ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡΙΘ. 584/VIΙ/2013 Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΕ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ Συνεδρίασε στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του 1ου ορόφου του κτηρίου των γραφείων της, επί της οδού Κότσικα 1Α, Αθήνα, την 19η Δεκεμβρίου 2013, ημέρα Πέμπτη και ώρα 13:00, με την εξής σύνθεση: Πρόεδρος: Δημήτριος Κυριτσάκης Μέλη: Δημήτριος Λουκάς (Αντιπρόεδρος) Βικτωρία Μερτικοπούλου, Λευκοθέα Ντέκα, Φραγκίσκος Αρμάος (Εισηγητής), Νικόλαος Νικολαΐδης, Δημήτριος Δανηλάτος και Ιωάννης Αυγερινός. Γραμματέας: Ηλιάνα Κούτρα. Θέμα της συνεδρίασης: η λήψη απόφασης επί της προηγούμενης γνωστοποίησης κατ’ άρθρο 6 παρ. 1 - 3 του ν. 3959/2011 της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία «EUROBANK ERGASIAS Α.Ε. » σε σχέση με την απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου επί του μεταβατικού πιστωτικού ιδρύματος με την επωνυμία «Νέο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο Ελλάδος ΑΤΕ ». Πριν την έναρξη της συνεδρίασης ο Πρόεδρος της Επιτροπής όρισε γραμματέα της συζήτησης την Ηλιάνα Κούτρα με αναπληρώτρι α αυτής την Παρασκευή Α. Ζαχαριά. Στη συζήτηση παραστάθηκε η εταιρία «ΤΡΑΠΕΖΑ EUROBANK ERGASIAS ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ » διά των πληρεξουσίων δικηγόρων αυτής, Παναγιώτη Μπερνίτσα, Μαρίνας Ανδρουλακάκη, Αγγέλικας Νισυρίου και Γεωργίας Ματθαιοπούλου. Επίσης, στη σ υζήτηση συμμετείχε ο Κωνσταντίνος Βήλος από τη Διεύθυνση Στρατηγικής της Τράπεζας EUROBANK ERGAS IAS Α.Ε. Η παρούσα απόφαση εκδίδεται σε 2 επιπλέον εκδόσεις: Μία για το ΦΕΚ και μία για το ενδιαφερόμενο μέρος. Από τις παραπάνω εκδόσεις έχουν αφαιρεθεί τα απόρρητα επιχειρηματικά στοιχεία (όπου η ένδειξη […]) τα οποία δεν θα πρέπει να περιέλθουν σε γνώση τρίτων καθώς και των αποδεκτών αυτής, σύμφωνα με το άρθρο 28 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ 54/Β΄/16.1.2013) και με το άρθρο 41 του ν. 3959/2011 (ΦΕΚ 93/Α΄/20.4.2011), ως ισχύει, 1 / 216 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Στην αρχή της συζήτησης το λόγο έλαβε ο αρμόδιος Εισηγητής, Φραγκίσκος Αρμάος, ο οποίος ανέπτυξε συνοπτικά την υπ΄ αριθ. πρωτ. οικ. 9871/17.12.2013 εμπιστευτική έκθεσή του επί της υπό εξέταση συναλλαγής και λαμβάνοντας υπόψη όσα αναφέρονται αναλυτικά στην έκθεση, πρότεινε στην Επιτροπή την έγκριση τη γνωστοποιηθείσας κατ’ άρθρο 6 παρ. 1 - 3 του ν. 3959/2011 από 30.7.2013 (υπ’ αριθ. πρωτ. 6054) συγκέντρωσης που προκύπτει από την απόκτηση από την ανώνυμη τραπεζική εταιρία «EUROBANK ERGASIAS Α.Ε.» του αποκλειστικού ελέγχου επί του μεταβατικού πιστωτικού ιδρύματος με την επωνυμία «NEΟ ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΟ Α.Τ.Ε.». Κατόπιν το λόγο έλαβαν οι πληρεξούσιοι δικηγόροι του ενδιαφερόμενου μέρους, οι οποίοι τοποθετήθηκαν επί της εισηγήσεως, ανέπτυξαν τις απόψεις τους, έδωσαν διευκρινήσεις και απάντησαν σε ερωτήσεις, που τους υπέβαλαν ο Πρόεδρος και τα μέλη της Ε.Α. Μετά την ολοκλήρωση της ανωτέρω διαδικασίας, η Επιτροπή προχώρησε σε διάσκεψη για λήψη απόφασης επί της ως άνω υπόθεσης με τη συμμετοχή του Εισηγητή, Φραγκίσκου Αρμάου, ο οποίος δεν έλαβε μέρος στην ψηφοφορία, και αφού έλαβε υπόψη την έκθεση του αρμόδιου Εισηγητή, όλα τα στοιχεία του φακέλου της ανωτέρω υπόθεσης, τις απόψεις που διατύπωσε το ενδιαφερόμενο μέρος προφορικώς κατά τη συζήτηση της υπόθεσης, τις διευκρινίσεις που δόθηκαν επί στοιχείων του φακέλου από τη Γενική Διεύθυνση, καθώς και το ισχύον νομικό πλαίσιο, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΑΚΟΛΟΥΘΩΣ: Α. Η ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΠΡΑΞΗ Α.
(1)ευρώ η κάθε μια. Όπως ελέχθη ανωτέρω στην Ενότητα Α, το μετοχικό κεφάλαιο κατεβλήθη ολοσχερώς, κατά τη σύσταση του ιδρύματος, από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, το οποίο κατέστη και ο μοναδικός μέτοχος της νέας τράπεζας κατ΄εφαρμογή του Ν. 3601/2007108. Β.2.3. Διοικητικό Συμβούλιο 105 Η συμμετοχή της Τράπεζας στο PSI+ οδήγησε στην οριστικοποίηση ζημιών για τα προαναφερθέντα χαρτοφυλάκια της τάξης των € […] δις για το 2011, με αντίστοιχη αρνητική επίδραση στα εποπτικά κεφάλαια της Τράπεζας και του Ομίλου. Σημειώνεται ότι από την ανταλλαγή που έλαβε χώρα στις 12 Μαρτίου και στις 11 Απριλίου του 2012 η εύλογη αξία των ομολόγων που αποκτήθηκαν ήταν μικρότερη κατά €[…] εκατ. σε σχέση με την εύλογη αξία των ΟΕΔ που εντάχθηκαν στο σχέδιο (PSI+) κατά την 31.12.2011. Το ποσό αυτό αναγνωρίστηκε ως ζημιά απομείωσης στα αποτελέσματα της χρήσης 2012. 106 Επίσης στο ίδιο άρθρο (άρθρο 3) του καταστατικού αναφέρεται ότι: «[…]». 107 Βλ. άρθρο 4 Καταστατικού του Νέου ΤΤ. 108 «Ανάληψη και άσκηση δραστηριοτήτων από τα πιστωτικά ιδρύματα, επάρκεια ιδίων κεφαλαίων των πιστωτικών ιδρυμάτων και των επιχειρήσεων παροχής επενδυτικών υπηρεσιών και λοιπές διατάξεις», Άρθρο 63Ε. 21 / 216 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 57. Η σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου του Νέου ΤΤ κατά την 27.06.2013 παρουσιάζεται στον κατωτέρω πίνακα: ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΜΕΛΟΥΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΝΤΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΣΙΓΑΝΟΣ Πρόεδρος, Μη Εκτελεστικό Μέλος 109 ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΒΛΑΧΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΞΥΦΑΡΑΣ Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος 110 Εκτελεστικό Μέλος ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος ΔΩΡΟΘΕΟΣ ΣΑΜΟΛΑΔΑΣ Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος ΙΩΑΝΝΗΣ ΦΙΛΟΣ Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος 58. Σχετικά με τη σύνθεση του σημερινού Διοικητικού Συμβουλίου του Νέου ΤΤ, τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου ορίσθηκαν με την από 08.03.2013 1 η Έκτακτη Γενική Συνέλευση του Νέου ΤΤ, κατά την οποία μοναδικός μέτοχος του Νέου ΤΤ ήταν το ΤΧΣ. Η θητεία του Διοικητικού Συμβουλίου είναι διετής, σύμφωνα με το άρθρο 6 του Κωδικοποιημένου Καταστατικού του Νέου ΤΤ. 59. Σημειώνεται ότι. με την προαναφερθείσα από 08.03.2013 Γενική Συνέλευση, ορίσθηκε 7μελές Διοικητικό Συμβούλιο μετά από εισήγηση του Μετόχου (έναντι του 5μελους Διοικητικού Συμβουλίου που είχε ορισθεί με την υπ' αριθμ. 2124/Β.95/2013 Υπουργική Απόφαση σύστασης του Νέου ΤΤ, ενώ όλοι πλην ενός εκ των αρχικών μελών (κ.κ. Σιγανός, Βλάχος, Ξυφαράς και Αθανασίου) παρέμειναν στο Διοικητικό Συμβούλιο. Β.2.3. Έλεγχος επί του Νέου ΤΤ Β.2.3.1. Διερεύνηση ενδεχόμενης υποχρέωσης προηγούμενης γνωστοποίησης 60. Δεδομένου ότι κατά τη χρονική στιγμή απόκτησης του ελέγχου επί του Νέου ΤΤ, το ΤΧΣ είχε ήδη από την 09.10.11 αποκτήσει τον πλήρη έλεγχο της ΝΕΑ PROTON111, ήτοι το 109 Συμμετέχει και ως μέλος Δ.Σ στην ΤΤ ΕΛΤΑ ΑΕΔΑΚ. Συμμετέχει και ως Πρόεδρος Δ.Σ στην ΤΤ ΕΛΤΑ ΑΕΔΑΚ. 111 Βλ. ΤΧΣ, Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 01.01.2012 έως 31.12.2012, σελ. 16-17, σ. 6 (διαθέσιμη στην ιστοσελίδα του ΤΧΣ: http://www.hfsf.gr/files/hfsf_annual_report_2012_el.pdf ), όπου αναφέρεται ότι: «Την 09.10.2011, το ΤΧΣ κατέβαλε την πρώτη δόση ποσού (€220 εκ.) για το αρχικό μετοχικό κεφάλαιο της νέας PROTON. Την 03.02.2012, το ΤΧΣ κατέβαλε το ποσό των € 30 εκ. στη νέα PROTON για τη δεύτερη δόση της κατά €250 εκ. αρχικής αύξησης κεφαλαίου, η οποία αποφασίστηκε κατά τη χρήση 2011. Επιπλέον, η ΤτΕ και το ΔΣ του ΤΧΣ ενέκριναν το αναθεωρημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης της νέας PROTON για την περίοδο 2012-2016, το οποίο προέβλεπε επιπλέον κεφαλαιακή ενίσχυση κατά € 300 εκ. ούτως ώστε η τράπεζα να πληρεί τις κεφαλαιακές απαιτήσεις όπως ορίζονται από την ΤτΕ. Σε αυτά τα πλαίσια το ΤΧΣ προχώρησε στην πλήρη κάλυψη δύο επιπρόσθετων αυξήσεων κεφαλαίου της τράπεζας συνολικού ποσού €265 εκ. (€ 230 εκ. την 01.08.2012 και €35 εκ. την 31.12.2012)». Σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 63Ε του ν. 3601/2007, όπως ισχύει : «Το μεταβατικό πιστωτικό ίδρυμα τελεί υπό τον έλεγχο του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.3864/2010….». Επί του ελέγχου επί της ΝΕΑ PROTON και δεδομένου ότι το ΤΧΣ απόκτησε τον πλήρη έλεγχο επ’ αυτης, ερευνητέο είναι το ζήτημα της υποχρέωσης γνωστοποίησης συγκέντρωσης εκ μέρους του ΤΧΣ, ενώπιον της ΕΑ. Δεδομένου ότι κατά τη χρονική στιγμή απόκτησης του ελέγχου της ΝΕΑ PROTON, ήτοι την 09.10.11, το ΤΧΣ δεν είχε τον έλεγχο σε άλλη επιχείρηση, δεν υπήρχε, σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 6 του ν.3959/2011, υποχρέωση γνωστοποίησης της πράξης απόκτησης ελέγχου επί της ΝΕΑ PROTON, βλ. εισήγηση για την υπόθεση 110 22 / 216 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΧΣ είχε τον έλεγχο σε άλλη επιχείρηση, καταρχήν υπάρχει, σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 6 του ν.3959/2011, υποχρέωση γνωστοποίησης της πράξης απόκτησης ελέγχου επί του Νέου ΤΤ, ενώπιον της ΕΑ. 61. Εντούτοις, επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ.2 του ν.3959/11, μόνο η μόνιμη μεταβολή ελέγχου συνεπάγεται την ύπαρξη συγκέντρωσης. Επίσης, συγκέντρωση μπορεί να προκύπτει ακόμα και στις περιπτώσεις που οι συμφωνίες προβλέπουν ορισμένη καταληκτική ημερομηνία, αν το καλυπτόμενο χρονικό διάστημα είναι αρκετά μεγάλο, ώστε να οδηγεί σε μόνιμη μεταβολή του ελέγχου των συμμετεχουσών επιχειρήσεων112. Εν προκειμένω και σύμφωνα με τη δεύτερη αναθεώρηση του Δεύτερου Προγράμματος Οικονομικής Προσαρμογής της Ελλάδας, η οποία συμφωνήθηκε το Μάιο του 2013 μεταξύ της Ελληνικής Κυβέρνησης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελληνική Κυβέρνηση ανέλαβε την υποχρέωση να επιληφθεί της πώλησης του Νέου ΤΤ μέχρι τις 15.07.2013113. Η εν λόγω υποχρέωση πληρώθηκε δεδομένου ότι στις 15.07.13 υπεγράφη Συμφωνία Αγοραπωλησίας μεταξύ της EUROBANK και του ΤΧΣ. Κατά συνέπεια, δεδομένου ότι υλοποιήθηκε η ανωτέρω δέσμευση που έχει αναληφθεί εκ μέρους της Ελληνικής Κυβέρνησης και του ΤΧΣ σύμφωνα με τα ανωτέρω, δεν προέκυψε μόνιμη μεταβολή ελέγχου επί του Νέου ΤΤ και συνεπώς εκ του λόγου αυτού δεν υπήρχε υποχρέωση γνωστοποίησης της σχετικής πράξης. 62. Η Συμφωνία Αγοραπωλησίας συνήφθη ως αποτέλεσμα σχετικής διαγωνιστικής διαδικασίας, στην οποία έλαβε μέρος η EUROBANK, κατόπιν πρόσκλησης του ΤΧΣ, σύμφωνα με το άρθρο 63Ε του ν. 3601/2007 και το ν.3864/2010. Για την ως άνω συμφωνία χορηγήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 9 παρ. 3 του ν.3959/11 άδεια παρέκκλισης από την υποχρέωση αναστολής πραγματοποίησης της συγκέντρωσης114, στο πλαίσιο της οποίας η εξαγοράζουσα τράπεζα δεσμεύθηκε να ενημερώνει την ΕΑ για την πρόοδο των εργασιών πραγματοποίησης της συγκέντρωσης. Σύμφωνα με την έως τώρα ενημέρωση και σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται ανωτέρω υπό Α.4, στις 30.08.2013 ολοκληρώθηκε η μεταβίβαση των μετοχών του Νέου ΤΤ από το ΤΧΣ στη EUROBANK, με αποτέλεσμα το Νέο ΤΤ να καταστεί θυγατρική εταιρία της εξαγοράζουσας τράπεζας κατά ποσοστό 100%115. Κατά συνέπεια, μετά την διενέργεια της διαγωνιστικής διαδικασίας κατά τα αναφερόμενα στο ανωτέρω κεφάλαιο Α.2, τον έλεγχο επί του Νέου ΤΤ απέκτησε η EUROBANK. Β.2.3.2. Διερεύνηση ενδεχομένου εσωτερικής αναδιάρθρωσης συγκέντρωσης Eurobank/NEA PROTON, επί της οποίας εκδόθηκε η υπ’ αρ. 578/VII/2013 Απόφαση ΕΑ. 112 Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, ο.π., παρ. 28 : «…. Συγκέντρωση μπορεί να προκύπτει ακόμα και στις περιπτώσεις που οι συμφωνίες προβλέπουν ορισμένη καταληκτική ημερομηνία, αν το καλυπτόμενο χρονικό διάστημα είναι αρκετά μεγάλο, ώστε να οδηγεί σε μόνιμη μεταβολή του ελέγχου των συμμετεχουσών επιχειρήσεων» [με παραπομπή σε σχετική νομολογία]. 113 Βλ. Second Economic Adjustment Programme for Greece (α) αναθεωρημένη έκδοση Μάιος 2013, διαθέσιμη στο http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/occasional_paper/2013/pdf/ocp148_en.pdf, όπου προβλέπεται (σελ. 133) ότι το Νέο ΤΤ θα πρέπει να πωληθεί μέχρι τις 15.07.2013 114 Βλ. απόφαση ΕΑ 569/VII/2013, της 17.07.13, ΦΕΚ 3042/Β/29.11.2013. 115 Βλ. αρ.πρωτ. […] 23 / 216 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 63. Σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται υπό Β.1.4. για την EUROBANK και ανωτέρω για το Νέο ΤΤ, προκύπτει ότι κατά τη χρονική περίοδο της υπό εξέταση συγκέντρωσης, και τα δυο ανωτέρω τραπεζικά ιδρύματα βρίσκονται υπό τον έλεγχο του ΤΧΣ. Σε αυτό το πλαίσιο, διατυπώνεται ο ισχυρισμός της EUROBANK, ότι στην περίπτωση που η Επιτροπή θεωρεί ότι το ΤΧΣ αποτελεί επιχείρηση, τότε η γνωστοποιούμενη συναλλαγή συνιστά εσωτερική αναδιάρθρωση, δεδομένου ότι το ΤΧΣ κατέχει το […]% του μετοχικού κεφαλαίου της εξαγοράζουσας Eurobank και το σύνολο του μετοχικού κεφαλαίου του Νέου ΤΤ, η οποία, εκ του λόγου αυτού, δεν εμπίπτει στους κανόνες περί έλεγχου συγκεντρώσεων και εφαρμόζεται το άρθρο 8 παρ. 2 του ν.3959/2011, ως ισχύει116. 64. Υπενθυμίζεται ότι συγκέντρωση κατά την έννοια του δικαίου του ανταγωνισμού υφίσταται όταν επέρχεται μεταβολή στον ασκούμενο έλεγχο. Ως εκ τούτου μια εσωτερική αναδιάρθρωση εντός ενός ομίλου επιχειρήσεων δεν συνιστά συγκέντρωση, εκτός εάν η πράξη οδηγεί σε μεταβολή της ποιότητας του ελέγχου σε μια από τις επιχειρήσεις, με αποτέλεσμα να μην έχει καθαρά εσωτερικό χαρακτήρα117. 65. Εντούτοις, δεδομένου ότι η συμμετοχή του ΤΧΣ στο μετοχικό κεφάλαιο της EUROBANK, δεν αποτελεί, σύμφωνα με τα έως σήμερα διαθέσιμα στοιχεία, μόνιμη μεταβολή ελέγχου, η υπό εξέταση πράξη δεν αποτελεί εσωτερική αναδιάρθρωση. Β.2.4. Συμμετοχές του Νέου ΤΤ 66. Οι θυγατρικές του Νέου ΤΤ είναι οι εξής: Επωνυμία Ποσοστό Συμμετοχής ΤΤ ΕΛΤΑ ΑΕΔΑΚ 51%118 Hellenic Post Credit Ανώνυμη Εταιρεία Παροχής Πιστώσεων T Leasing Ανώνυμη Εταιρεία Χρηματοδοτικής Μίσθωσης (πρώην ASPIS Leasing A.E) T Credit Ανώνυμη Εταιρεία Λειτουργικών 120 Μισθώσεων 50%119 Αντικείμενο Δραστηριότητας Διαχείριση Αμοιβαίων Κεφαλαίων Διαχείριση και Έκδοση Πιστωτικών Καρτών 100% Χρηματοδοτικές Μισθώσεις 100% (μέσω της T Leasing A.E.) Λειτουργικές Μισθώσεις 116 Βλ. τους σχετικούς ισχυρισμούς της Eurobank η οποία όπως προαναφέρθηκε υποστηρίζει ότι το ΤΧΣ δε συνιστά «επιχείρηση» και δεν υπόκειται στις διατάξεις περί ελέγχου συγκεντρώσεων, αλλά παράλληλα εκτιμά ότι αν κριθεί άλλως τότε η γνωστοποιηθείσα πράξη αποτελεί εσωτερική αναδιάρθρωση, (αρ. πρωτ. ΕΑ […] σελ. 2). 117 Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση της Επιτροπής για θέματα δικαιοδοσίας βάσει του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ των επιχειρήσεων (2008/C 95/01) , παρ. 51 με παραπομπή σε παραδείγματα εσωτερικής αναδιάρθρωσης (αυξήσεις συμμετοχής που δεν συνοδεύονται από μεταβολές του ελέγχου ή πράξεις αναδιάρθρωσης, όπως η συγχώνευση μιας εταιρείας εισηγμένης σε δύο χρηματιστήρια, σε ενιαία νομική οντότητα ή η συγχώνευση θυγατρικών). 118 Το υπόλοιπο 49% του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας ανήκει στα ΕΛΤΑ. Η εταιρεία υπόκειται στον έλεγχο του Νέου ΤΤ. 119 Το υπόλοιπο 50% του μετοχικού κεφαλαίου της ανήκει στην εταιρεία "ΔΕΜΚΟ Α.Ε." και η εταιρεία υπόκειται στον κοινό έλεγχο του Νέου ΤΤ και της "ΔΕΜΚΟ Α.Ε.", […]. 120 Πρώην ASPIS AΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΜΙΣΘΩΣΕΩΝ. 24 / 216 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 67. Τέλος, σημειώνεται ότι το Νέο ΤΤ συμμετέχει επίσης, σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, στην […] με ποσοστό που ανέρχεται μετά την ολοκλήρωση της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου της εν λόγω τράπεζας σε ποσοστό [1-3]%. Β.2.5. Κύκλος Εργασιών 68. Δεδομένου ότι το Νέο ΤΤ αποτελεί νέο πιστωτικό ίδρυμα που ιδρύθηκε μόλις τον Ιανουάριο του 2013, δεν υπάρχουν διαθέσιμα οικονομικά στοιχεία για το 2012. Κατά την εκτίμηση των μερών, ο κύκλος εργασιών που αναλογεί, κατά προσέγγιση121, σε ρευστοποιήσιμες αξίες, στο μεταβιβασθέν τμήμα δραστηριοτήτων στο Νέο ΤΤ ανέρχεται για την οικονομική χρήση 2012 σε […] ευρώ. Σημειώνεται δε ότι, καθώς το Νέο ΤΤ δεν δραστηριοποιείται εκτός Ελλάδος, ο παγκόσμιος κύκλος εργασιών συμπίπτει με τον εθνικό. Γ. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Γ.1. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟ ΚΡΙΣΗ ΠΡΑΞΗΣ 69. Κατά το άρθρο 5 παρ.2 του ν. 3959/2011, συγκέντρωση επιχειρήσεων πραγματοποιείται όταν προκύπτει μόνιμη μεταβολή του ελέγχου, μεταξύ άλλων, στην περίπτωση κατά την οποία ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ελέγχουν ήδη τουλάχιστον μία επιχείρηση, ή μία ή περισσότερες επιχειρήσεις, αποκτούν άμεσα ή έμμεσα τον έλεγχο του συνόλου ή τμημάτων μιας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων, με την αγορά τίτλων ή στοιχείων του ενεργητικού, με σύμβαση ή με άλλο τρόπο. 70. Συνεπώς, η απόκτηση από την EUROBANK του συνόλου των μετοχών του Νέου ΤΤ, συνιστά συγκέντρωση κατά την έννοια της παρ. 2 του άρθρου 5 του ν. 3959/2011, η οποία συνίσταται στην απόκτηση ελέγχου σε τμήμα επιχείρησης. Γ.2. ΕΞΕΤΑΣΗ ΠΑΡΑΛΛΗΛΩΝ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ 71. Υπό τον όρο «παράλληλες συγκεντρώσεις» νοείται η κατάσταση που δημιουργείται όταν δύο ή περισσότερες συγκεντρώσεις επιχειρήσεων, που επηρεάζουν την ίδια αγορά, γνωστοποιούνται ταυτόχρονα ή σε σχετικά κοντινό χρονικό διάστημα, οδηγώντας σε μία «αλληλοκαλυπτόμενη» περίοδο αξιολόγησης από την αρμόδια αρχή ανταγωνισμού. Το ζήτημα που ανακύπτει είναι πως θα πρέπει να αντιμετωπιστούν αυτές οι δύο (ή 121 Έχει αφαιρεθεί από το συνολικό κύκλο εργασιών [όπως αυτός προκύπτει από τα στοιχεία της κατάστασης συνολικών εσόδων, των στοιχείων και πληροφοριών της χρήσης 2012 που συντάχθηκαν με βάση την αρχή των ρευστοποιήσιμων αξιών και δημοσιεύτηκαν από την Ειδική Εκκαθαριστή], και ειδικότερα από το κονδύλι τόκοι και εξομοιούμενα έσοδα, το τμήμα εκείνο των εσόδων που αφορούσε και αναλογούσε στα υπερήμερα και στα δάνεια σε καθυστέρηση που δεν μεταβιβάστηκαν στο Νέο ΤΤ, όπως αυτό επαναυπολογίστηκε εξωλογιστικά για το διάστημα από την 1.1.2012 έως την ημερομηνία διακοπής του εκτοκισμού κάθε δανείου με βάση το επιτόκιό του. Σημειώνεται ότι με βάση τις αποφάσεις της ΕΜΕ και σύμφωνα με το ΔΛΠ 1 «Παρουσίαση των Οικονομικών Καταστάσεων» και το ΔΛΠ 10 «Γεγονότα μετά την ημερομηνία ισολογισμού», το πρώην ΤΤ προέβη σε αλλαγή της βάσης παρουσίασης των οικονομικών καταστάσεων από την «Αρχή της επιχειρηματικής συνέχειας των δραστηριοτήτων» (going concern) σε αυτή των «ρευστοποιήσιμων αξιών» (liduidation basis), με ισχύ από 31.12.2011. Τα δε στοιχεία που παρέμειναν από 18.1.2013 στο υπό ειδική εκκαθάριση ΤΤ, ήταν κυρίως δάνεια υπερήμερα και καθυστερημένα κατά συνέπεια μη εξυπηρετούμενα. 25 / 216 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ περισσότερες) συγκεντρώσεις από πλευράς ελέγχου επηρεασμού του αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην εξεταζόμενη αγορά. 72. Η κρατούσα πρακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής122 και της Επιτροπής Ανταγωνισμού123 στις περιπτώσεις παράλληλων συγκεντρώσεων υιοθετεί την αρχή της χρονικής προτεραιότητας, βάσει της οποίας αξιολογείται η χρονικά προηγούμενη γνωστοποιηθείσα πράξη συγκέντρωσης στη βάση των δικών της πραγματικών και νομικών περιστατικών, και χωρίς να ληφθεί υπόψη η επόμενη (χρονικά) γνωστοποιηθείσα πράξη, ενώ η δεύτερη (πράξη) αξιολογείται υπό το πρίσμα της δομικής αλλαγής της αγοράς που προκλήθηκε από την πρώτη. Έτσι γίνεται δεκτό ότι «[ε]ίναι έμφυτο στο σύστημα του Κανονισμού ελέγχου των συγκεντρώσεων ότι ένα μέρος που γνωστοποιεί πρώτο μία συγκέντρωση που αξιολογούμενη κατ’ουσίαν επί των δικών της δεδομένων δεν προκαλεί αμφιβολίες για σημαντική παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην κοινή αγορά ή σε σημαντικό τμήμα αυτής, δικαιούται να αξιολογηθεί η προτεινόμενη συναλλαγή ως συμβατή με την κοινή αγορά μέσα στα προβλεπόμενα χρονικά όρια» 124 και ότι «η εκτίμηση, εκ μέρους της Επιτροπής, του αν συμβιβάζεται μία πράξη συγκεντρώσεως με την κοινή αγορά πρέπει να πραγματοποιείται αποκλειστικά βάσει πραγματικών και νομικών περιστάσεων υφισταμένων κατά το χρόνο της κοινοποιήσεως της πράξεως αυτής και όχι βάσει υποθετικών στοιχείων των οποίων οι οικονομικές επιπτώσεις δεν μπορούν να εκτιμηθούν κατά το χρονικό σημείο κατά το οποίο εκδίδεται η απόφαση της Επιτροπής»125. Ο κανόνας της χρονικής προτεραιότητας αποτρέπει την πιθανότητα άνισης μεταχείρισης καθώς τα μέρη της πρώτης (χρονικά) συγκέντρωσης που αξιολόγησαν και συμφώνησαν σε μία συναλλαγή στη βάση της δομής της αγοράς το δεδομένο χρονικό σημείο δεν θα έπρεπε να προκαταληφθούν από μία επακόλουθη συγκέντρωση, τα μέρη της οποίας είχαν το πλεονέκτημα να λάβουν υπόψη τους την πρώτη συγκέντρωση για την κατάρτιση της μεταξύ τους συμφωνίας. 73. Εν προκειμένω, η ΕΑ έλαβε, κατ’ άρθρο 6 παρ. 1 - 3 του ν. 3959/2011, την ίδια ημέρα με την εξεταζόμενη συναλλαγή, αλλά με προγενέστερο αριθμό πρωτοκόλλου, την με ημερομηνία 30.7.2013 πράξη γνωστοποίησης (αρ. πρωτ. 6053/30.7.2013) από την EUROBANK σχετικά με την απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου επί της τράπεζας «Νέα 122 Μέχρι το 2007 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εφήρμοζε τη μέθοδο της συνδυαστικής προσέγγισης, ήτοι της αξιολόγησης των γνωστοποιηθεισών πράξεων με γνώμονα τις αλλαγές που θα επιφέρει στη σχετική αγορά εκάστη πράξη συγκέντρωσης (σχετικές αποφάσεις της Ε.Επ. M. 1016, Price Waterhouse/Coopers & Lybrand και M.1044, KPMG/Ernst& Young, M.2389, Shell/DEA και M.2533, BP/EON). Από το 2007 και έπειτα, η Επιτροπή υιοθέτησε την αρχή της χρονικής προτεραιότητας Μ.4601, KarstadtQuelle/MyTravel, σκ. 50, και M.4601, Tui/First Choice, Μ.4854, TomTom/Teleatlas και M.4942, Nokia/Navteq, Μ.5403, Lufthansa/BMI και M.5440, Lufthansa/Austrian Airlines), ενώ στις τελευταίες της αποφάσεις Μ.6214, Seagate Technology/HDD Business of Samsung Electronics και Μ.6203, Western Digital Ireland/Viviti Technologies εφήρμοσε την ως άνω αρχή με γνώμονα την ημερομηνία γνωστοποίησης (notification date) προσανατολιζόμενη σε ένα ακόμη αυστηρότερο κριτήριο σε σχέση με την παράλληλη αξιολόγηση των δύο συναλλαγών. Η εφαρμογή τςη αρχής της χρονικής προτεραιότητας επιβεβαιώνεται και από το Δικαστήριο βλ. ΓενΔικ. Τ-2/93 AirFrance κατά Επιτροπής, Συλλ. 1994 ΙΙ-327, σκ. 70-72, ΓενΔικ. T-374/00, Verband der freien Rohrwerke κ.α κατά Επιτροπής, Συλλ. ΙΙ-2275, 170 και ΓενΔικ. T-342/99 Airtours κατά Επιτροπής, Συλλ. ΙΙ-2585, σκ. 82). 123 Βλ. πρόσφατες αποφάσεις ΕΑ επί συγκεντρώσεων στον τραπεζικό κλάδο. 124 Μ.4601 Tui/First Choice παρ.50 125 Απόφαση ΓενΔικ της 19.05.1994 (υπόθεση Τ-2/93 AirFrance v.Commission) σκ. 70. 26 / 216 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Proton Τράπεζα Α.Ε.». Επίσης, μετά την υποβολή της υπό αξιολόγηση γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης, η ΕΑ έλαβε την κατ’ άρθρο 6 παρ. 1 - 3 του ν. 3959/2011 με ημερομηνία 23.08.2013 πράξη γνωστοποίησης (αρ. πρωτ. 6572/23.08.2013) από την ανώνυμη τραπεζική εταιρία με την επωνυμία «ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.» σε σχέση με την απόκτηση επιλεγμένων στοιχείων του ενεργητικού και παθητικού της υπό ειδική εκκαθάριση τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία «ΤΡΑΠΕΖΑ PROBANK Α.Ε.», που καλύπτει ορισμένες εκ των σχετικών αγορών στις οποίες δραστηριοποιούνται τα συμμετέχοντα μέρη στην παρούσα υπό αξιολόγηση συγκέντρωση. Επ’ αυτής της πράξης γνωστοποίησης εκδόθηκε η υπ’αρ. 576/VII/2013 απόφαση της ΕΑ κατ’ άρθρο 8 παρ. 3 του ν. 3959/2011. 74. Ενόψει των ανωτέρω, και με γνώμονα την κρατούσα πρακτική και νομολογία για την αντιμετώπιση του ζητήματος των παράλληλων γνωστοποιήσεων, η γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση θα πρέπει να εκτιμηθεί από πλευράς επηρεασμού των συνθηκών ανταγωνισμού σε εκάστη σχετική αγορά, λαμβανομένων υπόψη των πραγματικών και νομικών δεδομένων που ισχύουν στο χρόνο υποβολής της εν λόγω γνωστοποίησης. Επομένως, η απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου της Eurobank επί της τράπεζας «Νέα Proton Τράπεζα Α.Ε.» λαμβάνεται υπόψη κατά την παρούσα αξιολόγηση, ενώ, αντίθετα, η απόκτηση ελέγχου της «ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.» επί της «ΤΡΑΠΕΖΑ PROBANK Α.Ε.» δεν λαμβάνεται, κατά τα ανωτέρω, υπόψη. Σε κάθε περίπτωση, η επίπτωση της τελευταίας συγκέντρωσης στις κρατούσες ανταγωνιστικές συνθήκες του χρηματοπιστωτικού τομέα είναι ανεπαίσθητη, λόγω των αμελητέων μεριδίων που κατέχει η PROBANK στις σχετικές αγορές, κι ως εκ τούτου, ακόμα κι αν λαμβανόταν υπόψη, η αξιολόγηση της επίπτωσης της υπό κρίση συγκέντρωσης στη λειτουργία του ανταγωνισμού θα ήταν πανομοιότυπη με αυτήν που ακολουθεί στις επόμενες ενότητες της παρούσας. Γ.3. ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ Ε.Α. 75. Η υπό εξέταση συγκέντρωση υπόκειται σε προηγούμενη γνωστοποίηση, δεδομένου ότι, σύμφωνα με τα προσκομισθέντα από τη γνωστοποιούσα στοιχεία, πληρούνται τα κριτήρια του άρθρου 6 παρ.1 του ν. 3959/2011, όπως ισχύει126. Η εθνική διάσταση της εξεταζόμενης συγκέντρωσης προκύπτει σύμφωνα με το νόμο από τον προσδιορισμό του κύκλου εργασιών όλων των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων127. Ειδικότερα, η υπό εξέταση συγκέντρωση υπόκειται σε προηγούμενη γνωστοποίηση, δεδομένου ότι σύμφωνα με τα προσκομισθέντα από τη γνωστοποιούσα στοιχεία, ο παγκόσμιος κύκλος εργασιών των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων ανήλθε κατά το έτος 2012 σε […] εκ ευρώ (ειδικότερα, της EUROBANK ανήλθε σε […] εκ ευρώ και των μεταβιβαζόμενων περιουσιακών στοιχείων του Νέου ΤΤ σε […] εκ 126 Σχετικά με το ύψος του κύκλου εργασιών της Eurobank και του Νέου ΤΤ, βλ. ανωτέρω Κεφ. Β΄. Για τον ορισμό της συμμετέχουσας επιχείρησης βλέπε άρθρα 5, 6 και 10 ν. 3959/2011, όπως ισχύει, καθώς και σχετική νομολογία της Επιτροπής Ανταγωνισμού (www.epant.
- gr)και επικουρικά τη σχετική Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. 127 27 / 216 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ευρώ128). Στην εθνική αγορά ο κύκλος εργασιών των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων ανήλθε κατά το έτος 2012 σε […] εκ ευρώ (ειδικότερα της EUROBANK ανήλθε σε […] εκ ευρώ και των μεταβιβαζόμενων περιουσιακών στοιχείων του Νέου ΤΤ ομοίως σε […] εκ ευρώ, δεδομένου ότι το Νέο ΤΤ δεν έχει δραστηριότητα σε άλλες χώρες πλην της Ελλάδος 129. 76. Σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 2 εδ. γ΄ του Κανονισμού (ΕΚ) 139/2004130, μία συγκέντρωση έχει κοινοτική διάσταση όταν: α) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν παγκοσμίως όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπερβαίνει τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ και β) δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, κάθε μία χωριστά, εντός της Κοινότητας, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 250 εκατομμυρίων ευρώ, εκτός εάν κάθε μία από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιεί άνω των δύο τρίτων του συνολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών της σε ένα και το αυτό κράτος μέλος. 77. Εν προκειμένω, ναι μεν ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν παγκοσμίως όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπερβαίνει τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ και η κάθε μία πραγματοποιεί συνολικό κοινοτικό κύκλο εργασιών άνω των 250 εκατομμυρίων ευρώ, ωστόσο το Νέο ΤΤ και η Eurobank πραγματοποιούν άνω των δύο τρίτων του συνολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών τους στην Ελλάδα. Ειδικότερα, η Eurobank πραγματοποιεί άνω του 75% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών της στην Ελλάδα (και κατ’ επέκταση, κατά λογική συνέπεια, πραγματοποιεί άνω του 75% του κοινοτικού κύκλου εργασιών της στην Ελλάδα), ενώ, ως προαναφέρθηκε, το Νέο ΤΤ δεν έχει δραστηριότητα σε άλλες χώρες πλην της Ελλάδος. Ως εκ τούτου, η συγκέντρωση δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως κοινοτικών διαστάσεων και η υπό κρίση γνωστοποίηση υποβάλλεται αρμοδίως ενώπιον της Ε.Α. Γ.4. ΕΜΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΗΚΟΥΣΑ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ 78. Η υπό εξέταση συγκέντρωση γνωστοποιήθηκε εμπροθέσμως κατά τις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 6 του ν. 3959/2011. Συγκεκριμένα, η EUROBANK131 γνωστοποίησε στην 128 Βλ. άρθρο 10 παρ. 2 Ν.3959/2011 «Κατά παρέκκλιση από τις διατάξεις της παραγράφου 1, όταν η συγκέντρωση πραγματοποιείται με την απόκτηση τμημάτων μιας ή περισσότερων επιχειρήσεων, ασχέτως αν τα τμήματα αυτά έχουν ή όχι νομική προσωπικότητα, λαμβάνονται υπόψη, όσον αφορά τον μεταβιβάζοντα, μόνο ο κύκλος εργασιών που αντιστοιχεί στο μεταβιβαζόμενο μέρος». 129 Σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 1 του ν. 3959/2011: «1. Κάθε συγκέντρωση επιχειρήσεων πρέπει να γνωστοποιείται στην Επιτροπή Ανταγωνισμού μέσα σε τριάντα ημέρες από τη σύναψη της συμφωνίας ή τη δημοσίευση της προσφοράς ή ανταλλαγής ή την ανάληψη υποχρέωσης για την απόκτηση συμμετοχής, που εξασφαλίζει τον έλεγχο της επιχείρησης, όταν ο συνολικός κύκλος εργασιών όλων των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στη συγκέντρωση κατά το άρθρο 10 ανέρχεται, στην παγκόσμια αγορά τουλάχιστον σε εκατόν πενήντα εκατομμύρια (150.000.000) ευρώ και δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, η καθεμία χωριστά, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των δεκαπέντε εκατομμυρίων (15.000.000) ευρώ στην ελληνική αγορά.» 130 Βλ. Κανονισμό του Συμβουλίου, της 20.01.2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων («Κοινοτικός κανονισμός συγκεντρώσεων»), ΕΕ L 024 της 29/01/2004, σελ. 0001 - 0022. 131 Μέσω των πληρεξούσιων δικηγόρων Π. Μπερνίτσα και Ε. Νισυρίου. 28 / 216 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΕΑ την 30.07.2013 (αρ. πρωτ. 6054)132 την από 15.07.2013 Σύμβαση Πώλησης Μετοχών μεταξύ του ΕΤΧΣ και της EUROBANK, με την τελευταία να καταθέτει το προβλεπόμενο στο άρθρο 45 παρ. 1 του ν. 3959/2011 παράβολο των 1.100 ευρώ133. Της γνωστοποιήσεως είχε προηγηθεί, στις 19/7/2013, αίτημα παρέκκλισης κατ’ άρθρο 9 παρ. 3 του ν.3959/2011134. 79. Σε συνέχεια της γνωστοποίησης, η EUROBANK απέστειλε στις 02.08.2013 αντίτυπο του φύλλου της ημερήσιας οικονομικής εφημερίδας πανελλαδικής κυκλοφορίας «Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ» της 02.08.2013135, στο οποίο δημοσιεύθηκε η υπό κρίση πράξη κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 6 παρ. 6 ν. 3959/2012 και την Απόφαση ΕΑ με αριθ. 305/V/2006 σχετικά με τον καθορισμό του ειδικότερου περιεχομένου της δημοσίευσης των συγκεντρώσεων που υπόκεινται σε προληπτικό έλεγχο. Το κείμενο της ως άνω δημοσίευσης αναρτήθηκε στο διαδικτυακό τόπο της ΕΑ στις 05.08.2013, κατ’ άρθρο 6 παρ. 6 εδ. β΄ του ν. 3959/2011136. 80. Επίσης, τόσο η EUROBANK όσο και το ΤΧΣ απέστειλαν στο χρόνο που τους δόθηκε μετά από παρατάσεις και διαδοχικές διευκρινιστικές επιστολές τα στοιχεία που ζητήθηκαν από τη ΓΔΑ με τελευταία ημερομηνία από το ΤΧΣ την 25.10.2013, η οποία και θεωρείται ημερομηνία προσήκουσας γνωστοποίησης. Επισημαίνεται ότι η EUROBANK κατέθεσε την υπ’ αριθμ. πρωτ. 7548/30.09.2013 επιστολή με την οποία, αναφερόμενη στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων των παραγράφων 11 και 12 του άρθρου 8 του Ν. 3959/2011, δηλώνει ότι αφορά στην παροχή στοιχείων μόνο από τις συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις, και συνεπώς οι διατάξεις αυτές δεν εφαρμόζονται σε σχέση με την παροχή στοιχείων από άλλες επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως της σχέσης αυτών με τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις137. Ενόψει των ανωτέρω ζήτησε να προχωρήσει η εξέταση της γνωστοποιούμενης συγκέντρωσης με δεδομένο ότι η Τράπεζα έχει πλήρως συνεργασθεί και προσκομίσει όλα τα στοιχεία που της ζητήθηκαν από τη ΓΔΑ και ουδεμία ευθύνη φέρει σε σχέση με την υποβολή από το Ταμείο των στοιχείων που έχουν ζητηθεί από αυτό. 132 Είχε προηγηθεί η υπ’αρ.πρωτ. 5801/19.7.2013 αίτηση παρέκκλισης της EUROBANK, κατ’ άρθρο 9 παράγραφος 3, ν. 3959/2011, συνοδευόμενη από το διπλότυπο είσπραξης (Σειρά Η 2487382, α/α 17228, 19/7/2013). 133 Σειρά Η4286875, α/α 17665/24.07.2013, ΔΟΥ Δ ΑΘΗΝΩΝ. 134 Βλ. κεφάλαιο Α.2.5. 135 Αρ. φύλλου 25.252. 136 Το κείμενο της ως άνω δημοσίευσης αναρτήθηκε στο διαδικτυακό τόπο της ΕΑ στις 5.8.2013, κατ’ άρθρο 6 παρ. 6 εδ. β΄ του ν. 3959/2011, βλ. http://www.epant.gr/news_details.php?Lang=gr&id=306&nid=550. 137 Συγκεκριμένα η EUROBANK αναφέρει ότι « […] από τη διατύπωση των παραγράφων 11 και 12 του άρθρου 8 του Ν.3959/2011, φαίνεται ότι οι προθεσμίες για τη λήψη απόφασης επί συγκέντρωσης επιχειρήσεων δύναται να παραταθούν ή/και, κατ΄ εξαίρεση, να ανασταλούν σε περίπτωση που εκκρεμεί η παροχή στοιχείων από τις επιχειρήσεις που συμμετέχουν στη συγκέντρωση. Σύμφωνα με την Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής “για θέματα δικαιοδοσίας βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων”, ως συμμετέχουσες επιχειρήσεις θεωρούνται οι επιχειρήσεις που μετέχουν σε μια συγκέντρωση (παράγραφος 129). Στην περίπτωση απόκτησης αποκλειστικού ελέγχου, συμμετέχουσες επιχειρήσεις είναι η αποκτώσα επιχείρηση και η επιχείρηση-στόχος (παράγραφος 134)». 29 / 216 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 81. Το ανωτέρω επιχείρημα δεν μπορεί να γίνει δεκτό, δεδομένου ότι ο προσδιορισμός της συμμετέχουσας επιχείρησης γίνεται κυρίως με γνώμονα την έννοια της απόκτησης ελέγχου138. Εν προκειμένω το ΤΧΣ αποτελεί τον ελέγχοντα μέτοχο της EUROBANK139. Η συλλογή επομένως των εν λόγω στοιχείων απέβλεπε ακριβώς στη διασάφηση της σχέσης μεταξύ ΤΧΣ και EUROBANK και στην ιδιότητα του ΤΧΣ ως ελέγχοντα μετόχου αυτής. 82. Σε κάθε περίπτωση η ΓΔΑ θα μπορούσε να μην έχει απευθυνθεί απευθείας στο ΤΧΣ για την παροχή των ως άνω απαραίτητων για την πληρότητα της γνωστοποίησης στοιχείων αλλά να τα έχει αιτηθεί άμεσα από τη EUROBANK. Εντούτοις προκρίθηκε, και ορθώς, εν προκειμένω η απευθείας υποβολή ερωτημάτων στο ΤΧΣ με παράλληλη σχετική ενημέρωση της EUROBANK, για λόγους επιτάχυνσης της διαδικασίας και προστασίας του επιχειρηματικού απορρήτου, ενόψει της παροχής μεταξύ άλλων στοιχείων τα οποία συνιστούσαν επιχειρηματικά απόρρητα τρίτων ανταγωνιστριών της EUROBANK πιστωτικών ιδρυμάτων στο μετοχικό κεφάλαιο των οποίων συμμετέχει το ΤΧΣ. Εν προκειμένω, το ΤΧΣ και EUROBANK είχαν επανειλημμένα ενημερωθεί ότι οι σχετικές προθεσμίες που προβλέπονται στο άρθρο 8 παρ. 5 και 6 αναστέλλονται, κατ’ άρ. 8 παρ. 12 του ν. 3959/2011, μέχρι την ημερομηνία παροχής των πλήρων και ακριβών πληροφοριών που ζητήθηκαν. Δ. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΡΙΖΟΝΤΙΩΝ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ 83. «Οριζόντιες συγκεντρώσεις» είναι οι συγκεντρώσεις στις οποίες συμμετέχουν επιχειρήσεις που αποτελούν πραγματικούς ή δυνητικούς ανταγωνιστές στην ίδια σχετική αγορά. Δύο είναι οι βασικοί τρόποι με τους οποίους οι οριζόντιες συγκεντρώσεις ενδέχεται να εμποδίσουν σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, ιδίως με τη δημιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης: α) καταργώντας σημαντικές ανταγωνιστικές πιέσεις σε μία ή περισσότερες επιχειρήσεις, οι οποίες ως εκ τούτου θα έχουν αυξημένη ισχύ στην αγορά, χωρίς να καταφύγουν σε συντονισμό της συμπεριφοράς τους (επιπτώσεις μη συντονισμένης συμπεριφοράς), β) μεταβάλλοντας τη φύση του ανταγωνισμού ούτως ώστε επιχειρήσεις που προηγουμένως δεν συντόνιζαν τη συμπεριφορά τους, τώρα είναι πολύ πιθανότερο να συντονίζουν και να αυξάνουν τις τιμές ή με άλλο τρόπο να βλάπτουν τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό. ή καθιστώντας το συντονισμό ευκολότερο, σταθερότερο ή αποτελεσματικότερο για τις επιχειρήσεις που συντόνιζαν τη συμπεριφορά τους και πριν από τη συγκέντρωση (επιπτώσεις συντονισμένης συμπεριφοράς). 138 Βλ. Κωδικοποιημένη ανακοίνωση της Επιτροπής για θέματα δικαιοδοσίας βάσει του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ των επιχειρήσεων (2008/C 95/01) βλ παρ.12. 139 Βλ. και κεφάλαιο Β επί της υπαγωγής του ΤΧΣ στην έννοια της επιχείρησης. 30 / 216 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Δ.1. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΜΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 84. Κατά κανόνα, μία συγκέντρωση με επιπτώσεις μη συντονισμένης συμπεριφοράς θα εμποδίσει σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό με τη δημιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης από μία και μόνη επιχείρηση, η οποία θα έχει συνήθως αισθητά μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς από τον επόμενο σε μέγεθος ανταγωνιστή μετά τη συγκέντρωση140. 85. Κατά την εκτίμηση των εν λόγω επιπτώσεων, η Επιτροπή Ανταγωνισμού λαμβάνει υπόψη της τους ακόλουθους κυρίως παράγοντες:
- i)Υψηλά μερίδια αγοράς 141,142,143,144,145.
- ii)Επίπεδα συγκέντρωσης (δείκτης ΗΗΙ) 146, 147,148. iii) Μη στενή υποκατάσταση μεταξύ των προϊόντων των συμμετεχουσών επιχειρήσεων και των αντιπάλων τους 149 150. 140 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 05.02.2004 για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων, παρ 25. 141 Απόφαση ΓενΔικ. στην υπόθ. T-210/01, General Electric κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σκ. 570574. Επίσης αποφάσεις Ε.Επ. Μ.3732, Procter & Gamble/Gilette, σκ. 19-20, 22-24, Μ.774, St Gobain/Wacker/NOM, σκ. 223, M.4494, Evraz/Highveld, σκ. 91-93. Βλ. και E.A. 434/V/2009, σκ. 28. 142 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων της 05.02.2004, παρ. 17. 143 Αποφάσεις Ε.Επ. Μ.5384, ό.π., σκ. 85, 90, 95-96, Μ.4844, ό.π., σκ. 137-138, 139-140,155-156, Μ.4155, BNP Paribas/BNL, σκ. 30-31. 144 Βλ. σχετ. απόφαση Ε.Επ. Μ.6458, Universal/EMI, σκ. 302-303 και 372. 145 Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον κανονισμό του Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων (2004/C 31/03), παρ. 18. 146 Απόφαση Ε.Επ. Μ.4314, Johnson & Johnson/Pfizer, σκ. 73. 147 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ. 19-20. 148 Ο δείκτης Herfindahl-Hirschman (HHI) δίνει μια εικόνα του βαθμού συγκέντρωσης της υπό εξέταση αγοράς, ενώ ο υπολογισμός του στηρίζεται σε μεγέθη μετρήσιμα που είναι εφικτό να διαθέτουν οι Αρχές Ανταγωνισμού. Όσο πιο συγκεντρωμένη είναι η αγορά, τόσο μεγαλύτερη είναι η τιμή που λαμβάνει ο δείκτης. Όταν ο εν λόγω δείκτης υπερβαίνει τις 2000 μονάδες, αυτό αποτελεί ένδειξη μιας συγκεντρωμένης αγοράς. Στην ακραία περίπτωση όπου η αγορά είναι μονοπωλιακή (και λειτουργεί σε αυτή μία μόνο επιχείρηση με μερίδιο ίσο με 100%), ο δείκτης λαμβάνει τιμή ίση με 10.000 μονάδες. Εφόσον ο υπολογισμός του δείκτη λαμβάνει υπόψη τα τετράγωνα των μεριδίων αγοράς ( , όπου si είναι το μερίδιο της i επιχείρησης και i = 1,2,…n), όσο πιο μεγάλη είναι η επιχείρηση τόσο μεγαλύτερη βαρύτητα έχει στον υπολογισμό του HHI. Ο δείκτης HHI δίνει μια στατική εικόνα για την αγορά εφόσον στηρίζεται αποκλειστικά στα τρέχοντα μερίδια αγοράς. Σε μια συγκεντρωμένη αγορά διευκολύνεται η επικοινωνία μεταξύ των επιχειρήσεων και ο συντονισμός των στρατηγικών και πολιτικών τους (βλ. ενδεικτικά Π. Φώτης, Προπομπός, Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού, Θεωρία Βιομηχανικής Οργάνωσης, Πολιτική και Δίκαιο Ανταγωνισμού και Έλεγχος Συγκεντρώσεων 2013, Ενότητα Γ.2). Βλ. επίσης Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ. 28-29 και Απόφαση Ε.Επ. Μ.4314, Johnson & Johnson/Pfizer, σκ. 73. 149 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ. 28-29. 150 Γενικά όσο υψηλότερος είναι ο βαθμός υποκατάστασης μεταξύ των προϊόντων των συμμετεχουσών σε μία πράξη συγκέντρωσης επιχειρήσεων, τόσο αυξάνει το κίνητρο για τις εν λόγω επιχειρήσεις να αυξήσουν τις τιμές τους μετά τη συγκέντρωση. Βλ. ενδεικτικά Μ.3191, Philip Morris/Papastratos, σκ. 20,32, Μ.3544, BayerHealthcare/Roche OTC, σκ. 40-45 και 50-53, Μ.2978, Lagardere/Natexis/VUP, σκ. 700-703, Μ.2817, Barilla/BPL/Kamps, σκ. 34-39. Στην υπόθεση Μ.3287 AGCO/Valtra, σκ. 31-34, έγινε δεκτό ότι τα προϊόντα της αποκτώμενης οντότητας δεν ήταν στενά 31 / 216 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- iv)Εναλλακτικές επιλογές εφοδιασμού151,152.
- v)Δυνατότητα αποκλεισμού ανταγωνιστών153.
- vi)Aντισταθμιστική ισχύς αγοραστών154.155. vii) Δυνητικός ανταγωνισμός - Εμπόδια εισόδου156.157, 158.159. Δ.2. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 86. Συγκεντρώσεις σε αγορές με υψηλό βαθμό συγκέντρωσης μπορεί να οδηγήσουν στη δημιουργία ή την ενίσχυση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης και ως εκ τούτου στην παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού, καθώς αυξάνουν την πιθανότητα συντονισμού μεταξύ των δραστηριοποιούμενων επιχειρήσεων αναφορικά με τις τιμές, την παραγωγή, τους πελάτες ή τις πωλήσεις, χωρίς προς τούτο να απαιτείται να προσφύγουν σε συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική με την έννοια των άρθρων 1 του Ν. 3959/2011 και 101 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «ΣΛΕΕ»)160. Έτσι, μία συγκέντρωση που δημιουργεί ή ενισχύει δεσπόζουσα θέση που κατέχουν οι συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις από κοινού με άλλη ή άλλες υποκατάστατα με τα προϊόντα της αποκτώσας αλλά και των ανταγωνιστών, με αποτέλεσμα να γίνει δεκτό ότι παρά την ισχυρή θέση της νέας οντότητας δεν δημιουργούνταν προβλήματα ανταγωνισμού. Προς τούτο λήφθηκε υπόψη ότι η αποκτώμενη οντότητα αξιοποιούσε ανεξάρτητους διανομείς σε αντίθεση με την αποκτώσα που είχε δικό της δίκτυο διανομής των προϊόντων. Σημασία έχει επίσης και το αγοραστικό κοινό στο οποίο απευθύνεται εκάστη επιχείρηση, καθώς όταν οι συμμετέχουσες σε μία συγκέντρωση επιχειρήσεις απευθύνονται σε διαφορετικών χαρακτηριστικών πελάτες, υφίστανται λιγότερες πιθανότητες να θεωρηθούν στενοί ανταγωνιστές. Βλ. σχετ. απόφ. Ε.Επ. Μ.5128, Nordic Capital/TietoEnator, σκ. 26. 151 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ. 31. 152 Η ύπαρξη κόστους μεταστροφής των πελατών συνιστά ευνοϊκό παράγοντα για τη δημιουργία οριζόντιων μη συντονισμένων αποτελεσμάτων. Βλ. σχετ. αποφάσεις Ε.Επ. M.986, AgfaGevaert/DuPont, σκ. 63-71, Μ.4731, Google/Doubleclick, σκ. 210. Επίσης και M.4439, RyanAir/Air Lingus, σκ. 542. 153 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, παρ. 36 (και νομολογία στην οποία παραπέμπει). 154 Αποφάσεις Ε.Επ. Μ.2533, ό.π., σκ. 128-132, Μ.3732, ό.π., σκ. 24, και Μ.774, ό.π., σκ. 228-229 και 265. 155 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, παρ. 65, 67. 156 Βλ. π.χ. απόφαση ΓενΔικ Τ-342/99, ό.π., σκ. 262, 266-268. Επίσης, απόφαση Ε.Επ. Μ.3732, ό.π., σκ. 26-27. 157 Βλ. απόφαση Ε.Επ. Μ.774, ό.π., σκ. 232. 158 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, παρ. 69-71. 159 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, παρ. 74-75. 160 Συλλογική δεσπόζουσα θέση, παρακωλύουσα σε σημαντικό βαθμό τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό εντός της κοινής αγοράς ή σε σημαντικό τμήμα αυτής, μπορεί, επομένως, να προκύψει κατόπιν μιας συγκεντρώσεως όταν, λαμβανομένων υπόψη των χαρακτηριστικών της οικείας αγοράς και της μεταβολής που θα επιφέρει στα χαρακτηριστικά της η πραγματοποίηση της συγκεντρώσεως, η τελευταία θα έχει ως αποτέλεσμα ότι κάθε μέλος του οικείου ολιγοπωλίου, συνειδητοποιώντας τα κοινά συμφέροντα, θα θεωρούσε δυνατό, οικονομικά ορθολογικό και, επομένως, προτιμητέο να υιοθετεί διαρκώς την ίδια γραμμή δράσεως στην αγορά με σκοπό να πωλεί σε τιμές υψηλότερες από τις ανταγωνιστικές, χωρίς να χρειάζεται να συνάψει συμφωνία ή να ακολουθήσει εναρμονισμένη πρακτική, κατά την έννοια του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, και χωρίς οι σημερινοί ή οι μελλοντικοί ανταγωνιστές ή ακόμη οι πελάτες και οι καταναλωτές να μπορούν να αντιδράσουν αποτελεσματικά. Βλ. σχετ. απόφαση ΔΕΕ C-413/06, Sony/BMG κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής (υπόθεση Impala), σκ. 122. 32 / 216 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ επιχειρήσεις μπορεί να αποδειχθεί ασύμβατη προς το καθεστώς του ανόθευτου ανταγωνισμού. 87. Κατά την αξιολόγηση αυτή η Ε.Α. λαμβάνει υπόψη της τα χαρακτηριστικά της σχετικής αγοράς και τη μεταβολή που θα επιφέρει στη δομή αυτής η πραγματοποίηση της συγκεντρώσεως161 και ιδίως αν μέσω αυτής καθίσταται πλέον περισσότερο οικονομικά ορθολογικό και, επομένως, προτιμητέο να υιοθετηθεί κοινή γραμμή δράσεως από τις δραστηριοποιούμενες στην αγορά επιχειρήσεις αναφορικά με την εμπορική, τιμολογιακή ή άλλη πολιτική τους χωρίς προς τούτο να απαιτείται η προσφυγή σε συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική162. 88. Τα κριτήρια βάσει των οποίων αξιολογείται η ενδεχόμενη δημιουργία ή ενίσχυση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης είναι:
- i)Επίπεδο συγκέντρωσης στις υπό εξέταση αγορές163.164.165.166.167.168.
- ii)Μερίδια αγοράς ανταγωνιστών 169. iii) Συνθήκες που ευνοούν την επίτευξη συναντίληψης και τον έλεγχο εκ μέρους των επιχειρήσεων των όρων συντονισμού 170.171,172.173.174.175.176.177 178.179.180.181. 182. 161 Και στη θεμελίωση της πιθανής δημιουργίας συλλογικής δεσπόζουσας θέσης θα πρέπει να υφίσταται αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της κατάστασης που θα διαμορφωθεί από πλευράς ανταγωνιστικών συνθηκών στην αγορά και της γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης. Βλ. απόφαση Ε.Επ. M.4685, Enel/Acciona/Endesa, σκ. 30-43. 162 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, παρ. 39-40, 42, καθώς και απόφαση ΓενΔικ Τ-342/99, ό.π., σκ. 61. 163 Βλ. απόφαση ΓενΔικ Τ-102/96, ό.π., σκ. 205-206. Βλ. Επίσης απόφαση Ε.Επ. Μ.1517, Rhodia/Donau Chemie, σκ. 61. 164 Βλ. απόφαση ΓενΔικ T-102/96, ό.π.. Βλ. επίσης, απόφαση Ε.Επ. Μ.1363, DuPont/Hoechst/Herberts, σκ. 35-36. Βλ. και αποφάσεις Ε.Επ. Μ.1882, ό.π., και Μ.3314, Air Liquide/Messer Targets, σκ. 115-116, Βλ. τέλος ενδεικτικά νομολογία που παρατίθεται στο N. Levy, European Merger Control Law, (εκδ.2008), Κεφ.5 παρ. 5.13[8][α]. 165 Βλ. αποφάσεις Ε.Επ. Μ.1681, Akzo Nobel/Hoechst Roussel VET, σκ. 37, Μ.2420, Mitsui/CVRD/Caemi, σκ. 223, 225, Βλ. επίσης, απόφαση Ε.Επ. Μ.2498, ό.π., σκ. 117-118. Βλ. και απόφαση Ε.Επ. Μ.4338, Cinven/Warburg Pincus/Casema/Multicabel, σκ. 43-48. Βλ. επίσης απόφαση Ε.Επ. Μ.4154, Degussa/Dow, σκ. 28. Βλ. τέλος απόφαση Ε.Επ. Μ.4523, Travelport/Worldspan, σκ. 149. Βλ. τέλος νομολογία που παρατίθεται στο N. Levy, European Merger Control Law, (εκδ.2008), Κεφ.5 παρ. 5.13[8][β]. 166 Βλ. απόφαση Ε.Επ. M.1016, Price Waterhouse/Coopers & Lybrand, σκ. 103. Βλ. επίσης M.2498, UPM-Kymmene/Haidl. Βλ. επίσης Μ.202, Thorn EMI/Virgin Music, σκ.23-40. Βλ. επίσης Μ.258, CCIE/GTE, σκ.23-35. Βλ. επίσης Μ.1225, Enso/Stora, σκ.68. 167 Βλ. απόφαση Ε.Επ. Μ.2498, UPM-Kymmene/Haidl, σκ. 115. 168 Βλ. ενδεικτικά Case No IV/M.2883 - BERTELSMANN / ZOMBA, σκ.27, Μ.1440, Lucent Technologies/Ascend Communications, σκ.18. 169 Βλ. απόφαση Ε.Επ. Μ.2533, BP/EON, σκ. 52. 170 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, παρ. 45, 47. 171 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, παρ. 45 όπου αναφέρεται ότι ο συντονισμός είναι ευκολότερος σχετικά με τη τιμή που θα ισχύει για ένα και μόνο ομοιογενές απ’ ότι για πολλά και ανόμοια προϊόντα. 172 Βλ. αποφάσεις ΓενΔικ Τ-102/96, ό.π., σκ. 235-237 και 244, και Τ-342/99, ό.π., σκ. 121-125. Βλ. επίσης αποφάσεις Ε.Επ. 94/208, ό.π., σκ. 55, 78, 94, 97/25/ΕΚ, ό.π., σκ. 91, 1999/641/ΕΚ, ό.π., σκ. 67, 92/553/ΕΟΚ, ό.π., σκ. 126, Μ.1673, ό.π., σκ. 81-82, Μ.2389, Shell/Dea, σκ. 80. 173 Η ελαστικότητα της ζήτησης έχει γίνει δεκτό ότι συνιστά παράγοντα αποτροπής της δημιουργίας συλλογικής δεσπόζουσας θέσης (βλ. απόφαση ΓενΔικ Τ-342/99, ό.π., σκ. 139-140). Αντίθετα, η σταθερή ζήτηση κατατείνει στη διαπίστωση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης. Βλ. αποφάσεις Ε.Επ. 33 / 216 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- iv)Δεσμοί μεταξύ των επιχειρήσεων στη σχετική αγορά προϊόντος183.184.185. 186.
- v)Παρακολούθηση των παρεκκλίσεων187.
- vi)Αποτρεπτικοί μηχανισμοί - Αντίποινα:188,189. vii) Βαθμός ανταγωνιστικής πιέσεως από τους ανταγωνιστές - Δυνητικός ανταγωνισμός - Εμπόδια εισόδου190 191.192.193,194 195. viii) Αντισταθμιστική ισχύς πελατών:196.197.198.199. Μ.2420, ό.π., σκ. 240, 92/553/ΕΚ, ό.π., σκ. 60, 124, και Μ.1673, ό.π., σκ. 83-84. Βλ. τέλος και απόφαση ΔΕΕ C-68/94, ό.π., σκ. 238. 174 Βλ. ενδεικτικά απόφαση Ε.Επ. Μ.1298, Kodak/Imation, σκ. 60. 175 Βλ. σχετικά και πέμπτο κριτήριο (v). 176 Βλ. απόφαση Ε.Επ. M.1383, Exxon/Mobil, σκ. 474. 177 Βλ. απόφαση ΓενΔικ T-102/96, Gencor, σκ. 227. 178 Βλ. σχετ. αποφ. Ε.Επ. M.4844, Fortis/ABN AMRO Assets, σκ. 197 και Μ.4523, Travelport/Worldspan, σκ. 161. 179 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, παρ. 47, 49-50. Βλ. επίσης αποφάσεις Ε.Επ. M.3060, UCB/Solutia, σκ. 46-47, Μ.190, Nestle/Perrier, σκ. 121-122, Μ.1225, Enso/Stora, σκ. 68, Μ.3868, DONG/Elsam/Energi E2, σκ. 623-624. 180 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, παρ. 41, 45-48. Ενδεικτικά αναφέρεται και η απόφαση Ε.Επ. Μ.3333, Sony/BMG