξη» ορίζεται η 31.12.
  196. Σύµφωνα µε τον προβλεπόµενο στο εν λόγω συµφωνητικό όρο «Σε περίπτωση που κάποια εταιρία δεν εκφράσει ΕΓΓΡΑΦΩΣ κάποια διαφορετική θέση µέχρι τις 31.12.2001, η παρούσα συµφωνία παρατείνεται αυτοµάτως επ’ αόριστον µε αναπροσαρµογή των επιµέρους δεδοµένων κατά τακτά χρονικά διαστήµατα ή εκτάκτως εάν υπάρχει σπουδαίος λόγος». Εν προκειµένω, καµία εκ των συµβαλλοµένων εταιριών δεν προσκόµισε κάποιο έγγραφο από το οποίο να προκύπτει ότι οι συµβαλλόµενες εξέφρασαν κάποια διαφορετική θέση. Επιπλέον, οι όροι 1 και 2 του από 22.8.2005 συµφωνητικού αναφέρονται ρητά σε «Αναπροσαρµογή των τιµών του ισχύοντος από το 2002 τιµοκαταλόγου» και «Αύξηση των ισχυόντων µέχρι και σήµερα τιµών όλων των κατηγοριών του σκυροδέµατος κατά 3€/m3». Λαµβανοµένων υπόψη όλων των ανωτέρω, εκτιµάται ότι οι εµπλεκόµενες εταιρίες καθόριζαν από κοινού τις τιµές όλων των κατηγοριών του σκυροδέµατος, καθώς και ότι η διάρκεια του από 30.7.2001 συµφωνητικού εκτείνεται µέχρι την υπογραφή του δεύτερου από 22.8.2005 συµφωνητικού εταιριών νοµού Ρεθύµνης, οπότε και συµφωνήθηκε αναπροσαρµογή των τιµών του ισχύοντος από το 2002 τιµοκαταλόγου.
  197. Όπως προαναφέρθηκε, σύµφωνα µε τις καταθέσεις εκπροσώπων των εµπλεκοµένων εταιριών του νοµού Ρεθύµνης, το από 30.7.2001 συµφωνητικό προτάθηκε από εκπρόσωπο του Συνδέσµου Βιοµηχανιών Ετοίµου Σκυροδέµατος & 87 Ο προσδιορισµός των ποσοστών αγοράς χύµα τσιµέντου της κάθε εταιρίας και η σχετική ανταλλαγή ακριβών πληροφοριών µεταξύ των συµπραττουσών εταιριών (σε µηνιαία βάση), αποτελούν σοβαρό περιορισµό του ανταγωνισµού που εµπίπτει ευθέως στην απαγορευτική διάταξη του άρθ. 1 παρ. 1 του ν. 703/77 (Βλ. σχετικά και Απόφαση της Επιτροπής (79/90/ΕΟΚ) της 12ης ∆εκεµβρίου 1978, Υπόθεση IV/29.535 - white lead, EE L 21 της 30.1.1979, σελ. 0016-0024, σκ. 25 και 27). Περαιτέρω, ο προσδιορισµός των ποσοστών αγοράς χύµα τσιµέντου της κάθε εταιρίας και, κατά συνέπεια, ο περιορισµός του προϊόντος ετοίµου σκυροδέµατος εκτιµάται ότι ήταν άµεσα συνδεδεµένος µε την επιδίωξη αύξησης της τιµής του. Αυτό προκύπτει και από τους λοιπούς όρους του από 30.7.2011 συµφωνητικού που, όπως προαναφέρθηκε, αφορά κατά κύριο λόγο στον καθορισµό τιµών πώλησης. Συνεπώς, ο προσδιορισµός των ποσοστών αγοράς χύµα τσιµέντου της κάθε εταιρίας δεν µπορεί παρά να αξιολογηθεί στα πλαίσια του συνολικού σχεδιασµού των συµπραττουσών εταιριών για τον συντονισµό της εµπορικής τους στρατηγικής προκειµένου να επιτευχθεί ο καθορισµός των τιµών πώλησης του σχετικού προϊόντος. 52 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Αδρανών Υλικών ∆υτικής Κρήτης, συµµετείχαν δε οι εταιρίες ΛΑΤΟΜ ΤΕΧΝΟΜΠΕΤΟΝ Α.Ε.Β.Ε. ([…]), ΜΠΕΤΑΡΜ Α.Ε. ([…]), ΡΕΘΥΜΝΙΑΚΗ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. ([…]) και η ΕΥΡΩΜΠΕΤΟΝ ([…]) σε συνάντηση, προκειµένου να συζητηθεί το περιεχόµενο του από 30.7.2001 συµφωνητικού. 2.2.
  198. Υπαγωγή στην υπό κρίση υπόθεση (το από 22.8.2005 συµφωνητικό)
  199. Οµοίως, το από 22.8.2005 συµφωνητικό περιλαµβάνει όρους περί α) Αναπροσαρµογής των τιµών του ισχύοντος από το 2002 τιµοκαταλόγου, β) Αύξησης των ισχυόντων µέχρι την ηµεροµηνία υπογραφής του συµφωνητικού τιµών όλων των κατηγοριών του σκυροδέµατος κατά 3€/m3, γ) Καθορισµού ελάχιστης τιµής του σκυροδέµατος C20/25, δ) Καθορισµού ποσοστού έκπτωσης, καθώς και των ειδικότερων θεµάτων. Η απόφαση των συµπραττουσών εταιριών για τήρηση (από την 1.9.2005), από κάθε εταιρία, φακέλου µε τα ιδιωτικά συµφωνητικά των πελατών, στα οποία θα αναγράφονται µε σαφήνεια οι όροι της πώλησης και η συµφωνία οι φάκελοι αυτοί να παραδίδονται σε κάθε ζήτηση για έλεγχο από τους υπόλοιπους των συµβαλλοµένων, στοχεύει σαφώς στη διασφάλιση της αποτελεσµατικής εφαρµογής των συµφωνηθέντων.
  200. Όπως προαναφέρθηκε, ως ηµεροµηνία ισχύος όλων των παραπάνω και του νέου πλέον τιµοκαταλόγου είχε οριστεί η 1.9.
  201. Οι συµβαλλόµενοι αποφάσισαν ότι θα συναντώνται τουλάχιστον µία φορά στις αρχές κάθε εξαµήνου για να εξετάζουν από κοινού τη διαµορφωθείσα κάθε φορά κατάσταση και να συναποφασίζουν για τις όποιες εξελίξεις και αναπροσαρµογές τιµών. Κατά συνέπεια το από 22.8.2005 συµφωνητικό εκτιµάται ότι ίσχυσε τουλάχιστον µέχρι 1.3.2006, µετά δηλαδή την παρέλευση του πρώτου εξαµήνου από την ηµέρα έναρξης της ισχύ

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.