2007-decision-553-2012

ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡΙΘ. 553/VII/2012* Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΕ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ Συνεδρίασε στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του 1ου ορόφου του κτιρίου των γραφείων της, επί της οδού Κότσικα 1Α, Αθήνα, την 13η ∆εκεµβρίου 2012, ηµέρα Πέµπτη και ώρα 13:30, µε την εξής σύνθεση: Πρόεδρος: ∆ηµήτριος Κυριτσάκης. Αντιπρόεδρος: ∆ηµήτριος Λουκάς. Μέλη: Ιωάννης Μπιτούνης (Εισηγητής), Εµµανουέλα Τρούλη, Βικτωρία Μερτικοπούλου, ∆ηµήτριος ∆ανηλάτος και Ιωάννης Αυγερινός. Γραµµατέας: Ευαγγελία Ρουµπή. Θέµα της συνεδρίασης: Λήψη απόφασης επί της γνωστοποίησης συγκέντρωσης κατ’ άρθρο 6 παρ. 1 - 3 του ν. 3959/2011 (ΦΕΚ 93 Α΄/20.04.2011) της ανώνυµης τραπεζικής εταιρίας µε την επωνυµία «ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α.Ε.» σε σχέση µε την απόκτηση του αποκλειστικού ελέγχου της ανώνυµης τραπεζικής εταιρίας µε την επωνυµία «ΓΕΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ Α.Ε.». Στη αρχή της συζήτησης, ο Πρόεδρος έδωσε το λόγο στον αρµόδιο Εισηγητή, Ιωάννη Μπιτούνη, ο οποίος ανέπτυξε συνοπτικά την υπ΄ αριθµ. πρωτ. οικ. 9836/11.12.2012 Έκθεσή του και πρότεινε για τους λόγους που αναφέρονται αναλυτικά σε αυτή, την έγκριση από την Επιτροπή Ανταγωνισµού, κατ’ άρθρο 8 παρ. 3 ν. 3959/2011, της γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης που προκύπτει από την απόκτηση από την ανώνυµη τραπεζική εταιρία «ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α.Ε.» του αποκλειστικού ελέγχου της ανώνυµης τραπεζικής εταιρίας µε την επωνυµία «ΓΕΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ Α.Ε.», δεδοµένου ότι η εν λόγω συγκέντρωση, παρότι εµπίπτει στο πεδίο εφαρµογής της παραγράφου 1 του άρθρου 6 ν. 3959/2011, δεν προκαλεί σοβαρές αµφιβολίες ως προς το συµβατό αυτής µε τις απαιτήσεις λειτουργίας του ανταγωνισµού στις σχετικές αγορές στις οποίες αφορά. Με την ολοκλήρωση της ανάπτυξης της εισήγησης, η Επιτροπή προχώρησε σε διάσκεψη επί της ως άνω υπόθεσης µε τη συµµετοχή του Εισηγητή Ιωάννη Μπιτούνη, ο οποίος δεν έλαβε µέρος στην ψηφοφορία, και αφού έλαβε υπόψη της την * Από την παρούσα απόφαση έχουν παραλειφθεί, σύµφωνα µε το άρθρο 28 του Κανονισµού Λειτουργίας και ∆ιαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισµού (ΦΕΚ 54 Β´/16.1.2013), τα στοιχεία εκείνα, τα οποία κρίθηκε ότι αποτελούν επιχειρηµατικό απόρρητο. Στη θέση των στοιχείων που έχουν παραλειφθεί υπάρχει η ένδειξη […]. Όπου ήταν δυνατό τα στοιχεία που παραλείφθηκαν αντικαταστάθηκαν µε ενδεικτικά ποσά και αριθµούς ή µε γενικές περιγραφές (εντός […]). ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Έκθεση του εν λόγω Εισηγητή, τα στοιχεία του φακέλου της κρινόµενης υπόθεσης και το ισχύον νοµικό πλαίσιο, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ Α. Η ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΠΡΑΞΗ Mε το υπ’ αρ. πρωτ. 8186/19.10.2012 έγγραφό του, το πιστωτικό ίδρυµα µε την επωνυµία «ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α.Ε.» (εφεξής και «ΠΕΙΡΑΙΩΣ» ή «γνωστοποιούσα»), µε έδρα την Ελλάδα, γνωστοποίησε στην Επιτροπή Ανταγωνισµού (εφεξής και «ΕΑ»), σύµφωνα µε τις διατάξεις του ν.3959/2011, την από 19.10.2012 Σύµβαση Αγοράς και Εκχώρησης (εφεξής και ως «Σύµβαση»), µεταξύ του ιδίου και του πιστωτικού ιδρύµατος µε την επωνυµία «SOCIÉTÉ GÉNÉRALΕ» (εφεξής και «SG»), µε έδρα την Γαλλία. Με την εν λόγω Σύµβαση συµφωνείται να µεταβιβαστούν από την SG στην ΠΕΙΡΑΙΩΣ,

1. i)το σύνολο των µετοχών που κατέχει η πρώτη στην Γενική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. (εφεξής η «ΓΕΝΙΚΗ»), ήτοι το 99,08% του καταβεβληµένου µετοχικού κεφαλαίου και των δικαιωµάτων ψήφου της ΓΕΝΙΚΗ, καθώς και
2. ii)όλες οι απαιτήσεις της SG έναντι της ΓΕΝΙΚΗ από προκαταβολές έναντι µελλοντικής αύξησης µετοχικού κεφαλαίου. Με την υλοποίηση της Σύµβασης, η ΠΕΙΡΑΙΩΣ αποκτά δικαίωµα αποκλειστικού ελέγχου στην ΓΕΝΙΚΗ. Β. ΤΑ ΜΕΡΗ Για τις ανάγκες εξέτασης της υπό κρίση πράξης, ως συµµετέχοντα µέρη λογίζονται αφενός ο Όµιλος του οποίου ηγείται η ΠΕΙΡΑΙΩΣ (αποκτώσα), και αφετέρου ο Όµιλος της ΓΕΝΙΚΗ (εξαγοραζόµενη). Για λόγους πληρότητας, στην παρούσα ενότητα θα παρασχεθούν πληροφορίες και για την πωλήτρια SG. Β.1. ΟΜΙΛΟΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Β.1.1. Τράπεζα Πειραιώς ΑΕ Η ΠΕΙΡΑΙΩΣ λειτουργεί ως ανώνυµη τραπεζική εταιρία, µε έδρα την Αθήνα (Αµερικής 4)1. Σύµφωνα µε το άρθρο 2 του Κωδικοποιηµένου Καταστατικού της, σκοπός της εταιρίας είναι να ενεργεί για λογαριασµό της ή για λογαριασµό άλλων όλες τις εργασίες που αναγνωρίζονται ή ανατίθενται από τον νόµο στις Τράπεζες. 1 Σύµφωνα µε τις διατάξεις του Ν. 2190/1920 περί ανώνυµων εταιριών, τις διατάξεις του Ν. 3601/2007 περί πιστωτικών ιδρυµάτων και τις διατάξεις των λοιπών συναφών νοµοθετηµάτων. 2 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Β.1.2. ∆ιοικητικό Συµβούλιο Τα µέλη του ∆ιοικητικού Συµβουλίου (εφεξής και «∆Σ») της εταιρίας εκλέγονται από τη Γενική Συνέλευση (εφεξής και «ΓΣ») των µετόχων για περίοδο τριών ετών µε δυνατότητα επανεκλογής. Η σηµερινή σύνθεση του ∆Σ της ΠΕΙΡΑΙΩΣ, όπως εµφανίζεται στον ιστότοπο της ΠΕΙΡΑΙΩΣ2, έχει ως εξής: ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ Σάλλας Μιχάλης Γεωργάνας Ιάκωβος Ρουµελιώτης Παναγιώτης Λεκκάκος Σταύρος Θωµόπουλος Άνθιµος Αλεξανδρίδης Γεώργιος Αντωνιάδης Χριστόδουλος Απαλαγάκη Χαρίκλεια Βασιλάκης Ευτύχιος Γκολέµης Στυλιανός Μίλης Ηλίας Μυλωνάς Θεόδωρος Παπασπύρου Σπυρίδων Φουρλής Βασίλειος Jiri Smejc Konstantin Yanakov Αθανάσιος Τσούµας3 Μπεράχας Σολοµών Μπερίτση Αικατερίνη Ι∆ΙΟΤΗΤΑ Μη Εκτελεστικό Μέλος - Πρόεδρος του ∆ιοικητικού Συµβουλίου Μη Εκτελεστικό Μέλος – Α’ Αντιπρόεδρος Μη Εκτελεστικό Μέλος - Αντιπρόεδρος Εκτελεστικό Μέλος - ∆ιευθύνων Σύµβουλος & CEO Εκτελεστικό Μέλος - Deputy CEO Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Εκτελεστικό Μέλος – Αναπληρωτής ∆ιευθύνων Σύµβουλος Μη εκτελεστικό µέλος Μη εκτελεστικό µέλος Ανεξάρτητο µη εκτελεστικό µέλος Εκτελεστικό µέλος - Αναπληρωτής ∆ιευθύνων Σύµβουλος Ανεξάρτητο µη εκτελεστικό µέλος Εκτελεστικό µέλος - Αναπληρωτής ∆ιευθύνων Σύµβουλος Μη εκτελεστικό µέλος Μη εκτελεστικό µέλος Μη εκτελεστικό µέλος Εκπρόσωπος Ελληνικού ∆ηµοσίου του ν. 3723/2008 Εκπρόσωπος Ταµείου Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας του ν. 3864/20104 Εκπρόσωπος Ταµείου Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας του ν. 3864/2010 2 Κατόπιν εκλογής από την τακτική ΓΣ των µετόχων της στις 29/6/2012. Επίσης, σε εφαρµογή της διάταξης του άρθρου 2 παρ. 2 (ε) της απόφασης της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς 3/347/12.07.2005, κατά τη συνεδρίαση του ∆ιοικητικού Συµβουλίου της 07/12/2012 εξελέγη ο κ. Άνθιµος Θωµόπουλος ως νέο εκτελεστικό µέλος του ∆.Σ., σε αντικατάσταση του παραιτηθέντος µέλους κ. Αλέξανδρου Μάνου, ο οποίος σχεδιάζεται να αναλάβει επικεφαλής της Γενικής Τράπεζας, µετά την αναµενόµενη ολοκλήρωση της εξαγοράς. 3 Σηµειώνεται ότι ο κ. Τσούµας Αθανάσιος τοποθετήθηκε ως εκπρόσωπος του Ελληνικού ∆ηµοσίου στο ∆Σ της ΠΕΙΡΑΙΩΣ σε εφαρµογή του Ν. 3723/2008 και κατόπιν της απόφασης της τράπεζας να συµµετέχει στο πρόγραµµα ενίσχυσης ρευστότητας της ελληνικής οικονοµίας. 4 Σύµφωνα επίσης µε την παρ. 9 του άρθρου 6 του ν. 3864/2010 όπως ισχύει, µέχρι την ολοκλήρωση της αύξησης µετοχικού κεφαλαίου της τράπεζας, το ΤΧΣ έχει το δικαίωµα να ορίζει δύο εκπροσώπους του στο ∆Σ της ΠΕΙΡΑΙΩΣ4. Οι εκπρόσωποι αυτοί έχουν τις εξουσίες που ορίζονται στην παρ. 3 του άρθρου 10 του ν. 3864/2010 και, επιπλέον, δύνανται να διενεργούν ελέγχους (due diligence), κατ' εφαρµογή του άρθρου 11 του ιδίου νόµου. 3 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Σύµφωνα µε το κείµενο γνωστοποίησης της Συγκέντρωσης, τα ανωτέρω πρόσωπα δεν συµµετέχουν σε ∆.Σ. άλλων επιχειρήσεων που ασκούν δραστηριότητες στην ελληνική τραπεζική αγορά. Η ex lege συµµετοχή του ΤΧΣ και του ελληνικού ∆ηµοσίου στην Πειραιώς έχει έκτακτο χαρακτήρα. Στόχοι των εκ του νόµου χορηγούµενων δικαιωµάτων στο ΤΧΣ/ελληνικό δηµόσιο είναι, όσον µεν αφορά στο ν. 3864/20105, η διατήρηση της σταθερότητας του ελληνικού τραπεζικού συστήµατος µέσω της ενίσχυσης της κεφαλαιακής επάρκειας των πιστωτικών ιδρυµάτων, όσον δε αφορά στο ν. 3723/2008, η προστασία του δηµοσίου συµφέροντος µέσω της αποτελεσµατικής εποπτείας εφαρµογής των µέτρων ενίσχυσης των πιστωτικών ιδρυµάτων6. Από τη συνολική ερµηνεία και αξιολόγηση των κείµενων διατάξεων προκύπτει ότι το πεδίο άσκησης των υπό εξέταση δικαιωµάτων από µέρους του ΤΧΣ/ελληνικού δηµοσίου είναι περιορισµένο (όπως άλλωστε προβλέπεται και στην παρ. 3 του άρθρου 10 ν. 3864/2010, «[κ]ατά την άσκηση των δικαιωµάτων του, ο εκπρόσωπος του Ταµείου στο Γενικό Συµβούλιο, λαµβάνει υπόψη του την επιχειρηµατική αυτονοµία του πιστωτικού ιδρύµατος») και σχετίζεται µε αποφάσεις των οργάνων των τραπεζών που ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο τη φερεγγυότητα και τη χρηµατοοικονοµική τους σταθερότητα (και κατ’ επέκταση δηµόσιο συµφέρον)7. Η παρούσα απόφαση δεν προκαταλαµβάνει την αξιολόγηση από απόψεως δικαίου ελέγχου συγκεντρώσεων των ειδικότερων όρων που ενδέχεται να περιλαµβάνονται στις εφαρµοστικές του ν. 3864/2010 συµφωνίες στο πλαίσιο της εξαγγελθείσας ανακεφαλαιοποίησης. Β.1.3. Μετοχική Σύνθεση Η Τράπεζα Πειραιώς είναι πολυµετοχική εταιρία. Η µετοχική της βάση παρουσιάζει µεγάλη διασπορά και αποτελείται από θεσµικούς επενδυτές του εσωτερικού και εξωτερικού, άλλα νοµικά πρόσωπα καθώς και πολλούς ιδιώτες επενδυτές. Το σύνολο των κοινών µετόχων της Τράπεζας στις 30 Ιουνίου 2012 ανερχόταν σε 159.235. Από το σύνολο των κοινών µετοχών (1.143.326.564 κοινές µετοχές ονοµαστικής αξίας €0,30 καθεµία) το 41,8% βρισκόταν στην κατοχή φυσικών προσώπων και το υπόλοιπο 58,2% στην κατοχή νοµικών προσώπων. Πιο συγκεκριµένα, η µετοχική σύνθεση της Τράπεζας Πειραιώς στις 30.6.2012 ήταν η ακόλουθη: 5 Πρβλ. άρθρο 2 του ν. 3864/2010 και σχετική Αιτιολογική Έκθεση. Πρβλ. και Αιτιολογική Έκθεση του ν. 3965/2011, σελ. 5. Ιδίως ως προς το Ν. 3723/2008 πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι προβλεπόµενες αυστηρές διαδικαστικές προϋποθέσεις για την άσκηση του δικαιώµατος αρνησικυρίας του ∆ηµοσίου (απαιτείται προηγούµενη απόφαση του Υπουργού Οικονοµικών -άρθρο 1 παρ. 3 εδ. 3 ν. 3723/2008, όπως ισχύει). 7 Βλ. και Κωδικοποιηµένη Ανακοίνωση της Ευεωπαϊκής Επιτροπής περί ∆ικαιοδοσίας, παρ. 53. 6 4 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ∆ιάρθρωση Μετοχικής Σύνθεσης ΠΕΙΡΑΙΩΣ - κοινές µετοχές (30.6.2012) ΤΑΙΠΕ∆ (Ελληνικό ∆ηµόσιο) 1,30% Ιδιώτες 41,80% Εταιρίες 22,30% Έλληνες Θεσµικοί 4,90% Ξένοι Θεσµικοί 29,70% Ακόµη, η Τράπεζα Πειραιώς είχε εκδώσει συνολικά 1.344.234.800 προνοµιούχες µετοχές άνευ δικαιώµατος ψήφου ψήφου, υπέρ του Ελληνικού ∆ηµοσίου σύµφωνα µε τις διατάξεις του Ν.. 3723/2008. Β.1.4. Καθεστώς ελέγχου Σύµφωνα µε τη γνωστοποιούσα, γνωστοποιούσα δεδοµένης της φύσης της ως πολυµετοχική εταιρία, δεν υπάρχουν, κατά το χρόνο υποβολής της υπό κρίση γνωστοποίησης, γνωστοποίησης φυσικά ή νοµικά πρόσωπα µε δικαιώµατα ελέγχου επ’ αυτής κατά την έννοια του άρθρου 5 παρ. 3 του Ν.3959/2011. B.1.5. Όµιλος Πειραιώς Η ΠΕΙΡΑΙΩΣ ηγείται Οµίλου επιχειρήσεων (εφεξής και «Όµιλος Όµιλος ΠΕΙΡΑΙΩΣ») ΠΕΙΡΑΙΩΣ που καλύπτουν το σύνολο των εργασιών και δραστηριοτήτων του χρηµατοοικονοµικού τοµέα, αλλά επεκτείνεται και σε άλλες δραστηριότητες, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Σύµφωνα µε το κείµενο της γνωστοποίησης της συγκέντρωσης συγκέντρωσης, ο όµιλος ΠΕΙΡΑΙΩΣ δραστηριοποιείται σε όλο το φάσµα του χρηµατοπιστωτικού τοµέα και σε άλλους τοµείς παροχής υπηρεσιών, µε έµφαση στους εξής κλάδους: τραπεζική αγορά αγορά, παροχή χρηµατοοικονοµικών υπηρεσιών υπηρεσιών, χρηµατιστηριακές εργασίες, διαχείριση αµοιβαίων κεφαλαίων, πρακτορειακές εργασίες ασφαλίσεων, ασφαλίσεων αγορά χρηµατοδοτικής και λειτουργικής µίσθωσης, παροχή υπηρεσιών επιχειρηµατικών συµµετοχών, συµµετοχών αγορά και προεξόφληση επιχειρηµατικών απαιτήσεων, απαιτήσεων διαχείριση ακινήτων ακινήτων, ανταλλακτήρια συναλλάγµατος, αξιολόγηση και είσπραξη εµπορικών απαιτήσεων, διαχείριση ΒΙΠΕ, τεχνικές και κατασκευαστικές εταιρίες, τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες υπηρεσίες. Σύµφωνα µε την ιστοσελίδα της, το σύνολο σύνολ των υπηρεσιών που παρέχει η ΠΕΙΡΑΙΩΣ προσφέρεται τόσο µέσα από το πανελλαδικό δίκτυο καταστηµάτων της της, όσο και από την υπηρεσία ηλεκτρονικής τραπεζικής (winbank). Η παρουσία του Οµίλου της Τράπεζας Πειραιώς στο εξωτερικό εστιάζεται 5 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και Ανατολική Μεσόγειο, παράλληλα µε παρουσία στα µεγάλα χρηµατοοικονοµικά κέντρα του Λονδίνου και της Νέας Υόρκης.8. Η ΠΕΙΡΑΙΩΣ κατά τη διετία 1997-1999 προχώρησε στην απορρόφηση των εγχώριων εργασιών των Chase Manhattan, Credit Lyonnais Hellas και National Westminster Bank9. Επίσης, εξαγόρασε τις τράπεζες Μακεδονίας-Θράκης και Χίου, τις οποίες απορρόφησε το 200010. Το 2002 η ΠΕΙΡΑΙΩΣ εξαγόρασε την ΕΤΒΑbank, την οποία απορρόφησε στα τέλη του 2003. Τον Ιούλιο του 2009 η ΠΕΙΡΑΙΩΣ και η BNP Wealth Management προχώρησαν στη σύναψη στρατηγικής συνεργασίας στο Wealth Management. Τέλος, τον Οκτώβριο 2009 η ΠΕΙΡΑΙΩΣ και η ERGO A.A.E.Z., θυγατρική της Ergo International στην Ελλάδα, συµφώνησαν σε 10ετή αποκλειστική συνεργασία στον κλάδο των γενικών ασφαλειών. Τέλος, στις 27 Ιουλίου 2012 πραγµατοποιήθηκε η µεταβίβαση από τον ειδικό εκκαθαριστή, στοιχείων ενεργητικού και παθητικού του υγιούς τµήµατος της Αγροτικής Τράπεζας Α.Ε., έναντι τιµήµατος €95.000.000.11 Β.1.6. Κύκλος εργασιών Σύµφωνα µε τη γνωστοποιούσα, ο υπολογισθείς κατ’ άρ. 10 ν. 3959/2011 κύκλος εργασιών του Οµίλου ΠΕΙΡΑΙΩΣ και της ΑΓΡΟΤΙΚΗ που επετεύχθη κατά τη χρήση 2011 παρουσιάζεται στον ακόλουθο πίνακα. Ποσά σε εκατ. κ.ε. 2011 ΠΕΙΡΑΙΩΣ κ.ε. 2011 ΑΓΡΟΤΙΚΗ12 Σύνολο ΠΕΙΡΑΙΩΣ-ΑΓΡΟΤΙΚΗ Ελληνικός […] Παγκόσµιος […] […] […] […] […] 8 Συγκεκριµένα, ο Όµιλος της Τράπεζας Πειραιώς δραστηριοποιείται στη Ρουµανία µε την Piraeus Bank Romania µε 149 καταστήµατα, στη Βουλγαρία µε 83 καταστήµατα της Piraeus Bank Bulgaria, στην Αλβανία µε 56 καταστήµατα της Tirana Bank, στη Σερβία µε 44 καταστήµατα της Piraeus Bank Beograd, στην Ουκρανία µε 44 καταστήµατα της Piraeus Bank ICB, στην Κύπρο µε 14 καταστήµατα της Τράπεζας Πειραιώς Κύπρου, στην Αίγυπτο µε 48 καταστήµατα της Piraeus Bank Egypt, στο Ηνωµένο Βασίλειο µε ένα κατάστηµα της Τράπεζας Πειραιώς στο Λονδίνο και τέλος, στις Η.Π.Α. µε τη Marathon Bank στη Νέα Υόρκη µε δίκτυο 13 καταστηµάτων. Για την τελευταία, τον Ιούνιο 2012 υπογράφηκε συµφωνία µεταβίβασης της συµµετοχής της Τράπεζας Πειραιώς στη θυγατρική της Marathon Banking Corporation, στην Investors Bancorp Inc. 9 Αποφάσεις ΕΑ 97/1997, 18/ΙΙ/1998 και 547/ΙΙ/1999. 10 Αποφάσεις ΕΑ 112/1998 και 32/ΙΙ/1999. 11 Απόφαση ΕΑ 549/VII/2012. 12 Περιλαµβάνει τα µεταβιβαζόµενα τµήµατα της Αγροτική Τράπεζα (κ.ε. €[…]/ €[…] στην Ελληνική/Παγκόσµια αγορά) και τις θυγατρικές ΑΤΕ Ασφαλιστική (κ.ε. €[…] στην Ελληνική/Παγκόσµια αγορά), ΑΤΕ ΑΕ∆ΑΚ (κ.ε. €[…] στην Ελληνική/Παγκόσµια αγορά), […] (κ.ε. €[…] στην Παγκόσµια αγορά) και […] (κ.ε. €[…] στην Παγκόσµια αγορά). 6 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Β.2. ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ Β.2.1. Γενική Τράπεζα της Ελλάδος ΑΕ Η Γενική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε., µε τον διακριτικό τίτλο «Geniki Bank», εδρεύει στην Αθήνα και αποτελεί τη θυγατρική εταιρία του Γαλλικού Οµίλου «Société Générale». Η ΓΕΝΙΚΗ έχει συσταθεί στην Ελλάδα και οι µετοχές της είναι εισηγµένες στο Χρηµατιστήριο Αξιών Αθηνών. Ο Όµιλος SG, ο αποτελεί την τελική µητρική εταιρεία µε συµµετοχή 99,08% στο µετοχικό κεφάλαιο της Τράπεζας Τράπεζας.13 Ο καταστατικός σκοπός οπός της ΓΕΝΙΚΗ είναι η διενέργεια στην Ελλάδα και το εξωτερικό, για λογαριασµό δικό της ή τρίτων, όλων των τραπεζικών εργασιών που επιτρέπονται σε ανώνυµες τραπεζικές εταιρίες από το Ελληνικό δίκαιο καθώς και το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διενεργούνται από αυτές. Σύµφωνα µε την Ένωση Ελληνικών Τραπεζών14, στις 31/12/2011 ο αριθµός καταστηµάτων της Γενικής Τράπεζας ήταν 104 και ο αριθµός του απασχολούµενου προσωπικού ανερχόταν σε 1.522. ∆ιάρθρωση Μετοχικής Σύνθεσης ΓΕΝΙΚΗ - κοινές µετοχές (19.10.2012) SG 99,08% Επενδυτικο Κοινό 0,92% Β.2.2. Όµιλος Γενικής Τράπεζας Β.2.2.1. Θυγατρικές της Γενικής Τράπεζας Ο Οµίλος της ΓΕΝΙΚΗ απαρτίζεται από την Γενική Τράπεζα και τις θυγατρικές εταιρίες: 13 14 Σύµφωνα µε την ανακοίνωση της SG µε ηµεροµηνία 19.10.2012. http://62.1.43.74/4Statistika/UplPDFs/net2011.pdf 7 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ α) «Γενική Χρηµατοδοτικής Μίσθωσης Α.Ε.» (µε διακριτικό τίτλο ΓΕΝΙΚΗ Leasing)15, η οποία, σύµφωνα µε τον ιστότοπο της ΓΕΝΙΚΗ, προσφέρει τις ακόλουθες µορφές χρηµατοδοτικής µίσθωσης: • Απλή χρηµατοδοτική µίσθωση (Straight Leasing): αφορά εκµίσθωση παγίων που έχει επιλέξει η εταιρίας, για συγκεκριµένη χρονική περίοδο, στο τέλος της οποίας τα αγοράζει έναντι προσυµφωνηµένου τιµήµατος. • Πώληση και επαναµίσθωση παγίων στοιχείων (Sale & Leaseback): Αφορά αγορά επιχειρηµατικού ακίνητου και της επαναµίσθωσης (µόνο σε επιχειρήσεις και όχι σε ελεύθερους επαγγελµατίες/φυσικά πρόσωπα), έτσι ώστε να αυξηθεί η ρευστότητα της εταιρείας. • Vendor Leasing: προσφορά προγραµµάτων εξοπλισµού µε ευνοϊκούς όρους χρηµατοδότησης προώθησης πωλήσεων β) «Γενική Ενηµέρωσης και Ρύθµισης Α.Ε.» (µε διακριτικό τίτλο «GENIKI INFORMATION S.A.»), σκοπός της οποίας είναι, σύµφωνα µε το καταστατικό της16, η εξώδικη ενηµέρωση οφειλετών για την ύπαρξη ληξιπρόθεσµων και απαιτητών χρηµατικών οφειλών τους έναντι δανειστών, πριν από τη διενέργεια δικαστικών πράξεων και το στάδιο έναρξης της αναγκαστικής εκτέλεσης, που προέρχονται από συµβάσεις πίστωσης και εγγύησης και νόµιµες εµπορικές συναλλαγές, όπως αγορές αγαθών, παροχή υπηρεσιών, χορήγηση δανείων, εγγυήσεων και πιστώσεων, χρήση πιστωτικών καρτών, καθώς και η διαπραγµάτευση του χρόνου, του τρόπου και των λοιπών όρων αποπληρωµής των οφειλών, κατ’ εντολή και για λογαριασµό των δανειστών, σύµφωνα µε τις αρχές του άρθρου 4 του Ν. 3758/2009. Σύµφωνα µε τη γνωστοποίηση, το αντικείµενο δραστηριότητας της περιελάµβανε έως […] και υπηρεσίες διεκπεραίωσης εργασιών (back office) των καταναλωτικών δανείων και πιστωτικών καρτών, καθώς και τη ρύθµιση οφειλών. Οι υπηρεσίες παρέχονταν […]. γ) «Γενική Α.Ε. Χρηµατοοικονοµικών Υπηρεσιών και Συµβουλών» (µε διακριτικό τίτλο «Geniki Finance»), η οποία ιδρύθηκε το 1996 ως εταιρία του Οµίλου της ΓΕΝΙΚΗ, µε κύριο σκοπό την παροχή χρηµατοοικονοµικών υπηρεσιών και συµβουλών. Σύµφωνα µε τη γνωστοποίηση, η δραστηριότητα της παροχής συµβουλευτικών υπηρεσιών […]: • […]. • […]. • […]. 15 Στο ΦΕΚ 10381/27.09.2012 (τεύχος Α.Ε. − Ε.Π.Ε. και Γ.Ε.ΜΗ.) ανακοινώνεται σχέδιο σύµβασης συγχώνευσης των Ανωνύµων Εταιρειών «ΓΕΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ Α.Ε.» και «ΓΕΝΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟ∆ΟΤΙΚΕΣ ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», µε απορρόφηση της δεύτερης από την πρώτη. 16 ΦΕΚ 12564/21.10.2009 (Τεύχος Α.Ε. ΚΑΙ Ε.Π.Ε.). 8 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ δ) Γενική Ασφαλιστική Πρακτόρευση Α.Ε., ο καταστατικός σκοπός της οποίας17 είναι αυτός του Πράκτορα Ασφαλίσεων σύµφωνα µε το άρθρο 2 του ν. 1569/1985, όπως ισχύει. Β.2.2.1. Συµµετοχές της Γενικής Τράπεζας Σύµφωνα µε το παράρτηµα […] της Σύµβασης, η ΓΕΝΙΚΗ έχει τις ακόλουθες άµεσες συµµετοχές: Περιγραφή συµµετοχών Είδος Αρ. µετοχών […] […] […] % συµµετοχής […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] Β.2.3. Κύκλοι εργασιών Σύµφωνα µε τα στοιχεία που προσκόµισε η ΠΕΙΡΑΙΩΣ, ο συνολικός κύκλος εργασιών τόσο στην ελληνική όσο και στη παγκόσµια αγορά , κατά το 2011, όλων των επιχειρήσεων που ήλεγχε η ΓΕΝΙΚΗ και θα µεταβιβαστούν στην ΠΕΙΡΑΙΩΣ, υπολογιζόµενος σύµφωνα µε τις προβλέψεις του άρθρου 10 του ν. 3959/2011, ανέρχεται σε €[…]. Β.3. ΟΜΙΛΟΣ SOCIÉTÉ GÉNÉRALE H Société Générale αποτελεί ένα από τους µεγαλύτερους ευρωπαϊκούς χρηµατοοικονοµικούς οµίλους. Απασχολεί περίπου 160.000 υπαλλήλους σε 77 χώρες, οι οποίοι προσφέρουν τις συµβουλές και τις υπηρεσίες τους σε ιδιώτες, επιχειρήσεις και θεσµικούς πελάτες σε τρεις κύριους επιχειρηµατικούς άξονες18: 17 18 Όπως εµφανίζεται στο ΦΕΚ 4185/8.6.2006 (τεύχος Α.Ε. − Ε.Π.Ε.). Βλ. ανακοίνωση τύπου SG 19/10/2012. 9 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ • Τραπεζική ιδιωτών στη Γαλλία, µέσω των δικτύων Société Générale, Crédit du Nord και Boursorama. • ∆ιεθνής τραπεζική ιδιωτών, µε παρουσία στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, στη Ρωσία, στη Μεσόγειο, στην Αφρική, στην Ασία και στα γαλλικά υπεράκτια εδάφη. • Επιχειρηµατική και επενδυτική τραπεζική µε παγκόσµια τεχνογνωσία στην επενδυτική τραπεζική, τις χρηµατοδοτήσεις και τις παγκόσµιες αγορές. Η Société Générale δραστηριοποιείται επίσης σε τοµείς, όπως οι εξειδικευµένες χρηµατοδοτήσεις, οι ασφάλειες, το private banking, η διαχείριση κεφαλαίων και οι υπηρεσίες θεµατοφυλακής. Πλην της Γενικής τράπεζας και των θυγατρικών της, ο Όµιλος Société Générale δραστηριοποιείται στην Ελλάδα µέσω των συµµετοχών του στις ακόλουθες εταιρίες: • SOGECAP. Αποτελεί θυγατρική εταιρεία του Οµίλου Société Générale (100% ελεγχόµενη από τον Όµιλο) και προσφέρει ασφαλιστικά προγράµµατα για ιδιώτες, επαγγελµατίες και επιχειρήσεις (όπως συνταξιοδοτικά προγράµµατα, ασφάλειες ζωής, ασφάλιση πιστώσεων), σε πολλές χώρες µεταξύ των οποίων και η Ελλάδα (µέσω υποκαταστήµατος). • ALD Automotive Hellas. Αποτελεί θυγατρική εταιρεία της «ALD International SA» η οποία ελέγχεται κατά 100% από τον Όµιλο Société Générale και δραστηριοποιείται στη λειτουργική – µακροχρόνια µίσθωση αυτοκινήτων (long term renting ή Operational leasing) και στη διαχείριση εταιρικών στόλων (Fleet Management). • AMUNDI ΕΛΛΑΣ Α.Ε.∆.Α.Κ. Αποτελεί θυγατρική (κατά 100% από τις 31/12/2009) του Οµίλου AMUNDI19 και προσφέρει λύσεις διαχείρισης Αµοιβαίων Κεφαλαίων, ∆ιαχείρισης χαρτοφυλακίων, Παροχής επενδυτικών συµβουλών, Εξειδικευµένων επενδυτικών υπηρεσιών σε συνεργασία µε την Amundi, διάθεσης Αµοιβαίων Κεφαλαίων τα οποία διαχειρίζεται ο όµιλος της Amundi20. Το µετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας κατά την 31/12/2011 ανήρχετο σε 6.150.000 ευρώ. • ΣΟΣΙΕΤΕ ΖΕΝΕΡΑΛ ΕΛΛΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗΣ ΠΙΣΤΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, µε διακριτικό τίτλο SGCF HOLDING HELLAS 19 Ο Όµιλος Αmundi δηµιουργήθηκε από δύο σηµαντικούς τραπεζικούς οµίλους στον χώρο της διαχείρισης κεφαλαίων: της Credit Agricole S.A (συµµετέχει µε 75%) και της Société Générale (συµµετέχει µε 25%). 20 Η Amundi Ελλάς Α.Ε.∆.Α.Κ. προέκυψε από τη συγχώνευση των Εταιρειών «ΕΡΜΗΣ Α.Ε.∆.Α.Κ.» και «ΕΜΠΟΡΙΚΗ ASSET MANAGEMENT Α.Ε.Π.Ε.Υ.» δι’ απορροφήσεως της δεύτερης από την πρώτη. Στην συνέχεια, άλλαξε η επωνυµία της Εταιρείας από «ΕΡΜΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΑΜΟΙΒΑΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ» σε «ΕΜΠΟΡΙΚΗ ASSET MANAGEMENT ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΑΜΟΙΒΑΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ» και τέλος, η εταιρία µετονοµάστηκε σε ΑMUNDI ΕΛΛΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΑΜΟΙΒΑΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ (βλ. http://www.amundi.com/grc/home_prop_abou). 10 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ S.A)21. Σύµφωνα µε το καταστατικό της22, σκοπός της εταιρίας είναι η ίδρυση ή και η συµµετοχή σε οποιασδήποτε µορφής και σκοπού εταιρείες, συµπεριλαµβανοµένων: α) εταιρειών εµπορίας και µισθώσεων επιβατικών και φορτηγών αυτοκινήτων, µοτοσικλετών, µοτοποδηλάτων και γενικά πάσης φύσεως καινούργιων, µεταχειρισµένων οχηµάτων ως και συναφών ειδών, οι οποίες παρέχουν υπηρεσίες µακροχρόνιας ή βραχυχρόνιας µίσθωσης καθώς και χρηµατοδότηση επί πιστώσει των πωλήσεων προς εµπόρους ή και τον τελικό καταναλωτή των ανωτέρω προϊόντων και β) εταιρειών παροχής πιστώσεων ή προϊόντων καταναλωτικής πίστης. Σηµειώνεται ότι, σύµφωνα µε τη γνωστοποίηση, οι ανωτέρω συµµετοχές του Οµίλου Société Générale δεν θα περιέλθουν στην ΠΕΙΡΑΙΩΣ. Το ίδιο ισχύει και για τις χρηµατιστηριακές εργασίες στις οποίες δραστηριοποιείται ο όµιλος Société Générale, αλλά όχι η ΓΕΝΙΚΗ. Γ. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Γ.1. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟ ΚΡΙΣΗ ΠΡΑΞΗΣ Σύµφωνα µε το άρθρο 5 παρ. 2 του ν. 3959/11, «Συγκέντρωση θεωρείται ότι υπάρχει όταν προκύπτει µόνιµη µεταβολή του ελέγχου από α) τη συγχώνευση µε οποιοδήποτε τρόπο δύο ή περισσότερων προηγουµένως ανεξάρτητων επιχειρήσεων ή τµηµάτων επιχειρήσεων ή β) την απόκτηση, από ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ελέγχουν ήδη τουλάχιστον µια επιχείρηση ή από µία ή περισσότερες επιχειρήσεις, άµεσα ή έµµεσα, µε την αγορά τίτλων ή στοιχείων του ενεργητικού, µε σύµβαση ή µε άλλον τρόπο, ελέγχου στο σύνολο ή σε τµήµατα µίας ή περισσότερων άλλων επιχειρήσεων». Εν προκειµένω, η µεταβίβαση στην ΠΕΙΡΑΙΩΣ του συνόλου των µετοχών που κατέχει η SG (ήτοι το 99,08% του µετοχικού κεφαλαίου της ΓΕΝΙΚΗ) και η εκχώρηση σε αυτήν του […] των απαιτήσεων της SG έναντι της ΓΕΝΙΚΗ […], όπως αυτά προσδιορίζονται στην Σύµβαση Αγοράς και Εκχώρησης Πειραιώς - SG, συνιστά συγκέντρωση κατά την έννοια της παρ. 2 του άρθρου 5 του ν. 3959/2011, δεδοµένου ότι η ΠΕΙΡΑΙΩΣ θα αποκτήσει, ως αποτέλεσµα της γνωστοποιηθείσας πράξης, τον αποκλειστικό έλεγχο επί της ΓΕΝΙΚΗ. Με γνώµονα την κρατούσα νοµολογία αναφορικά µε το ζήτηµα των παράλληλων γνωστοποιήσεων, η γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση εκτιµάται από πλευράς επηρεασµού των συνθηκών ανταγωνισµού σε εκάστη σχετική αγορά, λαµβανοµένων υπόψη των πραγµατικών και νοµικών δεδοµένων που ισχύουν στο χρόνο της εν λόγω 21 Βλέπε Απόφαση ΕΑ 311/V/2006 σχετικά την απόκτηση του αποκλειστικού ελέγχου της εταιρείας «ΧΡΟΦΙΝ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΣΘΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ» από την εταιρεία «ΣΟΣΙΕΤΕ ΖΕΝΕΡΑΛ ΕΛΛΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗΣ ΠΙΣΤΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ». 22 ΦΕΚ 3537/26.05.2006 (Τεύχος ΑΕ-ΕΠΕ). 11 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ γνωστοποίησης. Οι χρονικά προγενέστερες γνωστοποιήσεις θα συνεκτιµηθούν για την εξαγωγή συµπερασµάτων περί διαµόρφωσης των συνθηκών ανταγωνισµού σε εκάστη αγορά, ανεξάρτητα από την επόµενη γνωστοποιηθείσα πράξη. Οποιαδήποτε µεταβολή των συνθηκών αγοράς που θα επιφέρει η επόµενη χρονικά γνωστοποιηθείσα πράξη θα αξιολογηθεί υπό το πρίσµα των συνθηκών που επικρατούν κατά το διάστηµα της γνωστοποίησης της επόµενης αυτής πράξης. Γ.2. ΕΜΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΗΚΟΥΣΑ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Σύµφωνα µε το άρθρο 6 παρ. 1 του ν. 3959/11, «1. Κάθε συγκέντρωση επιχειρήσεων πρέπει να γνωστοποιείται στην Επιτροπή Ανταγωνισµού µέσα σε τριάντα ηµέρες από τη σύναψη της συµφωνίας ή τη δηµοσίευση της προσφοράς ή ανταλλαγής ή την ανάληψη υποχρέωσης για την απόκτηση συµµετοχής, που εξασφαλίζει τον έλεγχο της επιχείρησης, όταν ο συνολικός κύκλος εργασιών όλων των επιχειρήσεων που συµµετέχουν στη συγκέντρωση κατά το άρθρο 10 ανέρχεται, στην παγκόσµια αγορά τουλάχιστον σε εκατόν πενήντα εκατοµµύρια (150.000.000) ευρώ και δύο τουλάχιστον από τις συµµετέχουσες επιχειρήσεις πραγµατοποιούν, η καθεµία χωριστά, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των δεκαπέντε εκατοµµυρίων(15.000.000) ευρώ στην ελληνική αγορά». Εν προκειµένω, η υπό εξέταση συγκέντρωση υπόκειται σε προηγούµενη γνωστοποίηση στην ΕΑ, δεδοµένου ότι ο παγκόσµιος κύκλος εργασιών των συµµετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων ανήλθε κατά το έτος 2011 σε […] ευρώ (ειδικότερα, του οµίλου της ΠΕΙΡΑΙΩΣ σε […] ευρώ, της Αγροτικής Τράπεζας σε […] ευρώ και οµίλου της ΓΕΝΙΚΗΣ σε […] ευρώ), ενώ στην εθνική αγορά ο κύκλος εργασιών του οµίλου της ΠΕΙΡΑΙΩΣ ανήλθε σε […] ευρώ, της Αγροτικής Τράπεζας σε […] ευρώ και του οµίλου της ΓΕΝΙΚΗΣ σε […] ευρώ. Εποµένως, ο κύκλος εργασιών των συµµετεχουσών επιχειρήσεων υπερβαίνει τα προβλεπόµενα κατώφλια του άρθρου 6 παρ. 1 του ν. 3959/2011. Περαιτέρω, η υπό κρίση πράξη δεν έχει κοινοτική διάσταση, κατά την έννοια του άρθρου 1 παρ. 2 και 3 του Κοινοτικού Κανονισµού Συγκεντρώσεων 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων µεταξύ επιχειρήσεων, δεδοµένου ότι η ΓΕΝΙΚΗ δεν έχει παρουσία στο εξωτερικό και ο κύκλος εργασιών της δεν υπερβαίνει τα αντίστοιχα κατώφλια κύκλου εργασιών που προβλέπονται στον εν λόγω Κανονισµό. Η γνωστοποίηση υποβλήθηκε εµπροσθέµως στην ΕΑ βάσει του άρθρου 6 παρ. 2 & 3 και του άρθρου 45 παρ. 1 του ν. 3959/11 και, σε συνέχεια επιστολών της Γ∆Α για παροχή πρόσθετων και διευκρινιστικών στοιχείων, ο σχετικός φάκελος συµπληρώθηκε εντέλει προσηκόντως στις 19.11.2012. 12 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ∆. ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ∆.1. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Το χρηµατοπιστωτικό σύστηµα αποτελείται από τα χρηµατοπιστωτικά ιδρύµατα, τις αγορές χρήµατος, πιστώσεων και κεφαλαίων και τις σχετικές υποδοµές23. Η κύρια λειτουργία του είναι η διαµεσολάβηση µεταξύ πλεονασµατικών οικονοµικών µονάδων (αυτών δηλαδή που αποταµιεύουν) και ελλειµµατικών οικονοµικών µονάδων (εκείνες που δανείζονται για να επενδύσουν στις παραγωγικές ευκαιρίες που έχουν επιλέξει), µε στόχο την ανακατανοµή της ρευστότητας. Στα χρηµατοπιστωτικά ιδρύµατα περιλαµβάνονται: • τα πιστωτικά ιδρύµατα, που αποτελούν και τον πυρήνα του χρηµατοπιστωτικού συστήµατος, δηλ. ελληνικές εµπορικές τράπεζες, υποκαταστήµατα ξένων τραπεζών, συνεταιριστικές τράπεζες και ειδικοί πιστωτικοί οργανισµοί, • οι θεσµικοί επενδυτές, δηλ. ασφαλιστικές εταιρίες, φορείς κοινωνικής ασφάλισης και οργανισµοί συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες (ΟΣΕΚΑ), και • οι λοιπές µη τραπεζικές επιχειρήσεις, ιδίως χρηµατιστηριακές εταιρίες, εταιρίες χρηµατοδοτικής µίσθωσης (leasing), εταιρίες πρακτόρευσης απαιτήσεων (factoring), εταιρίες παροχής πιστώσεων και εταιρίες κεφαλαίου επιχειρηµατικών συµµετοχών (εταιρίες venture capital). Η ανακατανοµή της ρευστότητας επιτυγχάνεται κυρίως µέσω της παροχής τραπεζικών προϊόντων και υπηρεσιών όπως οι καταθέσεις ιδιωτών και επιχειρήσεων (όψεως, ταµιευτηρίου και προθεσµίας) και οι χορηγήσεις στεγαστικών, καταναλωτικών και επαγγελµατικών δανείων. Τα πιστωτικά ιδρύµατα έχουν, δε, επεκταθεί είτε απευθείας είτε µέσω θυγατρικών τους, στην παροχή και άλλων χρηµατοοικονοµικών και χρηµατοπιστωτικών υπηρεσιών, όπως έκδοση πιστωτικών και χρεωστικών καρτών, ανάπτυξη και διάθεση αµοιβαίων κεφαλαίων, πρακτορεία επιχειρηµατικών απαιτήσεων, χρηµατιστηριακές υπηρεσίες, υπηρεσίες πληρωµών, ασφαλιστικές εργασίες κ.ά. ∆.2. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ∆Α Στην ελληνική αγορά σήµερα δραστηριοποιούνται µε µόνιµη παρουσία 52 πιστωτικά ιδρύµατα υπό διαφορετικά εποπτικά καθεστώτα αναλόγως της χώρας στην οποία εδρεύουν24. Αναλυτικότερα: 23 Οι υποδοµές περιλαµβάνουν τα συστήµατα πληρωµών και συστήµατα εκκαθάρισης και διακανονισµού συναλλαγών. 24 Ελληνική Ένωση Τραπεζών, Το Ελληνικό Τραπεζικό Σύστηµα το 2010, , Ιούνιος 2011 , σ.13-14 και Τράπεζα της Ελλάδος, Πίνακας Πιστωτικών Ιδρυµάτων σε λειτουργία, στην ιστοσελίδα 13 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΑ Ι∆ΡΥΜΑΤΑ (ΜΕ Ε∆ΡΑ Ή ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΗΜΑ) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ∆Α (Σεπτέµβριος 2012) Είδος ιδρύµατος Αριθµός Πλαίσιο λειτουργίας -Αδειοδότηση και εποπτεία από την ΤτΕ Εµπορικές Τράπεζες µε -Υπαγωγή στο καθεστώς αµοιβαίας 16 έδρα στην Ελλάδα αναγνώρισης (ενιαία άδεια λειτουργίας) του Ν. 3601/2007. -Αδειοδότηση και εποπτεία από την ΤτΕ, Συνεταιριστικές -Υπαγωγή στο καθεστώς αµοιβαίας Τράπεζες µε έδρα στην 13 αναγνώρισης (ενιαία άδεια λειτουργίας) του Ν. Ελλάδα 3601/2007. -Εποπτεία από τις αρµόδιες αρχές του κράτους Τράπεζες µε έδρα σε χώρα εντός ΕΕ που καταγωγής, 18 -Υπαγωγή λειτουργούν στο καθεστώς αµοιβαίας υποκαταστήµατα στην αναγνώρισης (ενιαία άδεια λειτουργίας) του Ν. Ελλάδα 3601/2007. Τράπεζες µε έδρα σε χώρα εκτός ΕΕ που - Εποπτεία από την ΤτΕ, 4 λειτουργούν - Μη υπαγωγή στο καθεστώς αµοιβαίας υποκαταστήµατα στην αναγνώρισης του Ν. 3601/2007. Ελλάδα Ταµείο Παρακαταθηκών και 1 -Εξαίρεση από την εφαρµογή του Ν.3601/2007. ∆ανείων ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ 52 Πηγή: Τράπεζα της Ελλάδος Επιπλέον των παραπάνω πιστωτικών ιδρυµάτων που έχουν µόνιµη παρουσία στην Ελλάδα, 368 πιστωτικά ιδρύµατα µε έδρα σε άλλο κράτος – µέλος του Ευρωπαϊκού Οικονοµικού Χώρου (ΕΟΧ) δύνανται να παρέχουν τραπεζικές υπηρεσίες πληρωµών ή χρηµατοδότησης προς φυσικά ή νοµικά πρόσωπα, εποπτευόµενα από τις αρµόδιες αρχές της χώρας καταγωγής τους25. Σε αντίθεση µε τα πιστωτικά ιδρύµατα του ανωτέρω πίνακα, τα παρακάτω έχουν απλώς γνωστοποιήσει στα πλαίσια του Ν. 3601/2007 στην ΤτΕ «ενδιαφέρον παροχής υπηρεσιών χωρίς εγκατάσταση»26. http://www.bankofgreece.gr/BoGDocuments/1_Πίνακας_Πιστωτικών_Ιδρυµάτων_σε_λειτουργία.xls, ως είχε στις 27/9/12. 25 Ελληνική Ένωση Τραπεζών, Το Ελληνικό Τραπεζικό Σύστηµα το 2010, Ιούνιος 2011 , σ. 13-15 και www.bankofgreece.gr/BoGDocuments/7_πίνακας_πι_cross_border_κατά_χώρα_site.pdf, ως είχε στις 27/9/12. 26 Άρθρο 14 παρ. 5β Ν. 3601/2007 «Για την παροχή από πιστωτικό ίδρυµα, που εδρεύει σε τρίτη χώρα, µίας ή περισσότερων από τις δραστηριότητες της παραγράφου 1 του άρθρου 11 του παρόντος νόµου στην Ελλάδα, χωρίς εγκατάσταση, απαιτείται προηγούµενη άδεια της Τράπεζας της Ελλάδος µε την οποία καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις άσκησης της δραστηριότητας, λαµβανοµένου υπόψη του ισχύοντος καθεστώτος εποπτείας στη τρίτη χώρα. Η εν λόγω άδεια χορηγείται, µε βάση την αρχή της αµοιβαιότητας, υπό την επιφύλαξη των συµφωνιών που συνάπτει η Ευρωπαϊκή Ένωση µε βάση την παράγραφο 3 του άρθρου 38 της Οδηγίας 2006/48/ΕΚ». 14 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΑ Ι∆ΡΥΜΑΤΑ ΕΟΧ27 ΧΩΡΙΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ∆Α (Σεπτέµβριος 2012) Χώρα Αυστρία Βέλγιο Γαλλία Γερµανία Γιβραλτάρ ∆ανία Εσθονία Ην. Βασίλειο Αριθµός 32 6 43 47 5 5 1 81 Χώρα Ιρλανδία Ισλανδία Ισπανία Ιταλία Κύπρος Λιχτενστάιν Λετονία Λουξεµβούργο Αριθµός 30 2 6 11 7 5 1 38 Χώρα Μάλτα Νορβηγία Ολλανδία Ουγγαρία Πολωνία Πορτογαλία Σουηδία Τσεχία Φινλανδία Αριθµός 7 4 24 2 1 3 3 1 3 ΣΥΝΟΛΟ: 368 Στην Ελλάδα επίσης δραστηριοποιούνται και εταιρίες οι οποίες εξειδικεύονται στην παροχή συγκεκριµένων χρηµατοπιστωτικών υπηρεσιών28 και εποπτεύονται είτε από την ΤτΕ, είτε από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς: ΑΛΛΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ (Σεπτέµβριος 2012) Είδος επιχείρησης Αριθµός Ανταλλακτήρια Συναλλάγµατος 11 Εταιρίες Χρηµατοδοτικής Μίσθωσης 12 Εταιρείες Πρακτορείας Επιχειρηµατικών Απαιτήσεων 5 Εταιρείες Παροχής Πιστώσεων Ανώνυµες Εταιρίες ∆ιαχείρισης Αµοιβαίων Κεφαλαίων (ΑΕ∆ΑΚ) Χρηµατιστηριακές εταιρίες Ιδρύµατα Ηλεκτρονικού Χρήµατος (χωρίς εγκατάσταση) Χρηµατοδοτικά Ιδρύµατα (χωρίς εγκατάσταση) Ιδρύµατα Πληρωµών 4 2029 7030 13 1 11 ∆.3. ΕΓΧΩΡΙΑ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ Ι∆ΡΥΜΑΤΑ Σύµφωνα µε δηµοσιευµένα οικονοµικά στοιχεία, τα σηµαντικότερα τραπεζικά ιδρύµατα στην Ελλάδα είναι τα εξής: 27 Ο Ευρωπαϊκός Οικονοµικός Χώρος (ΕΟΧ) περιλαµβάνει τα 27 κράτη µέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία. 28 Eκτός της αποδοχής καταθέσεων που, βάσει νοµοθεσίας, παρέχεται µόνο από τα πιστωτικά ιδρύµατα. 29 Εποπτεύονται από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. 30 Σύµφωνα µε τα στοιχεία Αυγούστου 2012 του Χρηµατιστηρίου Αθηνών (www.ase.
3. gr)και τα στοιχεία Σεπτεµβρίου 2012 της Ένωσης Θεσµικών Επενδυτών (www.ethe.org.gr). 15 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ ΤΡΑΠΕΖΩΝ (σε εκατ. ευρώ) 2010 Ενεργητικό Μερίδιο 2011 Ενεργητικό Μερίδιο 96.304,86 20,79% 87.307,55 20,01% 90.372,00 19,51% 75.782,00 17,37% 63.770,90 13,76% 55.196,95 12,65% 51.699,71 11,16% 43.840,31 10,05% 30.430,83 6,57% […] [5-15]% 26.403,10 5,70% 20.856,70 4,78% 16.564,93 3,58% […] [0-5]% 12.311,93 2,66% 11.323,92 2,60% MILLENΝIUM BANK Α.Ε. 7.034,94 1,52% 6.259,98 1,44% ATTICA BANK, ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 4.780,73 1,03% 4.181,96 0,96% HSBC BANK plc […] [0-5]% […] [0-5]% PROBANK A.E. 3.883,45 0,84% 3.376,85 0,77% ΓΕΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ Α.Ε. 4.309,05 0,93% 3.321,30 0,76% CITIBANK International plc […] [0-5]% […] [0-5]% ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε. 963,74 0,21% 741,39 0,17% ΛΟΙΠΕΣ 48.569,09 10,48% 66.889,93 15,33% […] 100% […] 100% ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ Ι∆ΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ Α.Ε. EUROBANK - ERGASIAS Α.Ε. ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε. ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α.Ε. ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ Α.Ε. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ Α.Ε. ΤΑΧΥ∆ΡΟΜΙΚΟ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΟ Α.Τ.Ε. ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΥΠΡΟΥ ∆ΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΙΑ ΛΙΜΙΤΕ∆ Σύνολο Αγοράς31 31 Βλ. Σ∆ΟΣ Σεπτέµβριος-Οκτώβριος 2012 (Πίνακας IV.7) 16 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ∆.4. ΒΑΘΜΟΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΑΓΟΡΑΣ Ο δείκτης συγκέντρωσης του ελληνικού τραπεζικού συστήµατος βάσει µεριδίων αγοράς ενεργητικού, όπως αυτός υπολογίζεται µε βάση το δείκτη HerfindahlHirschman (ΗHI), σηµείωσε σταδιακή αύξηση κατά την περίοδο 2004-2008, µετά την πτωτική τάση που είχε παρουσιάσει τα προηγούµενα έτη. Αντίστοιχη τάση δείχνει και ο δείκτης CR532, ο οποίος το 2008 ανήλθε στο 69,5%, όπως παρουσιάζεται στο διάγραµµα που ακολουθεί33: Από το 2008 και έπειτα, ο δείκτης ΗHI µε βάση το ύψος ενεργητικού των τραπεζικών ιδρυµάτων στην Ελλάδα, παραµένει σχεδόν αµετάβλητος. Παραµένει δε χαµηλότερος του αντίστοιχου βαθµού συγκέντρωσης τραπεζικών συστηµάτων χωρών µε πληθυσµό αντίστοιχο της Ελλάδος, όπως π.χ. της Ολλανδίας, της Φινλανδίας και του Βελγίου: Χώρα Ελλάδα Βέλγιο Ολλανδία Πορτογαλία Φινλανδία ∆είκτης HHI για Πιστωτικά Ιδρύµατα34 2006 2007 2008 2009 1.101 1.096 1.172 1.184 2.041 2.079 1.881 1.622 1.822 1.928 2.168 2.032 1.134 1.098 1.114 1.150 2.560 2.540 3.160 3.120 2010 1.214 1.439 2.052 1.207 3.550 2011 1.278 1.294 2.061 1.208 3.700 Πρόσφατη εµπειρική µελέτη για το ελληνικό τραπεζικό σύστηµα35 καταδεικνύει ότι το ελληνικό τραπεζικό σύστηµα βρίσκεται σε µακροχρόνια ισορροπία, ενώ υποστηρίζεται 32 Αφορά στο άθροισµα των µεριδίων αγοράς των πέντε µεγαλύτερων επιχειρήσεων του κλάδου. Τράπεζα της Ελλάδος, Έκθεση για τη Χρηµατοπιστωτική Σταθερότητα Ιούνιος 2009, σ. 63-64 34 EU Structural financial indicators (http://sdw.ecb.europa.eu/reports.do?node=1000002869). 33 17 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ότι η αύξηση του βαθµού συγκέντρωσης µπορεί να επιδράσει θετικά στο επίπεδο αποτελεσµατικότητας και ανταγωνιστικότητας του τραπεζικού συστήµατος και ότι σε περιόδους χαµηλής ρευστότητας των τραπεζών, ενδεχόµενη συγκέντρωση στον τραπεζικό κλάδο αυξάνει τον βαθµό εµπιστοσύνης των καταθετών προς τα µεγαλύτερα τραπεζικά ιδρύµατα. ∆.5. ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Σύµφωνα µε την έκθεση του ∆ιοικητή της ΤτΕ για το 201136, ο τραπεζικός κλάδος δέχθηκε έντονες και αυξανόµενες πιέσεις κατά τη διάρκεια του 2011. Όσον αφορά στην κερδοφορία, µε βάση τα δηµοσιευµένα οικονοµικά στοιχεία της περιόδου Ιανουαρίου-Σεπτεµβρίου 2011, οι τραπεζικοί όµιλοι εµφάνισαν ζηµίες ύψους 7,3 δισ. ευρώ. ∆.5.1. Καταθέσεις και Χορηγήσεις: Επισκόπηση τριετίας Οι τράπεζες αντιµετωπίσαν συνεχή µείωση των καταθέσεων, ως αποτέλεσµα της οικονοµικής κρίσης που βιώνει η χώρα, κατά περίπου €70 δισ. από τις αρχές του 2010 έως τον Ιούνιο του 2012, γεγονός που συνέβαλε στην άνοδο του δείκτη δανείων προς καταθέσεις άνω του 130%. Βάσει των στοιχείων της Τράπεζας Ελλάδος37, το 2010 το υπόλοιπο των καταθέσεων και συµφωνιών επαναγοράς νοικοκυριών και επιχειρήσεων σε Νοµισµατικά Χρηµατοπιστωτικά Ιδρύµατα έφθασε τα €247,2 δισ., έναντι €279,5 δισ. το 2009. Η µείωση αυτή συνεχίστηκε, µε αποτέλεσµα κατά το 2011 το υπόλοιπο των καταθέσεων και συµφωνιών επαναγοράς νοικοκυριών και επιχειρήσεων να προσεγγίζει τα €202 δισ. ενώ κατά το α΄εξάµηνο του 2012 έπεσε στα €176,3 δισ. Η µείωση της ζήτησης για καταθετικά προϊόντα περιόρισε την προσφορά δανείων, ενώ η σηµαντική υποχώρηση των προσδοκιών των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, η οποία συνεπάγεται µείωση της ροπής προς κατανάλωση και προς επένδυση σε κατοικίες, καθώς και της διάθεσης για ανάληψη επιχειρηµατικών κινδύνων, περιόρισε και τη ζήτηση δανείων38. Από την άλλη, στη διάρκεια της διετίας 2010-2011, τα πιστοδοτικά κριτήρια των εγχώριων τραπεζών εξακολούθησαν να καθίστανται αυστηρότερα. Έτσι, οι απαιτήσεις των τραπεζών από τους δανειολήπτες για παροχή εξασφαλίσεων αυξήθηκαν, ενώ οι τράπεζες επίσης περιόρισαν τη διάρκεια και το ύψος των χορηγούµενων δανείων και, στην περίπτωση της στεγαστικής πίστης, το ποσοστό της αξίας των υπέγγυων ακινήτων το οποίο 35 Βλ. Τσιριτάκης & Τσιριγωτάκης