ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡΙΘ. 555/VIΙ/2012 Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΕ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ Συνεδρίασε στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του 1ου ορόφου του κτηρίου των γραφείων της, επί της οδού Κότσικα 1Α, Αθήνα, την 25η Σεπτεμβρίου 2012, ημέρα Τρίτη και ώρα 10:00, με την εξής σύνθεση: Πρόεδρος: Δημήτριος Κυριτσάκης Αντιπρόεδρος: Δημήτριος Λουκάς Μέλη: Εμμανουέλα Τρούλη, Βικτωρία Μερτικοπούλου Δημήτριος Δανηλάτος, Ιωάννης Αυγερινός. Γραμματέας: Παρασκευή Α. Ζαχαριά. Το τακτικό μέλος/Εισηγητής, Ιωάννης Μπιτούνης δεν συμμετείχε στη συζήτηση της υπόθεσης, λόγω της υποβληθείσας δήλωσης αποχής και της αποδοχής αυτής από την Ολομέλεια της Επιτροπής. Θέμα της συνεδρίασης: η λήψη απόφασης επί: α) Της καταγγελίας η οποία υποβλήθηκε αρχικά στη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) και διαβιβάστηκε στη συνέχεια, από αυτήν, σύμφωνα με την υπ’ αριθ. 1175/2010 Απόφασή της, στην Επιτροπή Ανταγωνισμού (ΕΑ), της εταιρίας με την επωνυμία «Αλουμίνιον Ανώνυμος Εταιρεία» (ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ή η Καταγγέλλουσα) κατά της εταιρίας με την επωνυμία «Διαχειριστής Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου Ανώνυμη Εταιρεία» (ΔΕΣΦΑ) και της εταιρίας με την επωνυμία «Δημόσια Επιχείρηση Αερίου Ανώνυμη Εταιρεία» (ΔΕΠΑ), και β) της καταγγελίας ενώπιον της ΕΑ της εταιρίας ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ κατά της εταιρίας ΔΕΠΑ, για τη διερεύνηση παραβάσεων των άρθρων 101, 102 της Από την παρούσα απόφαση έχουν παραλειφθεί, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ.7 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ 54/Β’/16.1.2013), τα στοιχεία εκείνα, τα οποία κρίθηκε ότι αποτελούν επιχειρηματικό απόρρητο. Στη θέση των στοιχείων που έχουν παραλειφθεί υπάρχει η ένδειξη […]. Όπου ήταν δυνατό τα στοιχεία που παραλείφθηκαν αντικαταστάθηκαν με ενδεικτικά ποσά και αριθμούς ή με γενικές περιγραφές (εντός […]). 1/93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) και 1, 2 του Ν. 703/77/ Ν.3959/
- Στη συνεδρίαση τα νομίμως κλητευθέντα μέρη παραστάθηκαν ως εξής: α) η εταιρία με την επωνυμία Αλουμίνιον Ανώνυμος Εταιρεία, δια των πληρεξουσίων δικηγόρων της Γεωργίου Ι. Δελλή, Δημητρίου Ν. Διακόπουλου, Άγγελου Σ. Χασαπόπουλου και Κωνσταντίας Γ. Σακελλαρίου, β) η εταιρία με την επωνυμία Διαχειριστής Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου Ανώνυμη Εταιρεία, με τον νόμιμο εκπρόσωπό της […], και μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων αυτής, Σοφίας Μιχελάκη, Άγγελου Πετρόπουλου και Μιχαήλ Κοντογιώργη και γ) η εταιρία με την επωνυμία Δημόσια Επιχείρηση Αερίου Ανώνυμη Εταιρεία, με τον νόμιμο εκπρόσωπό της […] και μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων αυτής Μιχαήλ Μαρίνου, Θεόδωρου Φορτσάκη, Νικόλαου Φαραντούρη, Θωμά Αμοργιανιώτη και Ευάγγελου Λιάσκου. Αρχικά, η Επιτροπή εξέτασε τις προτεινόμενες δεσμεύσεις, σύμφωνα με το άρθρο 13 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού, που υπέβαλε με το υπόμνημά της η εταιρία Δημόσια Επιχείρηση Αερίου Ανώνυμη Εταιρεία (ΔΕΠΑ). Στην αρχή της συζήτησης το λόγο έλαβε η αρμόδια Εισηγήτρια, Εμμανουέλα Τρούλη, η οποία ανέπτυξε συνοπτικά την εμπιστευτική Έκθεσή της επί των προτεινόμενων δεσμεύσεων της ως άνω εταιρίας. Κατόπιν το λόγο έλαβαν οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των ενδιαφερομένων μερών, οι οποίοι τοποθετήθηκαν επί της εισηγήσεως, ανέπτυξαν τις απόψεις τους, έδωσαν διευκρινήσεις και απάντησαν σε ερωτήσεις που τους υπέβαλαν ο Πρόεδρος και τα μέλη της Ε.Α. Η συζήτηση επί των προτεινόμενων δεσμεύσεων της ΔΕΠΑ συνεχίσθηκε σε επόμενες συνεδριάσεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Κατά τη συνεδρίασή της την 11η Οκτωβρίου 2012, ημέρα Πέμπτη και ώρα 10:00, η Επιτροπή Ανταγωνισμού προχώρησε με τη συναίνεση των μερών σε διάσκεψη για λήψη απόφασης επί της εντεύθεν ανάγκης διαχωρισμού της εκδίκασης των αιτιάσεων της εταιρίας με την επωνυμία «Αλουμίνιον Ανώνυμος Εταιρεία» (ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ή η Καταγγέλλουσα), αφενός κατά της εταιρίας με την επωνυμία «Διαχειριστής Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου Ανώνυμη Εταιρεία» (ΔΕΣΦΑ) και αφετέρου κατά της εταιρίας ΔΕΠΑ ενόψει της υπό εξέλιξη διαδικασίας ανάληψης δεσμεύσεων από μεριάς της τελευταίας και επειδή εξέλιπαν οι προϋποθέσεις συνεκδίκασης. 2 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Κατά την ως άνω συνεδρίαση η Επιτροπή, μετά από διαλογική συζήτηση, και αφού έλαβε υπόψη το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία της Επιτροπής Ανταγωνισμού και τις απόψεις που εξέφρασαν τα μέλη της, αποφάσισε ομόφωνα, ενόψει της δυνατότητας αποδοχής των δεσμεύσεων που υποβλήθηκαν από τη ΔΕΠΑ, να διαχωρίσει τις πρακτικές που η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ αποδίδει στη ΔΕΠΑ από αυτές που στην υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 6103/25.7.2012 Εισήγηση αποδίδονται στον ΔΕΣΦΑ και να εξετάσει κατ’ ουσίαν, στην παρούσα διαδικασία, μόνο τις δεύτερες. Στη συνέχεια της ως άνω συνεδρίασης το λόγο έλαβε η αρμόδια Εισηγήτρια, Εμμανουέλα Τρούλη, η οποία ανέπτυξε συνοπτικά την υπ΄ αριθ. πρωτ. οικ. 6103/25.7.2012 εμπιστευτική Έκθεσή της, καθόσον μέρος αυτή αφορά την αξιολόγηση των πράξεων του ΔΕΣΦΑ κατά το υπό εξέταση χρονικό διάστημα, δηλαδή επί της καταγγελίας, η οποία υποβλήθηκε αρχικά στη ΡΑΕ και διαβιβάστηκε στη συνέχεια, από αυτήν, σύμφωνα με την υπ’ αριθμ. 1175/2010 Απόφασή της, στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, της εταιρίας ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ κατά του ΔΕΣΦΑ και πρότεινε, για τους λόγους που αναφέρονται αναλυτικά σε αυτήν:
- Να διαπιστωθούν οι παραβάσεις των άρθρων 2 του Ν. 703/1977, ως ίσχυε, και 102 ΣΛΕΕ από την εταιρία ΔΕΣΦΑ.
- Να διαταχθεί ο ΔΕΣΦΑ να παύσει αμέσως και να παραλείψει στο μέλλον τις διαπιστωθείσες παραβάσεις.
- Να επιβληθεί πρόστιμο στο ΔΕΣΦΑ αναφορικά με τις διαπιστωθείσες παραβάσεις των άρθρων 2 του Ν. 703/77 και 102 ΣΛΕΕ, υπολογιζόμενο επί των ετησίων ακαθάριστων εσόδων της επιχείρησης για κάθε έτος της παράβασης αθροιστικά (9.11.2009-7.5.2010), λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία που παρατίθενται στην παρούσα Έκθεση αναφορικά με τη σοβαρότητα και τη διάρκεια εκάστης παράβασης.
- Να απειληθεί η εταιρία ΔΕΣΦΑ με πρόστιμο και χρηματική ποινή, εάν με απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού βεβαιωθεί η συνέχιση ή η επανάληψη των διαπιστωθεισών παραβάσεων. Κατόπιν το λόγο έλαβαν οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των ενδιαφερομένων μερών, οι οποίοι τοποθετήθηκαν επί της εισηγήσεως, ανέπτυξαν τις απόψεις τους, έδωσαν διευκρινήσεις και απάντησαν σε ερωτήσεις, που τους υπέβαλαν ο Πρόεδρος και τα μέλη της Ε.Α. Κατά την ακροαματική διαδικασία προς επίρρωση των ισχυρισμών της εταιρίας ΔΕΣΦΑ προσήλθαν, προκειμένου να εξετασθούν ενόρκως, ως μάρτυρες, οι κ.κ. […] και […]. 3 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Μετά την ολοκλήρωση της ανωτέρω διαδικασίας, ο Πρόεδρος χορήγησε προθεσμία τριών ημερών από τη χορήγηση των απομαγνητοφωνημένων πρακτικών στα μέρη για την κατάθεση από αυτά συμπληρωματικού Υπομνήματος. Τα πρακτικά της ακροαματικής διαδικασίας χορηγήθηκαν την 4η Δεκεμβρίου 2012 και κάθε ένα από τα μέρη κατέθεσε, εμπροθέσμως, συμπληρωματικό Υπόμνημα την 10η Δεκεμβρίου
- Κατόπιν, την 20η Δεκεμβρίου 2012, η Ολομέλεια της ΕΑ προχώρησε σε διάσκεψη για λήψη απόφασης επί της κρινόμενης υπόθεσης με τη συμμετοχή της Εισηγήτριας, Εμμανουέλας Τρούλη, η οποία δεν έλαβε μέρος στη ψηφοφορία και αφού έλαβε υπόψη τις απόψεις που διατύπωσαν τα μέλη της, τις απόψεις που διατύπωσαν προφορικώς κατά την ακροαματική διαδικασία τα ενδιαφερόμενα μέρη αλλά και εγγράφως με τα υπομνήματα που αυτά κατέθεσαν, όλα τα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης και το ισχύον νομικό πλαίσιο, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΑΚΟΛΟΥΘΩΣ: Ι. ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ
- Στις 10.12.2009 η εταιρία ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ υπέβαλλε στη ΡΑΕ την υπ’ αριθμ. πρωτ. (ΡΑΕ) Ι-102370 Καταγγελία κατά των εταιριών ΔΕΠΑ και ΔΕΣΦΑ, η οποία διαβιβάστηκε στην ΕΑ σύμφωνα με τα οριζόμενα στην υπ’ αριθμ. 1175/2010 απόφαση της ΡΑΕ
- Στις 14.09.2010 η Καταγγέλλουσα υπέβαλλε ενώπιον της ΕΑ και την υπ’ αριθμ. πρωτ. (ΕΑ) 5518 «Συμπληρωματική», σύμφωνα και με δήλωση της ίδιας, καταγγελία, κατά της εταιρίας ΔΕΠΑ. Ύστερα από την υπ’ αριθμ. πρωτ. 5675/22.9.2010 αίτηση της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ για τη συνδυαστική διερεύνηση των δυο καταγγελιών, καθώς και την υπ’ αριθμ. 7711/30.11.2011 εισήγηση της Υπηρεσίας, η ΕΑ αποφάσισε να συνεξετάσει και να συνεκδικάσει τις ανωτέρω δύο καταγγελίες
- Ενόψει, ωστόσο, της απόφασης της ΕΑ να εκδικάσει στο πλαίσιο διαφορετικής διαδικασίας ενώπιόν της τα ζητήματα που αφορούν στην εταιρία ΔΕΠΑ από τα ζητήματα που άπτονται στην αξιολόγηση της συμπεριφοράς του ΔΕΣΦΑ, εξετάζονται επί του παρόντος μόνο τα τελευταία.
- Ειδικότερα, όσον αφορά τις αιτιάσεις της Καταγγέλλουσας κατά του ΔΕΣΦΑ, εξ αφορμής της οποίας εξετάστηκαν από την υπηρεσία οι πράξεις αυτού και συντάχθηκε η υπ΄ αριθ. πρωτ. οικ. 6103/25.7.2012 Εισήγηση, σχετικά είναι εν συντομία τα παρακάτω περιστατικά. Η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ενημέρωσε το ΔΕΣΦΑ ότι σκόπευε να 1 Βλ. υπ’ αριθμ. πρωτ. 4526/19.7.2010 επιστολή της ΡΑΕ προς την ΕΑ, με την οποία διαβιβάστηκαν στην τελευταία η υπ’ αριθμ. πρωτ. 1175/2010 απόφαση της ΡΑΕ με τα σχετικά συνημμένα έγγραφα, για τις κατά νόμο ενέργειες της ΕΑ. 2 Βλ. υπ’ αριθμ. 75/2-12-2011 Πρακτικά της Ολομέλειας της Επιτροπής. 4 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συνάψει σύμβαση με αλλοδαπό προμηθευτή, ώστε να προμηθευτεί υγροποιημένο φυσικό αέριο (ΥΦΑ), ποσότητας 65.000m², προερχόμενο από την Αλγερία, με ημερομηνία παραλαβής μεταξύ 29.11–02.12.
- Για το λόγο αυτό, η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ζήτησε από το ΔΕΣΦΑ την παροχή πρόσβασης στην εγκατάσταση ΥΦΑ με τους ίδιους όρους που ο ΔΕΣΦΑ παρείχε την πρόσβαση αυτή σε άλλους ενδιαφερόμενους, προκειμένου να καταστεί δυνατή η παραλαβή από αυτήν της προαναφερθείσας ποσότητας ΥΦΑ
- Προηγουμένως, και συγκεκριμένα στις 7.10.2009, η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ζήτησε από τον ΔΕΣΦΑ να προβεί μαζί της σε κατάρτιση: α) σύμβασης μεταφοράς φυσικού αερίου4 και β) σύμβασης χρήσης εγκατάστασης ΥΦΑ5, θέτοντας προς τούτο σχετική προθεσμία, η οποία παρήλθε άπρακτη.
- Ο ΔΕΣΦΑ, προκειμένου να αποφανθεί σχετικά με την αποδοχή του αιτήματος της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, ζήτησε με επιστολή του προς την τελευταία6 την παροχή ορισμένων στοιχείων
- Ενημέρωσε, ωστόσο, την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ότι: α) η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ήταν εποχιακός χρήστης, κατηγορία χρηστών του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Aερίου (ΕΣΦΑ) για την οποία δεν υπήρχε καθορισμένο τιμολόγιο και, δεδομένης της έλλειψης σχετικού τιμολογίου, δεν ήταν δυνατή η σύναψη μεταφοράς διάρκειας μικρότερης του έτους, β) οι υπηρεσίες εγκατάστασης ΥΦΑ παρέχονται σε χρήστη εφόσον έχει εξασφαλιστεί η παράδοση προς και παραλαβή από το ΕΣΦΑ των ποσοτήτων ΥΦΑ που θα αεριοποιηθούν, μέσω σύναψης σχετικής σύμβασης μεταφοράς, διάρκειας μεγαλύτερης ή ίσης του έτους και γ) ο ΔΕΣΦΑ δεν ήταν σε θέση να διαθέσει άμεσα την αιτούμενη Μεταφορική Ικανότητα στην ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ για την παραλαβή πλέον του φυσικού αερίου (ΦΑ) στο σημείο εξόδου, το οποίο συνδέει τις εγκαταστάσεις της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ με το ΕΣΦΑ και το οποίο χρησιμοποιεί η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ για τον εφοδιασμό της με φυσικό αέριο (στο εξής το «Σημείο Εξόδου AdG» ή το «Σημείο AdG»), δεδομένου ότι, κατά τον ΔΕΣΦΑ, βάσει του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου, η ανωτέρω Μεταφορική Ικανότητα Παραλαβής ήταν δυνατό να αποδεσμευτεί πριν τη λήξη της Σύμβασης ΔΕΠΑ - ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ μόνο με τη σύμφωνη γνώμη της ΔΕΠΑ.
- Ακολούθως, ο ΔΕΣΦΑ βεβαίωσε τη δυνατότητα τεχνικής παραλαβής του συγκεκριμένου φορτίου στις εγκαταστάσεις υποδοχής ΥΦΑ κατά την ανωτέρω 3 Βλ. υπ’ αριθμ. πρωτ. ΔΕΣΦΑ 0073929/6.11.2009 επιστολή της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ προς τον ΔΕΣΦΑ. Βλ. υπ’αριθμ. πρωτ. ΔΕΣΦΑ 0072334/7.10.2009 αίτηση της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ προς τον ΔΕΣΦΑ. 5 Βλ. υπ’αριθμ. πρωτ. ΔΕΣΦΑ 0072335/7.10.2009 αίτηση της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ προς τον ΔΕΣΦΑ. 6 Βλ. υπ’αριθμ. πρωτ. ΔΕΣΦΑ 027290/9.11.2009 απαντητική επιστολή του ΔΕΣΦΑ στην ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ. 7 Την εγκατάσταση φόρτωσης και την τυπική σύσταση του φορτίου ΥΦΑ που επρόκειτο να προμηθευτεί η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, το όνομα του πλοίου (που θα έπρεπε να είναι πιστοποιημένο για εκφόρτωση στην εγκατάσταση ΥΦΑ της Ρεβυθούσας) και μη δεσμευτικό πρόγραμμα αεριοποίησης, προκειμένου να είναι σε θέση ο ΔΕΣΦΑ να προγραμματίσει τις παραδόσεις φυσικού αερίου στο ΕΣΦΑ και τις παραλαβές από αυτό. Τις ανωτέρω πληροφορίες παρείχε η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ στο ΔΕΣΦΑ με την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΔΕΣΦΑ 0074101/10.11.2009 επιστολή της. 4 5 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ημερομηνία, ενημερώνοντας την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ότι θα προχωρήσει στην περαιτέρω εξέταση του αιτήματός της, εφόσον εκπληρώνονταν οι προϋποθέσεις που αναφέρονταν στην ανωτέρω από 9.11.2009 επιστολή της
- Εν συνεχεία, η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ γνωστοποίησε στη ΔΕΠΑ την πρόθεσή της να προμηθευτεί ΦΑ από τρίτο προμηθευτή, καθιστώντας σαφές ότι, συνεπώς, το σημείο παραλαβής δε θα χρησιμοποιείτο τις ημέρες εκείνες από τη ΔΕΠΑ, οπότε η τελευταία μπορούσε, είτε να εκχωρήσει τη χρήση του σε αυτήν, είτε να συναινέσει στη χρησιμοποίησή του από την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ εντός ορισμένης προθεσμίας (μέχρι 13.11.2009)
- Η ΔΕΠΑ απέρριψε το σχετικό αίτημα της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ περί αποδέσμευσης της μεταφορικής ικανότητας, υποστηρίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι κάτι τέτοιο ήταν αντίθετο με τη μεταξύ τους Σύμβαση
- Στις 30.11.2009 ο ΔΕΣΦΑ αποφάσισε, δυνάμει του άρθρου 12 παρ. 5 του Ν. 3428/2005, όπως ίσχυε, την αποδέσμευση της εν λόγω μεταφορικής ικανότητας, η οποία εγκρίθηκε με την υπ’ αριθμ. 4225/2009 απόφαση της ΡΑΕ.
- Παρά ταύτα, ο ΔΕΣΦΑ δεν προέβη στην κατάρτιση της σύμβασης μεταφοράς, με αποτέλεσμα να μην πραγματοποιηθεί η παραλαβή του ως άνω φορτίου στη Ρεβυθούσα, που στο μεταξύ είχε παραγγείλει η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, και το πλοίο που μετέφερε το υγροποιημένο φυσικό αέριο να αποπλεύσει χωρίς να εκφορτώσει πριν τα μεσάνυχτα της Παρασκευής, 04.12.
- Η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ υπέβαλε στη ΡΑΕ καταγγελία κατά του ΔΕΣΦΑ και της ΔΕΠΑ για παράβαση του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου που διέπει την αγορά φυσικού αερίου και για παράβαση των διατάξεων του Ν. 703/1977 και των άρθρων 81 επ. ΣυνΘΕΚ (πλέον 101 επ. ΣΛΕΕ)
- Με την υπ’ αρίθ. 1175/2010 απόφασή της, η ΡΑΕ απέρριψε τις αιτιάσεις του ΔΕΣΦΑ και τον καταδίκασε σε πρόστιμο 250.000€ για παράβαση των κανόνων περί πρόσβασης στο Δίκτυο ΕΣΦΑ. Αποφάσισε, επίσης, να αποσταλεί, για την εξέταση των ζητημάτων που αφορούν σε παραβάσεις του δικαίου του ανταγωνισμού ο φάκελος της υπόθεσης στην ελληνική ΕΑ και απηύθυνε σε αυτήν το ερώτημα κατά πόσον: «Η συμπεριφορά της ΔΕΠΑ, ιδίως η άρνηση της ΔΕΠΑ να παραχωρήσει τη χρήση της δεσμευμένης μεταφορικής ικανότητας, με συνέπεια η καταγγέλλουσα εταιρεία-επιλέγων πελάτης (ΑτΕ) να μην μπορέσει να προμηθευτεί φυσικό αέριο από άλλο προμηθευτή της επιλογής της, ιδωμένη είτε αυτοτελώς είτε σε συνδυασμό με τη συμπεριφορά του ΔΕΣΦΑ, συνιστά παράβαση των διατάξεων των άρθρων 102 8 Βλ. υπ’ αριθμ. πρωτ. ΔΕΣΦΑ 027349/10.11.2009 επιστολή ΔΕΣΦΑ προς ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ. Βλ. την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΔΕΠΑ 757757/12.11.2009 επιστολή ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ προς ΔΕΠΑ. 10 Βλ. τις υπ’ αριθμ. πρωτ. ΔΕΠΑ 682171/13.11.2009 και 682252/18.11.2009 απαντητικές επιστολές της ΔΕΠΑ προς την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ. 11 Βλ. την από 9.1.2.2009 καταγγελία της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ κατά ΔΕΣΦΑ και ΔΕΠΑ, σελ. 10, 13 επ. 9 6 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΣΛΕΕ και 2 του Ν. 703/1977(ΦΕΚ Α΄ 278) όπως ισχύουν, οι οποίες απαγορεύουν την καταχρηστική εκμετάλλευση από μία ή περισσότερες επιχειρήσεις της δεσπόζουσας θέσης τους επί του συνόλου ή μέρους της σχετικής αγοράς».
- Σύμφωνα με τα ανωτέρω, σε συνέχεια των αιτιάσεων της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ κατά του ΔΕΣΦΑ (και ανεξάρτητα από την παράβαση των διατάξεων του ειδικού ρυθμιστικού πλαισίου για την απελευθέρωση και τη λειτουργία της αγοράς φυσικού αερίου, όπως αυτή διαπιστώθηκε αρμοδίως από τη ΡΑΕ) η ΕΑ προχώρησε, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, σε εξέταση των ζητημάτων που αφορούν σε παραβάσεις του δικαίου του ανταγωνισμού, και συγκεκριμένα των άρθρων 2 Ν. 703/1977 και 102 ΣΛΕΕ. ΙΙ. ΤΑ ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΙΙ.
- Η Αλουμίνιον Ανώνυμος Εταιρεία (ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ)
- Η εταιρία με την επωνυμία «ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», με διακριτικό τίτλο «ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ Α.Ε.», εδρεύει στο Μαρούσι Αττικής, Λεωφ. Κηφισίας αρ.
- Στις 28.9.2007 ολοκληρώθηκε η συγχώνευση δια απορροφήσεως της Αλουμίνον της Ελλάδος ΒΕΑΕ (ΑτΕ) από τον Όμιλο Επιχειρήσεων ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε, με απόσχιση του κλάδου μεταλλουργίας του Ομίλου και εισφορά του στην ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ. Κύρια δραστηριότητα της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ είναι η παραγωγή αλουμίνας και αλουμινίου. Αποτελεί το μοναδικό παραγωγό αλουμίνας και πρωτόχυτου αλουμινίου στην Ελλάδα, ενώ παράγει και δευτερόχυτο αλουμίνιο και διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες μονάδες παραγωγής αλουμίνας και αλουμινίου στην Ευρώπη, στον Άγιο Νικόλαο Βοιωτίας στον Κορινθιακό κόλπο, κοντά στην πόλη της Ιτέας και ειδικότερα εντός του κόλπου της Αντίκυρας. Η άσκηση της ως άνω βιομηχανικής δραστηριότητας εμφανίζει τα ακόλουθα δύο, κρίσιμα χαρακτηριστικά, τα οποία συναρτώνται με την ακολουθούμενη παραγωγική διαδικασία: πρώτον, για την μετατροπή του βωξίτη σε αλουμίνα, χρειάζονται μεγάλες ποσότητες θερμικής ενέργειας (ατμού), δεύτερον, για την μετατροπή της αλουμίνας σε αλουμίνιο, η οποία γίνεται μέσω ηλεκτρόλυσης, απαιτούνται μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας. Ενδεικτικά, η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ αναφέρει ότι η ίδια αποτελεί τον μεγαλύτερο καταναλωτή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα καταναλώνοντας περίπου το 5% της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα. Ενόψει των ανωτέρω, η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ μπορεί να θεωρηθεί «ενεργειακά εξαρτημένη» επιχείρηση και πάντως επιχείρηση, το ενεργειακό κόστος της οποίας ανέρχεται περίπου στο 1/3 του συνολικού της κόστους. 7 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Για να αντιμετωπίσει τις ως άνω ενεργειακές της ανάγκες και για να μειώσει τις οικονομικές επιπτώσεις επί της κύριας δραστηριότητάς της από τη διακύμανση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ προχώρησε στην κατασκευή σταθμού Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας (ΣΗΘ). Ο σταθμός έχει δυναμικότητα 334 MW και 200 ΜW ατμού. Τα ενεργειακά αυτά προϊόντα παράγονται με την καύση φυσικού αερίου. Βάση του σχεδιασμού της μονάδας, η ετήσια κατανάλωση φυσικού αερίου αναμένεται να είναι περίπου […] MWh. Από τα παραγόμενα ενεργειακά προϊόντα, ο ατμός διοχετεύεται και καταναλώνεται πλήρως στην βιομηχανική μονάδα παραγωγής αλουμίνας. Η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια εγχύεται στο Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας.
- Ως κυρία του σταθμού «ΣΗΘ» και ως καταναλώτρια φυσικού αερίου άνω των 100.000 MWh ετησίως, η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ θεωρείται από την ισχύουσα, εθνική και κοινοτική νομοθεσία για την απελευθέρωση της αγοράς φυσικού αερίου (όπως ίσχυε και κατά την επίμαχη χρονική περίοδο), ως «Επιλέγων Πελάτης» και «Χρήστης» του ΕΣΦΑ και των συναφών υποδομών του συστήματος αυτού και διατηρεί μία διττή, δυνητικά και πραγματικά, σχέση με την ΔΕΠΑ: Αφενός, είναι Πελάτης της ΔΕΠΑ, με την οποία έχει υπογράψει την από 09.05.2008 Σύμβαση Πώλησης Φυσικού Αερίου, στο πλαίσιο της οποίας η ΔΕΠΑ έχει συμφωνήσει να προμηθεύει την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ με φυσικό αέριο, […]. Η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους πελάτες της ΔΕΠΑ στην Ελλάδα. Αφετέρου, η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, με την ιδιότητα του Επιλέγοντος Πελάτη και του Χρήστη ΕΣΦΑ, είναι - εν δυνάμει τουλάχιστον - ανταγωνίστρια της ΔΕΠΑ στην αγορά της προμήθειας φυσικού αερίου. Πράγματι, με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, κάθε Επιλέγων Πελάτης με τα χαρακτηριστικά της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ έχει το δικαίωμα να μεταπωλεί το προμηθευόμενο φυσικό αέριο. Στο πλαίσιο αυτό, αναζητώντας προμηθευτές αλλά και πιθανούς αγοραστές, έχει και το δικαίωμα πρόσβασης στις υποδομές μεταφοράς φυσικού αερίου, ανταγωνιζόμενος τη ΔΕΠΑ και στην αγορά της πρόσβασης στο δίκτυο (σύστημα) μεταφοράς φυσικού αερίου.
- Επομένως, η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ δραστηριοποιείται στις εξής αγορές:
- Παραγωγής αλουμίνας,
- Παραγωγής αλουμινίου,
- Παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μέσω καύσης φυσικού αερίου σε σταθμό ΣΗΘ,
- Προμήθειας φυσικού αερίου (με τη διττή ιδιότητα του Επιλέγοντος Πελάτη και του μεταπωλητή), και
- Πρόσβασης στο δίκτυο (σύστημα) φυσικού αερίου. 8 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΙΙ.
- Ο Διαχειριστής Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου Ανώνυμη Εταιρεία (ΔΕΣΦΑ)
- Δυνάμει των άρθρων 6, 7 και 8 του Ν. 3428/2005 όπως ίσχυαν, ο κλάδος του ΕΣΦΑ, αποσπάστηκε από τη ΔΕΠΑ12 και εισφέρθηκε κατά πλήρες δικαίωμα κυριότητας και εκμετάλλευσης σε άλλο νομικό πρόσωπο, τον ΔΕΣΦΑ, ο οποίος ιδρύθηκε με το Π.Δ. 33/
- Το σύνολο του μετοχικού κεφαλαίου του ΔΕΣΦΑ ελέγχεται από τη ΔΕΠΑ.
- Στο ΕΣΦΑ, στο πλαίσιο της απελευθερωμένης αγοράς και σύμφωνα με τον Κανονισμό 1775/2005/ΕΚ, όπως ίσχυε, σχετικά με τους όρους πρόσβασης στα δίκτυα μεταφοράς ΦΑ, το Ν. 3428/2005, όπως ίσχυε (με τον οποίο ενσωματώθηκε στο Ελληνικό δίκαιο η Οδηγία 2003/55/ΕΚ) και την υπ’ αριθμ. Δ1/Α/5346/2010 Υ.Α.14, έχουν πρόσβαση και άλλοι, εκτός της ΔΕΠΑ, που θα θελήσουν να αναπτύξουν δραστηριότητα εμπορίας φυσικού αερίου ή θα θελήσουν να προμηθευτούν απ’ ευθείας φυσικό αέριο από προμηθευτές του εξωτερικού.
- Το ΕΣΦΑ μεταφέρει το φυσικό αέριο από τα σημεία εισόδου σε καταναλωτές εγκατεστημένους στην ηπειρωτική Ελλάδα. Σήμερα, το ΕΣΦΑ περιλαμβάνει: Tον κεντρικό αγωγό μεταφοράς αερίου. Ο κεντρικός αγωγός έχει συνολικό μήκος 520 χλμ και είναι υψηλής πίεσης 70 bar. Εκτείνεται από τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα (Προμαχώνας) έως το Λαύριο Αττικής και από την Θεσσαλονίκη έως τα ελληνοτουρκικά σύνορα (Κήποι). Κλάδους μεταφοράς, συνολικού μήκους 706 χλμ. Οι κλάδοι ξεκινούν από τον κεντρικό αγωγό και τροφοδοτούν με φυσικό αέριο τις περιοχές της Ανατολικής 12 Η ΔΕΠΑ πρώτη εισήγαγε το φυσικό αέριο στην Ελλάδα. Κύρια αποστολή της ΔΕΠΑ είναι: α) η πώληση φυσικού αερίου σε μεγάλους, βιομηχανικούς κυρίως, καταναλωτές, με ετήσια κατανάλωση άνω των 10 εκατ. κυβικών μέτρων, β) η πώληση φυσικού αερίου σε Εταιρείες Παροχής Αερίου (ΕΠΑ), στις οποίες συμμετέχουν ιδιώτες επενδυτές, κατά 49%, γ) H διανομή φυσικού αερίου σε περιοχές όπου δεν έχουν συσταθεί Εταιρείες Παροχής Αερίου, δ) H πώληση φυσικού αερίου για την κίνηση οχημάτων. Η ΔΕΠΑ εποπτεύεται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής. Το μετοχικό της κεφάλαιο ανέρχεται σε 991,2 εκ. ευρώ, στο οποίο συμμετέχει κατά 35% η εταιρεία Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. και κατά 65% το Ελληνικό Δημόσιο. Εδρεύει στο Ηράκλειο Αττικής, οδός Μαρίνου Αντύπα 92 & Παπαϊωάννου 37, και ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος ορίζονται και παύονται αζημίως για το Δημόσιο και για τη δημόσια επιχείρηση με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών και του Υπουργού που εποπτεύει τη δημόσια επιχείρηση (άρθρο 3, Ν. 3429/2005). Η ΔΕΠΑ δραστηριοποιείται σε όλους τους τομείς της αγοράς φυσικού αερίου. Η εταιρεία πραγματοποίησε κύκλο εργασιών ύψους 1.004 εκατ. € και 1.184 εκατ. € το 2009 και το 2010 αντίστοιχα. Ο κύκλος εργασιών του ομίλου της ΔΕΠΑ ήταν 977 εκατ. € για το 2009 και 1.217 εκατ. € το
- 13 ΦΕΚ Α΄ 31/20.2.2007 «Σύσταση της Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "Διαχειριστής Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου Α.Ε." και έγκριση του καταστατικού της». 14 ΦΕΚ Β΄ 379, «Κώδικας Διαχείρισης ΕΣΦΑ». Ρυθμίζει, μεταξύ άλλων, τη διαδικασία, τους όρους, τις προϋποθέσεις και τους περιορισμούς σχετικά με τη δέσμευση και αποδέσμευση δυναμικότητας του ΕΣΦΑ από τους χρήστες, καθώς και την περαιτέρω εκχώρηση της δεσμευμένης μεταφορικής ικανότητας ή δυναμικότητας, αντίστοιχα, σε άλλους χρήστες (βλ. άρθρο 9). 9 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Μακεδονίας και Θράκης, της Θεσσαλονίκης, του Πλατέος Ημαθίας, του Βόλου, της Βοιωτίας, των Οινοφύτων, της Αττικής και της Κορίνθου. Έναν δίδυμο υποθαλάσσιο αγωγό μήκους 600 μέτρων που συνδέει τον τερματικό σταθμό ΥΦΑ με την ηπειρωτική χώρα. Τους Μετρητικούς και Ρυθμιστικούς σταθμούς φυσικού αερίου. Δύο Σταθμούς Ανεφοδιασμού Λεωφορείων στα Άνω Λιόσια και στην Ανθούσα Αττικής. Το Κέντρο Ελέγχου και Κατανομής Φορτίου.
- Κατά μήκος του αγωγού και των κλάδων του είναι εγκατεστημένοι σταθμοί βαλβιδοστασίων με σκοπό την επιλεκτική απομόνωση τμημάτων του αγωγού σε περιπτώσεις εκτάκτου ανάγκης, την τμηματική πλήρωση του αγωγού με φυσικό αέριο ή την τμηματική αποσυμπίεσή του. Το μήκος των τμημάτων αγωγού μεταξύ δύο διαδοχικών βαλβιδοστασίων ποικίλει ανάλογα με την κατηγορία της τοποθεσίας που διατρέχει ο αγωγός.
- Το φυσικό αέριο εισάγεται στο Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς μέσω τριών Σημείων Εισόδου: Σημείο Εισόδου «Σιδηρόκαστρο», το οποίο βρίσκεται 12χλμ νοτίως των ελληνοβουλγαρικών συνόρων, πλησίον της πόλης του Σιδηροκάστρου. Το εν λόγω Σημείο Εισόδου αποτελεί σημείο διασύνδεσης του ελληνικού και του βουλγαρικού συστήματος μεταφοράς Φ.Α. Σημείο Εισόδου «Κήποι», το οποίο βρίσκεται 3,5χλμ δυτικά των ελληνοτουρκικών συνόρων, στο Δήμο Φερρών, δίπλα στο συνοικισμό Πέπλο. Το εν λόγω Σημείο Εισόδου αποτελεί σημείο διασύνδεσης του ελληνικού και του τουρκικού συστήματος μεταφοράς Φ.Α. Σημείο Εισόδου «Αγία Τριάδα», ή Σημείο Εισόδου Υγροποιημένου φυσικού Αερίου (ΥΦΑ), το οποίο βρίσκεται στη θέση Αγία Τριάδα του κόλπου Μεγάρων έναντι της νήσου Ρεβυθούσας, όπου είναι εγκατεστημένος ο ομώνυμος τερματικός σταθμός υγροποιημένου Φυσικού Αερίου. Το εν λόγω Σημείο Εισόδου αποτελεί σημείο διασύνδεσης του τερματικού σταθμού υγροποιημένου φυσικού Αερίου Ρεβυθούσας και του Εθνικού Συστήματος Μεταφοράς.
- Το φυσικό αέριο παραδίδεται στους Χρήστες μέσω τριάντα πέντε
(35)Σημείων Εξόδου, ένα εκ των οποίων αποτελεί το Σημείο Εξόδου AdG, που εξυπηρετεί αποκλειστικά την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ για τον εφοδιασμό της με ΦΑ. 10 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Ο κύκλος εργασιών του ΔΕΣΦΑ ήταν € 220,1 εκατ. και € 214,9 εκατ. για το 2009 και 2010 αντίστοιχα. ΙΙΙ. ΟΙ ΥΠΟΒΛΗΘΕΙΣΕΣ ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ
- Η καταγγελλόμενη δεν πρόβαλε συγκεκριμένες διαδικαστικές ή άλλες ενστάσεις στα υπ’ αριθμ. 379/14.9.2012, 406/20.9.2012 και 546/10.12.2012 υπομνήματά της ή κατά την ακροαματική διαδικασία ενώπιον της Ολομέλειας της ΕΑ, παρά μόνον ισχυρισμούς οι οποίοι εξετάζονται αναλυτικά κατωτέρω. ΙV. ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΙV.
- Αντικείμενο της καταγγελίας της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ
- Σύμφωνα με τα όσα αναφέρει η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ στην Καταγγελία της που υπέβαλε ενώπιον της ΡΑΕ και διαβιβάστηκε στην ΕΑ, η συμπεριφορά του ΔΕΣΦΑ είναι παράνομη, καθώς αντιβαίνει στις σαφείς και ρητές υποχρεώσεις του ως διαχειριστή του ΕΣΦΑ, όπως οι υποχρεώσεις αυτές απορρέουν από το Ν. 3428/2005, από την Οδηγία 2003/55/ΕΚ και από τον Κανονισμό (ΕΚ) 1775/05, όπως ίσχυαν κατά την επίμαχη χρονική περίοδο. Πιο συγκεκριμένα, η Καταγγέλλουσα ισχυρίστηκε ότι: 22.
- Ο ΔΕΣΦΑ παρέβη την κυριότερη ρυθμιστική υποχρέωση που του έχει ανατεθεί με το άρθρο 5(β) του Ν. 3428/2005 (όπως ίσχυε κατά την επίμαχη χρονική περίοδο), να τηρεί «τις αρχές της ίσης μεταχείρισης, της αμεροληψίας και της μη διάκρισης των Χρηστών και των Πελατών, ιδίως για τις υπηρεσίες που παρέχουν υπό καθεστώς αποκλειστικών δικαιωμάτων», όπως εξειδικεύονται και στο άρθρο 8 παρ. 2(ια) του ίδιου νόμου15, το οποίο μάλιστα ρητά επιτάσσει να αποφεύγει ο ΔΕΣΦΑ διακρίσεις υπέρ της μετόχου του ΔΕΠΑ. Ο ΔΕΣΦΑ προσέβαλε, σύμφωνα με την Καταγγέλλουσα, την αρχή της ίσης μεταχείρισης, αποκλείοντας την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ από τη χρήση των υποδομών του ΕΣΦΑ, προς όφελος της ΔΕΠΑ, η οποία εκτός του ότι κατέχει δεσπόζουσα θέση στην Ελλάδα, είναι και η μητρική εταιρία του. 22.
- Ο ΔΕΣΦΑ παρέβη και την υποχρέωσή του, όπως αυτή τίθεται στο άρθρο 5(γ) του Ν. 3428/2005 (όπως ίσχυε κατά την επίμαχη χρονική περίοδο), να παρέχει 15 «Στο πλαίσιο των ανωτέρω υποχρεώσεων, ο ΔΕΣΦΑ ΑΕ: ια) παρέχει τις υπηρεσίες του με διαφάνεια, αμεροληψία, και χωρίς διακρίσεις μεταξύ των Χρηστών ή των κατηγοριών των Χρηστών του ΕΣΦΑ, όπως διακρίσεις υπέρ των συνδεδεμένων με αυτόν επιχειρήσεων, των μετόχων τους ή των θυγατρικών εταιρειών τους». 11 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ τις υπηρεσίες του «κατά τρόπο ώστε να προάγεται ο ελεύθερος ανταγωνισμός στην αγορά Φυσικού Αερίου». Με τη συμπεριφορά του, κατά την Καταγγέλλουσα, ο ΔΕΣΦΑ επιδίωξε και πέτυχε το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα: ακόμη και μετά τη νομική κάμψη του μονοπωλίου της ΔΕΠΑ λόγω της αποδέσμευσης αχρησιμοποίητης δυναμικότητας, ο ΔΕΣΦΑ διασφάλισε τη διατήρηση του εν τοις πράγμασι μονοπωλίου της ΔΕΠΑ στην Ελλάδα, αποκλείοντας την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ από τη χρήση του ΕΣΦΑ και αποτρέποντας την εισαγωγή φυσικού αερίου στην Ελλάδα από τρίτο προμηθευτή εκτός της ΔΕΠΑ. 22.
- Ο ΔΕΣΦΑ παρέβη την υποχρέωσή του, σύμφωνα με το άρθρο 8 παρ. 2(α) του Ν. 3428/05 (όπως ίσχυε κατά την επίμαχη χρονική περίοδο), να «παρέχει στους Χρήστες πρόσβαση στο ΕΣΦΑ με τον πλέον οικονομικό, διαφανή και άμεσο τρόπο για όσο διάστημα επιθυμούν». Ο ΔΕΣΦΑ δεν τήρησε εν προκειμένω, κατά την Καταγγέλλουσα, καμία από τις ως άνω υποχρεώσεις, επικαλούμενος την υποτιθέμενη έλλειψη ρυθμιστικού πλαισίου και εγκεκριμένων τιμολογίων ειδικά για spot φορτία και για εποχιακούς χρήστες, παραβιάζοντας έτσι την αρχή της διαφάνειας. Στο πλαίσιο αυτό, η Καταγγέλλουσα αναφέρει ότι ενώ ο ΔΕΣΦΑ υποστήριζε προφορικά ότι δεν υφίσταται ρυθμιστικό πλαίσιο για την παραλαβή αερίου στις εγκαταστάσεις ΥΦΑ της Ρεβυθούσας και στη συνέχεια για τη μεταφορά του μέσω του ΕΣΦΑ, συνήψε με τη ΔΕΠΑ σύμβαση με το ίδιο αντικείμενο. 22.
- Ο ΔΕΣΦΑ συμπεριφέρθηκε με τρόπο, ο οποίος αντιβαίνει στα χρηστά ήθη και τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη. Η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, ήδη με τα υπ’ αριθμ. πρωτ. ΔΕΣΦΑ 0072334/07.10.2009 και 0072334/07.10.2009 έγγραφα διατύπωσε στο ΔΕΣΦΑ ρητό αίτημα για χρήση των υποδομών του ΕΣΦΑ. Η Καταγγέλλουσα παραπονείται συγκεκριμένα ότι ο ΔΕΣΦΑ από τη μία δημιούργησε σε αυτήν την εντύπωση ότι θα ήταν σε θέση να παραλάβει το αιτηθέν φορτίο και να το μεταφέρει στις εγκαταστάσεις της αρκεί να βρισκόταν λύση αναφορικά με το δεσμευθέν από τη ΔΕΠΑ Σημείο Εξόδου AdG, από την άλλη, και όταν πλέον η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ είχε παραγγείλει το κρίσιμο φορτίο και είχε δεσμευθεί συμβατικά για την αγορά του, επικαλέστηκε προσχηματικά τα υποτιθέμενα κενά του ρυθμιστικού πλαισίου για να εμποδίσει την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ να παραλάβει το εν λόγω φορτίο. 22.
- Ο ΔΕΣΦΑ παρέβη με τη στάση του τις σαφείς και αιτιολογημένες υποδείξεις και εντολές του ανεξάρτητου ρυθμιστή (ΡΑΕ), αφενός να παρέχει σε όλους τους χρήστες πρόσβαση στις εγκαταστάσεις ΥΦΑ υπό τους ίδιους όρους, και αφετέρου να διαθέτει στους χρήστες την τεχνική δυναμικότητα του ΕΣΦΑ με 12 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ τον πλέον οικονομικό και διαφανή τρόπο, ώστε να εξασφαλίζονται συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού στην αγορά φυσικού αερίου. Η Καταγγέλλουσα επισημαίνει ότι οι υποδείξεις αυτές διατυπώθηκαν με σαφήνεια στο σκεπτικό και το διατακτικό των αποφάσεων 4222/2009 και 4225/2009 της ΡΑΕ, τις οποίες ο ΔΕΣΦΑ δεν τήρησε.
- Η Καταγγέλλουσα επικαλέστηκε, επίσης, παραβίαση των διατάξεων του Ν. 703/1977 και των άρθρων 81 επ. ΣυνθΕΚ (πλέον 101 ΣΛΕΕ) από μέρους του ΔΕΣΦΑ, αναγνώρισε πάντως ότι για τα ζητήματα αυτά η αποφασιστική αρμοδιότητα ανήκει στην Επιτροπή Ανταγωνισμού (ή στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή) και δεν τα ανέπτυξε εκτενώς στην καταγγελία της ενώπιον της ΡΑΕ.
- Σύμφωνα με τα ανωτέρω, η Καταγγελία της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ κατά του ΔΕΣΦΑ, η οποία υποβλήθηκε αρχικώς στη ΡΑΕ, αφορούσε κατά το μεγαλύτερο μέρος αιτιάσεις σχετικές με την παράβαση των υποχρεώσεων του ΔΕΣΦΑ, όπως αυτές προκύπτουν από το Ν. 3428/2005, όπως ίσχυε, και των κανονιστικών πράξεων που έχουν εκδοθεί κατ’ εξουσιοδότησή του, σχετικά με την απελευθέρωση της αγοράς φυσικού αερίου. Ωστόσο, η ΡΑΕ διαβίβασε την εν λόγω Καταγγελία στην ΕΑ, προκειμένου να διερευνηθούν οι ισχυρισμοί της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, καθόσον αυτοί αφορούσαν παραβάσεις του δικαίου του ανταγωνισμού, για την εξέταση των οποίων, εξάλλου, η ίδια (ΡΑΕ) δεν ήταν αρμόδια
- Για το λόγο αυτό, η ΕΑ ερευνά, σύμφωνα με το άρθρο 9 Ν. 703/1977 ως ίσχυε, ήδη άρθρο 25 Ν. 3959/2011, την ύπαρξη ενδεχόμενων πρακτικών που οδηγούν σε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην αγορά ΦΑ, εξετάζοντας τα ίδια πραγματικά περιστατικά υπό το πρίσμα των άρθρων 2 Ν. 703/77 και 102 ΣΛΕΕ
- Σημειώνεται ότι στο υπ’ αριθμ. 382/14.9.2012 Υπόμνημά της, η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ αναφέρεται στη στοιχειοθέτηση και παράβαση του άρθρου 1 Ν. 703/1977-3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ ενόψει των υπ’ αριθμ. Τ-0001/21.12.2007 και Τ-0006/06.07.2010 Συμβάσεων μεταξύ της ΔΕΠΑ και του ΔΕΣΦΑ για τη Μεταφορά Φυσικού Αερίου (από κοινού η «Σύμβαση ΔΕΠΑ-ΔΕΣΦΑ»)
- Η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ αναφέρει σχετικά ότι «η συμφωνία ΔΕΠΑ-ΔΕΣΦΑ, τουλάχιστον όπως αυτή ερμηνεύτηκε από τα συμβαλλόμενα μέρη, προέβλεπε αποκλειστικότητα πρόσβασης της ΔΕΠΑ στο ΕΣΦΑ με την έννοια ότι προκειμένου ο ΔΕΣΦΑ να εκχωρήσει τη μεταφορική ικανότητα στο επίμαχο σημείο 16 Για το λόγο αυτό προβάλλεται προφανώς αλυσιτελώς ο ισχυρισμός από την Καταγγελλόμενη στο υπ’ αριθμ. 379/14.9.2012 Υπόμνημά της ότι η ΡΑΕ «[…] αξιολόγησε ότι ο ΔΕΣΦΑ δεν έχει παραβεί τον ν. 703/1977 και το άρθρο 102 ΣΛΕΕ». 17 Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με το άρθρο 9 παρ. 1 Ν. 703/1977 ως ίσχυε, η ΕΑ επιλαμβάνεται υποθέσεων είτε αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν αίτησης του Υπουργού Ανάπτυξης ή κατόπιν καταγγελίας. 18 Τα αντίγραφα των συμβάσεων προσκομίστηκαν στη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού (ΓΔΑ) στο πλαίσιο της από 4.10.2010 κατάθεσης […]. 13 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εξόδου σε ανταγωνιστή της ΔΕΠΑ, απαιτούνταν η συναίνεση της τελευταίας (βλ. την με αρ. πρωτ. 027290/09.11.2009 επιστολή του ΔΕΣΦΑ προς την Εταιρεία μας με την οποία ισχυρίζεται ότι δεν ήταν δυνατόν να μας διαθέσει ο ΔΕΣΦΑ την αιτηθείσα δυναμικότητα στο επίμαχο σημείο εξόδου επειδή η τελευταία μπορούσε να αποδεσμευτεί μόνο κατόπιν της συναίνεσης της ΔΕΠΑ). Με τον τρόπο αυτόν, η ΔΕΠΑ απέκτησε και διατήρησε την υπερδεσπόζουσα θέση της στεγανοποιώντας τη σχετική αγορά της πρόσβασης στο ΕΣΦΑ κατ’ αποκλεισμό της εισόδου ανταγωνιστών σε αυτήν»
- Διευκρινίζεται, ωστόσο, ότι η εν λόγω Σύμβαση, δεν αποτέλεσε αντικείμενο αξιολόγησης της υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 6103/25.7.2012 Έκθεσης της Εισηγήτριας υπό το πρίσμα των ως άνω διατάξεων και ως εκ τούτου εκφεύγει της παρούσας.
- Όσον αφορά την αξιολόγηση της συμπεριφοράς του ΔΕΣΦΑ, η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ συντάχθηκε με το περιεχόμενο της ως άνω αναφερόμενης Έκθεσης, και επανέλαβε πως «η άρνηση πρόσβασης στις συγκεκριμένες βασικές διευκολύνσεις εξαφάνισε οποιοδήποτε ανταγωνισμό στην γειτνιάζουσα αγορά προμήθειας φυσικού αερίου με αποτέλεσμα, αφενός, η Εταιρεία μας να μην μπορεί να ασκήσει το θεμελιώδες δικαίωμά της, ως Επιλέγων Πελάτης, για ελεύθερη επιλογή προμηθευτή «εγκλωβισμένη» στην de facto αποκλειστική προμήθεια από την ΔΕΠΑ και, αφετέρου, εναλλακτικοί προμηθευτές να εξοβελίζονται εντελώς από τη σχετική αγορά»
- Η Καταγγέλλουσα υπέβαλε, επίσης, το υπ’ αριθ. 409/20.9.2012 Υπόμνημα ΠροσθήκηςΑντίκρουσης και το υπ’ αριθ. 544/10.12.2012 Συμπληρωματικό Υπόμνημά της. Στα υπομνήματά της αυτά, η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ αναφέρθηκε εκ νέου στα ως άνω πραγματικά περιστατικά και σε εκτεταμένη αξιολόγηση αυτών. Στο πλαίσιο αυτό, αντιπαρήλθε τα όσα αναφέρει ο ΔΕΣΦΑ προς υπεράσπισή του, επεσήμανε τα στοιχεία που θεωρεί σημαντικά και τα οποία προέκυψαν κατά την προφορική διαδικασία ενώπιον της ΕΑ και συντάχθηκε με τα όσα αναφέρονται στην υπ’ αριθμ. πρωτ. Οικ. 6103/25.7.2012 Έκθεση της Εισηγήτριας. ΙV.
- Οι θέσεις του ΔΕΣΦΑ
- Σύμφωνα με το υπ’ αριθμ. πρωτ. (Γραμμ. ΕΑ) 379/14.9.2012 υπόμνημά της, η εταιρία ΔΕΣΦΑ αντιτείνει πρωτίστως ότι η υπ’ αριθμ. πρωτ. 6103/25.7.2012 Εισήγηση της ΕΑ: 29.
- Συγχέει τις υποχρεώσεις του ΔΕΣΦΑ που απορρέουν από το ρυθμιστικό πλαίσιο λειτουργίας της αγοράς ΦΑ (Ν. 3428/2005) με τις υποχρεώσεις του ως επιχείρησης με δεσπόζουσα θέση σύμφωνα με τον Ν. 703/1977 και το άρθρο 19 20 Βλ. σελ. 10 του ως άνω αναφερόμενου Υπομνήματος. Βλ. σελ. 25 επ. του ως άνω Υπομνήματος. 14 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 102 ΣΛΕΕ. Συγκεκριμένα συγχέει, σύμφωνα με τον ΔΕΣΦΑ, την υποχρέωσή του κατά το Ν. 703/1077 και το άρθρο 102 ΣΛΕΕ, να προσφέρει ως επιχείρηση με δεσπόζουσα θέση, με τους ίδιους ακριβώς όρους και χωρίς διακριτική μεταχείριση υπέρ συγκεκριμένων επιχειρήσεων, πρόσβαση στο Σύστημα Μεταφοράς ΦΑ και να μην ενεργεί με σκοπό τον αποκλεισμό επιχειρήσεων σε «κάτω» (downstream) αγορές, με τη ρυθμιστική υποχρέωση που απορρέει από τον Ν. 3428/2005, να αποδεσμεύει υπό προϋποθέσεις δυναμικότητα μεταφοράς (εφεξής δυναμικότητα) που έχει ήδη δεσμευθεί από μια επιχείρηση/Χρήστη του ΕΣΦΑ και δεν χρησιμοποιείται. 29.
- Συγχέει τη δυνητικά καταχρηστική διακριτική μεταχείριση από μια επιχείρηση με δεσπόζουσα θέση που στρέφεται προς τους ανταγωνιστές της με αυτή που στρέφεται προς τους πελάτες της. Ο ΔΕΣΦΑ αναφέρει σχετικά ότι (α) αποτελεί μονοπώλιο στην «πάνω» αγορά υπηρεσιών Μεταφοράς ΦΑ και δεν είναι καθετοποιημένη επιχείρηση, επομένως, δεν έχει ανταγωνιστές σε «κάτω» αγορές και (β) ότι αποφασίζει και ενεργεί ανεξάρτητα από την εταιρεία ΔΕΠΑ, συνάγεται ότι δεν έχει κανένα κίνητρο να προβεί σε «πρωτεύουσα» διακριτική μεταχείριση υπέρ αυτής. Επομένως, η μόνη μορφή διακριτικής μεταχείρισης για την οποία θα μπορούσε να κατηγορηθεί είναι της δεύτερης μορφής, η οποία κατά κύριο λόγο αφορά στην πώληση σε διαφορετικές τιμές στους πελάτες της επιχείρησης που έχει δεσπόζουσα θέση, πελάτες όμως, τους οποίους η επιχείρηση δεν ανταγωνίζεται (στο «κάτω» στάδιο της παραγωγικής αλυσίδας). Ο ΔΕΣΦΑ υποστηρίζει, επίσης, ότι μόνο σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις έχει θεωρηθεί από τα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια ότι αυτής της μορφής η διακριτική μεταχείριση θεωρείται καταχρηστική και ισχυρίζεται ότι δεν εμπίπτει ούτε σε αυτές, δεδομένου ότι είναι υποχρεωμένος να πωλεί σε - εκ των προτέρων καθοριζόμενες από τη ΡΑΕ - τιμές σε όλους τους πελάτες του. Διακριτική μεταχείριση με τη μορφή της «άρνησης πρόσβασης» σε πελάτες, είναι, σύμφωνα με το ΔΕΣΦΑ, ακόμη πιο σπάνια και σύμφωνα με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Πρωτοδικείου, στην υπόθεση Landbroke, δεν μπορεί να θεωρηθεί καταχρηστική. 29.
- Συγχέει την δυνητικά καταχρηστική συμπεριφορά εκ μέρους της ΔΕΠΑ, στο πλαίσιο του Δικαίου του Ανταγωνισμού, να δεσμεύει «υπερβολικές» υπηρεσίες μεταφοράς στην ενδιάμεση (δευτερογενή) αγορά υπηρεσιών μεταφοράς με την υποχρέωση του ΔΕΣΦΑ, στο αυστηρό πλαίσιο του Δικαίου του Ανταγωνισμού, να ικανοποιεί στην πρωτογενή αγορά υπηρεσίες Μεταφοράς, όπου αυτό είναι εφικτό και με ίδιους όρους, την ζήτηση των πελατών της. 15 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 29.
- Δεν προσδιορίζει ούτε εξειδικεύει με ποιον τρόπο συγκεκριμένα ο ΔΕΣΦΑ έχει παραβεί το Ν. 703/1977 και το άρθρο 102 ΣΛΕΕ, ενώ επαναλαμβάνει σε πολύ μεγάλο βαθμό όσα αναφέρει η υπ’ αριθμ. 1175/2010 Απόφαση της ΡΑΕ, για την παράβαση από τον ΔΕΣΦΑ των διατάξεων του Ν. 3428/2005, καταλήγοντας στο πρόδηλο σφάλμα ότι η παράβαση αυτού του ρυθμιστικού νόμου αποτελεί και παράβαση του Ν. 703/1977 και του άρθρου 102 ΣΛΕΕ. Ο ΔΕΣΦΑ επισημαίνει σχετικά ότι κατά της απόφασης αυτής της ΡΑΕ, ο ΔΕΣΦΑ έχει ασκήσει την υπ’ αριθμ. 8882/01.11.2010 αίτηση ακυρώσεως ενώπιον του Συμβουλίου Επικρατείας, η συζήτηση της οποίας εκκρεμεί. 29.
- Η ισχύσασα κατά την υπό κρίση χρονική περίοδο εθνική νομοθεσία είχε διαμορφώσει - δια της παραλείψεως της Διοίκησης να εκδώσει έγκαιρα την αναγκαία ρυθμιστική δευτερεύουσα νομοθεσία για τη λειτουργία της συνολικής αγοράς φυσικού αερίου - ένα νομικό πλαίσιο το οποίο, από μόνο του, απέκλειε κάθε δυνατότητα ανταγωνιστικής συμπεριφοράς των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούντο σε αυτή. 29.
- Η Εισήγηση της ΕΑ, στην προσπάθειά της να περιγράψει την οργάνωση και λειτουργία της αγοράς φυσικού αερίου - επανέλαβε, χωρίς περαιτέρω τεκμηρίωση, τα συμπεράσματα της Απόφασης 1175/2010 της ΡΑΕ και έσφαλε που δέχθηκε ότι ο ΔΕΣΦΑ, ως Διαχειριστής του ΕΣΦΑ, διαθέτει «διακριτική ευχέρεια» παρέμβασης στην αγορά, κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων του, όταν η εν λόγω αγορά, είναι εντόνως και ex ante ρυθμισμένη, διεπόμενη από ρυθμιστικούς και τεχνικούς κανόνες, που προβλέπονται από την οικεία Εθνική και ενωσιακή νομοθεσία και εξειδικεύονται από τις αρμόδιες προς τούτο αρχές, ήτοι εν προκειμένω το αρμόδιο Υπουργείο και τη ΡΑΕ. 29.
- Η συμμόρφωση του ΔΕΣΦΑ με το ισχύσαν, την υπό κρίση χρονική περίοδο, νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο σε συνδυασμό με την έλλειψη εξουσίας παρέμβασης στην εν λόγω αγορά, καθώς και την έλλειψη των αναγκαίων ρυθμιστικών κανόνων για την ορθή και εύρυθμη λειτουργία της, δεν συνιστά «αυτόβουλη συμπεριφορά» του ΔΕΣΦΑ με σκοπό τον αποκλεισμό, τον περιορισμό ή τη στρέβλωση του ανταγωνισμού, προκειμένου να τυγχάνουν εφαρμογής τα άρθρα 2 του Ν.703/1977 και 102 ΣΛΕΕ σύμφωνα με το δίκαιο του ανταγωνισμού.
- Περαιτέρω, ο ΔΕΣΦΑ ισχυρίζεται στο ίδιο υπόμνημα ότι η ΡΑΕ δεν ζήτησε από την ΕΑ να διερευνηθεί, αν ο ΔΕΣΦΑ έχει καταχραστεί τη δεσπόζουσα θέση του στην πρωτογενή αγορά μεταφοράς ΦΑ σύμφωνα με το δίκαιο του ανταγωνισμού, ισχυρισμός πάντως προφανώς αλυσιτελής, αφενός επειδή η ΡΑΕ παρέπεμψε την Καταγγελία της 16 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, που περιείχε αιτιάσεις για παραβάσεις του δικαίου του ανταγωνισμού στην ΕΑ, αφετέρου, διότι η ΕΑ έχει αρμοδιότητα να επιληφθεί της εξέτασης τυχόν παραβάσεων του δικαίου του ανταγωνισμού και αυτεπαγγέλτως, οσάκις με οποιονδήποτε τρόπο λαμβάνει γνώση γεγονότων που είναι δυνατόν να αποτελούν παραβάσεις εν λόγω διατάξεων, όπως αναφέρθηκε ήδη και ανωτέρω
- Στο υπ’ αριθμ. πρωτ. (Γραμμ. ΕΑ) 406/20.9.2012 Υπόμνημά της (Συμπληρωματικό Υπόμνημα - Αντίκρουση), η εταιρία ΔΕΣΦΑ καταρχάς αντικρούει τα όσα της καταλογίζει η Καταγγέλλουσα στο από 14.9.2012 Υπόμνημά της αναφορικά με την παράβαση του άρθρου 1 Ν. 703/1977-3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ
- Στη συνέχεια αναφέρει συμπληρωματικά στο από 14.9.2012 Υπόμνημά της, ότι η ΡΑΕ είχε αναγνωρίσει πως δεν υπήρχε τιμολόγιο για τη βραχυχρόνια χρήση του ΕΣΦΑ στο έγγραφό της «Πρόταση ΡΑΕ: Σχεδιασμός της Αγοράς και του Ρυθμιστικού Πλαισίου για τον τομέα του Φυσικού Αερίου στην Ελλάδα – πρώτη έκδοση Αύγουστος 2004» και ότι η θέση που εν τέλει διατύπωσε (η ΡΑΕ) έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τα όσα η ίδια είχε προτείνει για τη στάση που όφειλε να κρατήσει ο Διαχειριστής απέναντι σε αίτημα για τη βραχυχρόνια χρήση και τιμολόγηση του ΕΣΦΑ
- Τέλος, στο υπ’ αριθμ. πρωτ. 546/10.12.2012 Υπόμνημα, το οποίο ο ΔΕΣΦΑ υπέβαλλε μετά την επίδοση των πρακτικών της προφορικής διαδικασίας ενώπιον της Ολομέλειας της ΕΑ, αναφέρονται εκ νέου, όσα ως άνω ισχυρίστηκε η εταιρία, περί σύγχυσης του ρυθμιστικού πλαισίου με το δίκαιο προστασίας του ανταγωνισμού και της μη ύπαρξης κινήτρου για διακριτική μεταχείριση και άρνηση παροχής πρόσβασης σε βασική διευκόλυνση. Αναφέρονται, επίσης, οι παρακάτω ισχυρισμοί της εταιρίας: 32.
- Η Επιτροπή Ανταγωνισμού οφείλει να απαλλάξει το ΔΕΣΦΑ από οποιαδήποτε κύρωση, εφόσον αποδέχθηκε τις δεσμεύσεις της ΔΕΠΑ, επιχείρημα που προβάλλεται αόριστα αλλά και σε κάθε περίπτωση αλυσιτελώς, 21 Εξάλλου, η ΕΑ δεν τελεί σε ιεραρχική εξάρτηση από την ΡΑΕ ώστε η διατύπωση του κειμένου με το οποίο διαβιβάζεται από την τελευταία μια καταγγελία να είναι δυνατόν να περιορίσει την έκταση των ερευνών, να περιορίσει δηλαδή, εν τέλει, τις αρμοδιότητες της ΕΑ για τη διερεύνηση των υπό εξέταση ζητημάτων. 22 Στο πλαίσιο αυτό προβαίνει σε εκτεταμένες αναφορές του θεσμικού πλαισίου και επισημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι «κατά την υπό κρίση χρονική περίοδο είχε εκδοθεί με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης (Δ1/1227/2007, ΦΕΚ Β' 135) μετά γνώμη της ΡΑΕ (αριθμός 5/2007), κατ’ εξουσιοδότηση της παρ. 5 του άρθρου 40 του ν.3428/2005, η Πρότυπη Σύμβαση Μεταφοράς, οι όροι της οποίας ήταν διοικητικά καθορισμένοι εκ των προτέρων εγκεκριμένοι και γνωστοί σε όλους. Κατόπιν τούτου, ο ΔΕΣΦΑ μετά από σχετικό αίτημα της ΔΕΠΑ συνήψε, ως όφειλε εκ του νόμου και σύμφωνα με το ανωτέρω προδιατυπωμένο περιεχόμενο, την με αριθμό Τ-0001/21.12.2007 Σύμβαση Μεταφοράς, όπως αυτή εναρμονίστηκε μετέπειτα σύμφωνα με τις επιταγές της εκάστοτε ισχύουσας νομοθεσίας και ισχύει. Κατά συνέπεια, και εφόσον η εν λόγω συμφωνία δεν είναι προφανώς παράνομη δεν συντρέχει η πρώτη προϋπόθεση για την στοιχειοθέτηση παράβασης του άρθρου 1 του ν.703/1977 και 101 ΣΛΕΕ», βλ. σελ. 3 του σχετικού Υπομνήματος. 23 Βλ. σελ. 8 επ. του εν λόγω Συμπληρωματικού Υπομνήματος. 17 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ καθώς, αφενός ο ΔΕΣΦΑ δεν υπέβαλλε δεσμεύσεις και αφετέρου η αποδοχή δεσμεύσεων αποτελεί ευχέρεια της ΕΑ που εξαρτάται από την αξιολόγηση περί του αν συντρέχουν ή όχι λόγοι για τη συνέχιση της δράσης της, επειδή πληρούνται μια σειρά από προϋποθέσεις που εξετάζονται ανά περίπτωση. 32.
- Υπήρξαν αντικειμενικές δυσκολίες διαχείρισης της υποδομής ΥΦΑ της Ρεβυθούσας, λόγω ακριβώς της απουσίας του αναγκαίου ρυθμιστικού πλαισίου (του Κώδικα Διαχείρισης ΕΣΦΑ). V. ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΑΓΟΡΩΝ V.
- Αγορά Προϊόντων και Υπηρεσιών
- Στην αγορά φυσικού αερίου διακρίνονται καταρχάς δύο
(2)αγορές: α) η αγορά πρόσβασης στο δίκτυο ή άλλως αγορά δυναμικότητας του συστήματος φυσικού αερίου, και β) η αγορά προμήθειας φυσικού αερίου. Η διάκριση αυτή, η οποία παρουσιάζεται στον Κανονισμό 1775/2005, αλλά και στον μεταγενέστερο σχετικό Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 715/2009, υιοθετείται από τη ΡΑΕ, καθώς και σε μια σειρά αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής24, ενώ επιβάλλεται από τις διαφορετικές ανταγωνιστικές συνθήκες που επικρατούν σε κάθε μία από τις αγορές αυτές. Ειδικότερα:
- (α) Η αγορά πρόσβασης στο δίκτυο ονομάζεται και αγορά υπηρεσιών μεταφοράς φυσικού αερίου, αναλόγως την οπτική γωνία προσέγγισής της (αυτής των Χρηστών ή του παρέχοντος υπηρεσίες). Η αγορά αυτή αφορά τη μεταφορά εντός και μόνο του ΕΣΦΑ, όπως οριζόταν από το άρθρο 6 του Ν. 3428/
- Διακρίνεται, συνεπώς, από τις υπηρεσίες μεταφοράς σε ανεξάρτητα συστήματα φυσικού αερίου (άρθρο 15 επ. του Ν. 3428/2005), καθώς και από τις υπηρεσίες διανομής (άρθρο 21 επ. του Ν. 3428/2005, όπως ίσχυε κατά την επίμαχη χρονική περίοδο). Η αγορά υπηρεσιών μεταφοράς φυσικού αερίου συναρτάται με τη λειτουργία και εκμετάλλευση ενός δικτύου με τη μορφή «φυσικού μονοπωλίου». Είναι εντόνως ρυθμισμένη, σε αντίθεση με την αγορά προμήθειας.
- Η αγορά πρόσβασης ή υπηρεσιών μεταφοράς διαιρείται με τη σειρά της σε δύο
(2)επιμέρους αγορές: την πρωτογενή και τη δευτερογενή
- Παρόλο που η πρωτογενής και 24 Βλ. ενδεικτικά, Απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 18.03.2009 COMP/39402 RWE Gas Foreclosure ΕΕ 2009 C 133/08, παρ. 12-
- Επίσης στο πεδίο των συγκεντρώσεων, Αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής Υποθ. IV/493 - Tractabel/Distrigas II, παρ. 27 επ. και Υπόθ. COMP/M.3410 Total Gas Tractabel de France, παρ. 15-
- 25 Βλ. Απόφαση ΡΑΕ 1175/2010 σελ. 12 με περαιτέρω παραπομπές, ομοίως και Απόφαση ΡΑΕ 1/2011 σελ.
- Στην ίδια κατεύθυνση Απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 18.3.2009, Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 18.03.2009 COMP/39402 – RWE Gas Foreclosure ΕΕ 2009 C 133/08, 18 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ η δευτερογενής παροχή υπηρεσιών πρόσβασης συνδέονται μεταξύ τους, επειδή αμφότερες αφορούν τη χρήση του δικτύου, παρουσιάζουν ουσιαστικές διαφορές που επιβάλλουν τη διάκριση ξεχωριστών «αγορών υπηρεσιών». Οι διαφορές εντοπίζονται κυρίως στα χαρακτηριστικά της προσφοράς
- Πιο συγκεκριμένα, στην πρωτογενή αγορά πρόσβασης, δραστηριοποιείται εκ του νόμου ένας μόνο πάροχος, ο ΔΕΣΦΑ, με την ιδιότητα του κυρίου και εκμεταλλευόμενου το ΕΣΦΑ. Συνεπώς, κατά τα ανωτέρω εκτεθέντα, δεν υφίσταται καμία δυνατότητα υποκατάστασης σε επίπεδο προσφοράς. Σύμφωνα με το άρθρο 2 του Κανονισμού 1775/2005, όπως ίσχυε κατά την επίμαχη χρονική περίοδο27, ως «πρωτογενής αγορά», νοείται η αγορά της δυναμικότητας που διατίθεται στο εμπόριο απευθείας από τον διαχειριστή του δικτύου μεταφοράς». Δευτερογενώς, μπορούν να δραστηριοποιηθούν όσες επιχειρήσεις συνάπτουν συμβάσεις για τη χρήση του δικτύου (οι «Χρήστες28), δεδομένου ότι προβλέπεται ρητά η δυνατότητα περαιτέρω εκχώρησης της δυναμικότητας από έναν χρήστη σε άλλον
- Σύμφωνα, εξάλλου, με το σχετικό ορισμό του Κανονισμού 1775/2005 (πλέον Κανονισμού 715/2009), ως ««δευτερογενής αγορά», νοείται η αγορά της δυναμικότητας που αποτελεί αντικείμενο εμπορίας εκτός των πλαισίων της πρωτογενούς αγοράς». Όπως προκύπτει, επίσης, από το άρθρο 13 παρ. 2 του Ν. 3428/2005, όπως ίσχυε, δυνητικά μπορεί να δραστηριοποιηθεί στη δευτερογενή αγορά ένας σημαντικός αριθμός προσώπων: προμηθευτές, επιλέγοντες πελάτες για τις ποσότητες φυσικού αερίου που προμηθεύονται, καθώς και κάθε πρόσωπο που παρέχει επαρκείς εγγυήσεις οικονομικής φερεγγυότητας και τεχνικής επάρκειας
- παρ. 12-
- Τις σχετικές διακρίσεις δεν αμφισβητεί εξάλλου, αλλά συνομολογεί και ο ΔΕΣΦΑ στο υπ’ αριθμ. πρωτ. (Γραμμ.) 379/14.1.2012 υπόμνημά του (βλ. σελ. 5-6). 26 Διαφορετικοί πάροχοι δραστηριοποιούνται στη μία και την άλλη - πρβλ. Απόφαση ΓΔ T-86/95, Compagnie Générale Maritime, Συλλ. 2002, σελ. ΙΙ-1011, σκ. 128-129 και τις εκεί παραπομπές. 27 Πλέον άρθρο 2 του Κανονισμού 715/
- 28 Άρθρο 2, παρ. 31 Ν. 3428/2005, ως ίσχυε: «Χρήστης: Οποιοσδήποτε δικαιούται να συνάπτει συμβάσεις για τη χρήση Συστήματος Φυσικού Αερίου». 29 Άρθρο 12 παρ. 6 Ν. 3428/2005, ως ίσχυε: «Με συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ χρηστών επιτρέπεται η εκχώρηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από τη σύμβαση δεσμευμένης δυναμικότητας, καθώς και η αναδοχή των αντίστοιχων υποχρεώσεων, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Διαχείρισης του ΕΣΦΑ. Απαγορεύονται και είναι απολύτως άκυροι όροι της σύμβασης δέσμευσης δυναμικότητας, με τους οποίους περιορίζεται ή αποκλείεται η δυνατότητα εκχώρησης και αναδοχής. Οι συμβάσεις εκχώρησης και αναδοχής συνάπτονται μόνο εγγράφως». 30 Η δευτερογενής αγορά έχει ως σκοπό να ενισχύσει τις συνθήκες ανταγωνισμού στην αγορά προμήθειας ΦΑ, αντιμετωπίζοντας, μεταξύ άλλων, προληπτικά και το πρόβλημα της συμφόρησης που μπορεί να προκληθεί στην πρωτογενή αγορά πρόσβασης. Αφορά, λοιπόν, κατά κυριολεξία, στη «δεσμευμένη μεταφορική ικανότητα» και όχι όλη ανεξαιρέτως τη δυναμικότητα του δικτύου. Δίνει, επομένως, αφενός στον αρχικό χρήστη τη δυνατότητα να εκχωρήσει την μη χρησιμοποιούμενη - αλλά δεσμευμένη από αυτόν - μεταφορική ικανότητα, απαλλασσόμενος από το αντίστοιχο κόστος, αφετέρου στο νέο χρήστη τη δυνατότητα ανεύρεσης, στη δευτερογενή αγορά, της απαραίτητης για τις ανάγκες του μεταφορικής ικανότητας. Σημειώνεται, τέλος, ότι οι τιμές πρόσβασης στην πρωτογενή αγορά είναι 19 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- (β) Η αγορά της προμήθειας (πώλησης φυσικού αερίου) εμφανίζει, από τη μεριά της, τελείως διαφορετικές ανταγωνιστικές συνθήκες: είναι ελάχιστα ρυθμισμένη, ενώ μπορεί να συμμετέχει σε αυτήν μη περιορισμένος αριθμός επιχειρήσεων, υπό την προϋπόθεση απόκτησης της προβλεπόμενης άδειας προμήθειας φυσικού αερίου (άρθρο 24 Ν. 3428/2005, ως ίσχυε), ή ως αυτοπρομηθευόμενοι Επιλέγοντες Πελάτες. Μάλιστα, κατά το μεταβατικό στάδιο μέχρι την αναμενόμενη έκδοση του Κανονισμού Αδειών, η προμήθεια φυσικού αερίου επιτρέπονταν και πριν από τη χορήγηση της σχετικής άδειας (άρθρο 40 παρ. 4 του ως άνω νόμου). Ωστόσο, ενώ μέχρι και το έτος 2009 στην ελληνική αγορά φυσικού αερίου δραστηριοποιείτο ως Προμηθευτής μόνον η ΔΕΠΑ, την επόμενη χρονιά μειώνεται κάπως το μερίδιό της, καθώς πραγματοποιούνται εισαγωγές φορτίων LNG από επιλέγοντες πελάτες, παραμένοντας όμως σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα.
- Αν και διακριτές κατά τα ανωτέρω, οι αγορές πρόσβασης και προμήθειας φυσικού αερίου είναι ταυτόχρονα συνδεόμενες (άλλως «γειτνιάζουσες»). Η (ανταγωνιστική) λειτουργία της αγοράς προμήθειας εξαρτάται από τον τρόπο λειτουργίας της πρωτογενούς και δευτερογενούς αγοράς πρόσβασης στο δίκτυο, έτσι ώστε οι τελευταίες να μπορούν να θεωρηθούν ως «προηγούμενες» αγορές σε σχέση με την προμήθεια. Είναι προφανές ότι τυχόν παρεμποδιστικές πρακτικές στην (πρωτογενή) αγορά πρόσβασης μπορούν να οδηγήσουν σε εξάλειψη ή περιορισμό του ανταγωνισμού στην αγορά επόμενου σταδίου (προμήθεια φυσικού αερίου). Ομοίως, η δυσλειτουργία της δευτερογενούς διάθεσης δυναμικότητας εμποδίζει τη δυνατότητα ανάπτυξης συνθηκών ανταγωνισμού στην αγορά προμήθειας. V.
- Γεωγραφική Αγορά
- Ο ορισμός της γεωγραφικής αγοράς31 για τη μεταφορά του ΦΑ είναι αρκετά περίπλοκος και αρκετές εθνικές αρχές ανταγωνισμού έχουν καταλήξει σε διαφορετικά συμπεράσματα κατά το παρελθόν. Με βάση το βαθμό υποκαταστασιμότητας, οι χρήστες του δικτύου μεταφοράς ΦΑ, οι οποίοι για την εξυπηρέτησή τους χρησιμοποιούν διαφορετικά σημεία εξόδου του δικτύου, δεν θεωρούν τα διαφορετικά αυτά σημεία υποκατάστατα μεταξύ τους, με αποτέλεσμα η γεωγραφική αγορά να ορίζεται στενά κάθε φορά (σε κάθε σημείο εξόδου). Η προσέγγιση αυτή υιοθετήθηκε ρυθμισμένες ex ante από το ρυθμιστή, ενώ στη δευτερογενή όχι, καθώς εκεί διαμορφώνονται από τις εκάστοτε συνθήκες προσφοράς και ζήτησης δυναμικότητας. 31 Σημειώνεται ότι σε αποφάσεις που αφορούν τα δίκτυα μεταφοράς ΦΑ, υποστηρίχθηκε ότι ο ορισμός της γεωγραφικής αγοράς δεν είναι τόσο σημαντικός, κυρίως σε ότι αφορά φυσικά μονοπώλια μεταφοράς και ότι ο ορισμός της αγοράς προϊόντος και μόνο είναι επαρκής, βλ. ενδεικτικά Bundesnetzagentur, Beschluss vom 5.11.2008, BK4-07-100, σ.
- 20 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ από την γερμανική αρχή ανταγωνισμού (Bundeskartellamt) σε κλαδική έρευνα σχετικά με τη μεταφορική ικανότητα δικτύου ΦΑ στη χώρα
- Από την σκοπιά, ωστόσο, του προμηθευτή ΦΑ ως χρήστη του ΕΣΦΑ δεν ενδιαφέρει σε ποιο σημείο εντοπίζεται το ΦΑ, από τη στιγμή κατά την οποία υπάρχει ο αγωγός μεταφοράς από κάποιο σημείο του δικτύου (π.χ. Ρεβυθούσα) στο σημείο προορισμού του (π.χ. στο Σημείο Εξόδου AdG). Επομένως, το σύνολο του υπάρχοντος δικτύου μεταφοράς (αγωγός μεταφοράς) είναι δυνατόν να ληφθεί υπόψη ως ενιαία γεωγραφική αγορά, ή η εθνική επικράτεια. Η συγκεκριμένη προσέγγιση χρησιμοποιήθηκε στις τέσσερεις υποθέσεις, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής33, που αφορούσαν σε αποκλεισμό από το δίκτυο μεταφοράς.
- Για την κρινόμενη υπόθεση, όσον αφορά στην αγορά πρόσβασης στο δίκτυο ή άλλως αγορά δυναμικότητας του συστήματος ΦΑ, ως γεωγραφική αγορά της πρωτογενούς αγοράς πρόσβασης, δύναται να οριστεί η εθνική επικράτεια, καθώς: α) η μεταφορά του ΦΑ πραγματοποιείται σε εθνικό επίπεδο και οριοθετείται από τα σημεία εισόδου του στη χώρα (Ελληνο–Βουλγαρικά σύνορα, Ελληνο–Τουρκικά σύνορα σε αέρια μορφή και στη Ρεβυθούσα σε υγρή μορφή - LNG) και εξόδου στα αντίστοιχα των Χρηστών, β) η ύπαρξη του αγωγού μεταφοράς στο σύνολο της επικράτειας είναι δυνατό να εξασφαλίζει την ύπαρξη του ΦΑ ταυτόχρονα στα σημεία εισόδου και στα σημεία εξόδου του δικτύου. VΙ. ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
- Η αγορά ΦΑ αποτελεί, όπως η αγορά ενέργειας στο σύνολό της, μια προοδευτικώς απελευθερούμενη και επαναρυθμιζόμενη με κανόνες δικαίου ex ante αγορά. Αυτό σημαίνει ότι έχει ήδη μεταβεί, τουλάχιστον νομοθετικά, από ένα καθεστώς κεντρικής 32 "Sektoruntersuchung Kapazitätssituation in den deutschen Gasfernleitungsnetzen", B-10 - 7/09, 12/
- 33 Για τη συγκεκριμένη προσέγγιση βλ. Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 4.5.2010 COMP/39317 E.ON Gas, ΕΕ 2010 C 278/06 (περίληψη), το πλήρες κείμενο της οποίας είναι διαθέσιμο στα αγγλικά: < http://ec.europa.eu/competition/antitrust/cases/dec_docs/39317/39317_1942_3.pdf >, βλ. σκ. 21, Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 3.12.2009, COMP/39316 Gas de France ΕΕ 2010 C 57/09 (περίληψη), το πλήρες κείμενο της οποίας είναι διαθέσιμο στα αγγλικά: < http://ec.europa.eu/competition/antitrust/cases/dec_docs/39316/39316_2298_1.pdf >, βλ. σκ. 16, Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 29.09.2010 COMP/39315 – ΕΝΙ ΕΕ 2010 C 352/10 (περίληψη), το πλήρες κείμενο διαθέσιμο στα αγγλικά στο < http://ec.europa.eu/competition/antitrust/cases/dec_docs/39315/39315_3019_9.pdf > βλ. σκ. 26, Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 18.03.2009 COMP/39402 – RWE Gas Foreclosure ΕΕ 2009 C 133/08 (περίληψη), το πλήρες κείμενο είναι διαθέσιμο στα αγγλικά στο < http://ec.europa.eu/competition/antitrust/cases/dec_docs/39402/39402_576_1.pdf >, βλ. σκ.
- 34 Βλ. τις υπ’ αριθμ. 1175/2010 και 1/2011 αποφάσεις ΡΑΕ. 21 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ρύθμισης με τη συμμετοχή ενός καθετοποιημένου μονοπωλητή, σε μια ανοικτή και ανταγωνιστική αγορά, με αμφίδρομη ελευθερία επιλογής προμηθευτών και πελατών, διεπόμενη από ίδιο κανονιστικό πλαίσιο. Την εφαρμογή και εξειδίκευση του εν λόγω πλαισίου αναλαμβάνει ένας ανεξάρτητος Ρυθμιστής.
- Η απελευθέρωση της αγοράς ΦΑ στην Ελλάδα έχει ήδη πραγματοποιηθεί με το Ν. 3428/2005 (ΦΕΚ Α΄ 313/27.12.2005), όπως ίσχυε, με τον οποίο ενσωματώθηκε στο ελληνικό δίκαιο η Οδηγία 2003/55/ΕΚ (ΕΕ L 176). Ήδη, όμως, πριν το Ν. 3428/2005, είχε εκδοθεί και ίσχυε ο Κανονισμός 1775/2005/ΕΚ σχετικά με τους όρους πρόσβασης στα δίκτυα μεταφοράς φυσικού αερίου (ΕΕ L 289/3.11.2005), ο οποίος προέβλεπε την κατάργηση φραγμών στην εσωτερική αγορά ΦΑ, ιδίως όσον αφορά την εμπορία ΦΑ (βλ. σημείο 1 του Προοιμίου του Κανονισμού), και επέβαλε στους διαχειριστές των δικτύων μεταφοράς την υποχρέωση να παρέχουν υπηρεσίες χωρίς διακρίσεις σε όλους τους χρήστες του δικτύου (βλ. άρθρο 4 παρ. 1, περ. α΄, του Κανονισμού)
- Κεντρικό άξονα, αλλά και προϋπόθεση της απελευθέρωσης, αποτελεί η ελευθερία πρόσβασης στο δίκτυο, που στην προκειμένη περίπτωση ενδιαφέρει ειδικότερα. Στην ανάγκη «διασφάλισης της πρόσβασης τρίτων στα δίκτυα φυσικού αερίου και τις λοιπές υποδομές που φέρουν χαρακτήρα φυσικού μονοπωλίου, για την ανάπτυξη του ανταγωνισμού», αναφερόταν άλλωστε ρητώς και η αιτιολογική έκθεση του Ν. 3428/
- Οι ανταγωνιστικές συνθήκες, όσον αφορά την πρόσβαση στο ΕΣΦΑ, επιδιώκονται στο ισχύον, κατά την επίμαχη χρονική περίοδο, καθεστώς με μέτρα, αφενός διαρθρωτικής και αφετέρου λειτουργικής φύσης36: (α) Σε διαρθρωτικό επίπεδο, επιδιώχθηκε ο νομικός και περιουσιακός διαχωρισμός της κυριότητας και εκμετάλλευσης του δικτύου από τις επιχειρηματικές δραστηριότητες παραγωγής, εισαγωγής και προμήθειας φυσικού αερίου. Έτσι, δυνάμει των άρθρων 6, 7 και 8 του Ν. 3428/2005, όπως ίσχυε, ο κλάδος του Εθνικού Συστήματος Μεταφοράς Φυσικού Αερίου (περιλαμβανομένων του κεντρικού αγωγού και των κλάδων του, της εγκατάστασης υγροποιημένου φυσικού αερίου, καθώς και των υποδομών και χώρων αποθήκευσης και επανεισαγωγής φυσικού αερίου) αποσπάσθηκε από τη ΔΕΠΑ και εισφέρθηκε κατά πλήρες δικαίωμα κυριότητας και εκμετάλλευσης σε άλλο νομικό πρόσωπο, τον ΔΕΣΦΑ, ο οποίος ιδρύθηκε με το 35 Υπενθυμίζεται ότι ο Κανονισμός 1775/2005 καταργήθηκε στις 3.3.2011 από τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 715/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, σχετικά με τους όρους πρόσβασης στα δίκτυα μεταφοράς φυσικού αερίου και για την κατάργηση του Κανονισμού ΕΚ αριθ. 1775/2005, ΕΕ αριθ. L 211/36 της 14/08/
- Βλ. πλέον άρθρο 14 παρ. 1 (α) του ανωτέρω Κανονισμού, αναφορικά με την υποχρέωση των διαχειριστών να μεριμνούν για την παροχή υπηρεσιών χωρίς διακρίσεις σε όλους τους χρήστες του δικτύου. 36 Βλ. την υπ’ αριθμ. 1175/2010 απόφαση ΡΑΕ. 22 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Π.Δ. 33/
- ΄Ετσι το σύνολο του μετοχικού κεφαλαίου του ΔΕΣΦΑ ελέγχεται, όπως προαναφέρθηκε, από τη ΔΕΠΑ. (β) Σε λειτουργικό επίπεδο, η διαφανής, αντικειμενική και μη διακριτική πρόσβαση στο δίκτυο επιδιώκεται με δύο
(2)ομάδες ρυθμίσεων. Η πρώτη εστιάζει στη λειτουργική ανεξαρτησία του ΔΕΣΦΑ και ιδίως των προσώπων που είναι υπεύθυνα για τη διαχείριση του συστήματος μεταφοράς, έναντι της μητρικής ΔΕΠΑ, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 7 παρ. 6 και 9 του Ν. 3428/2005, όπως ίσχυε
- Η δεύτερη ομάδα ρυθμίζει τις υποχρεώσεις του ΔΕΣΦΑ κατά τη διαχείριση και εκμετάλλευση του ΕΣΦΑ. Στο άρθρο 8 του ίδιου νόμου διατυπώνονταν οι κατευθυντήριες αρχές απελευθέρωσης (και οι αντιστοιχούσες υποχρεώσεις του ΔΕΣΦΑ), οι οποίες συνοψίζονται ως εξής: - ως κανόνας τίθεται το δικαίωμα πρόσβασης των χρηστών στο δίκτυο, ενώ η άρνηση παροχής είναι κατ’ εξαίρεση δυνατή μόνο αιτιολογημένα και για τους περιοριστικά αναφερόμενους στο νόμο λόγους, - η πρόσβαση παρέχεται στους χρήστες με τον πλέον οικονομικό, διαφανή και άμεσο τρόπο και για όσο χρόνο επιθυμούν, εφόσον δεν τίθεται σε κίνδυνο η ομαλή και ασφαλής λειτουργία του ΕΣΦΑ
- Οι ως άνω βασικές αρχές θέτουν στην ουσία έναν στόχο ο οποίος εξειδικεύεται και υλοποιείται μέσω κανονιστικών πράξεων που εκδίδονται είτε από τον Ρυθμιστή (Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, «ΡΑΕ»), είτε από την Κεντρική Διοίκηση – Υπουργείο με πρόταση ή γνώμη της ΡΑΕ. Ειδικώς για την πρόσβαση στο δίκτυο, ο Ν. 3428/2005 προέβλεπε39: 46.
- Την έκδοση Κώδικα Διαχείρισης ΕΣΦΑ με Υπουργική απόφαση, μετά από σύμφωνη γνώμη της ΡΑΕ, ο οποίος θα ρύθμιζε, μεταξύ άλλων, τη διαδικασία, τους όρους, τις προϋποθέσεις και τους περιορισμούς σχετικά με τη δέσμευση και αποδέσμευση δυναμικότητας του ΕΣΦΑ από τους Χρήστες, καθώς και την περαιτέρω εκχώρηση της δεσμευμένης μεταφορικής ικανότητας ή δυναμικότητας, αντίστοιχα, σε άλλους Χρήστες (άρθρο 9). Κατά την περίοδο που έλαβαν χώρα τα υπό εξέταση πραγματικά περιστατικά (Δεκέμβριος του 37 Βλ. πλέον την Άδεια Κυριότητας και Διαχείρισης του ΕΣΦΑ, ΥΑ Δ1/Α/5815 (ΦΕΚ Β΄ 464/19.4.2010), με την οποία καθορίστηκαν μέτρα που στόχευσαν στη διασφάλιση της ανεξαρτησίας του ΔΕΣΦΑ έναντι της ΔΕΠΑ. 38 Βλ. πλέον σχετικά άρθρο 68 Ν. 4001/2011, αναφορικά με τις αρμοδιότητες του ΔΕΣΦΑ. Ο Ν. 4001/2011 (ΦΕΚ Α΄179/22.08.2011) «για τη λειτουργία Ενεργειακών Αγορών Ηλεκτρισμού και Φυσικού Αερίου για Έρευνα, παραγωγή και δίκτυα μεταφοράς Υδρογονανθράκων και άλλες ρυθμίσεις» δημοσιεύτηκε στις 22 Αυγούστου
- Επισημαίνεται ότι ο συγκεκριμένος νόμος τέθηκε σε ισχύ σε μεταγενέστερη των υπό εξέταση πραγματικών περιστατικών περίοδο. 39 Βλ. την υπ’ αριθμ. 1/2011 απόφαση ΡΑΕ. 23 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2009), ο Κώδικας Διαχείρισης του ΕΣΦΑ δεν είχε ακόμη υιοθετηθεί, αλλά θεσπίσθηκε μεταγενέστερα. Ωστόσο, κατά την ως άνω χρονική περίοδο ήδη είχε εκδοθεί ο προαναφερόμενος Κανονισμός 1775/2005/ΕΚ (ΕΕ L 289/3.11.2005), του οποίου οι σχετικές διατάξεις είχαν άμεση ισχύ στα κράτημέλη της Ε.Ε. (άρθρο 288 ΣΛΕΕ) και δέσμευαν τους διαχειριστές δικτύων μεταφοράς φυσικού αερίου. 46.
- Την κατάρτιση και δημοσίευση από τον ΔΕΣΦΑ, μετά από έγκριση της ΡΑΕ, πρότυπων συμβάσεων για τη χρήση του δικτύου μεταφοράς, τη χρήση των εγκαταστάσεων ΥΦΑ και τη χρήση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης (άρθρο 8 παρ. 2(α) Ν. 3428/2005). 46.
- Την κατάρτιση από τη ΡΑΕ και την έγκριση από τον Υπουργό Ανάπτυξης, Κανονισμού Τιμολόγησης, για τη μεθοδολογία καθορισμού τιμολογίων σχετικά με τη χρέωση κάθε Βασικής Δραστηριότητας, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών μεταφοράς φυσικού αερίου (άρθρα 31 και 2
(4)). Ήδη, δυνάμει του Ν. 3175/2003, είχαν εκδοθεί τα τιμολόγια χρήσης του ΕΣΦΑ (Υπουργική απόφαση υπ’ αριθμ. 4955/2006 «Ορισμός τιμολογίου μεταφοράς φυσικού αερίου και αεριοποίησης ΥΦΑ», ΦΕΚ Β΄ 360/27.3.2006, όπως ισχύει), τα οποία, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 40 παρ. 3 Ν. 3428/2005 θα ίσχυαν μέχρι την έκδοση του Κανονισμού Τιμολόγησης. 46.4. Περαιτέρω, για τη μεταβατική περίοδο μέχρι τη θέσπιση του Κώδικα Διαχείρισης, προβλέπονταν τα ακόλουθα: (
- i)Σύμφωνα με το άρθρο 9 παρ. 5 Ν. 3428/2005, ως ίσχυε, η διαχείριση του ΕΣΦΑ θα γινόταν με βάση τις εφαρμοζόμενες διαδικασίες και πρακτικές της ΔΕΠΑ, εκτός αν προβλεπόταν διαφορετικά από τις διατάξεις του ίδιου νόμου. Περαιτέρω, στο ίδιο άρθρο προβλεπόταν ότι «με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης, ύστερα από γνώμη της ΡΑΕ, και κατόπιν αναφοράς που υποβάλλεται από Χρήστη, θα ρυθμίζονται προσωρινώς θέματα διαχείρισης του ΕΣΦΑ, για να διασφαλίζεται ότι η διαχείριση αυτού διενεργείται με διαφανή, αντικειμενικά και αμερόληπτα κριτήρια και να επιτυγχάνεται ταυτόχρονα η ασφάλεια, η αξιοπιστία και η αποδοτικότητα του ΕΣΦΑ, χωρίς διακρίσεις μεταξύ των Χρηστών». (
- ii)Σύμφωνα με το άρθρο 40 παρ. 5 Ν. 3428/2005 (όπως προστέθηκε με το άρθρο 29 παρ. 1 του Ν. 3468/2006), μέχρι την έκδοση του Κώδικα Διαχείρισης και την έγκριση των πρότυπων συμβάσεων μεταφοράς και χρήσης Εγκατάστασης Αποθήκευσης, «για την άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης στο ΕΣΦΑ και τη χρήση αυτού θα συνάπτονται συμβάσεις ορισμένου χρόνου μεταξύ της ΔΕΠΑ Α.Ε. και των προσώπων που έχουν δικαίωμα πρόσβασης στο ΕΣΦΑ. 24 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης, μετά από σύμφωνη γνώμη της ΡΑΕ, καθορίζονται η διαδικασία σύναψης, το περιεχόμενο και οι όροι των συμβάσεων αυτών». Η ρύθμιση αυτή είχε σκοπό να καλύψει την εν λόγω μεταβατική περίοδο και για το λόγο αυτό προέβλεπε τη σύναψη συμβάσεων πρόσβασης με τη ΔΕΠΑ. Μετά την ίδρυση του ΔΕΣΦΑ κατέστη, συνεπώς, ανενεργός, ως προς το σημείο αυτό, ωστόσο, δυνάμει της εξουσιοδότησης της διάταξης αυτής, είχε εκδοθεί η μοναδική πρότυπη σύμβαση (μεταφοράς), ήδη πριν το κρίσιμο χρονικό διάστημα. Πρόκειται για την υπ’ αριθμ. Δ1/1227/18.1.2007 απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης, σχετικά με τον «Καθορισμό διαδικασίας, σύναψης, περιεχομένου και όρων των συμβάσεων για την άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης και για τη χρήση του ΕΣΦΑ» (ΦΕΚ Β’ 135). 47. Βασικής σημασίας διατάξεις σχετικά με τα γεγονότα του Δεκεμβρίου του 2009 είναι, επίσης, εκείνες του άρθρου 12 παρ. 5 του Ν. 3428/2005, όπως ίσχυε, σύμφωνα με τις οποίες: «Με αιτιολογημένη απόφαση του ΔΕΣΦΑ ΑΕ μετά από έγκριση της ΡΑΕ μπορεί να αποδεσμεύεται δυναμικότητα που έχει δεσμευθεί και δεν χρησιμοποιείται, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Διαχείρισης του ΕΣΦΑ. Η αποδέσμευση της δυναμικότητας συνεπάγεται απαλλαγή του Χρήστη από τις οικονομικές υποχρεώσεις έναντι του ΔΕΣΦΑ ΑΕ, οι οποίες αντιστοιχούν στη δυναμικότητα που αποδεσμεύεται». 48. Εξάλλου, για την πρόσβαση στο ΕΣΦΑ και για τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου έως την έκδοση του Κώδικα Διαχείρισης ετύγχανε ευθείας και αμέσου εφαρμογής ο προαναφερόμενος Κανονισμός 1775/2005/ΕΚ της 28.9.2005 σχετικά με τους όρους πρόσβασης στα δίκτυα μεταφοράς φυσικού αερίου (ΕΕ L 289/3.11.2005, σελ. 1), ο οποίος έθεσε την αρχή της ελεύθερης πρόσβασης στα δίκτυα μεταφοράς και του οποίου οι ρυθμιστικοί κανόνες ίσχυαν ανεξάρτητα από τη θέσπιση ή μη εθνικών νομοθετικών και κανονιστικών μέτρων, λ.χ. για την λεπτομερέστερη εφαρμογή τους. VIΙ. ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΤΗΣ ΥΠΟ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ 49. Από τα όσα παραδεκτά τα μέρη κατά τα κατωτέρω συνομολόγησαν και τη συνεκτίμηση των στοιχείων που προέκυψαν από την έρευνα της υπηρεσίας,40 όλων ανεξαιρέτως των 40 Συγκεκριμένα, η έρευνα της Υπηρεσίας περιλάμβανε τα εξής μέτρα: 1. Λήψη ανωμοτί καταθέσεων κατά την περίοδο 16.09.2010 – 14.03.2011 από εκπροσώπους και εργαζόμενους ([…]) του ΔΕΣΦΑ και της ΔΕΠΑ. Αναλυτικότερα, η ΓΔΑ κάλεσε και έλαβε κατάθεση από […] στις 16.09.2010, […] στις 04.10.2010, […] στις 14.10.2010, […] στις 08.03.2011 […] στις 14.03.2011. 2. Πραγματοποίηση επιτόπιου ελέγχου στις 19.10.2010 στις εγκαταστάσεις της ΔΕΠΑ, κατά τον οποίο παραλήφθηκαν έγγραφα, καθώς και ηλεκτρονικά αρχεία από τους υπολογιστές στελεχών της εταιρείας. 3. Αποστολή ερωτηματολογίων στα εμπλεκόμενα μέρη σε τρεις φάσεις. Αρχικά στάλθηκαν στη ΔΕΠΑ και στο ΔΕΣΦΑ στις 15.07.2011, σε δεύτερη φάση, κατά την εξέλιξη της διερεύνησης της 25 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εγγράφων του φακέλου, τις καταθέσεις των μαρτύρων και τους ισχυρισμούς των μερών, όπως αναπτύχθηκαν κατά την ακροαματική ενώπιον της Ολομέλειας της ΕΑ και αποτυπώνονται στα υπομνήματά τους προέκυψαν τα παρακάτω: VIΙ.1. Δομή Αγοράς 50. Τα μέρη συνομολογούν, ότι στην πρωτογενή αγορά πρόσβασης δραστηριοποιείται εκ του νόμου ένας μόνο πάροχος, ο ΔΕΣΦΑ, με την ιδιότητα του κυρίου και εκμεταλλευόμενου το ΕΣΦΑ, ο οποίος είναι φορέας οικονομικής δραστηριότητας και κατέχει εκ του νόμου δεσπόζουσα θέση και μάλιστα μονοπωλιακή στη συγκεκριμένη αγορά41. Το ύψος των απαιτούμενων επενδύσεων και το κόστος που θα πρέπει να επωμιστούν οι ανταγωνιστές για την ενδεχόμενη δημιουργία ενός ανεξάρτητου συστήματος ΦΑ, θεωρείται σημαντικός φραγμός για την είσοδο στην αγορά, ενώ την ίδια στιγμή το ΕΣΦΑ θεωρείται, όπως επίσης συνομολογεί ο ΔΕΣΦΑ42, «ουσιώδης διευκόλυνση». Επομένως, δεν υπάρχει κανενός είδους δυνητικός ανταγωνισμός που να περιορίζει τη δεσπόζουσα θέση την οποία κατέχει ο ΔΕΣΦΑ στην σχετική αγορά πρωτογενούς πρόσβασης σε εθνικό επίπεδο43, όπως αυτή ορίστηκε ανωτέρω44. 51. Από το ΔΕΣΦΑ, εξάλλου, δεν αμφισβητείται, ότι κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα, δέσμευση δυναμικότητας του ΕΣΦΑ είχε γίνει μόνο από τη ΔΕΠΑ. Ειδικότερα, για το Σημείο Εξόδου AdG τον Δεκέμβριο του 2009, η δέσμευση ανέρχεται υποχρεωτικά, με βάση την ΥΑ περί ορισμού τιμολογίου, σε ποσοστό 80%, της συνολικά διαθέσιμης, στο συγκεκριμένο σημείο, δυναμικότητας. Κατά δήλωση δε της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, το υπόλοιπο 20% δεν επαρκούσε για την κάλυψη των αναγκών της45. Άρα μόνο η μητρική του ΔΕΣΦΑ εταιρία ΔΕΠΑ δραστηριοποιείτο δευτερογενώς στην αγορά πρόσβασης. υπόθεσης, καθώς κρίθηκε αναγκαίο να αποσαφηνιστούν κάποια σημεία και να προσκομιστούν πρόσθετα στοιχεία, στάλθηκαν πρόσθετα ερωτηματολόγια στους ίδιους παραλήπτες στις 13.10.2011, ενώ τέλος η διαδικασία επαναλήφθηκε στις 16.11.2011. Ερωτηματολόγιο εστάλη, επίσης, στην ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ στις 07.10.2011. 41 Βλ. ενδεικτικά και Γνωμοδότηση κ. […] (Σεπτ. 2012) που υπέβαλε ο ΔΕΣΦΑ ως Σχετ. 1 στο υπ’ αριθμ. 379/14.9.2012 Υπόμνημά του στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, σελ. 3 και 6. 42 Βλ. πολλαπλές αναφορές στα Υπομνήματα της καταγγελλόμενης. Βλ. ενδεικτικά και Γνωμοδότηση κ. […] (Σεπτ. 2012) που υπέβαλε ο ΔΕΣΦΑ ως Σχετ. 1 στο υπ’ αριθμ. 379/14.9.2012 Υπόμνημά του στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, σελ. 8. 43 Βλ. την υπ’ αριθμ.1175/2010 απόφαση ΡΑΕ. 44 Αντίθετα, στη δευτερογενή αγορά πρόσβασης μπορούν να δραστηριοποιηθούν όσες επιχειρήσεις συνάπτουν συμβάσεις για τη χρήση του δικτύου. Αφορά τη «δεσμευμένη μεταφορική ικανότητα» και όχι όλη ανεξαιρέτως τη δυναμικότητα του δικτύου. Δίνει στον αρχικό χρήστη τη δυνατότητα να εκχωρήσει την μη χρησιμοποιούμενη - αλλά δεσμευμένη - μεταφορική ικανότητα, απαλλασσόμενος από το αντίστοιχο κόστος, και στο νέο χρήστη τη δυνατότητα ανεύρεσης, στη δευτερογενή αγορά, της απαραίτητης για τις ανάγκες του μεταφορικής ικανότητας. 45 Βλ. κατάθεση στις 16.09.2010 στη ΓΔΑ κ. […]. 26 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ VIΙ.2. Συμβατικές σχέσεις 52. Από τα μέρη δεν αμφισβητείται, επίσης, η ύπαρξη συμβάσεων, τόσο μεταξύ της ΔΕΠΑ και της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ όσο και μεταξύ της ΔΕΠΑ και του ΔΕΣΦΑ. Η Σύμβαση για την προμήθεια φυσικού αερίου μεταξύ της ΔΕΠΑ και της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ (η «Σύμβαση ΔΕΠΑ-ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ»)46 υπεγράφη την 09.05.2008 μεταξύ των δύο ως άνω εταιριών και αφορά την προμήθεια, μεταφορά και πώληση φυσικού αερίου από τη ΔΕΠΑ στην ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ για τις ανάγκες του Σταθμού Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ. Η Σύμβαση ορίζει ως έναρξη ισχύος την […]47 και λήξεως την […]48. Το φυσικό αέριο παραδίδεται στο Σημείο Εξόδου AdG49. Η Συμβατική Τιμή ορίζεται ως το άθροισμα της Τιμής Προμήθειας του Προϊόντος και της Χρέωσης Μεταφοράς, ο τρόπος υπολογισμού των οποίων περιγράφεται αναλυτικά στη Σύμβαση50. Στη Σύμβαση καθορίζεται, επίσης, η Ετήσια Συμβατική Ποσότητα φυσικού αερίου51, επί τη βάσει της οποίας προσδιορίζεται η Ελάχιστη Ετήσια Ποσότητα, την οποία η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ υποχρεούται να πληρώσει ανεξαρτήτως παραλαβής52. Η Σύμβαση περιλαμβάνει ειδικές προβλέψεις σχετικά με τις προδιαγραφές που θα πρέπει να πληροί το φυσικό αέριο53, τις μετρήσεις και τον έλεγχο του παραδιδόμενου φυσικού αερίου54, την τιμολόγηση και τον τρόπο πληρωμής55 και, τέλος, όρους για την επίλυση τυχόν ανακυπτουσών διαφορών, είτε με διορισμό εμπειρογνώμονα είτε με υποβολή σε διαιτησία56. 53. Σχετικές με τα υπό εξέταση πραγματικά περιστατικά είναι, ωστόσο, και οι υπ’ αριθμ. Τ-0001/21.12.2007 και Τ-0006/06.07.2010 Συμβάσεις μεταξύ της ΔΕΠΑ και του ΔΕΣΦΑ για τη Μεταφορά Φυσικού Αερίου (από κοινού η «Σύμβαση ΔΕΠΑΔΕΣΦΑ»)57. 54. Η υπ’ αριθμ. Τ-0001 Σύμβαση Μεταφοράς Φυσικού Αερίου υπεγράφη την 21.12.2007 μεταξύ των ΔΕΠΑ και ΔΕΣΦΑ, δυνάμει της πρότυπης σύμβασης μεταφοράς, η οποία 46 Βλ. το υπ’ αρ. πρωτ. (ΡΑΕ) Ι-107632/17.02.2010 έγγραφο της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ προς τη ΡΑΕ για την κοινοποίηση στην τελευταία αντιγράφου της Σύμβασης Προμήθειας ΦΑ μεταξύ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ και ΔΕΠΑ, το οποίο διαβιβάστηκε στην υπηρεσία μας από τη ΡΑΕ, στο πλαίσιο της Πρώτης Καταγγελίας. 47 Βλ. όρο Ε.4.1. της Σύμβασης ΔΕΠΑ - ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, […]. 48 Δηλαδή για χρονικό διάστημα […]. 49 Βλ. όρο Ε.3.1 της Σύμβασης. Βλ. και Παράρτημα 4 της Σύμβασης ΔΕΠΑ - ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, όπου αναφέρεται ότι […]. 50 Βλ. όρο Ε.8.1 και Παράρτημα 1 της Σύμβασης. […]. 51 Βλ. όρο Ε.6 της Σύμβασης. 52 Βλ. όρο Ε.7, αυτού του τύπου οι προβλέψεις είναι γνωστές ως ρήτρες «take or pay». 53 Βλ. όρο Γ3 και Παράρτημα 2 της Σύμβασης. 54 Βλ. όρο Γ.4 της Σύμβασης. 55 Βλ. όρο Γ.5. Βλ. συναφώς και όρος Γ. 6 […]. 56 Βλ. όρους Γ.9 και Γ.10 της Σύμβασης. 57 Τα αντίγραφα των συμβάσεων προσκομίστηκαν στη ΓΔΑ της ΕΑ στο πλαίσιο της από 4.10.2010 κατάθεσης […]. 27 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εκδόθηκε με την υπ’ αριθμ. Δ1/1227/18.01.2007 απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης58, με ισχύ από την […]59. Αντικείμενο της Σύμβασης είναι η παροχή από το ΔΕΣΦΑ στη ΔΕΠΑ υπηρεσιών μεταφοράς φυσικού αερίου60. Το αντάλλαγμα για την παροχή των υπηρεσιών μεταφοράς υπολογίζεται και τιμολογείται κατά τα προβλεπόμενα στον Κώδικα ΕΣΦΑ, το Τιμολόγιο Χρήσης ΕΣΦΑ61 και τις κατ’ εξουσιοδότηση του Νόμου εκδιδόμενες διατάξεις62. Η Σύμβαση περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, αναλυτική περιγραφή της δεσμευμένης μεταφορικής ικανότητας στα σημεία εισόδου (Σιδηρόκαστρο, Αγία Τριάδα και Κήποι) και σε σημεία εξόδου μονάδων ηλεκτροπαραγωγής και λοιπών πελατών [MWh/Ημέρα]63. Η δέσμευση της δυναμικότητας των σημείων εξόδου από τη ΔΕΠΑ περιελάμβανε και τη δέσμευση μεταφορικής ικανότητας παραλαβής 21.439,170 MWh/ημέρα στο Σημείο AdG, που αντιστοιχούσε, όπως προαναφέρθηκε, στο 80% της μεταφορικής δυνατότητας στο συγκεκριμένο σημείο. 55. Σύμφωνα με τα αρ. 2 και 17.3 της ως άνω Υπουργικής Απόφασης,64 καθώς και το άρθρο 110 του εν συνεχεία θεσπισθέντος Κώδικα Διαχείρισης του ΕΣΦΑ65, σε περίπτωση αλλαγής του κανονιστικού πλαισίου και μετά την έγκριση της πρότυπης σύμβασης, τα πρόσωπα που έχουν συνάψει σύμβαση μεταφοράς με το ΔΕΣΦΑ υποχρεούνται να τροποποιήσουν τις συμβάσεις τους κατά τρόπο ώστε αυτές να εναρμονίζονται με την εν λόγω πρότυπη σύμβαση μεταφοράς66. Ακολούθως, κατόπιν 58 ΥΑ Δ1/1227/18.01.2007 «Καθορισμός διαδικασίας σύναψης, περιεχομένου και όρων των συμβάσεων για την άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης και για τη χρήση του Εθνικού Συστήματος Φυσικού αερίου» (ΦΕΚ Β΄ 135/05.02.2007). 59 Όρος 3 της Τ-0001 Σύμβασης. 60 Όρος 1 της Τ-0006 Σύμβασης και όρος 2 της Τ-0001 Σύμβασης. 61 Παρότι δεν ορίζεται στη Σύμβαση Τ-0006 εικάζεται ότι πρέπει να νοείται το Τιμολόγιο Μεταφοράς το οποίο ορίζεται στην υπ’ αριθμ. 4955/2006 απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης «Ορισμός τιμολογίου μεταφοράς φυσικού αερίου και αεριοποίησης ΥΦΑ» ΦΕΚ Β΄360/27.03.2006. 62 Όρος 4 της υπ’ αριθμ. Τ-0006 Σύμβασης και όρος 6 της υπ’ αριθμ. Τ-0001 Σύμβασης. 63 Παράρτημα 2 της υπ’ αριθμ. Τ-0006 και της υπ’ αριθμ. Τ-0001 Σύμβασης. 64 Ο όρος 17.3 της επισυναπτόμενης στην ΥΑ πρότυπης σύμβασης προέβλεπε ότι «Σε περίπτωση αλλαγής του κανονιστικού πλαισίου που διέπει τη λειτουργία και διαχείριση του ΕΣΦΑ, σύμφωνα με όσα αναφέρονται υπό στοιχείο Ζ΄ του προοιμίου της παρούσας, τα μέρη αναγνωρίζουν ότι το νέο αυτό κανονιστικό πλαίσιο θα διέπει εφεξής και την παρούσα σύμβαση και οφείλουν να αναπροσαρμόσουν τη σύμβαση αυτή εντός προθεσμίας 3 μηνών ή εντός της προθεσμίας που τυχόν θα προβλέπεται στις σχετικές κανονιστικές πράξεις. Στην περίπτωση της παρούσας παραγράφου, ο Χρήστης διατηρεί το δικαίωμα να καταγγείλει αζημίως την παρούσα εντός της προθεσμίας του προηγούμενου εδαφίου, έπειτα από προηγούμενη εξόφληση κάθε οφειλής έναντι του Διαχειριστή». 65 Υπουργική απόφαση υπ’αριθμ. Δ1/Α/5346/2010, ΦΕΚ Β΄ 379/01.04.2010. 66 Σύμφωνα με τον Κώδικα Διαχείρισης ΕΣΦΑ προβλέπεται ότι οι υπηρεσίες μεταφοράς ΦΑ παρέχονται στους χρήστες του ΕΣΦΑ χωρίς διακρίσεις και απαιτείται η σύναψη Σύμβασης Μεταφοράς μεταξύ Διαχειριστή και Χρήστη (άρθρο 7 του Κώδικα). Η σύμβαση αυτή συνάπτεται για χρονική περίοδο τουλάχιστον μιας μέρας (άρθρο 8 του Κώδικα), ενώ ο Χρήστης είναι δυνατό να αιτηθεί και να πετύχει τη μεταβολή της μεταφορικής ικανότητας που ο ίδιος δεσμεύει (άρθρο 11 του Κώδικα). Ταυτόχρονα, σε περίπτωση μη χρήσης της μεταφορικής ικανότητας από τον Χρήστη, ο Διαχειριστής 28 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ μεταβολής του νομοθετικού πλαισίου (έκδοση Κώδικα Διαχείρισης ΕΣΦΑ67, έγκριση νέων πρότυπων συμβάσεων κτλ.) τροποποιήθηκε η ως άνω υπ’ αριθμ. Τ-0001/2007 Σύμβαση με την υπ’ αριθμ. Τ-0006/2010 Σύμβαση Mεταφοράς68. έχει τη δυνατότητα να προβεί σε υποχρεωτική μεταβολή της (άρθρο 12 του Κώδικα), ενώ ταυτόχρονα προβλέπεται η εκχώρηση της Δεσμευμένης Μεταφορικής Ικανότητας από το Χρήστη που την έχει δεσμεύσει, σε άλλον Χρήστη (άρθρο 14 του Κώδικα). Τέλος, προβλέπεται η δυνατότητα αποδέσμευσης μη χρησιμοποιηθείσας Δεσμευμένης Μεταφορικής Ικανότητας με αιτιολογημένη απόφαση του Διαχειριστή (άρθρο 15 του Κώδικα). 67 Βλ. Κώδικα Διαχείρισης ΕΣΦΑ: Άρθρο 7 «Υπηρεσίες Μεταφοράς»: «1. Ο Διαχειριστής υποχρεούται να παρέχει στους Χρήστες, κατά τους ειδικότερους όρους και προϋποθέσεις του Κώδικα, τις ακόλουθες Υπηρεσίες Μεταφοράς κατά τον πλέον οικονομικό, διαφανή και άμεσο τρόπο, χωρίς διακρίσεις μεταξύ των Χρηστών και των κατηγοριών Χρηστών: Α) Παραλαβή από τον Διαχειριστή Ποσότητας Φυσικού Αερίου από ένα ή περισσότερα Σημεία Εισόδου. Β) Μεταφορά της Ποσότητας Φυσικού Αερίου μέσω του ΕΣΜΦΑ. Γ) Παράδοση Ποσότητας Φυσικού Αερίου από το Διαχειριστή σε ένα ή περισσότερα Σημεία Εξόδου. Δ) Εκτέλεση των αναγκαίων μετρήσεων μέσω των μετρητικών διατάξεων στα Σημεία Εισόδου και Εξόδου. 2. Για την παροχή των Υπηρεσιών Μεταφοράς απαιτείται η σύναψη Σύμβασης Μεταφοράς Φυσικού Αερίου μεταξύ του Διαχειριστή και του Χρήστη». Άρθρο 8: «Σύμβαση Μεταφοράς Φυσικού Αερίου»: «1. Η Σύμβαση Μεταφοράς Φυσικού Αερίου (Σύμβαση Μεταφοράς) συνάπτεται μεταξύ: Α) Του Διαχειριστή. Β) Προσώπων εγγεγραμμένων στο Μητρώο Χρηστών του ΕΣΦΑ, κατά το άρθρο 13 του Νόμου. 2. Η Σύμβαση Μεταφοράς συνάπτεται για χρονική περίοδο τουλάχιστον μίας
(1)Ημέρας ή για ακέραια πολλαπλάσια αυτής.
- Η Σύμβαση Μεταφοράς καταρτίζεται εγγράφως, σύμφωνα με την πρότυπη σύμβαση η οποία εκδίδεται κατά τα οριζόμενα στην περίπτωση α) της παραγράφου 2 του άρθρου 8 του Νόμου (Πρότυπη Σύμβαση Μεταφοράς ) […]». Άρθρο 11: «Μεταβολή Δεσμευμένης Μεταφορικής Ικανότητας κατόπιν αιτήματος Χρήστη Μεταφοράς»: «
- Κατά τη διάρκεια ισχύος της Σύμβασης Μεταφοράς, Χρήστης Μεταφοράς δικαιούται να αιτηθεί τη μεταβολή της Μεταφορικής Ικανότητας που δεσμεύει, στις ακόλουθες περιπτώσεις: Α) Στην αρχή κάθε Έτους, εφόσον η διάρκεια ισχύος της Σύμβασης υπερβαίνει τους δώδεκα
(12)μήνες, με την επιφύλαξη των οριζομένων στην παράγραφο 2. Για τη μεταβολή της Δεσμευμένης Μεταφορικής Ικανότητας ο Χρήστης υποβάλλει εγγράφως σχετικό αίτημα στο Διαχειριστή, τουλάχιστον δεκαπέντε
(15)ημέρες πριν τη λήξη κάθε Έτους. Ο Διαχειριστής απαντά αιτιολογημένα στο Χρήστη εντός προθεσμίας πέντε
(5)ημερών. […]». Άρθρο 12: «Υποχρεωτική Μεταβολή Δεσμευμένης Μεταφορικής Ικανότητας Χρήστη Μεταφοράς»: «
- Κατά τη διάρκεια ισχύος της Σύμβασης Μεταφοράς, η Δεσμευμένη Μεταφορική Ικανότητα Χρήστη Μεταφοράς μεταβάλλεται υποχρεωτικά από τον Διαχειριστή, εφόσον συντρέχουν οι λόγοι και έχει ακολουθηθεί η διαδικασία εφαρμογής των άρθρα [15], [16] και [18].
- Οι περιπτώσεις μεταβολής της Δεσμευμένης Μεταφορικής Ικανότητας του Χρήστη Μεταφοράς κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο αυτό, δεν συνιστούν μεταβολή για την οποία απαιτείται έγγραφη τροποποίηση της Σύμβασης Μεταφοράς Φυσικού Αερίου. […]». Άρθρο 14: «Εκχώρηση Δεσμευμένης Μεταφορικής Ικανότητας»: «
- Κάθε Χρήστης Μεταφοράς (Εκχωρών Χρήστης ) μπορεί να εκχωρήσει σε άλλο Χρήστη Μεταφοράς (Εκδοχέας Χρήστης), το σύνολο ή μέρος της Μεταφορικής Ικανότητας που έχει δεσμεύσει σε Σημείο Εισόδου ή Εξόδου (Εκχωρούμενη Δεσμευμένη Μεταφορική Ικανότητα ).
- Εκχώρηση Δεσμευμένης Μεταφορικής Ικανότητας προϋποθέτει προηγούμενη έγγραφη συναίνεση του Διαχειριστή, στην περίπτωση που ο Εκχωρών και ο Εκδοχέας Χρήστης συμφωνούν ότι ο Εκδοχέας Χρήστης υπεισέρχεται πλήρως στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του Εκχωρούντος Χρήστη που απορρέουν από τις διατάξεις του Κώδικα και τους όρους της Σύμβασης Μεταφοράς και καθίσταται αποκλειστικά υπεύθυνος έναντι του Διαχειριστή για την εκπλήρωση των τελευταίων και ιδίως αυτών που αφορούν στην Εξισορρόπηση Φορτίου και στην πληρωμή του ισχύοντος Τιμολογίου Χρήσης του ΕΣΦΑ. […]». 29 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Η υπ’ αριθμ. Τ-0006/2010 τροποποιημένη - προσαρμοσμένη στις διατάξεις του Κώδικα Διαχείρισης ΕΣΦΑ σύμβαση μεταφοράς ΦΑ μεταξύ ΔΕΠΑ - ΔΕΣΦΑ διατήρησε τις δεσμευμένες από τη ΔΕΠΑ δυναμικότητες στα σημεία εισόδου και εξόδου του ΕΣΦΑ, στο πρότυπο της προηγούμενης σύμβασης, όπως αυτές περιγράφονται αναλυτικά στα παραρτήματα των δύο συμβάσεων
- Ειδικότερα, σύμφωνα και με την τροποποιημένη σύμβαση, η ΔΕΠΑ διατήρησε τη δεσμευμένη μεταφορική ικανότητα παραλαβής 21.439,170 MWh/ημέρα στο Σημείο Εξόδου AdG, που αντιστοιχούσε στο 80% της μεταφορικής δυνατότητας στο συγκεκριμένο σημείο. Σημειώνεται, ότι η τροποποιημένη σύμβαση υπογράφηκε σε χρόνο μεταγενέστερο του Άρθρο 15: «Αποδέσμευση μη χρησιμοποιηθείσας Δεσμευμένης Μεταφορικής Ικανότητας»: «
- Με αιτιολογημένη απόφαση του Διαχειριστή μετά από έγκριση της ΡΑΕ, σύμφωνα με τη διάταξη της παραγράφου 5 του άρθρου 12 του Νόμου, δύναται να αποδεσμεύεται το σύνολο ή τμήμα της Μεταφορικής Ικανότητας την οποία έχει δεσμεύσει Χρήστης Μεταφοράς σε Σημείο Εισόδου ή Εξόδου και η οποία, λαμβανομένων υπόψη και των εκάστοτε μεταβολών της Δεσμευμένης Μεταφορικής Ικανότητας κατά τα άρθρα [11] και [12], δεν χρησιμοποιήθηκε, εφόσον η μη χρησιμοποίηση αυτής έχει δυσμενή επίδραση στην αποτελεσματική διαχείριση του ΕΣΜΦΑ και ιδίως στην δυνατότητα πρόσβασης τρίτων σε αυτό, στην οικονομική αποτελεσματικότητα αυτού, στην ασφάλεια εφοδιασμού και στη δυνατότητα παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας και εφόσον ο Χρήστης Μεταφοράς δεν αιτιολόγησε εμπρόθεσμα ή δεν αιτιολόγησε επαρκώς τη μη χρησιμοποίηση της Μεταφορικής Ικανότητας που έχει δεσμεύσει στο εν λόγω Σημείο.
- Μη χρησιμοποιηθείσα Μεταφορική Ικανότητα δύναται να αποδεσμεύεται, σύμφωνα με τη διαδικασία της παραγράφου [1], στις ακόλουθες, ιδίως, περιπτώσεις: Α) Σε περίπτωση που Χρήστης Μεταφοράς δεν χρησιμοποίησε το σύνολο ή τμήμα της Μεταφορικής Ικανότητας την οποία έχει δεσμεύσει σε Σημείο Εισόδου ή Εξόδου για χρονικό διάστημα τουλάχιστον δώδεκα
(12)συνεχόμενων Μηνών». Άρθρο 16: «Αποδέσμευση μη χρησιμοποιούμενης Δεσμευμένης Μεταφορικής Ικανότητας Παραλαβής»: «
- Στην περίπτωση που Χρήστης υποβάλλει αίτηση για δέσμευση Μεταφορικής Ικανότητας Παραλαβής σε Σημείο Εξόδου προκειμένου να εξυπηρετήσει Πελάτη, τον οποίο εξυπηρετεί άλλος Χρήστης Μεταφοράς και: Α) Ο αιτών Χρήστης προσκομίζει έγγραφη δήλωση του Πελάτη ή του Προμηθευτή του Πελάτη ότι, ο Πελάτης ή ο Προμηθευτής του θα εξυπηρετείται από τον αιτούντα Χρήστη και ότι θα σταματήσει να εξυπηρετείται από τον άλλο Χρήστη Μεταφοράς ή δεν θα εξυπηρετείται από αυτόν για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, και Β) Η διαθέσιμη Μεταφορική Ικανότητα Παραλαβής στο Σημείο Εξόδου δεν είναι επαρκής, ο Διαχειριστής αποδεσμεύει, με αιτιολογημένη απόφαση του μετά από έγκριση της ΡΑΕ, σύμφωνα με τη διάταξη της παραγράφου 5 του άρθρου 12 του Νόμου, από τον Χρήστη Μεταφοράς ο οποίος εξυπηρετούσε μέχρι τώρα τον Πελάτη ή τον Προμηθευτή του, την Μεταφορική Ικανότητα Παραλαβής η οποία απαιτείται για την εξυπηρέτηση του Πελάτη ή του Προμηθευτή του και αντίστοιχα δεσμεύει υπέρ του αιτούντος Χρήστη, Μεταφορική Ικανότητα Παραλαβής ίσου μεγέθους στο σχετικό Σημείο Εξόδου, για το χρονικό διάστημα που αναφέρεται στη δήλωση του Πελάτη ή του Προμηθευτή του Πελάτη.
- Για την πραγματοποίηση της ανωτέρω μεταβίβασης δεν απαιτείται η συναίνεση του Χρήστη Μεταφοράς από τον οποίο αποδεσμεύεται η Μεταφορική Ικανότητα Παραλαβής.
- Ο Διαχειριστής πιστώνει το Χρήστη Μεταφοράς από τον οποίο αποδεσμεύεται η Μεταφορική Ικανότητα Παραλαβής με το αναλογούν ποσό που ο Χρήστης αυτός είχε καταβάλει βάσει της χρέωσης δυναμικότητας του Τιμολογίου Χρήσης του ΕΣΦΑ και χρεώνει τον αιτούντα Χρήστη με το ποσό αυτό, σύμφωνα με το Τιμολόγιο Χρήσης του ΕΣΦΑ». 68 Έγκριση των συμβάσεων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου και Χρήσης εγκατάστασης Υ.Φ.Α. που υποβλήθηκαν από τον Δ.Ε.Σ.Φ.Α. Α.Ε ΦΕΚ Β΄ 480/20.04.
- Προσφάτως δε εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. 126/2012 απόφαση της ΡΑΕ με θέμα «Έγκριση συμβάσεων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου & Χρήσης Εγκατάστασης ΥΦΑ που υποβλήθηκαν από τον ΔΕΣΦΑ ΑΕ» (ΦΕΚ Β΄ 907/23.3.2012). 69 Βλ. Παράρτημα Α2 της υπ’ αριθμ. Τ-0001 Σύμβασης και Έντυπο Τεχνικών Στοιχείων της υπ’ αριθμ. Τ-0006 Σύμβασης. 30 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ αιτήματος της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ προς τη ΔΕΠΑ για τη μη δέσμευση από την τελευταία δυναμικότητας στο Σημείο AdG για λογαριασμό της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι δεν λήφθηκε υπόψη από τη ΔΕΠΑ το αίτημα της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ να δεσμεύει η ίδια τη μεταφορική ικανότητα στο Σημείο AdG, υπογράφοντας προς τούτο συμβάσεις με τον ΔΕΣΦΑ. VΙI.
- Τα υπό εξέταση γεγονότα
- Ενόψει της σύναψης σύμβασης με αλλοδαπό προμηθευτή, η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ζήτησε, με την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΡΑΕ Ι-97652/23.9.2009 αίτησή της προς τη ΡΑΕ την εγγραφή της στο Μητρώο Χρηστών του ΕΣΦΑ και με τις υπ’ αριθμ. πρωτ. ΔΕΣΦΑ 0072334/7.10.2009 και 0072335/7.10.2009 αιτήσεις της προς το ΔΕΣΦΑ, τη σύναψη των αναγκαίων Συμβάσεων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου (για το Σημείο Εξόδου AdG) και χρήσης εγκατάστασης ΥΦΑ
- Με την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΔΕΣΦΑ 0073929/6.11.2009 επιστολή της, η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ είχε ήδη γνωστοποιήσει εγγράφως στον ΔΕΣΦΑ την πρόθεσή της να προμηθευτεί υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), ποσότητας 65.000m3, προερχόμενο από την Αλγερία, με ημερομηνία παράδοσης μεταξύ 29.11.2009 – 2.12.
- Προϋπόθεση για την πραγμάτωση της προμήθειας αυτής ήταν η διασφάλιση της δυνατότητας παραλαβής του συγκεκριμένου φορτίου από την εγκατάσταση ΥΦΑ της Ρεβυθούσας και εν συνεχεία η μεταφορά του στο Σημείο Εξόδου AdG, το οποίο εξυπηρετεί την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ.
- Από τα παραπάνω σαφώς προκύπτει, ότι προηγείτο χρονικά η ενημέρωση της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ προς τον ΔΕΣΦΑ σχετικά με την άφιξη καραβιού με LNG στις αρχές Δεκεμβρίου, και με βάση την αρχή της χρονικής προτεραιότητας θα έπρεπε η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ να εξυπηρετηθεί πρώτη. Ο ισχυρισμός της ΔΕΠΑ71 περί πρωθύστερης αιτήσεως - ενημέρωσής της για τη χρησιμοποίηση των εγκαταστάσεων του ΕΣΦΑ στη Ρεβυθούσα κατά τις ίδιες ημερομηνίες, δεν μπορεί να γίνει δεκτός. Συγκεκριμένα, η ΔΕΠΑ ισχυρίστηκε ότι η ίδια ενημέρωσε τον ΔΕΣΦΑ για την άφιξη φορτίου με LNG στις 6.11.2009, ενώ η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ενημέρωσε τον ΔΕΣΦΑ στις 9.11.2009 για την άφιξη του δικού της φορτίου με LNG. Από το έγγραφο, ωστόσο, που επισυνάπτει η ΔΕΠΑ, προκειμένου να αποδείξει τον σχετικό ισχυρισμό και από τα στοιχεία του 70 Σύμφωνα με το υπ’ αριθμ. πρωτ. Ο-37515/14.10.2009 έγγραφο της ΡΑΕ προς την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, η τελευταία, ως κάτοχος άδειας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και κατ’ επέκταση ως Επιλέγων Πελάτης βάσει του άρθρου 25 του ν. 3428/2005, μπορούσε να συνάψει Σύμβαση Μεταφοράς Φυσικού Αερίου με το ΔΕΣΦΑ, πριν την εγγραφή της στο Μητρώο Χρηστών ΕΣΦΑ, σύμφωνα με τις διατάξεις της υπ’ αριθμ. Δ1/1227/2007 απόφασης του Υπουργού Ανάπτυξης «Καθορισμός διαδικασίας σύναψης, περιεχομένου και όρων των συμβάσεων για την άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης και για τη χρήση του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου» (ΦΕΚ Β’ 135/5.2.2007), όπως ισχύει. 71 Βλ. υπ’ αριθμ πρωτ. 3391/7.6.2011 υπόμνημα της ΔΕΠΑ προς την ΕΑ, σελ.
- 31 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ φακέλου προκύπτει σαφώς, ότι η ΔΕΠΑ ζήτησε και ενημέρωσε εγγράφως τον ΔΕΣΦΑ για την εκφόρτωση δύο φορτίων LNG μόλις στις 16.11.2009 (και όχι στις 6.11.2009)
- Αντίστοιχα, η αίτηση της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ για εκφόρτωση LNG στη Ρεβυθούσα έλαβε χώρα στις 6.11.2009 σε προγενέστερο χρονικό σημείο, δηλαδή, από εκείνο της ΔΕΠΑ
- Για το λόγο αυτό ο ΔΕΣΦΑ δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί, ότι αδυνατούσε αντικειμενικά να παράσχει πρόσβαση στην ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, επειδή με βάση την αρχή της χρονικής προτεραιότητας θα έπρεπε να την παράσχει στη ΔΕΠΑ.
- Διευκρινίζεται μάλιστα, ότι όπως επιβεβαιώνεται και από την κατάθεση […], το καράβι με LNG για λογαριασμό μίας εκ των εταιρειών θα δέσμευε τις εγκαταστάσεις στη Ρεβυθούσα για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθιστώντας αδύνατη την εκφόρτωση του LNG για λογαριασμό της άλλης, κατά την επίμαχη περίοδο και συνεπώς ήταν απαραίτητη η εφαρμογή της αρχής της χρονικής προτεραιότητας
- Με το υπ’ αριθμ. πρωτ. 027349/10.11.2009 έγγραφο του ΔΕΣΦΑ, ο ίδιος ενημέρωσε πάντως την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ για τη συμβατότητα του συγκεκριμένου φορτίου και τη δυνατότητα υποδοχής του στην εγκατάσταση ΥΦΑ της Ρεβυθούσας κατά τις ως άνω ημερομηνίες, διαβεβαιώνοντάς την εγγράφως, ότι «ο ΔΕΣΦΑ διαθέτει την τεχνική δυνατότητα παραλαβής του φορτίου περίπου εξήντα πέντε χιλιάδων (65.000) κυβικών μέτρων ΥΦΑ στις 2 Δεκεμβρίου 2009».
- Προηγουμένως, μάλιστα, στην υπ’ αριθμ. πρωτ. 027290/9.11.2009 επιστολή του προς την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, με την οποία ο ΔΕΣΦΑ ζητούσε στοιχεία για το φορτίο LNG, προκειμένου να βεβαιώσει ότι πληροί την τεχνική δυνατότητα παραλαβής του φορτίου, ο ίδιος ανέφερε ότι η εταιρία ΔΕΠΑ Α.Ε., με την υπ’ αριθμ. Τ-0001/21.12.07 Σύμβαση Μεταφοράς Φυσικού Αερίου που έχει συνάψει με τον ίδιο, έχει δεσμεύσει στο Σημείο Εξόδου AdG Μεταφορική Ικανότητα Παραλαβής ίση με 21.439,170 MWh Ημέρα (80% της τεχνικά μέγιστης Μεταφορικής Ικανότητας Παραλαβής στο Σημείο αυτό) έως και την 31η Μαρτίου
- Δηλαδή, στην επιστολή του ο ΔΕΣΦΑ κατέληγε, ότι ο 72 Βλ. και την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΡΑΕ Ι-124316 αίτηση του ΔΕΣΦΑ για ακύρωση της υπ’ αριθμ. 4225/2009 απόφασης της ΡΑΕ σχετικά με την αποδέσμευση δυναμικότητας στο AdG, σελ. 108, όπου επιβεβαιώνεται ότι η ημερομηνία ενημέρωσης της ΔΕΠΑ στο ΔΕΣΦΑ για την εκφόρτωση LNG στη Ρεβυθούσα για λογαριασμό της ΔΕΠΑ ήταν 16.11.
- Πιο συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι: «Η ΔΕΠΑ, με το από 16.11.2009 ηλεκτρονικό μήνυμά της, που εστάλη στον ΔΕΣΦΑ πριν την έκδοση της υπ’ αριθμ. 4225/2009 αποφάσεως της ΡΑΕ, είχε ήδη δηλώσει ότι πρόκειται να πραγματοποιήσει εκφορτώσεις δύο φορτίων υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (στις 5.12.2009 και στις 24.12.2009) στον τερματικό σταθμό Ρεβυθούσας, χωρητικότητας 74.000 κυβικών μέτρων εκάστου.» 73 Βλ. την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΔΕΣΦΑ 0073929/6.11.2009 επιστολή της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ προς το ΔΕΣΦΑ. 74 Ωστόσο, όπως προαναφέρθηκε, ο ισχυρισμός […] ότι προηγείτο η δήλωση της ΔΕΠΑ στον ΔΕΣΦΑ έναντι εκείνης της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ για την άφιξη του φορτίου, διαψεύδεται από το ίδιο το επισυναπτόμενο της κατάθεσης έγγραφο (βλ. την από 16.11.2009 ηλεκτρονική επιστολή). 75 Βλ. την υπ’ αριθμ. πρωτ. 027290/9.11.2009 επιστολή του ΔΕΣΦΑ. 32 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ίδιος δεν ήταν δυνατό να διαθέσει άμεσα τη δυναμικότητα αυτή στην εταιρία ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, για λόγους συμφόρησης στο σημείο AdG (και όχι για λόγους συμφόρησης των εγκαταστάσεων στη Ρεβυθούσα).
- Ειδικότερα, ο ΔΕΣΦΑ ανέφερε στην ανωτέρω επιστολή του, ότι βάσει του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου, η ανωτέρω Μεταφορική Ικανότητα Παραλαβής στο σημείο AdG ήταν δυνατό να αποδεσμευτεί πριν τη λήξη της προαναφερόμενης σύμβασης, μόνο με τη σύμφωνη γνώμη της ΔΕΠΑ. Η έλλειψη «προς το παρόν» ελεύθερης δυναμικότητας στο ως άνω σημείο εξόδου μνημονευόταν και στην υπ’ αριθμ. πρωτ. ΔΕΣΦΑ 027349/10.11.2009 επιστολή του προς την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ. Με αυτό τον τρόπο φαίνεται ο ΔΕΣΦΑ να παρότρυνε την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ να λάβει τη σύμφωνη γνώμη της ΔΕΠΑ για την αποδέσμευση της δυναμικότητας.
- Σε συνέχεια των ανωτέρω, η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ γνωστοποίησε στη ΔΕΠΑ με την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΔΕΠΑ 757757/12.11.2009 επιστολή της την πρόθεσή της να μην προμηθευτεί από αυτήν ΦΑ αέριο στο πλαίσιο της προαναφερόμενης από 9.5.2008 σχετικής σύμβασης προμήθειας ΦΑ, για το χρονικό διάστημα από 3.12.2009 και ώρα 8.00 π.μ. έως 7.1.2010 και ώρα 8.00 π.μ. και την επιλογή της να προμηθευτεί, για αυτό το χρονικό διάστημα, φυσικό αέριο από τρίτο προμηθευτή, για το οποίο είχε ήδη εξασφαλίσει από τον ΔΕΣΦΑ τη δυνατότητα παραλαβής του στις εγκαταστάσεις της Ρεβυθούσας.
- Η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ επισήμανε, επίσης, στη ΔΕΠΑ, πως «κατά τις ανωτέρω ημερομηνίες η ΔΕΠΑ δεν θα χρησιμοποιήσει τη δεσμευμένη υπέρ της Εταιρείας μας και για να ικανοποιούνται οι ανάγκες της εταιρείας μας μεταφορική ικανότητα στο Σημείο Εξόδου AdG». Ενόψει των ανωτέρω, η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ζήτησε από τη ΔΕΠΑ να γνωστοποιήσει στον ΔΕΣΦΑ, ότι για το ανωτέρω χρονικό διάστημα, κατά το οποίο δεν θα πραγματοποιηθεί μεταφορά φυσικού αερίου μέσω της ΔΕΠΑ για λογαριασμό της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ προς το Σημείο Εξόδου AdG και κατά το οποίο η ΔΕΠΑ δεν θα χρησιμοποιήσει τη μεταφορική ικανότητα που έχει δεσμεύσει για λογαριασμό της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ είναι δικαιούχος της δεσμευμένης δυναμικότητας. Εναλλακτικά, να δηλώσει η ΔΕΠΑ προς τον ΔΕΣΦΑ τη σύμφωνη γνώμη της χρησιμοποιήσεως για το εν λόγω χρονικό διάστημα της δυναμικότητας στο συγκεκριμένο σημείο εξόδου από την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, ή τέλος, να προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες προκειμένου να εκχωρηθεί νομίμως στην ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ η δεσμευμένη μεταφορική δυναμικότητα για αυτό το χρονικό διάστημα, σύμφωνα με τα παραπάνω.
- Από τις υπ’ αριθμ πρωτ. 682171/13.11.2009, 682252/18.11.2009 και 682364/23.11.2009 επιστολές της, προκύπτει ότι η ΔΕΠΑ απέρριψε το σχετικό αίτημα της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, κατ’ αρχήν θεωρώντας ότι κάτι τέτοιο δεν ήταν σύμφωνο με τη 33 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ μεταξύ της ΔΕΠΑ και της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ υπογεγραμμένη σύμβαση, καθώς η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ δεν είχε ως εκείνη τη στιγμή, αλλά και με βάση υπολογισμούς της ΔΕΠΑ, ως το τέλος του χρόνου δεν θα ήταν σε θέση να απορροφήσει την συμφωνημένη στη σύμβαση ελάχιστη ποσότητα ΦΑ […]
- Συνδέοντας δε το ζήτημα της δέσμευσης μεταφορικής ικανότητας με το διάφορο ζήτημα της υποχρέωσης της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ να παραλάβει συγκεκριμένη ποσότητα φυσικού αερίου από αυτήν, η ΔΕΠΑ ισχυρίστηκε ότι η τυχόν αποδέσμευση δυναμικότητας στο Σημείο AdG, θα είχε δυσμενείς οικονομικές συνέπειες για την ίδια, επειδή θα αναγκαζόταν να παραβιάσει δικές της συμβάσεις με προμηθευτές της.
- Ο ισχυρισμός αυτός φαίνεται να επιβεβαιώνεται όσον αφορά τη ρήτρα take or pay της σύμβασης ΔΕΠΑ με τη […]
- Από την απάντηση της ΔΕΠΑ προς την Υπηρεσία τεκμηριώνεται ότι η ελάχιστη ετήσια συμφωνημένη ποσότητα που προβλεπόταν στη σύμβαση καλύφθηκε οριακά για το 2009 και πως αυτό δεν θα ήταν εφικτό στην 76 Πιο συγκεκριμένα, η ΔΕΠΑ αναφέρει στην υπ’ αριθμ πρωτ. 682252/18.11.2009 επιστολή της ότι «…η από 9-5-2008 Σύμβαση Πώλησης ΦΑ που έχει συνάψει η ΔΕΠΑ με την εταιρεία ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ ΑΕ είναι: α) ορισμένου χρόνου, διάρκειας […] και β) σταθερής και όχι διακοπτόμενης πώλησης (τροφοδότησης) της εταιρείας σας […] η εταιρεία σας έχει παραλάβει εντός του πρώτου δεκαμήνου του τρέχοντος έτους ποσότητα […] MWh και είναι πλέον σαφές ότι, ακόμα και με το μέγιστο δυνατό ρυθμό παραλαβών εκ μέρους σας κατά το τελευταίο 2μηνο, η εταιρεία σας δεν θα εκπληρώσει τις συμβατικές σας υποχρεώσεις, για το συγκεκριμένο έτος». Η στάση αυτή της ΔΕΠΑ αποδεικνύεται και ευθυγραμμίζεται με την άποψη […], κατά την περίοδο που διαδραματίστηκαν τα υπό εξέταση γεγονότα βλ. σχετικό απόσπασμα της από 14.3.2011 κατάθεσης […]: Ερώτηση: «Για ποιο λόγο, όταν ζητήθηκε στην εταιρεία σας, από την ΑτΕ, η αποδέσμευση δυναμικότητας στο σημείο AdG, αρνηθήκατε να συναινέσετε από τη στιγμή που ο ΔΕΣΦΑ υποστήριζε ότι με τη σύμφωνη γνώμη της εταιρείας σας θα ήταν δυνατό να πραγματοποιηθεί η αποδέσμευση;» Απάντηση: «Δεν συμφωνήσαμε στη μεταβίβαση της δυναμικότητας πρώτον γιατί υπήρχε η σύμβαση μεταξύ μας η οποία προέβλεπε μια minimum υποχρεωτική ποσότητα από μέρους τους (εκείνη την εποχή είχαν καλύψει το […] της συμφωνηθείσας ετήσιας ποσότητας του 2009) και δεύτερον εμείς είχαμε ήδη δεσμεύσει τη δυναμικότητα του αγωγού στη ΔΕΣΦΑ και πληρώναμε γι’ αυτό συν το γεγονός ότι ερχόταν το προγραμματισμένο δικό μας καράβι από την Αλγερία για τις 5 Δεκεμβρίου. Πάντα ειδικά από το 2006 και μετά που είχε αυξηθεί η αγορά υπήρχε προγραμματισμός κάλυψης ιδίως το χειμώνα λόγω αυξημένης ζήτησης. Άφιξη καραβιού σημαίνει ότι πρέπει να υπάρχει αποθηκευτικός χώρος στη Ρεβυθούσα. Ότι ο ΔΕΣΦΑ είχε ενημερωθεί είναι δεδομένο διότι ακολουθούνταν πάντα η ίδια τυπική διαδικασία. Δεν είναι απλά μια ενημέρωση είναι προαπαιτούμενο και με βάση τους διεθνείς κανόνες ασφαλείας (τι είδους καράβι θα έρθει κλπ.). Ως προς την ΑτΕ το θέμα να έρθει δικό τους αέριο, όπως είχε δικαίωμα κάθε επιλέγων πελάτης, για εμάς ετίθετο θέμα παραβίασης της συμβάσεως που είχαμε με την ΑτΕ. Η ΑτΕ δεν είχε πάρει τη minimum προβλεπόμενη ποσότητα. Από ότι θυμάμαι και στις συναντήσεις με τα στελέχη είχε τεθεί θέμα μετάθεσης της λήψης της ποσότητας αργότερα. Από ότι θυμάμαι συζητήθηκε το ζήτημα αποδέσμευσης της δυναμικότητας στο ΔΣ της ΔΕΠΑ 1-2 φορές και αποφασίστηκε ομοφώνως να προχωρήσουμε στις ενέργειες που γνωρίζετε. Το take or pay είναι διεθνής πρακτική. Σημαίνει ότι δεν παραλαμβάνω αέριο γιατί δεν μπορώ για λόγους ανωτέρας βίας, όχι ότι δεν θα πάρω επειδή βρήκα φθηνότερα. Διεθνώς τους κανόνες τους επιβάλλουν οι παραγωγοί προμηθευτές. Επίσης, είναι σημαντικό το ότι δεν υπήρχε Κώδικας αναφορικά με τη διαχείριση των εγκαταστάσεων LNG στη Ρεβυθούσα. Το σύστημα μεταφοράς και χρήσης το ορίζει η ΡΑΕ και ο ΔΕΣΦΑ δεν θα μπορούσε να κάνει κάτι σχετικά στην προκειμένη περίπτωση ελλείψει Κώδικα». 77 Διευκρινίζεται ότι οι ελάχιστες ετήσιες ποσότητες στη σύμβαση […] ανέρχονται σε […] 34 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ περίπτωση που πραγματοποιούταν η εκφόρτωση του επίμαχου πλοίου για λογαριασμό της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, το οποίο θα δέσμευε τους αποθηκευτικούς χώρους στη Ρεβυθούσα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Το στοιχείο αυτό καταδεικνύει ότι η ΔΕΠΑ είχε άμεσο όφελος από τη συμπεριφορά της θυγατρικής του εταιρίας ΔΕΣΦΑ να δημιουργήσει προσκόμματα και τελικά να αποτρέψει την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ από την παραλαβή φορτίου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στη Ρεβυθούσα.
- Με την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΔΕΣΦΑ 0074396/16.11.2009 αναφορά της η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ζήτησε από τον ΔΕΣΦΑ να αναλάβει τις υποχρεώσεις του, όπως απορρέουν από την κείμενη νομοθεσία, ήτοι, μεταξύ άλλων, (α) να κρίνει ότι η δέσμευση της μεταφορικής ικανότητας από τη ΔΕΠΑ στο Σημείο AdG δεν ισχύει για το επίμαχο χρονικό διάστημα, (β) να αποστείλει στη ΡΑΕ σχέδιο αιτιολογημένης απόφασης προς έγκριση για την αποδέσμευση της εν λόγω δυναμικότητας (ακολουθώντας τη διαδικασία που προβλεπόταν στο άρθρο 12 παρ. 5 Ν. 3428/2005), (γ) να γνωστοποιήσει στη ΡΑΕ την ύπαρξη συμφόρησης και να λάβει μέτρα για τη διαχείρισή της, και (δ) να μεριμνήσει για τη σύναψη σύμβασης μεταφοράς.
- Περαιτέρω, με την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΔΕΣΦΑ 0074736/20.11.2009 επιστολή της η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ζήτησε από τον ΔΕΣΦΑ, υπό την ιδιότητά του ως διαχειριστή του ΕΣΦΑ, να προβεί, έως την 23.11.2009, σε κατάρτιση σύμβασης υπηρεσιών μεταφοράς φυσικού αερίου. Η ταχθείσα προθεσμία παρήλθε, όμως, άπρακτη
- Στην ανωτέρω επιστολή απάντησε ο ΔΕΣΦΑ με την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΔΕΣΦΑ 205/24.11.2009 επιστολή του προς την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, επαναλαμβάνοντας, ότι ελλείψει Κώδικα Διαχείρισης ΕΣΦΑ, δεν υφίστανται οι όροι και οι τεχνικές λεπτομέρειες χρήσης εγκατάστασης ΥΦΑ, ούτε πρότυπη σύμβαση βάσει της οποίας θα μπορούσε να συναφθεί μεταξύ ΔΕΣΦΑ – ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ σύμβαση χρήσης εγκατάστασης ΥΦΑ. Αναφορικά δε με το αίτημα της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ περί κίνησης της διαδικασίας του άρθρου 12 παρ. 5 Ν. 3428/2005, όπως ίσχυε, για την αποδέσμευση δυναμικότητας που έχει δεσμευθεί και δεν χρησιμοποιείται, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Διαχείρισης ΕΣΦΑ (που δεν είχε ακόμα εκδοθεί), ανέφερε ότι δεν της παρείχετο ούτε από το νόμο ούτε από τη σύμβαση ΔΕΠΑ-ΔΕΣΦΑ τέτοιο δικαίωμα μονομερούς εκ μέρους της αποδέσμευσης δυναμικότητας και ότι κατά συνέπεια η δυνατότητα αποδέσμευσης δυναμικότητας θα υπήρχε μόνον κατόπιν συναίνεσης της ΔΕΠΑ
- 78 Βλ. σχετικά και την από 23.11.2009 εξώδικη δήλωση – πρόσκληση της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ προς το ΔΕΣΦΑ (αρ. πρωτ. ΡΑΕ Ι-101020/24.11.2009) - κοινοποιούμενη στη ΡΑΕ και στο Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, με παρόμοιο περιεχόμενο. 79 Βλ. και την από 24.11.2009 εξώδικη απάντηση του ΔΕΣΦΑ προς την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, με παρόμοιο περιεχόμενο. 35 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Με την υπ’ αριθμ. 4222/2009 απόφασή της με θέμα «Σύσταση ΡΑΕ προς το Διαχειριστή Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 3 του Ν. 3428/2005»80, η ΡΑΕ εξέδωσε σύσταση προς τον ΔΕΣΦΑ, με το ακόλουθο περιεχόμενο: «
- Σας καλούμε να εξετάσετε υπό το πρίσμα της ευρωπαϊκής και εθνικής νομοθεσίας και ιδίως των διατάξεων αφενός του Κανονισμού ΕΚ/1775/2005 και αφετέρου του Ν. 3428/2005 το ενδεχόμενο εφαρμογής της διάταξης της παραγράφου 5 του άρθρου 12 του Ν.3428/
- Σας υπενθυμίζουμε ότι θα πρέπει να παρέχετε σε όλους τους Χρήστες πρόσβαση στην εγκατάσταση Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (ΥΦΑ), υπό τους ίδιους όρους.
- Σας υπενθυμίζουμε ότι υποχρεούστε να διαθέτετε στους Χρήστες την τεχνική δυναμικότητα του ΕΣΦΑ, με τον πλέον οικονομικό και διαφανή τρόπο, ώστε να διευκολύνεται η λειτουργία της αγοράς φυσικού αερίου και να προάγεται ο ανταγωνισμός σε αυτή».
- Ακολούθως, ο ΔΕΣΦΑ έλαβε την υπ’ αριθμ. 210/30.11.2009 αιτιολογημένη απόφαση περί αποδέσμευσης της εν λόγω μεταφορικής ικανότητας, δυνάμει του άρθρου 12 παρ. 5 του Ν. 3428/2005, όπως ίσχυε. Με την απόφασή του αυτή ο ΔΕΣΦΑ αποδέχθηκε, ότι δεν απαιτούνταν η σύμφωνη γνώμη της ΔΕΠΑ για την αποδέσμευση της μεταφορικής ικανότητας, αντίθετα με όσα αρχικά διαλαμβανόταν στο υπ’ αριθμ. πρωτ. 027290/9.11.2009 έγγραφό του. Η ανωτέρω απόφαση του ΔΕΣΦΑ εγκρίθηκε με την υπ’ αριθμ. 4225/2009 απόφαση της ΡΑΕ81, σύμφωνα με το άρθρο 12 παρ. 5 του Ν. 3428/2005, όπως ίσχυε
- Στην ανωτέρω απόφαση αντέδρασε η ΔΕΠΑ με την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΡΑΕ Ι101417/1.12.2009 επιστολή της προς τη ΡΑΕ, κοινοποιούμενη και στον ΔΕΣΦΑ. Με την εν λόγω επιστολή της η ΔΕΠΑ επεσήμανε, ότι δεν συμφωνεί με την αναφερόμενη στην υπ’ αριθμ. 210/30.11.2009 απόφαση του ΔΕΣΦΑ, αποδέσμευση της συμβατικά δεσμευμένης υπέρ της ιδίας δυναμικότητας στο Σημείο Εξόδου AdG. Προκειμένου δε να ασκήσει τα νόμιμα δικαιώματά της κατά παντός υπευθύνου, η ΔΕΠΑ ζήτησε από τη ΡΑΕ την κοινοποίηση της σχετικής αλληλογραφίας της τελευταίας με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη
- Στη συνέχεια πάντως, και παρά την ανωτέρω αποδέσμευση δυναμικότητας, ο ΔΕΣΦΑ δεν προέβη στην κατάρτιση της σύμβασης μεταφοράς, με αποτέλεσμα να μην 80 Η οποία εκδόθηκε μετά την υποβολή ενώπιον της ΡΑΕ της σχετικής υπ’ αριθμ. πρωτ. ΡΑΕ Ι101022/24.11.2009 καταγγελίας – αναφοράς της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ. 81 Η αίτηση ακύρωσης της εταιρίας ΔΕΣΦΑ κατά της εν λόγω απόφασης της ΡΑΕ απορρίφθηκε, βλ. ΔΕφΑθ 1806/
- 82 Κατόπιν έκδοσης της υπ’ αριθμ. πρωτ. 210/30.11.2009 αιτιολογημένης απόφασης του ΔΕΣΦΑ, η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ παραιτήθηκε με την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΡΑΕ Ι-101415/1.12.2009 επιστολή της προς τη ΡΑΕ από την προαναφερόμενη υπ’ αριθμ. πρωτ. ΡΑΕ Ι-101022/24.11.2009 καταγγελία - αναφορά της. 83 Η ΡΑΕ, με την υπ’ αριθμ. πρωτ. Ο-38462/2.12.2009 επιστολή της, κοινοποίησε στη ΔΕΠΑ όλα τα αιτηθέντα σχετικά έγγραφα. 36 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ πραγματοποιηθεί η παραλαβή του ως άνω φορτίου. Κατόπιν τούτου, το πλοίο που μετέφερε το υγροποιημένο φυσικό αέριο απέπλευσε πριν τα μεσάνυχτα της Παρασκευής, 4.12.2009 .
- Εν συνεχεία, ο ΔΕΣΦΑ, με τα με αριθμ. πρωτ. 28056/7.12.2009 και 232/11.1.2010 έγγραφά του, υπέβαλε στη ΡΑΕ ερώτημα ζητώντας να διευκρινιστεί από τη ΡΑΕ ο τρόπος τιμολόγησης της (σύμφωνα με την προαναφερόμενη υπ’ αριθμ. 4225/2009 απόφαση της ΡΑΕ) αποδεσμευόμενης από τη ΔΕΠΑ και δεσμευόμενης υπέρ της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ δυναμικότητας. Δια του πρώτου ως άνω εγγράφου του ο ΔΕΣΦΑ επισήμαινε την έλλειψη τιμολογίου εποχιακού χρήστη, με το οποίο θα έπρεπε να χρεώνεται η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ. Σε σχέση με την επισήμανση αυτή, η ΡΑΕ απάντησε στον ΔΕΣΦΑ με το υπ’ αριθμ. πρωτ. ΡΑΕ Ο-38948/4.1.2010 έγγραφό της, αιτιολογώντας την έλλειψη ειδικού τιμολογίου Εποχιακών Χρηστών ως εξής: «Έως σήμερα, δεν έχει γνωστοποιηθεί στη ΡΑΕ από το Διαχειριστή αίτημα Χρήστη ή άλλου ενδιαφερομένου για την έκδοση ειδικού τιμολογίου Εποχιακών Χρηστών, καθώς δεν υφίστανται Χρήστες οι οποίοι να εξυπηρετούν αποκλειστικά καταναλωτές με χαρακτηριστικά εποχικότητας απολήψεων». Με το ίδιο ως άνω έγγραφό της, η ΡΑΕ εξέθεσε, επίσης, τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται, σύμφωνα με την Υ.Α. 4955/2006 «Ορισμός τιμολογίου μεταφοράς φυσικού αερίου και αεριοποίησης ΥΦΑ», ώστε ένας Χρήστης να νοείται ως Εποχιακός Χρήστης και επεσήμανε ότι η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ προφανώς δεν εμφανίζει εποχικό προφίλ.
- Στις 9.12.2009, ο ΔΕΣΦΑ υπέβαλε στη ΡΑΕ προτεινόμενο σχέδιο πρότυπης σύμβασης χρήσης εγκατάστασης ΥΦΑ, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 40 παρ. 5 Ν. 3428/
- Την 10.12.2009 η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ υπέβαλε ενώπιον της ΡΑΕ την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΡΑΕ Ι-102370/10.12.2009 Καταγγελία της κατά του ΔΕΣΦΑ και της ΔΕΠΑ, για παραβάσεις του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου που διείπε, κατά την επίμαχη χρονική περίοδο, την αγορά φυσικού αερίου, επί της οποίας εκδόθηκε η διαβιβασθείσα στην ΕΑ υπ’ αριθμ. 1175/2010 απόφαση της ΡΑΕ.
- Παράλληλα, ο ΔΕΣΦΑ υπέβαλε στη ΡΑΕ το υπ’ αριθμ. πρωτ. ΡΑΕ Ι-105543/20.1.2010 έγγραφό του, περί μεταγενέστερης «ανάκλησης» της υπ’ αριθμ. 210/30.11.2009 αιτιολογημένης απόφασής του περί αποδέσμευσης της μεταφορικής ικανότητας στο Σημείο AdG για το χρονικό διάστημα από 3.12.2009 έως 27.12.2009 και την παράλληλη απαλλαγή της ΔΕΠΑ από τις οικονομικές υποχρεώσεις που αντιστοιχούν στην αποδεσμευμένη δυναμικότητα. 84 Με την υπ’ αριθ. πρωτ. ΡΑΕ Ι-102203/9.12.2009 επιστολή του προς τη ΡΑΕ. 37 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Ακολούθησε ανταλλαγή επιστολών μεταξύ της ΡΑΕ και του ΔΕΣΦΑ για τη διερεύνηση και εξέταση των διαλαμβανομένων στο ως άνω υπ’ αριθμ. πρωτ. ΡΑΕ Ι105543/20.1.2010 έγγραφο του ΔΕΣΦΑ και τη χορήγηση σχετικών εγγράφων και στοιχείων από τον ΔΕΣΦΑ στη ΡΑΕ.
- Ο ΔΕΣΦΑ, με την υπ’ αριθμ. πρωτ. 285/29.3.2010 επιστολή του προς την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, απέρριψε νέο αίτημά της (από 23.3.2010) για πρόσβαση στην εγκατάσταση ΥΦΑ κατά την 24η Απριλίου 2010 με παρόμοια αιτιολογία, ότι ,δηλαδή, η εξέταση του σχετικού αιτήματος θα ήταν δυνατή μετά τη δημοσίευση του Κώδικα Διαχείρισης ΕΣΦΑ στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, με τους όρους και τις προϋποθέσεις που ορίζονται σε αυτόν, την έγκριση της Πρότυπης Σύμβασης Χρήσης Εγκατάστασης ΥΦΑ από τη ΡΑΕ και την κατά νόμο θέσπιση τιμολογίου για βραχυχρόνια χρήση του ΕΣΦΑ.
- Τέλος, ο ΔΕΣΦΑ, με την υπ’ αριθμ. πρωτ. 293/8.4.2010 επιστολή του προς την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, αρνήθηκε ξανά στην τελευταία το αίτημά της (από 6.4.2010) για εκφόρτωση ΥΦΑ κατά την 12η και 17η Μαΐου 2010, με την αιτιολογία ότι δεν είχε λάβει θεωρημένο αντίγραφο του ΦΕΚ στο οποίο δημοσιεύτηκε η Υ.Α. Δ1/Α/5346 για τη θέσπιση του Κώδικα Διαχείρισης ΕΣΦΑ (ΦΕΚ Β΄ 379/1.4.2010), καθώς και ότι εκκρεμούσε η έκδοση Υ.Α. και απόφασης της ΡΑΕ αναφορικά με την Πρότυπη Σύμβαση Μεταφοράς, την Πρότυπη Σύμβαση Χρήσης Εγκατάστασης ΥΦΑ, καθώς και με τον Κανονισμό Μετρήσεων και την Τροποποίηση της Υ.Α. 4955/2006 για την εισαγωγή τιμολογίου βραχυχρόνιας χρήσης του ΕΣΦΑ.
- Ο ΔΕΣΦΑ τελικώς υπέγραψε με την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ την υπ’ αριθμ. […] σύμβαση χρήσης εγκατάστασης ΥΦΑ στη νήσο Ρεβυθούσα (διάρκειας […]), καθώς και την υπ’ αριθμ. […] σύμβαση μεταφοράς φυσικού αερίου (διάρκειας […]), μετά την έκδοση και δημοσίευση του Κώδικα Διαχείρισης ΕΣΦΑ και των Προτύπων Συμβάσεων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου και Χρήσης Εγκατάστασης ΥΦΑ.
- Με την από 25.6.2010 υπ’ αρ. 1175/2010 απόφασή της, η ΡΑΕ καταδίκασε τον ΔΕΣΦΑ και του επέβαλε πρόστιμο 250.000€ για παράβαση των κανόνων περί πρόσβασης στο Δίκτυο ΕΣΦΑ και παρέπεμψε μέρος της καταγγελίας στην ΕΑ. Σύμφωνα με την εν λόγω απόφαση της ΡΑΕ, οι αιτιάσεις που χρησιμοποίησε ο ΔΕΣΦΑ για να δικαιολογήσει την συμπεριφορά του, κρίνονται ανεπαρκείς, καθώς: 83.
- Αναφορικά με το ζήτημα της έλλειψης κανονιστικού πλαισίου, η ΡΑΕ έκρινε ότι: «…. η επίκληση της έλλειψης των λεπτομερών διατάξεων του Κώδικα Διαχείρισης του ΕΣΦΑ δεν θα μπορούσε να αποτελέσει λόγο για τη μη έκδοση απόφασης για την αποδέσμευση της μεταφορικής ικανότητας με βάση το άρθρο 12 παρ. 5 του ν. 3428/2005, καθώς τόσο ο Κανονισμός 1775/2005/ΕΚ όσο και η 38 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Οδηγία 2003/55/ΕΚ επιβάλλουν τη διασφάλιση του καθεστώτος ελεύθερης πρόσβασης τρίτων στο ΕΣΦΑ, επί τη βάσει της αρχής της ίσης μεταχείρισης των χρηστών, ρυθμίζουν δε ειδικώς τα σχετικά ζητήματα. Περαιτέρω, ο Κανονισμός 1775/2005/ΕΚ, που υιοθετήθηκε πριν το ν. 3428/2005 και που οι διατάξεις του αναπτύσσουν άμεση ισχύ από της εκδόσεώς τους, ήδη προέβλεπε τον κανόνα της ελεύθερης πρόσβασης στην αγορά φυσικού αερίου και στα δίκτυα μεταφοράς του στη βάση της αρχής της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης». 83.
- «… πρέπει να σημειωθεί ότι ο ισχυρισμός του ΔΕΣΦΑ περί ελλείψεως κανονιστικού πλαισίου και ιδίως του Κώδικα Διαχείρισης του ΕΣΦΑ προεβλήθη όλως αντιφατικά, εφόσον ο ίδιος ο ΔΕΣΦΑ τελικώς εξέδωσε στη βάση του άρθρου 12 παρ. 5 του ν. 3428/2005 την ως άνω υπ’ αριθμ. 210/30.11.2009 αιτιολογημένη απόφασή του για την αποδέσμευση της μεταφορικής ικανότητας στο σημείο εξόδου «AdG». Στην απόφασή του αυτή, ο ΔΕΣΦΑ ρητά και με πλήρη αιτιολόγηση αποφάσισε τα εντελώς αντίθετα με τον υπό εξέταση ισχυρισμό του, χρησιμοποιώντας μάλιστα ως νομική θεμελίωση το ν. 3428/2005, την Οδηγία 2003/55/ΕΚ και τον Κανονισμό ΕΚ 1775/2005». 83.
- Αναφορικά με το ζήτημα της έλλειψης τιμολογίου «εποχιακού χρήστη», η ΡΑΕ έκρινε ότι: «Συναφής είναι και η επίκληση από τον ΔΕΣΦΑ της έλλειψης τιμολογίου «Εποχιακών Χρηστών» του ΕΣΦΑ, στη βάση της οποίας (έλλειψης) ο ΔΕΣΦΑ προέβαλε το επιχείρημα ότι κατά το χρόνο υποβολής σε αυτόν του αιτήματος της καταγγέλλουσας εκκρεμούσε ακόμη και παρέμενε αδιευκρίνιστος από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο ο τρόπος τιμολόγησης της αιτηθείσας από την καταγγέλλουσα απόληψης φυσικού αερίου από το ΕΣΦΑ. … Σε σχέση με την υπό εξέταση περίπτωση, η ανωτέρω θεμελίωση του ΔΕΣΦΑ είναι όλως λανθασμένη και στερείται κάθε ουσιαστικής βασιμότητας. Διότι, σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να συγχέεται η έννοια του «Εποχιακού Χρήστη» με χρήστη ο οποίος δεσμεύει διαθέσιμη δυναμικότητα για μία φορά σε βραχυχρόνια βάση, για την εξυπηρέτηση, κατά το αντίστοιχο χρονικό διάστημα, καταναλωτή ο οποίος δεν εμφανίζει εποχικό προφίλ κατανάλωσης. Στην τελευταία περίπτωση, συνεπώς, η τιμολόγηση των υπηρεσιών μεταφοράς φυσικού αερίου πραγματοποιείται σύμφωνα τις οικείες διατάξεις της ως άνω Υ.Α. υπ’ αριθμ. 4955/2006 «Ορισμός τιμολογίου μεταφοράς φυσικού αερίου και αεριοποίησης ΥΦΑ» (ΦΕΚ Β’ 360/27.3.2006), κι όχι με τις διατάξεις τιμολογίου «Εποχιακών Χρηστών». 83.
- Αναφορικά με το ζήτημα της «συμβατικής συμφόρησης», η ΡΑΕ έκρινε ότι: «Εν προκειμένω, πρόκειται για μία κλασσική περίπτωση «συμβατικής συμφόρησης» («contractual congestion»), σύμφωνα και με τον ορισμό που παρέχεται στο άρθρο 2 του Κανονισμού 1775/2005/ΕΚ, δεδομένου ότι η ζήτηση 39 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ για δέσμευση δυναμικότητας υπερβαίνει την τεχνικά διαθέσιμη δυναμικότητα του συγκεκριμένου σημείου εξόδου, ενώ ταυτόχρονα η συνολική τεχνικά διαθέσιμη δυναμικότητα είναι επαρκής για την ικανοποίηση της συνολικής ζήτησης φυσικού αερίου από το σημείο αυτό… Ειδικότερα, η προκύπτουσα συμφόρηση είναι αποτέλεσμα της δέσμευσης εκ μέρους ενός Χρήστη (ΔΕΠΑ) δυναμικότητας τέτοιου μεγέθους που αποκλείει την ταυτόχρονη χρήση του σημείου εξόδου από άλλο Χρήστη….. Ο ΔΕΣΦΑ επικαλείται στο σημείο αυτό την έλλειψη του Κώδικα Διαχείρισης του ΕΣΦΑ, για την οποία έγινε ήδη λόγος παραπάνω, και τη συνακόλουθη αδυναμία του να γνωρίζει, κατά το χρόνο της υποβολής της αίτησης πρόσβασης στο δίκτυο, κατά πόσον η δεσμευμένη δυναμικότητα επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί ή όχι….. Ωστόσο, το επιχείρημα αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αντικειμενικός λόγος άρνησης πρόσβασης στο δίκτυο, δεδομένου ότι ο μόνος πελάτης/καταναλωτής φυσικού αερίου του οποίου η εγκατάσταση εξυπηρετείτο από το εν λόγω σημείο (σημείο εξόδου «AdG») είχε εγγράφως δηλώσει στο διαχειριστή ότι δεν επρόκειτο να παραλάβει από την ΔΕΠΑ φυσικό αέριο κατά το επίμαχο χρονικό διάστημα... Προέκυπτε, λοιπόν, κατά τρόπο αντικειμενικό και αναμφισβήτητο ότι η δεσμευθείσα από τη ΔΕΠΑ δυναμικότητα θα παρέμενε πράγματι αχρησιμοποίητη… Εξάλλου, οι κατ’ ελάχιστον υποχρεώσεις των διαχειριστών δικτύων μεταφοράς για τη διαχείριση της συμβατικής συμφόρησης προβλέπονται στον Κανονισμό 1775/2005 (πρβλ. παράγραφο 19 ανωτέρω, στην οποία επίσης αναφέρονται και υπογραμμίζονται οι εν λόγω κατ’ ελάχιστον υποχρεώσεις: […at least…], […represent only minimum requirements…]), ο οποίος τυγχάνει ευθείας και αμέσου εφαρμογής στο εθνικό δίκαιο... . Εν όψει δε των ανωτέρω, ο ΔΕΣΦΑ, αφενός ήταν εν γνώσει της αχρησιμοποίητης δυναμικότητας στο σημείο εξόδου «AdG», αφετέρου μπορούσε με βάση το παραπάνω πλέγμα διατάξεων να αποδεσμεύσει την εν λόγω αιτηθείσα από την καταγγέλλουσα δυναμικότητα. Επιπλέον, η διερεύνηση του κατά πόσον η ΔΕΠΑ ήθελε να διαθέσει στη δευτερογενή αγορά την εν λόγω δυναμικότητα ήταν άνευ αντικειμένου, καθόσον ο ίδιος ο επιλέγων πελάτης είχε ήδη δηλώσει ότι έχει επιλέξει άλλον προμηθευτή…». 83.
- Αναφορικά με το ζήτημα της αναγκαιότητας της προηγούμενης σύμφωνης γνώμης της ΔΕΠΑ προκειμένου να εκδοθεί απόφαση περί αποδέσμευσης δυναμικότητας στο σημείο εξόδου AdG, η ΡΑΕ έκρινε ότι: «…ο ΔΕΣΦΑ όλως αβάσιμα ισχυρίσθηκε αρχικώς ότι για την έκδοση απόφασης περί αποδέσμευσης δυναμικότητας στο σημείο εξόδου «AdG» απαιτείτο η προηγούμενη σύμφωνη γνώμη της ΔΕΠΑ, για το λόγο ότι η ΔΕΠΑ είχε ήδη δεσμεύσει στο σημείο αυτό το 80% της μέγιστης μεταφορικής ικανότητας παραλαβής φυσικού αερίου. Η πρόσβαση χρηστών και πελατών στο δίκτυο, την οποία εν προκειμένω εξυπηρετεί 40 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ η αποδέσμευση δυναμικότητας που δεν πρόκειται να χρησιμοποιηθεί, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι τελεί υπό την αίρεση ή προϋπόθεση της έγκρισης της εν λόγω αποδέσμευσης από τρίτο-προμηθευτή… Παράλληλα, αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα των χρηστών και αντίστοιχη υποχρέωση του ΔΕΣΦΑ, η άμεση, ισότιμη, αμερόληπτη και διαφανής πρόσβασή τους στο δίκτυο...».
- Σύμφωνα με τα παραπάνω, διαπιστώνονται συνοπτικά και συμπερασματικά τα εξής όσον αφορά το ΔΕΣΦΑ, τα οποία επί το πλείστον συνομολογεί, ως πραγματικά περιστατικά η καταγγελλομένη, και διαφώνησε πρωτίστως μόνο για τη νομική τους αξιολόγηση: - Κατέχει το μονοπώλιο στην πρωτογενή αγορά πρόσβασης στο ΕΣΦΑ, καθώς αποτελεί τον διαχειριστή του
- - Κωλυσιέργησε σημαντικά στην αποδέσμευση, υπέρ της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, της δεσμευμένης (από την ΔΕΠΑ) μεταφορικής δυναμικότητας στο σημείο εξόδου «AdG», καθώς αρχικά (ο ΔΕΣΦΑ) υποστήριξε ότι είναι απαραίτητη η συναίνεση της ΔΕΠΑ για την αποδέσμευση αυτή. - Στη συνέχεια, και ενώ προηγήθηκε έγκριση της αιτιολογημένης απόφασής του από τη ΡΑΕ για αποδέσμευση της μεταφορικής δυναμικότητας, παρέλειψε να προβεί (ο ΔΕΣΦΑ) στην άμεση υπογραφή των απαραίτητων συμβάσεων, με αποτέλεσμα να εκπνεύσει η προθεσμία εκφόρτωσης στη Ρεβυθούσα ενός σημαντικού φορτίου LNG για την ανταγωνίστρια της μητρικής της (ΔΕΠΑ) εταιρίας, ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ. - Με την κωλυσιεργία στην αποδέσμευση δυναμικότητας υπέρ της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ και τη μη πραγματοποίηση των απαραίτητων ενεργειών για την εξασφάλιση της εκφόρτωσης του LNG στη Ρεβυθούσα για λογαριασμό της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, ως όφειλε ως Διαχειριστής του δικτύου, ο ΔΕΣΦΑ αρνήθηκε πρόσβαση υπό εύλογους όρους, σε μια ανταγωνίστρια της μητρικής της (στην ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ), σε μια «ουσιώδη ευκολία» (essential facility)
- - Από την έρευνα της Υπηρεσίας διαπιστώθηκαν ενδείξεις ότι η κωλυσιεργία του ΔΕΣΦΑ στην αποδέσμευση της δυναμικότητας υπέρ της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ, στην ουσία ωφέλησε την ΔΕΠΑ (στον όμιλο της οποίας ανήκει και ο ΔΕΣΦΑ), καθώς και ότι ο ΔΕΣΦΑ είχε επανειλημμένα ενημερωθεί για την αντίθεση της ΔΕΠΑ στην παροχή πρόσβασης στο δίκτυο στην ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ. Ωστόσο, δεν 85 Βλ. σχετικά και Γνωμοδότηση κ. […] (Σεπτ. 2012) που υπέβαλε ο ΔΕΣΦΑ ως Σχετ. 1 στο υπ’ αριθμ. 379/14.9.2012 Υπόμνημά του στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, σελ. 3,
- 86 Ως προς την παραδοχή ότι το ΕΣΦΑ αποτελεί ουσιώδης ευκολία για τους χρήστες του συστήματος, βλ. ενδεικτικά και Γνωμοδότηση κ. […] (Σεπτ. 2012) που υπέβαλε ο ΔΕΣΦΑ ως Σχετ. 1 στο υπ’ αριθμ. 379/14.9.2012 Υπόμνημά του στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, σελ.
- 41 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ στοιχειοθετείται επαρκώς ύπαρξη τυχόν εναρμονισμένης πρακτικής ή συμφωνίας των δυο εταιριών. VIIΙ. ΝΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ VIIΙ.
- Εφαρμοστέες διατάξεις Α. Ζητήματα διαχρονικού δικαίου: η εφαρμογή των διατάξεων του Ν.703/1977 στην παρούσα υπόθεση
- Με την έναρξη ισχύος του Ν. 3959/2011 για την προστασία του ελεύθερου ανταγωνισμού την 20.4.2011 καταργήθηκε ο Ν. 703/77 (Περί ελέγχου μονοπωλίων και ολιγοπωλίων και προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισμού)
- Βάσει των αρχών που διέπουν τη διαχρονική εφαρμογή του δικαίου, καθώς και των αρχών της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του διοικούμενου, εφαρμοστέες είναι οι διατάξεις ουσιαστικού δικαίου οι οποίες ίσχυαν κατά τον χρόνο επελεύσεως των γεγονότων που συνιστούν την παράβαση, χωρίς να έχει σημασία ο χρόνος κατά τον οποίο εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις και επιβάλλονται οι σχετικές κυρώσεις. Έτσι, κάθε συμπεριφορά η οποία έλαβε χώρα μέχρι την 20.4.2011 (ημερομηνία κατάργησης του Ν. 703/1977 και θέσης σε ισχύ του Ν. 3959/2011) και η οποία πιθανολογείται ότι πληροί την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση της προβλεπόμενης στα άρθρα 1 και 2 του Ν. 703/1977 παράβασης, αξιολογείται βάσει των προαναφερόμενων άρθρων.
- Συνεπώς, στα πραγματικά περιστατικά της υπό κρίση υπόθεσης, τα οποία εκτιμάται ότι εμπίπτουν στο ratione materiae και ratione temporis πεδίο εφαρμογής των άρθρων 1 και 2 του Ν. 703/1977 εφαρμόζονται οι ουσιαστικού δικαίου κανόνες των εν λόγω άρθρων
- Ωστόσο, τυχόν διαρκείς παραβάσεις, οι οποίες αν και ξεκίνησαν να λαμβάνουν χώρα νωρίτερα, συνεχίστηκαν να τελούνται και μετά το χρονικό σημείο έναρξης ισχύος του Ν. 3959/2011, αξιολογούνται υπό τις νέες διατάξεις του νόμου.
- Σε κάθε περίπτωση, υπενθυμίζεται ότι τα άρθρα 1 και 2 του Ν. 703/77 είναι αντίστοιχα (και σχεδόν πανομοιότυπα) με τα άρθρα 1 και 2 του Ν. 3959/2011 και η αξιολόγηση των καταγγελλομένων συμπεριφορών δε θα διαφοροποιούνταν με την εφαρμογή των παλαιότερων ή των νεότερων διατάξεων. 87 Βλ. άρθ. 51 Ν. 3959/
- Σε αυτό το συμπέρασμα φαίνεται να καταλήγει και ο ΔΕΣΦΑ, βλ. ενδεικτικά και Γνωμοδότηση κ. […] (Σεπτ. 2012) που υπέβαλε ο ΔΕΣΦΑ ως Σχετ. 1 στο υπ’ αριθμ. 379/14.9.2012 Υπόμνημά του στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, σελ.
- 88 42 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Β. Επηρεασμός του διακοινοτικού εμπορίου και δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 102 ΣΛΕΕ στην υπό εξέταση συμπεριφορά.
- Σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 1 του Κανονισμού 1/2003, οσάκις οι αρχές ανταγωνισμού των κρατών μελών ή τα εθνικά δικαστήρια εφαρμόζουν την εθνική νομοθεσία ανταγωνισμού σε συμφωνίες, αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων ή εναρμονισμένες πρακτικές κατά την έννοια του άρθρου 101 παρ. 1 ΣΛΕΕ (πρώην άρθρο 81 παρ. 1 της Συνθήκης των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων), οι οποίες είναι πιθανόν να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών κατά την έννοια της διάταξης αυτής, εφαρμόζουν επίσης το άρθρο 101 ΣΛΕΕ στις εν λόγω συμφωνίες, αποφάσεις ή εναρμονισμένες πρακτικές
- Περαιτέρω, όταν οι αρχές ανταγωνισµού και τα δικαστήρια των κρατών µελών εφαρμόζουν την εθνική νοµοθεσία ανταγωνισµού σε καταχρηστική πρακτική που απαγορεύεται από το άρθρο 102 ΣΛΕΕ (πρώην άρθρο 82 της Συνθήκης των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων), οφείλουν να εφαρμόζουν επίσης το άρθρο αυτό
- Συνεπώς, το άρθρο 3 παρ. 1 του Κανονισμού 1/2003 υποχρεώνει τις αρχές ανταγωνισµού να εφαρμόζουν τα άρθρα 101 και 102 ΣΛΕΕ όταν εφαρμόζουν την εθνική νοµοθεσία περί ανταγωνισµού σε συµφωνίες και καταχρηστικές πρακτικές που δύνανται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών µελών, κι έτσι το κριτήριο του επηρεασμού του διακοινοτικού εμπορίου προσδιορίζει το πεδίο εφαρμογής του προαναφερόμενου άρθρου 3 του ως άνω Κανονισμού.
- Το κριτήριο του επηρεασμού του διακοινοτικού εμπορίου είναι αυτόνομο κριτήριο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, το οποίο εκτιμάται ad hoc και πληρούται όταν η υπό εξέταση κάθε φορά συμπεριφορά δύναται να έχει ένα ελάχιστο επίπεδο διασυνοριακών επιπτώσεων στο εσωτερικό της Ένωσης
- Κατά πάγια νομολογία, για να μπορεί μια απόφαση, συμφωνία ή πρακτική να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, πρέπει, βάσει ενός συνόλου νομικών και πραγματικών στοιχείων, να μπορεί να πιθανολογηθεί επαρκώς ότι μπορεί να ασκήσει άμεση ή έμμεση, πραγματική ή δυνητική επίδραση στα εμπορικά ρεύματα μεταξύ κρατών μελών, τούτο δε κατά τρόπο που να προκαλείται φόβος ότι θα μπορούσε να εμποδίσει την πραγματοποίηση ενιαίας αγοράς μεταξύ κρατών μελών
- 89 «Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1/2003 του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 και 82 της συνθήκης», ΕΕ 2003 L 1/1, βλ. και Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την έννοια του επηρεασμού του εμπορίου των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης», ΕΕ C 2004 101/81 παρ.
- 90 Κατευθυντήριες Γραμμές σχετικά με την έννοια του επηρεασμού του εμπορίου, όπ.π. παρ.
- 91 Κατευθυντήριες Γραμμές σχετικά με την έννοια του επηρεασμού του εμπορίου, όπ.π. παρ.
- 92 Βλ. ενδεικτικά Αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «ΔΕΕ») Υπόθ. C209/78 Van Landewyck κατά Επιτροπής, Συλλ. 1980, σελ. 3125, σκ. 170, και Υπόθ. C-219/95P Ferriere Nord κατά Επιτροπής, Συλλ. 1997, σελ. Ι-4411, σκ.
- 43 / 93 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Ειδικά για την περίπτωση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, οι Κατευθυντήριες γραμμές προβλέπουν ότι «η κατάχρηση είναι εκείνη που πρέπει να επηρεάζει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, χωρίς όμως αυτό να συνεπάγεται ότι π