ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡΙΘΜ. 527 /VΙ/2011 ∗ Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΕ ΤΜΗΜΑ Συνεδρίασε στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του 1ου ορόφου του κτηρίου των γραφείων της, επί της οδού Κότσικα 1Α, Αθήνα, την 30η Ιουνίου 2011, ηµέρα Πέµπτη και ώρα 10:00, µε την εξής σύνθεση: Προεδρεύων: Νικόλαος Τραυλός, Μέλη: Ιωάννης Μπιτούνης και Βασίλειος Νικολετόπουλος. Γραµµατέας: Παρασκευή Α. Ζαχαριά. Θέµα της συνεδρίασης ήταν η λήψη απόφασης επί της υπ’ αριθ. πρωτ. 8521/27.11.2009 καταγγελίας της επιχείρησης «Βιβλιοπωλεία «ΚΟΣΜΟΣ» Μαρία Φλωρά Ε.Π.Ε.» για παράνοµη συµφωνία – καθορισµό τιµών πώλησης στη Θεσσαλονίκη µε πρωτοβουλία του Συλλόγου Βιβλιοχαρτοπωλών Θεσσαλονίκης. Στη συνεδρίαση είχαν νοµίµως κλητευθεί και παρίσταντο α) για την καταγγέλλουσα εταιρία «Βιβλιοπωλεία «ΚΟΣΜΟΣ» Μαρία Φλωρά Ε.Π.Ε.» ο νόµιµος εκπρόσωπός της […] µετά των πληρεξουσίων δικηγόρων της Δηµητρίου Τεµπέρη και Άγγελου Μορφόπουλου, β) για την καταγγελλόµενη εταιρία «ΙΑΝΟΣ Α.Ε. ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ», ο νόµιµος εκπρόσωπός της […] µετά των πληρεξουσίων δικηγόρων της, Δηµητρίου Τζουγανάτου, Νικολάου Κοσµίδη και Γεωργίου Αντωνιάδη, γ) για την καταγγελλόµενη εταιρία «ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ - ΠΑΙΔΕΙΑ Α.Ε. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΟΛΥΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ», διά των πληρεξουσίων δικηγόρων της, Ανέστη Παπαδόπουλου και Βασιλικής Σακοραφά και δ) για την καταγγελλόµενη εταιρία «Αθανάσιος Φλώρος & ΣΙΑ ΟΕ», ο νόµιµος εκπρόσωπός της […] µετά του πληρεξούσιου δικηγόρου της, Απόστολου Τουρκαντώνη. Ο καταγγελλόµενος «Σύλλογος Βιβλιοχαρτοπωλών Θεσσαλονίκης», καίτοι νοµίµως κλητευθείς, δεν παραστάθηκε. Από την παρούσα απόφαση έχουν παραλειφθεί, σύµφωνα µε το άρθρο 26 παρ.7 του Κανονισµού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισµού (ΦΕΚ 1890/Β’/29.12.2006), τα στοιχεία εκείνα, τα οποία κρίθηκε ότι αποτελούν επιχειρηµατικό απόρρητο. Στη θέση των στοιχείων που έχουν παραλειφθεί υπάρχει η ένδειξη […]. Όπου ήταν δυνατό τα στοιχεία που παραλείφθηκαν αντικαταστάθηκαν µε ενδεικτικά ποσά και αριθµούς ή µε γενικές περιγραφές (εντός […]). ∗ 1 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Η «Βιβλιοπωλεία «ΚΟΣΜΟΣ» Μαρία Φλωρά Ε.Π.Ε.» µε την υπ’ αριθ. πρωτ. 6475/13.10.2005 αίτησή της προς την Επιτροπή Ανταγωνισµού ζήτησε τον αποχαρακτηρισµό του απορρήτου των αποδείξεων λιανικών πωλήσεων της εταιρίας «ΙΑΝΟΣ Α.Ε. ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ - ΕΚΔΟΣΕΙΣ», οι οποίες είχαν προσκοµιστεί µε το υπόµνηµά της 30.5.2011, και τη χορήγηση σε αυτήν αντιγράφου αυτών. Η Επιτροπή Ανταγωνισµού, όπως προκύπτει από τα πρακτικά της ως άνω Συνεδρίασης (σελ. 3-4), εξέτασε αµέσως τη σχετική αίτηση και, κατόπιν διαβούλευσης επί του αιτήµατος αποχαρακτηρισµού αποδείξεων λιανικών πωλήσεων, έκρινε ότι οι σχετικές πληροφορίες θα µπορούσαν να αποχαρακτηρισθούν εν προκειµένω, δεδοµένου ότι στη συγκεκριµένη περίπτωση η εταιρία «ΙΑΝΟΣ Α.Ε. ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ - ΕΚΔΟΣΕΙΣ» συναίνεσε προς τούτο, δηλώνοντας ότι δεν είχε αντίρρηση να χορηγηθούν αντίγραφα αυτών στην αιτούµενη εταιρία. Στην αρχή της συζήτησης το λόγο έλαβε ο αρµόδιος εισηγητής Ιωάννης Μπιτούνης, ο οποίος σύµφωνα µε το άρθρ. 13 του Κανονισµού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισµού (ΦΕΚ Β΄ 1890/29.12.2006) ανέπτυξε συνοπτικά την υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 3971/23.06.2011 γραπτή Εισήγηση σχετικά µε τις προτεινόµενες δεσµεύσεις της εταιρίας ΙΑΝΟΣ Α.Ε. αναφορικά µε την υπ’ αριθ. πρωτ. 8521/27.11.2009 καταγγελία της επιχείρησης «Βιβλιοπωλεία «ΚΟΣΜΟΣ» Μαρία Φλωρά Ε.Π.Ε.» για παράνοµη συµφωνία – καθορισµό τιµών πώλησης στη Θεσσαλονίκη µε πρωτοβουλία του Συλλόγου Βιβλιοχαρτοπωλών Θεσσαλονίκης, σύµφωνα µε το άρθρο 13 του Κανονισµού Λειτουργίας και Διαχείρισης και πρότεινε, λαµβάνοντας υπόψη όσα αναφέρονται αναλυτικά στην εισήγηση, την απόρριψη της πρότασης ανάληψης δεσµεύσεως για την ως άνω εταιρία. Κατόπιν το λόγο έλαβε ο πληρεξούσιος δικηγόρος της εταιρίας ΙΑΝΟΣ Α.Ε, Νικόλαος Κοσµίδης, ο οποίος τοποθετήθηκε επί της εισηγήσεως, ανέπτυξε τις απόψεις του και ζήτησε την αποδοχή των δεσµεύσεων – για τους λόγους που αναλυτικά ανέπτυξαν προφορικώς και εγγράφως µε το υπόµνηµά τους – από την Επιτροπή. Σε µυστική διάσκεψη, αφού έλαβε υπόψη της τα στοιχεία του φακέλου, την εισήγηση, τις απόψεις που διατύπωσε προφορικώς ο πληρεξούσιος δικηγόρος του ενδιαφερόµενου µέρους κατά τη συζήτηση επί των ως άνω προτεινόµενων δεσµεύσεων αποφάσισε οµόφωνα, και ο Προεδρεύων ανακοίνωσε στα ενδιαφερόµενα µέρη, την απόρριψη των προτεινόµενων δεσµεύσεων υπό όλες τις εκδοχές τους. Ειδικότερα, αποφάσισε ότι οι προταθείσες δεσµεύσεις δεν κρίνονται επαρκείς, διότι οι σχετικές παραβάσεις ανάγονται σε ιδιαίτερα σοβαρούς περιορισµούς του δικαίου του ανταγωνισµού και των σκοπών που ικανοποιούνται µε τις διατάξεις του. Εποµένως, οι αποδιδόµενες παραβάσεις πρέπει να τύχουν περαιτέρω εξέτασης κατά τη συνήθη διαδικασία, και να επιβληθούν τυχόν κυρώσεις, εφόσον διαπιστωθεί από την Επιτροπή παράβαση, ώστε να διασφαλιστεί ο αποτρεπτικός χαρακτήρας των κανόνων ανταγωνισµού. Δεν συντρέχει, περαιτέρω, υπέρτερος λόγος αποτελεσµατικότητας της διαδικασίας που να δικαιολογεί τον τερµατισµό αυτής εκ µέρους της Επιτροπής. Τέλος, η Επιτροπή Ανταγωνισµού, όπως και οι αντίστοιχες αρχές ανταγωνισµού σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο, χαίρει ευρείας 2 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ διακριτικής ευχέρειας κατά την επιλογή άσκησης των σχετικών εξουσιών που της απονέµει ο νόµος και σε καµία περίπτωση δεν υποχρεούται στην αποδοχή των δεσµεύσεων που προτείνουν οι επιχειρήσεις, αλλά προβαίνει στην αποδοχή τους µόνον όταν κρίνει ότι αυτό αρµόζει ενόψει όλων των περιστάσεων
- Κατόπιν, η συζήτηση συνεχίστηκε επί της ουσίας της υπόθεσης. Στη συνέχεια, το λόγο έλαβε ο Εισηγητής, Ιωάννης Μπιτούνης, ο οποίος ανέπτυξε συνοπτικά το περιεχόµενο της υπ΄ αριθ. πρωτ. οικ. 1896/28.03.2011 γραπτής Έκθεσης, η οποία είχε προηγουµένως νοµίµως κοινοποιηθεί στα µέρη, και κατέληξε ως εξής: i. Να υποχρεωθεί ο ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΒΙΒΛΙΟΧΑΡΤΟΠΩΛΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ και οι επιχειρήσεις ΙΑΝΟΣ Α.Ε., Α. ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑ Α.Ε και ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΦΛΩΡΟΣ & ΣΙΑ Ο.Ε. να παύσουν τις διαπιστωθείσες παραβάσεις του άρθρου 1 του ν. 703/77 για καθορισµό εκπτωτικής πολιτικής και να παραλείπουν αυτές στο µέλλον, ii. Να απειληθεί ο ανωτέρω σύλλογος και επιχειρήσεις µε πρόστιµο και χρηµατική ποινή, όταν µε απόφαση της Επιτροπής βεβαιώνεται η συνέχιση ή η επανάληψη της διαπιστωθείσας παράβασης, iii. Να επιβληθεί πρόστιµο στον ΣΒΘ αναφορικά µε τις διαπιστωθείσες παραβάσεις του άρθρου 1 του ν. 703/77, υπολογιζόµενο επί των ετήσιων εισφορών σε αυτόν κατά τα έτη 2009-2010 (εφόσον υιοθετηθεί η δυνατότητα καταλογισµού της εν λόγω παράβασης και στις επιχειρήσεις αυτοτελώς). Επικουρικά (εφόσον δηλαδή δεν υιοθετηθεί η δυνατότητα καταλογισµού αυτοτελούς συµφωνίας ή/και εναρµονισµένης πρακτικής µεταξύ των ανωτέρω επιχειρήσεων), να επιβληθεί πρόστιµο στον ΣΒΘ επί των ετησίων ακαθάριστων εσόδων των συµµετεχουσών στη παράβαση µελών του ΣΒΘ από τα προϊόντα που αφορούν στις εν λόγω παραβάσεις για κάθε έτος της παράβασης αθροιστικά (2009-2010) λαµβάνοντας υπόψη τα στοιχεία που παρατίθενται στην ενότητα VIΙ.5 της Έκθεσης. iv. Να επιβληθεί πρόστιµο στις επιχειρήσεις ΙΑΝΟΣ Α.Ε., Α. ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑ Α.Ε και ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΦΛΩΡΟΣ & ΣΙΑ Ο.Ε. υπολογιζόµενο επί των ετησίων ακαθάριστων εσόδων από τα προϊόντα που αφορούν στις εν λόγω παραβάσεις για κάθε έτος της παράβασης αθροιστικά (2009-2010), λαµβάνοντας υπόψη τα στοιχεία που παρατίθενται στην ενότητα VIΙ.5 της Έκθεσης ανάλογα µε τη διάρκεια συµµετοχής της καθεµίας εξ αυτών στην παράβαση. v. Να επιβληθούν στον ΣΒΘ τα ακόλουθα µέτρα: - Να εκδώσει άµεσα ανακοίνωση, µε την οποία θα ανακαλεί το περιεχόµενο των ανωτέρω επιστολών και του άρθρου στο ΒΙΒΛΙΟΧΑΡΤΟΠΩΛΙΚΟ ΒΗΜΑ, θα τονίζει σε αυτή ότι στα βιβλία που δεν υπάγονται στην ενιαία τιµή βιβλίου (ήτοι τα ξενόγλωσσα) είναι δυνατή η χορήγηση έκπτωσης οιουδήποτε ύψους και στα 1 Βλ. ενδεικτικά ΔΕφΑθ 2265/2010 σκ. 9, καθώς και ΔΕΕ C-441/07 P Επιτροπή κατά Alrosa, Συλλ. 2010, σελ. Ι-5949, σκ. 59-69, 94 & 115, και σχετικές Προτάσεις Γεν. Εισαγγελέα Kokott της 17-9-2009, σκ.
- 3 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ βιβλία που υπάγονται σε αυτή (ήτοι τα ελληνόγλωσσα) ότι είναι δυνατή η χορήγηση έκπτωσης έως 10% επί της ενιαίας τιµής του εκδότη. - Να κοινοποιηθεί η συγκεκριµένη Ανακοίνωση στον επαγγελµατικό τύπο, καθώς και σε όλα τα µέλη του ΣΒΘ. - Να δεσµευθεί ότι θα απέχει στο µέλλον από οποιαδήποτε ανακοίνωση ή σύσταση που θα αφορά άµεσα ή έµµεσα την διαµόρφωση της εκπτωτικής και εν γένει εµπορικής πολιτικής των επιχειρήσεων – µελών του ή/ και στην παρακίνηση µη µελών του σε αντίστοιχες πρακτικές. Κατόπιν το λόγο έλαβαν οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των ενδιαφεροµένων µερών, οι οποίοι ανέπτυξαν τις απόψεις τους (βασιζόµενοι και στα γραπτά υποµνήµατα που είχαν ήδη υποβάλλει εντός της ταχθείσας προθεσµίας πριν τη συζήτηση της υπόθεσης), απάντησαν σε ερωτήσεις που τους υπέβαλαν ο Προεδρεύων και τα µέλη της Επιτροπής, και ζήτησαν, αφενός η καταγγέλλουσα εταιρία Μαρία Φλωρά Ε.Π.Ε. να γίνει δεκτή η υπ’ αριθ. πρωτ. 1896/28.03.2011 Έκθεση, οι δε καταγγελλόµενες εταιρίες ΙΑΝΟΣ Α.Ε., Α. ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑ Α.Ε και ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΦΛΩΡΟΣ & ΣΙΑ Ο.Ε την απόρριψη των αιτιάσεων της ίδιας Έκθεσης. Κατά την ακροαµατική διαδικασία, και προς επίρρωση των ισχυρισµών των ενδιαφεροµένων µερών, εξετάσθηκε ενόρκως ως µάρτυρας για την εταιρία «ΙΑΝΟΣ Α.Ε. ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ - ΕΚΔΟΣΕΙΣ», ο […], για την εταιρία «ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ - ΠΑΙΔΕΙΑ Α.Ε. ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΠΟΛΥΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ», ο […] και για την εταιρία «Αθανάσιος Φλώρος & ΣΙΑ ΟΕ», η […]. Μετά την ολοκλήρωση της ακροαµατικής διαδικασίας και της εξέτασης των µαρτύρων, τα ενδιαφερόµενα µέρη ζήτησαν και ο Προεδρεύων της Επιτροπής χορήγησε, προθεσµία τριών
(3)ηµερών από την παράδοση των αποµαγνητοφωνηµένων πρακτικών στα µέρη προκειµένου αυτά να υποβάλλουν τα συµπληρωµατικά υποµνήµατά τους, σύµφωνα µε τις διατάξεις του άρθρου 8, παράγραφος 13 του ν. 703/
- Τα αποµαγνητοφωνηµένα πρακτικά παραδόθηκαν από τη Γραµµατεία της Επιτροπής στα µέρη την 21.7.2011 και, συνεπώς, η προθεσµία για την υποβολή τελικών υποµνηµάτων έληξε την 27.7.
- Τα µέρη κατέθεσαν τα τελικά τους υποµνήµατα εντός της προσδιορισθείσας αυτής προθεσµίας. Στη συνέχεια συνήλθε σε διάσκεψη για λήψη απόφασης την 30η Αυγούστου 2011 (ηµέρα Τρίτη και ώρα 14:30) και ολοκλήρωσε την 1η Σεπτεµβρίου 2011 (ηµέρα Πέµπτη και ώρα 15:00) στην ως άνω αίθουσα συνεδριάσεων του 1ου ορόφου των Γραφείων της, και αφού έλαβε υπόψη της όλα τα στοιχεία του φακέλου της κρινόµενης υπόθεσης, την υπ’ αριθ. πρωτ. 1896/28.03.2011 Έκθεση, τις ενστάσεις και τις απόψεις που διατύπωσαν εγγράφως και προφορικώς τα ενδιαφερόµενα µέρη κατά τη συζήτηση της υπόθεσης και µε τα υποµνήµατα που υπέβαλαν (αρχικά και συµπληρωµατικά) καθώς και τα όσα κατέθεσαν οι µάρτυρες κατά την ακροαµατική διαδικασία, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ: 4 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
- Στις 27.11.2009 κατατέθηκε στην Ε.Α. η υπ’ αριθ. πρωτ. 8521/27.11.09 καταγγελία της επιχείρησης «Βιβλιοπωλεία «ΚΟΣΜΟΣ» Μαρία Φλωρά Ε.Π.Ε.» (εφεξής καταγγέλλουσα ή ΦΛΩΡΑΣ) κατά του Συλλόγου Βιβλιοχαρτοπωλών Θεσσαλονίκης (εφεξής ΣΒΘ) για παράβαση του άρθρου 1 του ν.703/77, όπως ίσχυε.
- Στο πλαίσιο διερεύνησης της εν λόγω καταγγελίας, η Γ.Δ.Α. διενήργησε αιφνιδιαστικό επιτόπιο έλεγχο στην έδρα του Συλλόγου Βιβλιοχαρτοπωλών Θεσσαλονίκης στις 23.3.2010, όπου συνέλλεξε έγγραφα και υπέβαλλε στον […] του ΣΒΘ ερωτήσεις. Εν συνεχεία, η Γ.Δ.Α. απέστειλε επιστολές τόσο προς τον εν λόγω σύλλογο ζητώντας περαιτέρω στοιχεία και διευκρινίσεις, όσο και στην καταγγέλλουσα επιχείρηση και σε λοιπά βιβλιοπωλεία.
- Περαιτέρω, από την µελέτη των στοιχείων του φακέλου, η Γ.Δ.Α. έκρινε απαραίτητη τη συλλογή στοιχείων και από τρεις βιβλιοπώλες που λειτουργούν µεγάλα βιβλιοπωλεία στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Προς το σκοπό αυτό, απέστειλε κλήτευση για κατάθεση στα γραφεία της Υπηρεσίας στους κκ. […],[…], η οποία πραγµατοποιήθηκε στις 23.9.2010, ενώ στον κ. […], λόγω […], η Γ.Δ.Α. απηύθυνε τελικά ερωτηµατολόγιο. Τέλος, η Γ.Δ.Α. απέστειλε ερωτηµατολόγια και σε βιβλιοπωλεία που ενδεχοµένως είχαν εµπλοκή στην εν λόγω υπόθεση. II. ΤΑ ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ II.1 Σύλλογος Βιβλιοχαρτοπωλών Θεσσαλονίκης
- Ο Σύλλογος Βιβλιοχαρτοπωλών Θεσσαλονίκης ιδρύθηκε το έτος 1943 και αποτελεί πρωτοβάθµια επαγγελµατική Οργάνωση (Σύλλογο) µε έδρα την πόλη της Θεσσαλονίκης.
- Σύµφωνα µε το άρθρο 2 του καταστατικού του συλλόγου, σκοπός του ΣΒΘ είναι «η διαφύλαξη, η µελέτη και η προαγωγή των κοινών οικονοµικών, κοινωνικών και επαγγελµατικών συµφερόντων των µελών της, στα πλαίσια της εξυπηρέτησης του κοινωνικού συνόλου. Ειδικότερα ο Σύλλογος σκοπούς έχει [µεταξύ άλλων]:
- Την καλλιέργεια, υποβοήθηση, ανάπτυξη και διάδοση του πνεύµατος του συνδικαλισµού στους κλάδους των Βιβλιοπωλών - Χαρτοπωλών µε τη γενίκευση της συµµετοχής όλων, στις πρωτοβάθµιες συνδικαλιστικές οργανώσεις -και µέσω αυτών, στις αντίστοιχες δευτεροβάθµιες και τριτοβάθµιες συνδικαλιστικές οργανώσεις.
- Την συστηµατική µελέτη των προβληµάτων των κλάδων, για την προσφορότερη συλλογική διεκδίκηση και επίλυση αυτών.
- Την ενθάρρυνση και προώθηση της συνεργασίας των µελών, µε την οργάνωση τους σε κοινοπραξίες και συνεταιρισµούς, κάθε οικονοµικής µορφής, για αποτελεσµατικότερη προάσπιση και προαγωγή των οικονοµικών, επαγγελµατικών και ασφαλιστικών συµφερόντων τους. … 5 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Την παρουσίαση, προβολή και προώθηση του βιβλίου µε κάθε δυνατό τρόπο (εκθέσεις κλπ.).Για να πλησιάσει όσο γίνεται, περισσότερο το ευρύτερο κοινό και να βοηθήσει στην πνευµατική και πολιτιστική αναβάθµιση του τόπου.»
- Τέλος, στο άρθρο 29 του καταστατικού προβλέπεται ότι «1 . Για οτιδήποτε που δεν προβλέπεται, από το καταστατικό αυτό, εφαρµόζονται οι διατάξεις του άρθρου 11 του Ν. 1712/1987 και οι συναφείς διατάξεις του Αστικού Κώδικα.
- Το Διοικητικό Συµβούλιο επαγρυπνεί για την πιστή εφαρµογή των διατάξεων του καταστατικού, µε πνεύµα προσήλωσης στην πραγµατοποίηση των σκοπών του Συλλόγου και την περιφρούρηση και προαγωγή των συµφερόντων των µελών.»
- Μέλος του ΣΒΘ µπορεί να γίνει κάθε φυσικό πρόσωπο που ασκεί το επάγγελµα του βιβλιοχαρτοπώλη και κατοικεί στο νοµό Θεσσαλονίκης, όπως και κάθε εκδοτοβιβλιοπώλης του οποίου η εκδοτική του δραστηριότητα δεν υπερβαίνει το 40% της συνολικής οικονοµικής δραστηριότητάς του. Ο ΣΒΘ, κατά την περίοδο διενέργειας του ελέγχου (Μάρτιος 2010), αριθµούσε συνολικά […] µέλη (βλ. Παράρτηµα Α της Έκθεσης).
- Τα έσοδα του ΣΒΘ, για την περίοδο 2005 - 2009, προέρχονται από τις συνδροµές των µελών και επιδοτήσεις. Συγκεκριµένα τα έσοδα ανά έτος είναι τα ακόλουθα: ΕΤΟΣ 2005 2006 2007 2008 2009 Σύνολο
(20052009)Έσοδα συνδροµών […] […] […] […] […] […] Επιδοτήσεις δηµοσίου […] […] […] […] […] […] Σύνολο […] […] […] […] […] […] Πηγή: Προσκοµισθέντα στοιχεία ΣΒΘ II.2 Βιβλιοπωλεία «ΚΟΣΜΟΣ» Μαρία Φλωρά Ε.Π.Ε.
- Η εταιρία «Βιβλιοπωλεία «ΚΟΣΜΟΣ» Μαρία Φλωρά Ε.Π.Ε.» ιδρύθηκε το 1970, εδρεύει στην Αθήνα και αποτελεί µια από τις µεγαλύτερες εµπορικές επιχειρήσεις λιανικής πώλησης ξενόγλωσσου εκπαιδευτικού βιβλίου στην Αττική. Η ΦΛΩΡΑΣ λειτουργούσε παλαιότερα καταστήµατα και στη Θεσσαλονίκη (Παύλου Μελά 24) όπως και στη Νίκαια (Παν. Τσαλδάρη 255), τα οποία όµως δεν λειτουργούν πλέον.
- Επίσης, από το 1980 εκδίδει την εφηµερίδα «ΕLT REVIEW», η οποία αποστέλλεται δωρεάν σε καθηγητές και ιδιοκτήτες φροντιστηρίων ξένων γλωσσών ανά τη χώρα, ενώ επιπρόσθετα, οργανώνει ετήσιες εκθέσεις ξενόγλωσσου εκπαιδευτικού βιβλίου σε ολόκληρη τη χώρα καθώς και σεµινάρια από επαγγελµατίες του χώρου προς καθηγητές ξένων γλωσσών µε σκοπό την ενηµέρωση και επιµόρφωσή τους. II.3 ΙΑΝΟΣ Α.Ε. ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ - ΕΚΔΟΣΕΙΣ 6 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Η εταιρία ΙΑΝΟΣ Α.Ε. ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ – ΕΚΔΟΣΕΙΣ (εφεξής ΙΑΝΟΣ) ιδρύθηκε το 1984 και σήµερα διαθέτει έξι υποκαταστήµατα, εκ των οποίων τα τέσσερα βρίσκονται στην πόλη της Θεσσαλονίκης και τα δύο στην Αθήνα. Πρόεδρος και Διευθύνων Σύµβουλος, όπως επίσης και βασικός µέτοχος της εταιρίας, είναι ο κ. […]. Ο κ. […] είναι µέλος του ΣΒΘ από το 1984 και έχει διατελέσει […] του συλλόγου επί δύο θητείες κατά τα έτη 1989-
- II.4 ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ - ΠΑΙΔΕΙΑ Α.Ε. ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΠΟΛΥΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ
- Η εταιρία ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ - ΠΑΙΔΕΙΑ Α.Ε. ΕΚΔΟΣΕΙΣ – ΠΟΛΥΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ (εφεξής ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ) αποτελεί µία από τις παλαιότερες επιχειρήσεις στο χώρο του βιβλίου στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για µία οικογενειακή επιχείρηση, τον έλεγχο της οποίας (µε συµµετοχή […]%) έχει ο ιδρυτής της, κ. […] ο οποίος είναι µέλος του ΣΒΘ από το 1970 και έχει διατελέσει και […] του, τουλάχιστον κατά την περίοδο 2004-
- II.5 Αθανάσιος Φλώρος & ΣΙΑ ΟΕ
- Η εταιρία Αθανάσιος Φλώρος & ΣΙΑ ΟΕ (εφεξής Αθανάσιος Φλώρος) διαθέτει τέσσερα βιβλιοπωλεία, τα οποία φέρουν το διακριτικό τίτλο ΒΙΒΛΙΟΚΙΝΗΣΗ, εκ των οποίων τα τρία βρίσκονται στη Θεσσαλονίκη και το τέταρτο στην Αθήνα. Η εταιρία είναι µέλος της αλυσίδας λιανικής πώλησης βιβλίων ΒΙΒΛΙΟΚΙΝΗΣΗ η οποία αναπτύσσεται µε τη µέθοδο της δικαιόχρησης (franchise) σε Αθήνα και σε Θεσσαλονίκη. Συµµετοχή στην εταιρία έχει ο κ. […] ο οποίος έγινε µέλος του ΣΒΘ το 1990 και είχε διατελέσει […] του ΣΒΘ από το 2008 και έως το 2009, ενώ παραιτήθηκε από µέλος του την άνοιξη του
- III. ΕΠΙ ΤΩΝ ΥΠΟΒΛΕΙΘΕΙΣΩΝ ΕΝΣΤΑΣΕΩΝ
- Κατά την αρχική τοποθέτηση των µερών στη συνεδρίαση της 30ης Ιουνίου 2010, και σε συνέχεια των υποµνηµάτων τους, προβλήθηκαν από τις καταγγελλόµενες οι ακόλουθες ενστάσεις: III.
- Επί της ταυτότητας του Εισηγητή-µέλους της Επιτροπής Ανταγωνισµού
- Σύµφωνα µε την καταγγελλόµενη εταιρία ΙΑΝΟΣ, η σύµπτωση στο πρόσωπο του Εισηγητή των ιδιοτήτων του γνωµοδοτικού και του αποφασιστικού οργάνου (του εισαγγελέα και δικαστή) δηµιουργεί εξ αντικειµένου ζήτηµα προσβολής του θεµελιώδους δικαιώµατος σε δίκαιη δίκη (άρθρο 6 ΕΣΔΑ), υπό την ειδικότερη έκφανσή του της αρχής της αµεροληψίας.
- Η σχετική ένσταση είναι απορριπτέα ως αβάσιµη. Και τούτο, διότι δεν προκύπτει στην προκειµένη περίπτωση κανένα ζήτηµα ασυµβατότητας του ν. 703/77 (ως ίσχυε) µε κάποια υπερνοµοθετική γενική αρχή εθνικού ή υπερεθνικού δικαίου και δεν θίγεται ούτε η αρχή της αµεροληψίας, ούτε και η αρχή της δίκαιης δίκης, όπως άλλωστε έχει 2 Σύµφωνα µε την κατάθεσή του στη ΓΔΑ. 7 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ήδη κριθεί και σε πρόσφατες αποφάσεις του ΔΕφΑθ (βλ. αναλυτικά απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισµού 492/VI/2010, σκ. 17-26, όπως επικυρώθηκε από την απόφαση ΔΕφΑθ 548/2012, σκ. 5]. Πιο συγκεκριµένα, έχει νοµολογηθεί ότι η ύπαρξη διοικητικού συστήµατος για την εφαρµογή των κανόνων του δικαίου του ανταγωνισµού, όπου µπορεί να συνδυάζονται ελεγκτικές ή ερευνητικές και αποφασιστικές αρµοδιότητες, δεν παραβιάζει θεµελιώδη δικαιώµατα υπό την έννοια της Ευρωπαϊκής Συνθήκης ή/και της ΕΣΔΑ (συµπεριλαµβανοµένης της αρχής του άρθρου 6 ΕΣΔΑ), καθόσον προβλέπεται πλήρης έλεγχος ουσίας από δικαστήριο, ήτοι το Διοικητικό Εφετείο
- Το ίδιο συµπέρασµα συνάγεται και από τη νοµολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωµάτων: η διερεύνηση και συνακόλουθη επιβολή κυρώσεων για παραβάσεις που δύναται να έχουν ακόµη και οιονεί ποινικό χαρακτήρα, υπό την ευρεία πάντα έννοια του άρθρου 6 ΕΣΔΑ, µπορούν να ανατίθενται από τα συµβαλλόµενα κράτη-µέλη σε διοικητικές αρχές, µε την προϋπόθεση ότι τα ενδιαφερόµενα µέρη έχουν τη δυνατότητα προσφυγής σε δικαστήριο που µπορεί να ασκήσει πλήρη έλεγχο ουσίας επί της προσβαλλόµενης διοικητικής απόφασης
- Εξάλλου, ο ρόλος του Εισηγητή διαγράφεται ειδικώς και µε τρόπο ρητό στις ρυθµίζουσες τα της συγκροτήσεως και λειτουργίας του συλλογικού οργάνου νοµοθετικές διατάξεις (βλ. άρθρο 8 του ν. 703/77- όπως ίσχυε κατά την επίµαχη περίοδο,5 ιδίως παρ.8 και 10) και, ως εκ τούτου, δεν τίθεται θέµα παραβίασης της αρχής της αµεροληψίας των διοικητικών οργάνων, όπως αυτή προβλέπεται στο άρθρο 7 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας [πρβλ. ΣτΕ 2636/2007]. Εξάλλου, υπόνοια αµεροληψίας δεν δηµιουργείται από την έκφραση της γνώµης µέλους συλλογικού οργάνου κατά την άσκηση των καθηκόντων του [πρβλ. ΣτΕ 2083/1960, ΣτΕ 3581/1972, ΣτΕ 676/2005 Ολοµ., ΣτΕ 3757/2007 7µ.]. III.
- Επί της παράνοµης αξιοποίησης καταθέσεων
- Σύµφωνα µε την καταγγελλόµενη εταιρία ΙΑΝΟΣ, υφίσταται παράβαση ουσιώδους τύπου της διαδικασίας λόγω παράνοµης χρήσης καταθέσεων, διότι θεµελιώνεται εξ αυτών κατηγορία εις βάρος της, ενώ τα ονόµατα δεν της είχαν γνωστοποιηθεί. 3 Βλ. ιδίως πάγια Κοινοτική νοµολογία αναφορικά µε το συνδυασµό ελεγκτικών και αποφασιστικών αρµοδιοτήτων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως προς την εφαρµογή των Κοινοτικών διατάξεων περί ανταγωνισµού: Αποφάσεις ΠΕΚ Τ-154/94 Aristrain κατά Επιτροπής, σκ. 30-41, ΠΕΚ Τ-348/94 Enso Espanola SA κατά Επιτροπής, σκ. 56, και ΠΕΚ Τ-54/03 Lafarge SA κατά Επιτροπής, σκ. 37-
- βλ. επίσης ενδεικτικά πρόσφατη απόφαση του Ελβετικού Ακυρωτικού της 24.2.2010 Swisscom AG κατά Wettbewerbskommission WEKO, σελ. 78-
- 4 βλ. ιδίως Αποφάσεις ΕΔΑΔ Jussila κατά Φιλανδίας της 23.11.2006 (Αριθµ. 73053/01), σκ. 43, Janosevic κατά Σουηδίας της 21.5.2003 (Αριθµ. 34619/97), σκ. 81, Albert and Le Compte κατά Βελγίου της 1.2.1983Le Compte, Van Leuven and De Meyere κατά Βελγίου της 23.6.1981, σκ. 51, και Bendenoun κατά Γαλλίας της 24.2.1994, σκ.
- 5 Μετά την τροποποίησή του µε τον ν. 3784/
- Υπενθυµίζεται ότι µετά την τροποποίηση του εν λόγω νόµου µε τον ν. 3959/2011, το δικαίωµα ψήφου του Εισηγητή καταργήθηκε (βλ. άρθρο 15 παρ.7). Εντούτοις, λόγω της µεταβατικής διάταξης του άρθρου 50 παρ.3 του ν.3959/2011, κατά την εκδίκαση της παρούσας υπόθεσης, το εν λόγω δικαίωµα εξακολουθούσε να ισχύει. 8 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Η ένσταση είναι, επίσης απορριπτέα, ως αβάσιµη. Σύµφωνα µε το άρθρο 19 παρ.9 του Κανονισµού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Ε.Α, «Τα συµπληρωµένα ερωτηµατολόγια και οι ένορκες καταθέσεις που προκύπτουν σε συνάρτηση µε κινηθείσες διαδικασίες είναι προσβάσιµα ως προς το περιεχόµενό τους, αλλά όχι ως προς την ταυτότητα των προσώπων που απάντησαν ή κατέθεσαν» [βλ. σχετικά και Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί των κανόνων πρόσβασης στον φάκελο, C 325 της 2212-2005, σκ.19, 43 και νοµολογία στην οποία παραπέµπει]. Η ταυτότητα των πελατών χαρακτηρίζονται κατά κανόνα ως µη προσβάσιµο στοιχείο για λόγους προστασίας των µαρτύρων, καθώς είναι δυνατόν να εκτεθούν σε κίνδυνο αντιποίνων από ισχυρές στην σχετική αγορά επιχειρήσεις που είναι σε θέση να ασκήσουν οικονοµική πίεση σε αυτούς [βλ. ενδεικτικά ΔΕφΑθ 1682/2009, σκ.12 και 14, όπου σε αντίστοιχη υπόθεση οριζόντιας σύµπραξης, το ΔΕφΑθ υιοθέτησε το εν λόγω σκεπτικό, αποτυπώνοντας ως προς τούτο πάγια ενωσιακή νοµολογία].
- Σε κάθε περίπτωση, κατά την διαδικασία χορήγησης πρόσβασης στο φάκελο, η εταιρία ΙΑΝΟΣ δεν αιτήθηκε (όπως προβλέπεται στο άρθρο 19 παρ.4 του Κανονισµού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Ε.Α) την πρόσβαση στα εν λόγω ειδικότερα στοιχεία, ώστε να κριθεί εάν θα µπορούσε να λάβει γνώση αυτών [βλ. ΔΕφΑθ 1682/2009, σκ.14, ΔΕφΑθ 3694/2008, σκ.10]. ΙΙΙ.
- Επί της ελλείψεως εισηγήσεως επί των ποινών-προστίµων
- Σύµφωνα µε την καταγγελλόµενη εταιρία ΙΑΝΟΣ, παραβιάστηκε το συνταγµατικά αλλά και στην ΕΣΔΑ κατοχυρωµένο δικαίωµα προηγούµενης ακρόασης και άµυνάς τους, καθώς η εισήγηση δεν περιλάµβανε – κατά την άποψή τους – καµία αναφορά στο ύψος του προτεινόµενου προς επιβολή προστίµου, και δεν έδωσε έτσι τη δυνατότητα για πλήρη αντίκρουση του κατηγορητηρίου.
- Η εν λόγω ένσταση είναι, επίσης, απορριπτέα ως αβάσιµη. Η σχετική εισήγηση περιλάµβανε όλα τα κρίσιµα πραγµατικά και νοµικά στοιχεία για τον υπολογισµό του προστίµου (συµπεριλαµβανοµένων των ετήσιων ακαθαρίστων εσόδων κάθε συµπράττουσας εταιρίας, καθώς και στοιχείων για τη σοβαρότητα και διάρκεια της παράβασης), τα οποία, σε συνδυασµό µε τις σχετικές κατευθυντήριες γραµµές για τον υπολογισµό των προστίµων, ήταν επαρκή για να επιτρέψουν στα εµπλεκόµενα µέρη να προσδιορίσουν το ενδεχόµενο ύψος του επαπειλούµενου προστίµου και το βαθµό έκθεσής τους σε αυτό, ώστε να προετοιµάσουν την άµυνά τους, όπως και πράγµατι έπραξαν. Εξάλλου, τα σχετικά οικονοµικά στοιχεία ήταν πρωτίστως στη διάθεση των ίδιων των εµπλεκόµενων µερών. Έτσι, στα υποµνήµατα και στη συζήτηση ενώπιον της Επιτροπής, οι συµπράττουσες εταιρίες τοποθετήθηκαν εκτενώς και λεπτοµερώς έναντι όχι µόνο της ενδεχόµενης διαπίστωσης της παράβασης, αλλά και έναντι της ενδεχόµενης επιβολής του προστίµου. Πράγµατι, η εισήγηση περιείχε τα κύρια πραγµατικά και νοµικά στοιχεία που µπορούσαν να επισύρουν πρόστιµο στην υπό κρίση υπόθεση, και εντεύθεν δεν χώρησε καµιά πληµµέλεια
- Πολλώ δε µάλλον, αφού 6 Βλ. ενδεικτικά ΔΕφΑθ 888/2010, σκ. 9, ΔΕφΑθ 3008/2009, σκ. 21, ΔΕφΑθ 1682/2009, σκ. 16, καθώς και Αποφάσεις ΔΕΚ 322/81 Michelin κατά Επιτροπής, σκ. 19-20, ΔΕΚ C-189/02P, C- 202/02P, C-205/02P έως 9 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ η εισήγηση στη συγκεκριµένη υπόθεση εντόπιζε επιπλέον και ιδιαιτερότητες, στη βάση των οποίων θα µπορούσε να δικαιολογηθεί η επιβολή µειωµένου προστίµου, καθώς και τυχόν ελαφρυντικές περιστάσεις. ΙΙΙ.
- Επί της παραβάσεως του άρθρου 3 του Κανονισµού 1/2003
- Σύµφωνα µε την καταγγελλόµενη εταιρία ΙΑΝΟΣ, η Ε.Α παραβίασε την υποχρέωση της να εξετάσει σύµφωνα µε το άρθρο 3 του ανωτέρω Κανονισµού εάν εκ της αναλυθεισών στην παρούσα υπόθεση συµπεριφορών θίγεται το ενδοκοινοτικό εµπόριο, µε αποτέλεσµα να ενδέχεται να θιγεί η οµοιόµορφη εφαρµογή των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισµού στην κρινόµενη υπόθεση.
- Η εν λόγω ένσταση είναι, επίσης, απορριπτέα ως αβάσιµη. Σηµειώνεται καταρχήν ότι οι διατάξεις τόσο του άρθρου 3, όσο και του άρθρου 11 παρ. 4 του Κανονισµού 1/2003 εισάγουν ενδο-διαδικαστικές ρυθµίσεις για τον καλύτερο συντονισµό των ευρωπαϊκών και εθνικών οργάνων και δεν θεσπίζουν δικαιώµατα για τους διοικούµενους, ούτε και έχουν τεθεί επί ποινή ακυρότητας [βλ. σχετικά ΔΕφΑθ 15/2010, σκ.10, ΔΕφΑθ 548/2012, σκ.3].
- Περαιτέρω, το αναγκαίο περιεχόµενο µίας Εισήγησης περιορίζεται στο να εκτίθενται όλα τα πραγµατικά περιστατικά που αξιοποιούνται για την διαπίστωση µίας παράβασης των άρθρων 1 και 2 του ν.703/77 (πλέον του ν. 3959/2011) ή/και των άρθρων 101 και 102 της ΣΛΕΕ, προκειµένου ο εκάστοτε καταγγελλόµενος να δύναται να ασκεί τα δικαιώµατα άµυνάς του
- Στην προκειµένη υπόθεση, η Εισήγηση επί της εν λόγω υποθέσεως εξέθεσε όλα τα πραγµατικά περιστατικά, βάσει των οποίων θεµελιώθηκε παράβαση του άρθρου 1 του ν.703/77 εκ µέρους των καταγγελλοµένων επιχειρήσεων και της ένωσης επιχειρήσεων ΣΒΘ (πλέον 3959/2011). Ούτε η Εισήγηση προτείνει, ούτε και η παρούσα Απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισµού καταλογίζει παράβαση του άρθρου 101 της ΣΛΕΕ. Άλλωστε, ο µη καταλογισµός συγκεκριµένης παράβασης στον εκάστοτε καταγγελλόµενο δεν µπορεί να συνεπάγεται την απαλλαγή του για παράβαση που του έχει καταλογιστεί.
- Σε κάθε περίπτωση, η µόνη προϋπόθεση που πρέπει να αποδειχθεί επιπλέον, προκειµένου να συντρέχει παράβαση του άρθρου 81 της ΣυνθΕΚ (νυν 101 της ΣΛΕΕ), είναι ο επηρεασµός του διακοινοτικού εµπορίου. Το βάρος απόδειξης συνδροµής της συγκεκριµένης προϋπόθεσης φέρει η (εκάστοτε) Επιτροπή Ανταγωνισµού [βλ. ενδεικτικά Τ-228/97, Irish Sugar κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σκ.170]. Εν προκειµένω, δεν αποδείχθηκε ότι συνέτρεχε η εν λόγω προϋπόθεση, κυρίως λόγω της τοπικής εµβέλειας των εξεταζόµενων παραβάσεων
- C-208/02P και C-213/02P Dansk Rørindustri κλπ. κατά Επιτροπής, σκ. 428-429, και ΔΕΚ C-328/05P SGL Carbon AG κατά Επιτροπής, σκ.
- 7 Βλ. C-41/69, ACF Chemiefarma NV κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σκ.25-29, C-6/72, Continental Can κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σκ.5, C-43/82 και 63/82, VBVB κλπ. κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σκ.19-20, T-5/00, Nederlandse κλπ. κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σκ.33-34 8 Βλ. ενδεικτικά Ανακοίνωση της Επιτροπής — Κατευθυντήριες γραµµές σχετικά µε την έννοια του επηρεασµού του εµπορίου των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης, C 101 της 27/04/2004 σ. 0081 – 0096, σκ. 91-
- 10 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΙΙΙ.
- Επί της ένστασης αναφορικά µε τις δεσµεύσεις της εταιρίας ΙΑΝΟΣ
- Σύµφωνα µε την καταγγελλόµενη εταιρία ΙΑΝΟΣ, η Ε.Α παραβίασε ουσιώδη τύπο της διαδικασίας διότι: α) δεν εξέδωσε αυτοτελή απόφαση για την απόρριψη των δεσµεύσεων της και β) διότι στην εισήγησή της Ε.Α. ουδέν αναφέρεται στη δεύτερη δέσµευση της εν λόγω εταιρίας.
- Η εν λόγω ένσταση είναι, επίσης, απορριπτέα ως αβάσιµη. Σύµφωνα µε το άρθρο 13 παρ.5 του Κανονισµού Λειτουργίας της Επιτροπής Ανταγωνισµού (όπως ίσχυε και ισχύει), «Αν η Επιτροπή κρίνει επαρκείς τις προτεινόµενες δεσµεύσεις, εκδίδει απόφαση αποδοχής, µε την οποία οι δεσµεύσεις καθίστανται υποχρεωτικές. Αν αντιθέτως τις κρίνει ανεπαρκείς, η Επιτροπή προχωρεί αµέσως στη συζήτηση της υπόθεσης ή καλεί τις ενδιαφερόµενες επιχειρήσεις να προβούν στις απαραίτητες τροποποιήσεις εντός προθεσµίας 10 ηµερών…». Εκ του συνδυασµού των σχετικών διατάξεων του νόµου, αλλά και του Κανονισµού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Ε.Α, προκύπτει ότι µόνο στην περίπτωση που η Ε.Α. αποδέχεται δεσµεύσεις εκδίδεται αυτοτελής πράξη. Αντιθέτως, σε περίπτωση απορρίψεως των δεσµεύσεων, η σχετική απόφαση έχει το χαρακτήρα προπαρασκευαστικής πράξης και περιλαµβάνεται στην τελική απόφαση της Επιτροπής επί της υποθέσεως [βλ. ενδεικτικά ΔΕφΑθ 2265/2010, Υπόθεση αυτεπάγγελτης έρευνας στην αγορά του καφέ, σκ. 9].
- Περαιτέρω, η αιτιολογία απόρριψης του συνόλου των δεσµεύσεων που υπέβαλλε η εταιρία ΙΑΝΟΣ καταγράφεται ανωτέρω (βλ. Εισαγωγή της παρούσης). Στο εν λόγω σκεπτικό εµπίπτει, κατά συνέπεια, και η δεύτερη δέσµευση που υπέβαλλε η εταιρία ΙΑΝΟΣ. Σηµειωτέον, εξάλλου, σχετικές αναφορές ως προς τους ειδικότερους λόγους απόρριψης της δέσµευσης αυτής ανευρίσκονται και στην από 23.06.2011 Εισήγηση αναφορικά µε τις δεσµεύσεις (οικ. 3971- βλ. ιδίως παράγραφο 11) που κοινοποιήθηκε στην καταγγελλόµενη
- ΙΙΙ.
- Επί της ένστασης αναφορικά µε την αποδεικτική αξιοποίηση της από 23-032010 κατάθεσης του […] (απάντησε σε σχετικό ερωτηµατολόγιο της Γ.Δ.Α κατά τη διάρκεια του επιτόπιου ελέγχου)
- Σύµφωνα µε τις καταγγελλόµενες εταιρίες ΙΑΝΟΣ, ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ και ΦΛΩΡΟΣ, η Ε.Α παραβίασε ουσιώδη τύπο της διαδικασίας, διότι παραποίησε το περιεχόµενο της εν λόγω κατάθεσης του […] και την αξιοποίησε αποδεικτικά, προκειµένου να θεµελιώσει την αντιανταγωνιστική σύµπραξη µεταξύ των συγκεκριµένων τριών βιβλιοπωλείων.
- Ο ισχυρισµός αυτός είναι, επίσης, απορριπτέος ως αβάσιµος, δεδοµένου ότι στις καταγγελλόµενες χορηγήθηκε η προσήκουσα πρόσβαση στο φάκελο κατά τις κείµενες διατάξεις, συµπεριλαµβανοµένης της κατάθεσης του […], προς άσκηση των 9 Οι λόγοι απορρίψεως (σηµεία i-v) που καταγράφονται στην παράγραφο 11 της εν λόγω Εισήγησης αφορούν και τις δύο δεσµεύσεις (άρα και την δεύτερη), εκτός του λόγου που καταγράφεται στο σηµείο ii (που αφορά µόνο την πρώτη δέσµευση). 11 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ δικαιωµάτων άµυνάς τους, ενώ δεν υφίσταται καµία παραποίηση αποδεικτικού υλικού προς θεµελίωση της παράβασης κατά παράβαση δήθεν ουσιώδους τύπου της διαδικασίας. Η εισήγηση περιλάµβανε πολλές αναφορές στη σχετική κατάθεση, συµπεριλαµβανοµένων ελεύθερων αποδόσεων του περιεχοµένου της, ενώ µία εξ’ αυτών σηµειώθηκε, εκ παραδροµής, εντός εισαγωγικών σε τµήµα της σχετικής εισήγησης. Η εκ παραδροµής αυτή χρήση των εισαγωγικών δεν θεµελιώνει καµία παράβαση ουσιώδους τύπου, πολλώ δε µάλλον όταν στις καταγγελλόµενες εταιρίες δόθηκε πρόσβαση στο πλήρες περιεχόµενο της εν λόγω κατάθεσης κατά τις κείµενες διατάξεις. Άλλωστε, η εκ παραδροµής σχετική αναφορά επισηµάνθηκε και διορθώθηκε από τον ίδιο τον Εισηγητή ήδη κατά την έναρξη της ακροαµατικής διαδικασίας. Συναφώς, τα εµπλεκόµενα µέρη τοποθετήθηκαν εκτενώς επί του περιεχοµένου της σχετικής κατάθεσης, τόσο στα υποµνήµατά τους όσο και κατά τη συζήτηση, και εποµένως δεν υφίσταται κανένα θέµα παραβίασης των δικαιωµάτων άµυνας, όπως αβασίµως υπολαµβάνουν τα εµπλεκόµενα µέρη στα υποµνήµατά τους. Πιο συγκεκριµένα:
- Από την κλήτευση των εκάστοτε καταγγελλόµενων ενώπιον της Επιτροπής είναι δυνατή και η λήψη αντιγράφων του φακέλου εκ µέρους τους (πρόσβαση στο φάκελο). Εφόσον δεν αιτηθούν προσβάσεως στο φάκελο δεν δύνανται τα µέρη να αντιτάξουν ότι αποστερήθηκαν της δυνατότητας τους να αντικρούσουν έγγραφα που δεν τους χορηγήθηκαν [βλ. ΔΕφΑθ 3694/2008, σκ.10 και νοµολογία στην οποία παραπέµπει]. Επίσης, οι επιχειρήσεις έχουν την δυνατότητα αποτελεσµατικής άσκησης των δικαιωµάτων άµυνάς τους, εφόσον είχαν γνώση των εγγράφων που λαµβάνονται υπόψη για την θεµελίωση της παράβασης µετά την κοινοποίηση της Εισήγησης στο πλαίσιο της πρόσβασης στο φάκελο. Συναφώς, η δυνατότητα άσκησης των δικαιωµάτων άµυνας των µερών θεωρείται ότι έχει πληρωθεί, εφόσον οι επιχειρήσεις είχαν την δυνατότητα να ετοιµάσουν ήδη πριν από την ακρόαση ενώπιον της Επιτροπής τις παρατηρήσεις τους επί των συµπερασµάτων που καταγράφονται στην Έκθεση [Τ-9/99, HFB Holding κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σκ.352-354, T-5/00, Nederlandse κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σκ.34, 43-45, 53]. Εν προκειµένω, την 12.05.2011 χορηγήθηκε στις εταιρίες ΙΑΝΟΣ, ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ κατόπιν σχετικού αιτήµατος τους πρόσβαση στο φάκελο της υπόθεσης. Η εταιρία ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΦΛΩΡΟΣ Ο.Ε. δεν προσήλθε να λάβει πρόσβαση στο φάκελο της υπόθεσης. Κατά την πρόσβαση, ως λέχθηκε και ανωτέρω, δεν προβλήθηκε καµία ένσταση εκ µέρους των εταιριών. Οι εταιρίες έλαβαν, µεταξύ άλλων, αντίγραφο και της από 23.03.2010 κατάθεσης του […] που είχε δοθεί σε στελέχη της Γ.Δ.Α (βλ. α/α 2 ερωτηµατολόγιο ελέγχου και συλλεχθέν υλικό, στο οποίο περιλαµβάνεται και η κατάθεση του […]). Ήταν, εποµένως, δυνατό σε εκείνες να διαπιστώσουν αφενός ότι το χωρίο, ως είχε αποτυπωθεί στην Έκθεση του Εισηγητή, δεν ήταν αυτολεξεί αποτύπωση του αποσπάσµατος της κατάθεσης του […].
- Εξάλλου, η εκ παραδροµής χρήση των εισαγωγικών στην Εισήγηση επισηµάνθηκε και αποσαφηνίστηκε και κατά την διάρκεια της ακροαµατικής διαδικασίας εκ µέρους του ίδιου του Εισηγητή της υπόθεσης, ο οποίος ανέφερε ότι: «…Θα ήθελα και κάτι άλλο 12 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ σε µία παρατήρηση που έκαναν τα µέρη σχετικά µε τα αναφερόµενα στην παράγραφο 162 και 50 της εισήγησης. Πράγµατι από παραδροµή είχαν µπει εισαγωγικά. Δεν είναι έτσι, είναι ελεύθερη µεταφορά των όσων είχε καταθέσει ο […] και για την αποκατάσταση και για την άρση οιασδήποτε παρανόησης, καταθέτω στην γραµµατεία και είναι στη διάθεσή σας η σχετική διόρθωση…» (βλ. πρακτικά της 30ης Ιουνίου 2011, συνεδρίαση 46η, σελ.14). Κατά συνέπεια, δεν τίθεται ζήτηµα ανίσχυρου αποδεικτικού στοιχείου και παραβίασης του δικαιώµατος άµυνας των εν λόγω εταιριών, καθώς: α) πριν την διεξαγωγή της ακροαµατικής διαδικασίας είχαν στη διάθεσή τους, µέσω της προσβάσεως στο φάκελο της υποθέσεως, το αυτολεξεί περιεχόµενο της κατάθεσης δίχως να ζητήσουν διευκρινίσεις ή να εκφράσουν κάποια έγγραφη απορία σχετικά µε την ύπαρξη ή το περιεχόµενο της µη αυτολεξεί καταχώρησης στην νοµική εκτίµηση της Έκθεσης του Εισηγητή, β) τόσο στα πραγµατικά περιστατικά της Έκθεσης του Εισηγητή [βλ. κεφάλαιο V.3, σκ.50] όσο και σε άλλα σηµεία της νοµικής εκτίµησης της εν λόγω Έκθεσης [βλ. υποκεφάλαιο 1.2ii, σκ.111iii, υποκεφάλαιο 1.3ii)β, 1.2, σκ.139] υπήρξε ελεύθερη µεταφορά της εν λόγω κατάθεσης του […] και όχι αυτολεξεί παράθεσή της και γ) κατά την διάρκεια και µετά την ακροαµατική διαδικασία (οπότε και το ζήτηµα διευκρινίστηκε επαρκώς εκ µέρους του Εισηγητή) είχαν την ευχέρεια να προβάλλουν την άµυνά τους και επί του συγκεκριµένου αποσπάσµατος της εν λόγω κατάθεσης. Στο πλαίσιο αυτό, όπως προαναφέρθηκε, εκ των πρακτικών της συνεδρίασης προκύπτει ότι η διευκρίνιση του Εισηγητή έλαβε χώρα στις 30.06.2011, ενώ από την ηµεροµηνία αυτή και εντεύθεν ήταν στη διάθεση των µερών η σχετική κατατεθείσα από τον Εισηγητή διόρθωση. Τα συµπληρωµατικά υποµνήµατα των εταιριών ΙΑΝΟΣ, ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ υποβλήθηκαν στις 27-07-2011, ήτοι 27 ηµέρες από την συνεδρίαση της Ε.Α. και 20 ηµέρες από την 07-07-2011 (οπότε και κατά τις ΙΑΝΟΣ, ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ λήφθηκε η διόρθωση αυτή). Μάλιστα, στα συγκεκριµένα συµπληρωµατικά υποµνήµατα οι εταιρίες ΙΑΝΟΣ, ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ, ΦΛΩΡΟΣ ασκούν το δικαίωµα άµυνας τους και επί του εν λόγω στοιχείου [βλ. σελ.5 του υποµνήµατος της ΙΑΝΟΣ, σελ.6-7 του υποµνήµατος της ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ, σελ.7 του υποµνήµατος της ΦΛΩΡΟΣ].
- Επισηµαίνεται, τέλος, ότι η προβαλλόµενη ένσταση ουδόλως σχετίζεται µε την αποδεικτική αξία της επίµαχης κατάθεσης, δεδοµένου ότι τόσο το ακριβές περιεχόµενό της (στο οποίο είχαν προσήκουσα πρόσβαση οι καταγγελλόµενες κατά τα προεκτεθέντα), όσο και οι ακριβείς συνθήκες στις οποίες έλαβε χώρα (σε ανύποπτο χρόνο, και δη κατά τη διάρκεια του επιτόπιου ελέγχου σύµφωνα µε τις κείµενες διατάξεις) δεν αµφισβητούνται.
- Προς αποφυγή οποιασδήποτε παρανόησης, σηµειώνεται, επίσης, ότι η ελεύθερη απόδοση του συγκεκριµένου χωρίου (που σηµειώθηκε εκ παραδροµής εντός εισαγωγικών) δεν διαφέρει νοηµατικά από το αντίστοιχο αυτολεξεί χωρίο της κατάθεσης του […]. Το απόσπασµα της κατάθεσης του […], όπως αποτυπώνεται αυτολεξεί στο ερωτηµατολόγιο της Γ.Δ.Α, ήταν το ακόλουθο: «…Οι προσπάθειες 13 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ [που αναφέρονται στο ερωτηµατολόγιο], οι οποίες οδήγησαν και στην σύνταξη και αποστολή του ανωτέρω άρθρου [νοείται το άρθρο στο Βιβλιοχαρτοπωλικό Βήµα…]». Οι «προσπάθειες», στις οποίες αναφέρεται ο […], περιλαµβάνουν (όπως προκύπτει ευθέως από την απάντησή του στη σχετική ερώτηση) και τη συνάντηση που έλαβε χώρα στα τέλη του καλοκαιριού µεταξύ του […] και των […]. Στην υπό εξέταση Έκθεση του Εισηγητή κ. Μπιτούνη περιλαµβανόταν σε εισαγωγικά, και σε συγκεκριµένο µόνο κεφάλαιο της νοµικής εκτίµησης (εκ παραδροµής), το ακόλουθο απόσπασµα [βλ. υποκεφάλαιο 2.1iii, σκ.162, σελ.67]: «…Απόρροια της συνεννόησης αποτέλεσε το άρθρο στο ΒΙΒΛΙΟΧΑΡΤΟΠΩΛΙΚΟ ΒΗΜΑ, το οποίο ενηµέρωνε για τις ενέργειες που αποφασίστηκαν». Εκ της αντιπαραβολής των δύο εν λόγω αποσπασµάτων, προκύπτει µε σαφήνεια το ίδιο νόηµα, δηλαδή ότι το άρθρο στο Βιβλιοχαρτοπωλικό Βήµα υπήρξε το αποτέλεσµα (και) της συνάντησης που διεξήχθη µεταξύ των τριών βιβλιοπωλείων και του ΣΒΘ δια του Προέδρου του το καλοκαίρι του
- Κατά συνέπεια, δεν τίθεται ζήτηµα µη δυνατότητας αποδεικτικής αξιοποίησης της εν λόγω κατάθεσης του […]. Κατά την κρίση των µελών της Επιτροπής, είναι, περαιτέρω, εµφανές ότι ο λόγος για τον οποίο οι καταγγελλόµενες εταιρίες εγείρουν την παρούσα ένσταση είναι διότι η επίµαχη κατάθεση / παροχή διευκρινίσεων κατά τη διάρκεια του επιτόπιου ελέγχου αποτυπώνει µε σαφήνεια τη χρονική και λογική ακολουθία, αλλά και την αντι-ανταγωνιστική στόχευση των συνεννοήσεων που θεµελιώνουν την εκ µέρους τους παράβαση. ΙV. ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑΣ Περιεχόµενο αρχικών καταγγελιών
- Η εταιρία ΦΛΩΡΑΣ καταγγέλλει την ύπαρξη «συµφωνία(ς) καθορισµού τιµών λιανικής πώλησης όλων των βιβλίων µεταξύ των βιβλιοπωλείων της Θεσσαλονίκης µε πρωτοβουλία και επιστασία του Συλλόγου Βιβλιοπωλών Θεσσαλονίκης [δηλ. του ΣΒΘ]».
- Στην καταγγελία επισυνάπτεται φύλλο της κλαδικής εφηµερίδας «Το Βιβλιοχαρτοπωλικό Βήµα» [τεύχος Σεπτεµβρίου – Οκτωβρίου 2009, Αριθµός φύλλου 77, σελίδα 4]10, στο οποίο φιλοξενείται άρθρο µε τις υπογραφές των Προέδρου και Γραµµατέα του Συλλόγου Βιβλιοχαρτοπωλών Θεσσαλονίκης, κ.κ. […] και […] αντίστοιχα. Στο εν λόγω άρθρο του ΣΒΘ αναφέρονται τα ακόλουθα όσον αφορά στο θέµα των εκπτώσεων: «Ο Σύλλογος Βιβλιοπωλών Θεσσαλονίκης µπροστά στην κρίση διεκδικεί τα αυτονόητα. Για πρώτη φορά µετά από πολλά χρόνια και κατόπιν ουσιαστικού διαλόγου οι βιβλιοπώλες της Θεσσαλονίκης κατέληξαν σε κάποια συµπεράσµατα.… 10 Το «Βιβλιοχαρτοπωλικό Βήµα» ξεκίνησε τη λειτουργία του πριν δεκατρία
(13)χρόνια. Η εφηµερίδα εκδίδεται από τον Σύλλογο Βιβλιοχαρτοπωλών Αθηνών -Προαστίων (ΣΒΑΠ) σε διµηνιαία βάση και διατίθεται δωρεάν 14 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Και γι’ αυτό συµφωνήσαµε µικρά και µεγάλα βιβλιοπωλεία να κάνουµε κάτι, να πάρουµε κάποια µέτρα, να αντιδράσουµε. Τώρα πλέον και τα λεγόµενα «µεγάλα βιβλιοπωλεία» κατάλαβαν ότι δεν υπάρχει πια κέρδος και συµφωνήσαµε να σταµατήσουµε αυτό το «ανεγκέφαλα ανταγωνιστικό φαινόµενο της καθηµερινής ΕΚΠΤΩΣΗΣ».… Όσον αφορά το ζήτηµα των εκπτώσεων, φάνηκε επιτέλους ότι αυτή η προσπάθεια που κάνουµε χρόνια µπορεί να αποδώσει. Αν εξαιρέσουµε λίγες περιπτώσεις βιβλιοπωλείων της περιφέρειας, το µέτρο είχε µεγάλη επιτυχία. Και αυτοί που δεν το έχουν καταλάβει ακόµα, τώρα αρχίζουν να το καταλαβαίνουν. Οι περισσότεροι δεν κάνουν πια εκπτώσεις, συνετίζονται.… Όσον αφορά τον χειρισµό των πελατών µας,… Καταλαβαίνουν ότι αν συνεχίσουµε να µην έχουµε κέρδη τότε θα κλείσουµε και αυτοί θα είναι υποχρεωµένοι να τρέχουν και για τις πιο µικρές αγορές τους στα διάφορα τζάµπο και άλλα απρόσωπα πολυκαταστήµατα και θα αγοράζουν προϊόντα κακής ποιότητας και πανάκριβα. Αρχίζουν να καταλαβαίνουν και εκείνοι πως αν σήµερα ζητάνε έκπτωση ουσιαστικά ζητάνε το καθαρό κέρδος µας. Και αυτό τους κάνει να νοιώθουν σεβασµό για την δουλειά µας, για το επάγγελµα µας. Ο κόσµος το αποδέχεται καταλαβαίνοντας την κατάσταση. Σπάνια αναφέρθηκε ότι πελάτης έφυγε γιατί δεν του έγινε έκπτωση. Γι’ αυτό και η δική µας πρόταση προς τους συναδέλφους είναι η παρακάτω: Μείωση των εκπτώσεων από τη σχολική χρονιά 2009-2010 µε στόχο να µηδενιστούν την επόµενη χρονιά. Εφαρµογή αυτού του µέτρου από όλους χωρίς παρεκκλίσεις. Μην επηρεάζεστε από µεµονωµένες περιπτώσεις και φήµες που ακούγονται από πελάτες ή άλλους συναδέλφους εάν δεν έχετε τεκµηριωµένες αποδείξεις. Μη νοµίζετε ότι κάποιος που δεν θα συµµορφωθεί µε την παραπάνω πρόταση θα έχει περισσότερο κέρδος. Αποδεσµεύστε το βιβλίο από το παζάρι. Κάντε εάν θέλετε καλύτερη τιµή στα χαρτικά σας, κάντε ένα δωράκι αλλά προστατεύστε την τιµή του βιβλίου. Θα είναι δύσκολη η προσαρµογή, αλλά µε επιµονή και υποµονή όλων µας θα έχουµε ένα καλύτερο µέλλον. Βρείτε τον τρόπο να έχετε καλή επικοινωνία µε τους γείτονες συναδέλφους σας και λύστε τις παρεξηγήσεις. Αν πουλάµε όλοι µε την ίδια τιµή δεν θα υπάρχει λόγος να δηµιουργούνται εντάσεις και να έχουµε µεταξύ µας προστριβές».
- Στη συνέχεια, το άρθρο – αναφερόµενο στην εφαρµογή της ενιαίας τιµής – τονίζει την ανάγκη αναγραφής από τον εκδότη της τιµής πώλησης επί των βιβλίων, καθώς και το πρόβληµα των συνεχώς µειούµενων ποσοστών έκπτωσης που πραγµατοποιούνται στα βιβλιοπωλεία από τους εκδότες και χονδρέµπορους. 15 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Τέλος, αφού αναφέρει όλα τα προβλήµατα που αντιµετωπίζει ο κλάδος τα τελευταία χρόνια (οικονοµική κρίση, υπερδανεισµός, αύξηση χονδρικής τιµής αγοράς βιβλίων, µη αναγραφή τιµής βιβλίου επί αυτού), καθώς και τις προτάσεις του Συλλόγου για την αντιµετώπιση των εν λόγω προβληµάτων (διακοπή φαινοµένου καθηµερινής έκπτωσης, µείωση εκπτώσεων για το επόµενο σχολικό έτος µε στόχο το µηδενισµό τους το µεθεπόµενο, ολική εφαρµογή των µέτρων, αίτηµα προς εκδότες για αναγραφή τιµής επί του βιβλίου), το άρθρο καταλήγοντας καλεί: «… όλους τους συναδέλφους να κρατήσουν τη λιανική τιµή των βιβλίων χωρίς αποκλίσεις είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω εφαρµόζοντας τις διατάξεις του νόµου. Να λάβουν σοβαρά την παραπάνω τοποθέτηση γνωρίζοντας ότι ο σύλλογος θα συντονίσει αυτή την προσπάθεια και είναι σε θέση να διαβεβαιώσει σαν αρχή την αποδοχή της πρότασης από τα κεντρικά και µεγαλύτερα βιβλιοπωλεία της πόλης µας. Η πολιτική µείωσης των ποσοστών από κάποιους προµηθευτές, βοήθησε πολύ για να καταλάβουν οι συνάδελφοι βιβλιοπώλες τη µεγάλη απώλεια κέρδους που είχαµε τόσα χρόνια.» και συνεχίζει: «Τακτικές προηγούµενων ετών, όπως ο τιµολογιακός πόλεµος ροκανίζει το καθαρό µας κέρδος. Κάτι που όλοι µας έχουµε κάνει και αποδείχτηκε ότι βγάζουµε τα µάτια µας µόνοι µας. Πρέπει επιτέλους να αντιδράσουµε και να σταµατήσουµε τις παράνοµες εκπτώσεις που ζηµιώνουν το µέλλον των επιχειρήσεων µας. Τα προβλήµατα είναι πολλά αλλά από κάπου πρέπει να αρχίσουµε. Εάν πετύχουµε σε αυτό µπορούµε να κάνουµε περισσότερα στο µέλλον».
- Κατά την εκτίµηση της καταγγέλλουσας, µε βάση και µόνο του ανωτέρω άρθρου, διαπιστώνεται ότι στην Θεσσαλονίκη έχει προκύψει, ύστερα από σειρά διαβουλεύσεων, συµφωνία ανάµεσα στα βιβλιοπωλεία (στην πλειοψηφία αυτών όπως αναφέρουν οι εκπρόσωποι του Συλλόγου) ώστε να διαθέτουν τα βιβλία στην ονοµαστική τους τιµή, χωρίς καµία έκπτωση. Η δε συµφωνία, της οποίας ηγείται ο Σύλλογος της Θεσσαλονίκης, αφορά όλα τα βιβλία που κυκλοφορούν, είτε είναι εντός της τελευταίας διετίας. Στην καταγγελία γίνεται, επίσης, ιδιαίτερη αναφορά στο [[…]] της εταιρίας […], [[…]], και στην ανάµιξή του στην καταγγελλόµενη συµφωνία/εναρµονισµένη πρακτική, δεδοµένης και της ισχυρής θέσης που κατέχει η εν λόγω επιχείρηση στη σχετική αγορά της Θεσσαλονίκης. Σε µεταγενέστερη επιστολή της [υπ’ αριθ. 6087/06.10.2010], η καταγγέλλουσα συµπληρώνει ότι, κατά την εκτίµησή της, οι προσπάθειες του ΣΒΘ πραγµατοποιούνται τουλάχιστον από το 2006, έτος κατά το οποίο η ΦΛΩΡΑΣ ξεκίνησε τη δραστηριότητά της στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Οι καταγγελλόµενες «διώξεις» του βιβλιοπωλείου ΦΛΩΡΑΣ 16 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Περαιτέρω, η καταγγέλλουσα υποστηρίζει ότι έχει ήδη υποστεί τις «διώξεις» που περιγράφει ο Σύλλογος Βιβλιοχαρτοπωλών Θεσσαλονίκης στο συγκεκριµένο άρθρο καταγγελία, στα πλαίσια της υποσχόµενης επιτήρησης της συµφωνίας, διότι δεν συµµορφώθηκε µε τις απαιτήσεις των συλλογικών οργάνων να διαθέτει τα βιβλία στο υποκατάστηµά της στην Θεσσαλονίκη χωρίς καµία µείωση τιµής (έκπτωση) επί της ορισµένης από τον εκδότη τιµής του βιβλίου.
- Στην υπ’ αριθ. πρωτ. 6087/6.10.10 επιστολή της, η εταιρία ΦΛΩΡΑΣ, αναφερόµενη σε παραδείγµατα άλλων πόλεων και σε παραδείγµατα που αφορούν στην αγορά του ξενόγλωσσου βιβλίου, περιγράφει τον µηχανισµό που συνήθως ακολουθείται για τον «συνετισµό» των αποκλινόντων βιβλιοπωλών. Επισηµαίνεται ότι η ΦΛΩΡΑΣ δεν προσκόµισε αποδεικτικά στοιχεία που να επιβεβαιώνουν την εφαρµογή του µηχανισµού αυτού από τους βιβλιοπώλες της Θεσσαλονίκης για την πώληση βιβλίων ελληνικής έκδοσης
- Αναφερόµενη στις «διώξεις» του συλλόγου, η εταιρία ΦΛΩΡΑΣ προσκοµίζει στοιχεία σχετικά µε καταγγελίες που πραγµατοποίησε ο σύλλογος κατά του βιβλιοπωλείου της στον Εµπορικό Σύλλογο Θεσσαλονίκης και στη Διεύθυνση Εµπορίου της Νοµαρχιακής Αυτοδιοίκησης Θεσσαλονίκης. Από τα προσκοµισθέντα στοιχεία προκύπτουν τα ακόλουθα:
- Η καταγγέλλουσα άνοιξε υποκατάστηµα στη Θεσσαλονίκη το καλοκαίρι του 2006, διαφηµίζοντας εκπτώσεις που διατάραξαν τις προσπάθειες του ΣΒΘ για µηδενικές εκπτώσεις στα βιβλία. Στις 4 Σεπτεµβρίου 2006, ο ΣΒΘ απέστειλε επιστολή προς τον Εµπορικό Σύλλογο Θεσσαλονίκης µε την οποία ο σύλλογος καταγγέλλει το βιβλιοπωλείο ΦΛΩΡΑΣ της Θεσσαλονίκης για παράβαση του νόµου περί εκπτώσεων (ν.3377/2005). Συγκεκριµένα, ο σύλλογος καταγγέλλει ότι το βιβλιοπωλείο ΦΛΩΡΑΣ παρά το πέρας της περιόδου των εκπτώσεων είχε αναρτηµένο πανό εξωτερικά του καταστήµατός του, καθώς και ταµπέλες στο εσωτερικό του καταστήµατος µε την ένδειξη «ΕΚΠΤΩΣΕΙΣ». Επίσης, σύµφωνα µε την καταγγελία του συλλόγου το βιβλιοπωλείο διενεργούσε παραπλανητική διαφήµιση για τις τιµές στις οποίες διαθέτει τα βιβλία, καθώς αυτά υπόκεινται στο νόµο περί ενιαίας τιµής, ο οποίος απαγορεύει εκπτώσεις άνω του 10% για όλα τα ελληνικά βιβλία τα οποία έχουν εκδοθεί ή ανατυπωθεί τα τελευταία δύο έτη. Περαιτέρω, ο ΣΒΘ κατέθεσε στις 5 Σεπτεµβρίου 2006 τηλεφωνική καταγγελία µε το ίδιο περιεχόµενο στη Διεύθυνση Εµπορίου της Νοµαρχιακής Αυτοδιοίκησης Θεσσαλονίκης. Σε συνεχεία της τηλεφωνικής καταγγελίας του ΣΒΘ, Η Διεύθυνση Εµπορίου της Νοµαρχιακής Αυτοδιοίκησης Θεσσαλονίκης προέβη, στις 6 Σεπτεµβρίου 2006, σε αιφνιδιαστικό αγορανοµικό έλεγχο στο βιβλιοπωλείο ΦΛΩΡΑΣ όπου διαπιστώθηκε 11 Στην υπ’ αριθ. πρωτ. 6087/6.10.2010 επιστολή περιγράφει πρακτικές που αφορούν στο ξενόγλωσσο βιβλίο. 17 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ παράβαση12 του άρθρου 14 παρ.1 του ν.3377/2005 και του άρθρου 31 παρ. 10 του Αγορανοµικού Κώδικα. Συγκεκριµένα, σύµφωνα µε την Έκθεση Αγορανοµικού Ελέγχου, στο κατάστηµα της ΦΛΩΡΑΣ διαπιστώθηκε ότι στη βιτρίνα υπήρχαν αναρτηµένες πινακίδες µε την επιγραφή «ΕΚΠΤΩΣΕΙΣ ΕΩΣ 20%». Επίσης, εντός του καταστήµατος διαπιστώθηκε ότι πραγµατοποιούνταν εκπτώσεις στα ελληνικά και ξενόγλωσσα βιβλία διαφόρων εκδοτικών οίκων, οι οποίες διαφηµίζονταν και σε φυλλάδιο. Ο […], ως αγορανοµικά υπεύθυνος της εταιρίας ΦΛΩΡΑΣ, κλήθηκε στο Αγορανοµικό Μονοµελές Πληµµελειοδικείο Θεσσαλονίκης, προκειµένου να δικαστεί για τις διαπιστωθείσες παραβάσεις. Ωστόσο, στις 8 Οκτωβρίου του 2009, το Αγορανοµικό Μονοµελές Πληµµελειοδικείο µε την υπ’ αριθ. 23692 απόφασή του αθώωσε τον […] από τις κατηγορίες. Σε επιστολή που έστειλε ο […] στον […]13,[…]». V. Η ΕΝΙΑΙΑ ΤΙΜΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΚΑΙ Ο ΝΟΜΟΣ 2557/1997
- Η ενιαία τιµή βιβλίου, σύµφωνα µε το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (εφεξής ΕΚΕΒΙ), αποτελεί ένα σύστηµα διατίµησης και προώθησης του βιβλίου στην αγορά, το οποίο συνίσταται στον καθορισµό από τον εκδότη µίας ορισµένης λιανικής τιµής πωλήσεως των βιβλίων που εκδίδει, η οποία ισχύει έναντι πάντων και επί της οποίας οι λιανοπωλητές έχουν δικαίωµα να εφαρµόζουν περιορισµένο όριο έκπτωσης
- Το σύστηµα της ενιαίας τιµής βιβλίου, όπως καθιερώνεται στον ν. 2557/1997, συνεπάγεται ότι κάθε τίτλος βιβλίου που εκδίδεται, επανεκδίδεται ή ανατυπώνεται, πωλείται προς το κοινό σε τιµή που κυµαίνεται εντός συγκεκριµένου, ίδιου για όλα τα σηµεία λιανικής πώλησης, εύρους λιανικής τιµής πώλησης. Συγκεκριµένα, την ενιαία τιµή την καθορίζει ο εκδότης για κάθε βιβλίο που εκδίδει, ενώ οι βιβλιοπώλες και κάθε τρίτος που πωλεί λιανικώς βιβλία µπορούν να κάνουν εκπτώσεις µόνον έως 10% επί της ενιαίας τιµής. Επίσης, δεν µπορούν να προβαίνουν σε «πρόσθετες παροχές», όπως για παράδειγµα προσφορά δώρων µαζί µε τα βιβλία.
- Στο νόµο υπάγονται όλα τα βιβλία που κυκλοφορούν στην Ελλάδα, εκτός των ξενόγλωσσων βιβλίων ξένου εκδότη, για δύο χρόνια από την έκδοση, επανέκδοση ή την ανατύπωσή τους. Μετά την παρέλευση της διετίας από την έκδοση, επανέκδοση ή ανατύπωση, τα βιβλία µπορούν να διατίθενται σε τιµή που ορίζει πλέον το εκάστοτε 12 Βάσει της Έκθεσης Αγορανοµικού Ελέγχου (προσκοµισθείσα µε την Καταγγελία). 13 Την οποία προσκόµισε […] µε την υπ’ αριθ. πρωτ. 6527/19.10.2011 επιστολή του. 14 Το σύστηµα της ενιαίας τιµής βιβλίου εισήχθη για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 1997, µε τον ν. 2557/1997, κατά το πρότυπο προϋπάρχουσας γαλλικής νοµοθεσίας (νόµος Lang). Εκτός από τη Γαλλία, σύστηµα ενιαίας τιµής βιβλίου εφαρµόζεται και σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως η Γερµανία (από το 1888), η Δανία (από το 1837), η Ισπανία, η Νορβηγία, η Ολλανδία και η Πορτογαλία [βλ. άρθρο «Βιβλιοπόλεµος για τις τιµές, Στα δικαστήρια οι µεγάλες αλυσίδες για την πίτα των σχολικών βιβλίων», Εφηµερίδα «Τα Νέα», 21.9.2010, ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Μανώλης Πιµπλής], προβλεπόµενο είτε δια νόµου είτε δια συλλογικών συµβάσεων µεταξύ εκδοτών και βιβλιοπωλών. 18 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ κατάστηµα λιανικής πώλησης βιβλίου. Τα βιβλία που υπάγονται στην ενιαία τιµή, σύµφωνα µε εκτιµήσεις βιβλιοπωλών, κυµαίνονται µεταξύ 15% - 25% των συνολικά διακινούµενων τίτλων, ενώ καλύπτουν περίπου το 30% των συνολικών πωλήσεων βιβλίων των βιβλιοπωλείων.
- Σηµειωτέον ότι στην υπ’ αριθ. 455/V/2009 Απόφασή της επί της αυτεπάγγελτης έρευνας σχετικά µε συµβάσεις αποκλειστικών διανοµών που έχουν συνάψει οι εταιρίες «ΑΠΟΛΛΩΝ» ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ και ΕΥΣΤΑΘΙΑΔΗΣ GROUP ΑΕ µε εκδοτικές επιχειρήσεις, η Ε.Α. αναφέρθηκε στην «…ανάγκη τροποποίησης του ν. 2557/97, ώστε να αρθεί η στρέβλωση του ανταγωνισµού που προκαλείται στη σχετική αγορά κατά τρόπο ώστε η τιµή του βιβλίου να τίθεται σύµφωνα µε τους κανόνες της αγοράς από το θέτοντα σε κυκλοφορία τον τίτλο (εισαγωγέα ή χονδρέµπορο)» και την «ανάγκη µεταβολής του ισχύοντος νοµικού καθεστώτος (ν. 2557/1997), ώστε αυτό να καταστεί συµβατό µε τις κοινοτικές και εθνικές διατάξεις περί προστασίας του ανταγωνισµού». Ειδικότερα, η Ε.Α. έκρινε ότι ο ορισµός από τον εκδότη της λιανικής τιµής πώλησης των βιβλίων15 καθώς και των πρόσθετων παροχών «στην πράξη επιφέρει στρέβλωση του ανταγωνισµού στη σχετική αγορά, διότι επιτρέπει τον καθορισµό της τιµής λιανικής πωλήσεως από τον εκδότη των εν Ελλάδι εκδιδοµένων ξενόγλωσσων εκπαιδευτικών βιβλίων, περιορίζοντας ή αποκλείοντας τον ανταγωνισµό εντός της ελληνικής αγοράς. Με τον τρόπο αυτό η διάταξη είναι αντίθετη µε αυτή των άρθρων 81 και 86 παρ. 1 ΣυνθΕΚ. [νυν άρθρα 101 και 106 της ΣΛΕΕ]». VI. ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ VI.1 Επιτόπιος έλεγχος της ΓΔΑ στην έδρα του ΣΒΘ
- Στις 23.3.2010 πραγµατοποιήθηκε από υπαλλήλους της Γ.Δ.Α. αιφνιδιαστικός επιτόπιος έλεγχος στην έδρα του ΣΒΘ κατόπιν της υπ’ αριθ. οικ.1612/18.3.2010 εντολής ελέγχου του Προέδρου της Ε.Α. Παροχή επεξηγήσεων κατά τη διενέργεια του επιτόπιου ελέγχου
- Κατά τη διάρκεια του επιτόπιου ελέγχου, […], απάντησε σε σχετικό µε την έρευνα ερωτηµατολόγιο και προσκόµισε έγγραφα σχετικά µε το σκοπό του ελέγχου και το αντικείµενο του ερωτηµατολογίου. Παρών κατά την συµπλήρωση του ερωτηµατολογίου ήταν και […].
- Μεταξύ άλλων, οι εντεταλµένοι υπάλληλοι της ΓΔΑ επέδειξαν στον […] ΚΑΙ το άρθρο που φιλοξενήθηκε στο περιοδικό «Το Βιβλιοχαρτοπωλικό Βήµα» (βλ. ενότητα IV ανωτέρω). Ο κ. […] δήλωσε πως το συγκεκριµένο άρθρο είχε πράγµατι δοθεί στο 15 Εκδότη/ χονδρέµπορα που «εκδίδει βιβλία στην Ελλάδα ή εισάγει βιβλία που τυπώνονται στο εξωτερικό στην ελληνική γλώσσα». 19 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ «Το Βιβλιοχαρτοπωλικό Βήµα» από το ΣΒΘ και ότι το δηµοσιευµένο κείµενο συµφωνεί µε το άρθρο που ο σύλλογος είχε δώσει στην κλαδική εφηµερίδα.
- Στην συνέχεια, ζητήθηκε από τον κ. […] να διευκρινίσει ποιες ήταν οι «προσπάθειες» τις οποίες επικαλείται το άρθρο ότι κατέβαλε ο σύλλογος αναφορικά µε τις εκπτώσεις που χορηγούν οι βιβλιοπώλες της Θεσσαλονίκης. Ο κ. […] δήλωσε πως οι εν λόγω προσπάθειες συνίσταντο στην ενηµέρωση των βιβλιοπωλών µελών του συλλόγου και µη, µέσω τηλεοµοιοτυπίας, τηλεφώνου αλλά και εντύπων για: α) την ανάγκη τήρησης της νοµοθεσίας, β) την πρόθεση των µεγάλων βιβλιοπωλείων της πόλης να µην προβούν σε µεγάλες εκπτώσεις, διότι ούτε αυτά είναι σε θέση να τις αντέξουν, γ) την ανάγκη να υπάρξει προσπάθεια από τα βιβλιοπωλεία αλλαγής της κουλτούρας του καταναλωτή σχετικά µε τις εκπτώσεις στα βιβλία, δ) την ανάγκη να υπάρξει προσπάθεια από τα βιβλιοπωλεία για αλλαγή της στάσης των χονδρεµπόρων – εκδοτών και ε) τη σηµασία της ύπαρξης µιας ενιαίας τιµής βιβλίου, δηλαδή της τιµής που ορίζεται από τον εκδότη χωρίς καµία έκπτωση.
- Όσον αφορά συγκεκριµένα στην προσπάθεια αλλαγής κουλτούρας του καταναλωτή ο κ. […] διευκρίνισε ότι αυτή πραγµατοποιούταν µέσω εντύπων που διένειµαν στους πελάτες αλλά και συζητήσεων που πραγµατοποιούσαν µε αυτούς προκειµένου να τους εξηγήσουν τον τρόπο µε τον οποίο καθοριζόταν η τιµή του βιβλίου βάσει νοµοθεσίας, ώστε να καταλάβουν ότι δεν υπήρχε περιθώριο από τα βιβλιοπωλεία για έκπτωση
- Περαιτέρω, σχετικά µε την προσπάθεια αλλαγής στην στάση των εκδοτών, ο κ. […] διευκρίνισε ότι αυτή πραγµατοποιούταν µέσω συζητήσεων των βιβλιοπωλών µε τους εκδότες - χονδρέµπορους και πως δεν είχε γίνει κάποια επίσηµη κίνηση από το σύλλογο µέσω, παραδείγµατός χάριν, αποστολής κάποιας επιστολής. Η στάση των εκδοτών – χονδρεµπόρων που προβληµάτιζε τον ΣΒΘ, κατά τα λεγόµενα του κ. […], ήταν η περιορισµένη έκπτωση που αυτοί παρείχαν στους βιβλιοπώλες µε αποτέλεσµα να συµπιέζεται το περιθώριο κέρδους των βιβλιοπωλών, σε βαθµό που να απειλείται η βιωσιµότητα των βιβλιοπωλείων
- 16 Στο «Βιβλιοχαρτοπωλικό Βήµα» αναφέρεται σχετικώς: «Όσον αφορά τον χειρισµό των πελατών µας, αποδείχτηκε στην πράξη ότι αν ο καθένας µας προσπαθήσει µε επιµονή και υποµονή να εξηγήσει στον κάθε πελάτη πως διαµορφώνεται η κατάσταση, οι πελάτες θα µπουν στην καρδιά του προβλήµατος.» 17 Αναφορικά µε το παραπάνω ζήτηµα στο εν λόγω άρθρο αναφέρονται τα ακόλουθα: «Η δεύτερη κίνηση είναι να αντιµετωπίσουµε τους εκδότες που δεν σέβονται το βιβλιοπώλη ο οποίος πουλάει έστω και ένα βιβλίο τους, παρά νοιάζονται µόνο για τις µεγάλες πωλήσεις και τις αρπαχτές.…Ένα άλλο πρόβληµα είναι το πολύ χαµηλό ποσοστό έκπτωσης που παίρνουµε από τους εκδότες-προµηθευτές και κυρίως αυτούς του ξενόγλωσσου, αλλά και κάποιους µεγαλοεκδότες που σε κάποιες αλυσίδες κάνουν µεγαλύτερες εκπτώσεις. Ενώ σε όλους εµάς κάθε φορά κάνουν όλο και πιο µικρές εκπτώσεις και µε τον τρόπο τους µας βάζουν όλους στη 20 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Ζητήθηκε, ακόµη, από τον κ. […] να διευκρινίσει για πόσα χρόνια και από πότε ο ΣΒΘ κατέβαλε τις ανωτέρω αναφερόµενες ενέργειες. Ο κ. […] απάντησε ότι παρόµοιες προσπάθειες πραγµατοποιούνταν πολλά χρόνια τώρα, τουλάχιστον από το 1985 και από προηγούµενα Διοικητικά Συµβούλια του Συλλόγου. Οι προσπάθειες του συγκεκριµένου Διοικητικού Συµβουλίου, σχετικά µε τα όσα λέγονται στο άρθρο ξεκίνησαν περίπου το Πάσχα του
- Τότε έγινε µια συζήτηση µεταξύ των κκ […]18 για το ενδεχόµενο πραγµατοποίησης κοινών ενεργειών. Μία δεύτερη, πιο ουσιαστική συζήτηση, πραγµατοποιήθηκε µεταξύ […] στο τέλος του καλοκαιριού. Σύµφωνα µε τον κ. […], οι […] είναι οι «leader στην αγορά της Θεσσαλονίκης». Στις ανωτέρω αναφερόµενες προσπάθειες (βλ. παρ.62 της παρούσης) καταστάλαξαν στις αρχές φθινοπώρου. Απόρροια των προσπαθειών αυτών αποτέλεσε και το άρθρο στο «Το Βιβλιοχαρτοπωλικό Βήµα», το οποίο ενηµέρωνε για τις ενέργειες που αποφασίστηκαν.
- Ο κ. […] επεσήµανε, επίσης, ότι οι προσπάθειες έγιναν από µέλη του συλλόγου, αλλά δεν πραγµατοποιήθηκε συνέλευση του συνόλου των µελών ούτε και συγκροτήθηκε επίσηµο Διοικητικό Συµβούλιο, διότι η συγκρότηση του δεν ήταν εφικτή. Ο κ. […] εξήγησε πως από τα εκατό περίπου µέλη του συλλόγου πολύ µικρό ποσοστό συµµετέχει στις γενικές συνελεύσεις19,
- Σηµειωτέον ότι, σύµφωνα µε το άρθρο 15 του καταστατικού του συλλόγου, «
- Το Διοικητικό Συµβούλιο, συνέρχεται στην έδρα του Συλλόγου ύστερα "από πρόσκληση" του Προέδρου … κοινοποιούµενη δύο
(2)ηµέρες, τουλάχιστον, προ της συνεδριάσεως. Στην πρόσκληση— αναγράφονται και τα θέµατα που θα επιληφθεί το Διοικητικό «γωνία», αφού είναι αδύνατο να αντιπαλέψουµε τις 3-4 µεγάλες αλυσίδες του κλάδου και τα πολυκαταστήµατα». Σύµφωνα µε την αρχική κατάθεση του κ. […] στη συνάντηση έλαβε µέρος και το µέλος Ψαρά. Σε διευκρινιστική ερώτηση της Γ.Δ.Α. για το εάν στη συνάντηση έλαβε µέρος η […], ο κ. […] δήλωσε (στην υπ’ αριθ. 1516/11.03.2011 επιστολή του) ότι στη συνάντηση δεν είχε λάβει µέρος κανένα από τα δύο µέλη. Στην κατάθεσή του αναφέρθηκε εκ παραδροµής στο µέλος […], µέλος του Διοικητικού Συµβουλίου, η οποία όµως δεν έλαβε µέρος στη συνάντηση. 18 Ο κ. […] προσκόµισε λίστα µε τα µέλη που συµµετείχαν στην Γενική Συνέλευση που πραγµατοποιήθηκε στις 23.2.2005 τα οποία ανέρχονταν µόλις στα δεκαεννέα (σχετ. 5, στον πίνακα παρεληφθέντων εγγράφων του ελέγχου). Επίσης προσκόµισε επιστολή µε ηµεροµηνία 20.6.2009 που απευθύνεται στα µέλη του συλλόγου και η οποία αναφέρεται στην µη επαρκή, για την συγκρότηση Γενικής Συνέλευσης, προσέλευση των µελών του ΣΒΘ. Την αδράνεια του συλλόγου επιβεβαίωσαν και οι κκ. […] και […] (βλ. Ενότητα 0). 19 Ο κ. […], στην υπ’ αριθ. πρωτ. 1516/11.03.2011 επιστολή του, αναφέρει ότι «Σε κάθε περίπτωση θα ήθελα να διευκρινίσω, ότι ο συγκεκριµένος σύλλογος, του οποίου είµαι πρόεδρος, ουσιαστικά δεν λειτουργεί τα τελευταία χρόνια, µε αποτέλεσµα να καλούµε εγώ να απαντήσω και να δίνω διευκρινίσεις χωρίς την παραµικρή συνδροµή από κανέναν. Τα στοιχεία τα οποία σας παρέθεσα και σας παραθέτω τα βρίσκω εξαιρετικά δύσκολα, αφιερώνοντας πολύτιµο χρόνο από την ίδια µου τη δουλειά καλύπτοντας µε ίδια χρήµατα (που δεν πρόκειται να τα πάρω πίσω) και µάλιστα σε οικονοµικές συνθήκες εξαιρετικά δυσµενείς. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι κάποιοι βιβλιοπώλες κλείνουν ή θα κλείσουν τις επιχειρήσεις τους όχι µόνο λόγω της κρίσης αλλά και λόγω του εξαιρετικά χαµηλού µικτού κέδρους των τελευταίων χρόνων.». 20 21 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Συµβούλιο. 4. Το Διοικητικό Συµβούλιο συνέρχεται τακτικά κάθε µήνα, έκτακτα δε όταν παραστεί ανάγκη, βρίσκεται δε σε απαρτία όταν είναι παρόντα τα τέσσερα
(4)τουλάχιστο, µέλη, ….». Στην πρώτη συνάντηση που πραγµατοποιήθηκε το Πάσχα του 2009, τα τέσσερα παραβρισκόµενα µέλη του ΣΒΘ ήταν και µέλη του Διοικητικού Συµβουλίου µε αποτέλεσµα να είναι δυνατή, σύµφωνα µε την προαναφερόµενη καταστατική πρόβλεψη, η σύγκλιση Διοικητικού Συµβουλίου. (βλ. Πρακτικό Συνεδρίασης της 2ας Απριλίου 2008 όσον αφορά στα µέλη του Δ.Σ.).
- Εκτίµηση του κ. […] είναι πως οι ενέργειες, οι οποίες αποφασίστηκαν στις προαναφερόµενες συναντήσεις και καταστάλαξαν το Φθινόπωρο του 2009, ακολουθήθηκαν από περίπου το 60% των βιβλιοπωλών της Θεσσαλονίκης. Μεγαλύτερη εκτιµά ήταν η συµµόρφωση των βιβλιοπωλών του κέντρου της Θεσσαλονίκης (περίπου 80%) και µικρότερη των βιβλιοπωλών της περιφέρειας (περίπου 50%). Κατά την ηµεροµηνία διενέργειας του ελέγχου (Μάρτιος 2010) οι ενέργειες συνεχίζονταν ακόµα και επιθυµία του κ. […] ήταν να διατηρηθεί αυτή η εναρµόνιση της εκπτωτικής πολιτικής µεταξύ των βιβλιοπωλών.
- Τέλος ο κ. […] ρωτήθηκε για τους λόγους για τους οποίους πραγµατοποιήθηκαν οι συγκεκριµένες ενέργειες εκ µέρους του συλλόγου. Ο κ. […] εξήγησε ότι, βάσει του υφιστάµενου νοµοθετικού πλαισίου, ο βιβλιοπώλης δεν ορίζει ούτε τη χονδρική αλλά ούτε και τη λιανική τιµή του βιβλίου. Η µεν λιανική τιµή ορίζεται µε βάση τον νόµο 2557/1997, ενώ η χονδρική τιµή ορίζεται από τους εκδότες - χονδρεµπόρους. Ενώ το εύρος της λιανικής τιµής του βιβλίου ορίζεται από τον νόµο 2557/199721, η κατώτερη έκπτωση στην τιµή του βιβλίου που πρέπει να κάνει ο εκδότης - χονδρέµπορος στον βιβλιοπώλη δεν ορίζεται. Το περιθώριο κέρδους του βιβλιοπώλη έτσι βασίζεται στην έκπτωση που του κάνει ο χονδρέµπορος. Όσο µικρότερη η διαπραγµατευτική δύναµη του βιβλιοπώλη, τόσο µικρότερη η έκπτωση που του γίνεται. Η έλλειψη προστασίας ήταν αυτή που οδήγησε στη συνεννόηση µεταξύ των βιβλιοπωλών. Οι ενέργειες αποφασίστηκαν για λόγους επιβίωσης, τόσο των µικρών, όσο και των µεγάλων βιβλιοπωλείων. Ο κ. […] επεσήµανε ακόµη ότι τον τελευταίο καιρό παρατηρείται τάση µείωσης των παροχών που οι εκδότες – χονδρέµποροι διαθέτουν στα βιβλιοπωλεία. Συλλογή πληροφοριών, στοιχείων και εγγράφων
- Κατά τη διάρκεια του ελέγχου, ζητήθηκαν και προσκοµίσθηκαν τα πρακτικά του συλλόγου για τα έτη 2005 έως και την ηµέρα διεξαγωγής του ελέγχου (Μάρτιος 2010). Από τα πρακτικά προκύπτει ότι ζητήµατα που απασχόλησαν το σύλλογο είναι η τήρηση και τροποποίηση του νόµου για την ενιαία τιµή βιβλίου, οι εκπτώσεις στα ξενόγλωσσα βιβλία, καθώς η διάθεση βιβλίων από τα φροντιστήρια. 21 Βλ. Ενότητα
- 22 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Κατά τον έλεγχο προσκοµίσθηκε, επίσης, σειρά εγγράφων του ΣΒΘ, µεταξύ των οποίων περιλαµβάνεται επιστολή του ΣΒΘ προς τα βιβλιοπωλεία µε ηµεροµηνία 24 Ιουνίου
- Στην εν λόγω επιστολή αναφέρονται, µεταξύ άλλων, και τα ακόλουθα: «Αγαπητοί συνάδελφοι,… … Ο καθένας µας προσπαθεί να επιβιώσει µε το να παζαρεύει µε τον πελάτη την τιµή, ανταγωνιζόµενος µε τον Α τον Β ή την αλυσίδα που πιθανόν κάνει µεγαλύτερη έκπτωση. Αυτό είναι το πιο λάθος όπλο για την ανταγωνιστικότητα. Μακροοικονοµικά καταστρέφει τους πάντες. Ακόµα και τα µεγάλα βιβλιοπωλεία και οι αλυσίδες έχουν µεγάλες απώλειες από αυτόν τον πόλεµο. Το βιβλίο παντού είναι το ίδιο. Γιατί να έχει διαφορετική τιµή ? Στο χέρι µας είναι. …». Σύµφωνα µε […], η συγκεκριµένη επιστολή αποστελλόταν στα βιβλιοπωλεία της Θεσσαλονίκης µαζί µε το ακόλουθο συνοδευτικό κείµενο: « Την τιµή του βιβλίου πρέπει όλοι να την σεβαστούµε γιατί από αυτήν ζούµε Να ενωθούµε και να ζητήσουµε τροποποίηση του νοµοσχεδίου για µηδενική έκπτωση στα βιβλία. Με την κάλυψη του νόµου και µε την κρατική ενηµέρωση µέσο ΜΜΕ για την ενιαία τιµή µπορούµε να ξεµάθουµε τον πελάτη να µας ζητάει καλύτερη τιµή και να τιµωρούµε αυτούς που υποβαθµίζουν το επάγγελµα τους µε αυτές τις τακτικές. Είναι το σηµαντικότερο θέµα για το οποίο πρέπει να ενώσουµε τις φωνές µας. Καλούµε όλους τους συλλόγους ή µεµονωµένους βιβλιοπώλες να βοηθήσουν να συγκεντρώσουµε υπογραφές από όλα τα βιβλιοπωλεία της χώρας γιατί µόνο έτσι θα δείξουµε ότι υπάρχουµε και εµείς. Αν το καταφέρουµε αυτό µετά µπορούµε να ασχοληθούµε και µε τα υπόλοιπα προβλήµατα του κλάδου µας….».
- Σχετικά µε τους λόγους για τους οποίους ο ΣΒΘ απέστειλε την συγκεκριµένη επιστολή ο κ. […] αναφέρει: «Διευκρινίζουµε ότι αποστείλαµε την επιστολή χωρίς σε καµία περίπτωση να έχει δεσµευτικό χαρακτήρα. Η επιστολή είχε ενηµερωτικό χαρακτήρα και αποτελεί παράθεση απόψεων και όχι, επαναλαµβάνω, δέσµευση σχετικά µε τις πρακτικές που ο καθένας ακολουθεί. Η απαντητική φόρµα είχε το σκεπτικό του ότι το διάβασε κάποιος και έχει την ίδια άποψη για το θέµα, καθότι ο σύλλογος δεν διαθέτει χρήµατα για να στείλει προσωπικά επιστολές και έτσι η διανοµή έγινε µέσω των χονδρεµπόρων, στους πελάτες τους της Θεσσαλονίκης, µαζί µε τις παραγγελίες τους. Γι’ αυτό απάντησαν και µη µέλη του συλλόγου». 23 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Στα συλλεγέντα στοιχεία περιλαµβάνεται, επίσης, και ενηµερωτική επιστολή που έστειλε ο ΣΒΘ το φθινόπωρο του 200922 – περίοδο, δηλαδή, όπου είχαν αποφασιστεί οι προαναφερθείσες ενέργειες του ΣΒΘ, όπως περιγράφεται ανωτέρω – προς τα βιβλιοπωλεία της Θεσσαλονίκης (µέλη και µη µέλη του ΣΒΘ), στην οποία αναφέρονται τα εξής: «Αγαπητοί συνάδερφοι Ο σύλλογος µας, εύχεται σε όλους, καλή σχολική χρονιά και προπαντός καλές δουλειές, κάτι που είναι άµεση ανάγκη όλων µας. Τακτικές προηγούµενων ετών και τιµολογιακός πόλεµος ροκανίζει το καθαρό µας κέρδος. Κάτι που όλοι µας έχουµε κάνει και εν τω χρόνο αποδείχτηκε ότι βγάζουµε τα µάτια µας, µόνοι µας. Πρέπει επιτέλους να αντιδράσουµε και να σταµατήσουµε τις παράνοµες εκπτώσεις που ζηµιώνουν το µέλλον των επιχειρήσεων µας. Οι πολύ χαµηλές προµήθειες που παίρνουµε από τους εκδότες - προµηθευτές δεν επιτρέπουν να συνεχίσουµε να ακολουθούµε τον κακό ανταγωνισµό που επιβάλει σε όλους µας να προβαίνουµε σε δυσανάλογες παροχές προς τον πελάτη. Καλούµε όλους τους συναδέλφους να κρατήσουν την λιανική τιµή των βιβλίων χωρίς αποκλίσεις είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω εφαρµόζοντας τις διατάξεις του νόµου. Να λάβουν σοβαρά την παραπάνω τοποθέτηση γνωρίζοντας ότι ο σύλλογος θα συντονίσει αυτή την προσπάθεια και είναι σε θέση να διαβεβαιώσει σαν αρχή, την αποδοχή της πρότασης από τα κεντρικά και µεγαλύτερα βιβλιοπωλεία της πόλης µας. Επίσης θα σας στείλουµε και µια αφίσα ή σελιδοδείκτη που θα σας βοηθήσει επικοινωνιακά µε τους πελάτες σας τονίζοντας το γεγονός της σταθερής ενιαίας τιµής βιβλίου που καθορίζεται από τους εκδότες. Θα σας σταλεί και ένα έντυπο αποδοχής της πρότασης που θα µας στείλετε µε Fax.»
- Σηµειωτέον ότι πάνω στους σελιδοδείκτες αναγραφόταν: «Ενιαία τιµή βιβλίου όπως καθιερώνεται στον νόµο 2557/97, σηµαίνει ότι κάθε τίτλος βιβλίου που εκδίδεται, επανεκδίδεται ή ανατυπώνεται, πωλείται προς το κοινό στην ίδια τιµή λιανικής πώλησης από όλα τα σηµεία λιανικής πώλησης. Την ενιαία τιµή την καθορίζει ο εκδότης για κάθε βιβλίο που εκδίδει.».
- Κατά την κρίση των µελών της Επιτροπής, όπως αναφέρεται και κατωτέρω στην ενότητα VIII.2.3, από τη ρητή γραµµατική διατύπωση, αλλά και από τη συνδυαστική 22 Στη συγκεκριµένη επιστολή δεν αναγράφεται ηµεροµηνία. Σύµφωνα µε τον. κ. […] η επιστολή συντάχθηκε τον Οκτώβριου του
- Εντούτοις, τα έντυπα αποδοχής της εκ µέρους των βιβλιοπωλών, τα οποία βρέθηκαν κατά τη διάρκεια του ελέγχου στάλθηκαν στις αρχές του Σεπτεµβρίου. Συγκεκριµένα από τις πληροφορίες της τηλεοµοιοτυπίας πάνω στα έντυπα αποδοχής φαίνεται ότι τα υπογεγραµµένα έντυπα διαβιβάστηκαν µε τηλεοµοιοτυπία στις 7/9/2009 και στις 8/9/
- 24 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ερµηνεία των ανωτέρω εγγράφων, προκύπτει µε σαφήνεια ότι αντικείµενο των ενεργειών του ΣΒΘ και των συµµετεχουσών επιχειρήσεων ήταν ο καθορισµός ορισµένης και σταθερής λιανικής τιµής πώλησης των βιβλίων από όλα τα βιβλιοπωλεία, χωρίς αποκλίσεις προς τα κάτω ή προς τα κάτω (υπό τη µορφή εκπτώσεων, ακόµη και εντός των προβλεπόµενων ορίων του νόµου). Άλλωστε, όπως προκύπτει από πληθώρα αναφορών στα ίδια έγγραφα, αυτός ακριβώς ήταν και ο τρόπος µε τον οποίο ο ΣΒΘ ερµήνευε τις διατάξεις του νόµου περί ενιαίας τιµής βιβλίου (καθώς και ο τρόπος µε τον οποίο επεδίωκε την εφαρµογή τους από τα µέλη του): δηλαδή, ως καθορισµό ενιαίας λιανικής τιµής, χωρίς αποκλίσεις, η οποία έπρεπε να τηρείται από όλα τα βιβλιοπωλεία. Τούτο συνάγεται ευθέως και από το γεγονός ότι ο ΣΒΘ επεδίωκε, παράλληλα, ως µέσο παρακολούθησης και τήρησης της καθορισµένης αυτής λιανικής τιµής, την αναγραφή από τον εκδότη της τιµής πώλησης επί των βιβλίων, προκειµένου ακριβώς να αποθαρρύνονται τυχόν αποκλίσεις (εκπτώσεις) από αυτήν
- Στο ίδιο συµπέρασµα κατατείνει, τέλος, και το γεγονός ότι τα σχετικά έγγραφα (συµπεριλαµβανοµένων και των σελιδοδεικτών) δεν κάνουν ουδεµία αναφορά στη δυνατότητα έκπτωσης έως και 10% στα βιβλία που εµπίπτουν στο νόµο δεν αναγράφεται πάνω στους σελιδοδείκτες. Ούτε, άλλωστε, και στο γεγονός ότι ο εν λόγω νόµος αφορά, ούτως ή άλλως, µόνον στα βιβλία που έχουν εκδοθεί, επανεκδοθεί ή ανατυπωθεί τα δύο τελευταία έτη.
- Στο έντυπο αποδοχής της πρότασης που κοινολογήθηκε µε την επιστολή του Φθινοπώρου 2009 αναγράφονταν τα ακόλουθα: «Έλαβα γνώσιν και χαιρετώ την πρόταση του Συλλόγου Βιβλιοχαρτοπωλών Θεσσαλονίκης. Με το παρόν δηλώνω ότι θα ακολουθήσω την ενιαία τιµολογιακή πολιτική των βιβλίων, που καθορίζεται από τους εκδότες και προστατεύεται από τον νόµο».
- Κατά τον έλεγχο στα γραφεία του ΣΒΘ βρέθηκαν δέκα
(10)από τα ανωτέρω έντυπα αποδοχής, µε σφραγίδα και υπογραφή των βιβλιοπωλείων […]
- 23 Χαρακτηριστικές, προς τούτο, είναι και οι αναφορές στο ίδιο άρθρο του Βιβλιοχαρτοπωλικού Βήµατος: «ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΙΜΗΣ - Ελπίζουµε ότι το 2010 όλες οι νέες εκδόσεις να έχουν τυπωµένη την τιµή πώλησης. Εφόσον οι τιµές ορίζονται από τους εκδότες ας τις τυπώνουν για να µας βοηθάνε στην τήρηση της ενιαίας τιµής και να αφήσουν την οποιαδήποτε δικαιολογία µε τις δήθεν ανατυπώσεις ή αυξήσεις τιµών. Πάρτε παράδειγµα τους ταξιδιωτικούς οδηγούς και τους χάρτες που έχουν τυπωµένες τις τιµές. Κανένας µα κανένας πελάτης δεν µας ζήτησε έκπτωση βλέποντας την τιµή τυπωµένη. Όσον αφορά την παραπάνω τοποθέτηση, πιστεύουµε ότι η πλειοψηφία των εκδοτών εφόσον θέλει τη συνεργασία µας θα κατανοήσει το πρόβληµά µας και θα κάνει πράξη το αίτηµα µας για τυπωµένη την τιµή πάνω στο βιβλίο…» 24 Με την υπ’ αριθ. πρωτ.6616/22.10.2010 επιστολή του ο ΣΒΘ προσκόµισε εκ νέου τα έντυπα αποδοχής των […] χωρίς όµως να προσδιορίσει σε ποια από τις δύο επιστολές αφορούσαν. Σε διευκρινιστική ερώτηση της Γ.Δ.Α. ο ΣΒΘ απάντησε (υπ’ αριθ. πρωτ. 1516/11.03.2011) ότι τα συγκεκριµένα έντυπα αφορούσαν την επιστολή που εστάλη το Ιούνιο του 2008 (“Αφορούν την επιστολή µε τίτλο «Την τιµή του βιβλίου πρέπει να την …»”). Ωστόσο από τις πληροφορίες της τηλεοµοιοτυπίας πάνω σε κάποια από τα έντυπα αποδοχής προκύπτει ότι αυτά εστάλησαν στο σύλλογο το Σεπτέµβριο του 2009, ενάµιση χρόνο µετά την αποστολή της επιστολής και την ίδια περίοδο που ο σύλλογος απέστειλε την δεύτερη επιστολή. Πρέπει να σηµειωθεί ότι σε ερώτηση της Γ.Δ.Α. προς τα δέκα ανωτέρω αναφερόµενα βιβλιοπωλεία σχετικά µε τον λόγο για τον 25 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Σχετικά µε τους λόγους για τους οποίους ο ΣΒΘ απέστειλε τη σχετική επιστολή, ο κ. […] αναφέρει ότι «η επιστολή απηχούσε απόψεις και σε καµία περίπτωση δε δέσµευε και δεν µπορούσε να δεσµεύσει τη πρακτική και την πολιτική των συναδέλφων µας». VI.
- Καταθέσεις βιβλιοπωλών της Θεσσαλονίκης
- Για την πληρέστερη διερεύνηση της υπόθεσης, κλητεύθηκαν για κατάθεση στα γραφεία της Ε.Α. οι βιβλιοπώλες Θεσσαλονίκης, κ.κ. […]
- Όπως προαναφέρθηκε, οι συγκεκριµένοι βιβλιοπώλες παρευρέθηκαν, σύµφωνα µε τον κ. […], στην συνάντηση που πραγµατοποιήθηκε το καλοκαίρι του 2009 και αφορούσε στις παρεχόµενες εκπτώσεις από τα βιβλιοπωλεία. Οι εν λόγω βιβλιοπώλες χαρακτηρίστηκαν δε από τον κ. […] ως οι «leader στην αγορά της Θεσσαλονίκης». Περαιτέρω, κατά τη διάρκεια του ελέγχου βρέθηκαν έντυπα αποδοχής της επιστολής που έστειλε ο ΣΒΘ το φθινόπωρο του 2009 υπογεγραµµένα από εκπροσώπους των επιχειρήσεων των κ.κ. […] και […]
- Από τις καταθέσεις των µαρτύρων προέκυψαν, µεταξύ άλλων, τα ακόλουθα (ανά θεµατική ενότητα): Βαθµός δραστηριοποίησης του ΣΒΘ
- Όσον αφορά στη δραστηριότητα του Συλλόγου, οι ερωτηθέντες βιβλιοπώλες επιβεβαιώνουν τους ισχυρισµούς του κ. […], περί περιορισµένης δραστηριοποίησης του ΣΒΘ. Σύµφωνα µε τον κ. […] τα τελευταία χρόνια ο σύλλογος είναι «σχεδόν διαλυµένος δεν έχει καµιά δραστηριότητα, άρα και η συµµετοχή [της εταιρίας] είναι τυπική µε την έννοια ότι είµαστε απλώς εγγεγραµµένοι σε αυτόν.». Κατά τον κ. […] ο σύλλογος είναι «σε πλήρη αδράνεια, όπως µπορεί να διαπιστώσει κανείς από τα πρακτικά του», τα βιβλία του συλλόγου και τις εγγραφές που γίνονται για οποιαδήποτε πρωτοβουλία ή δραστηριότητα
- Ο κ. […] ανέφερε ότι, παρότι διετέλεσε Αντιπρόεδρος του Συλλόγου για τα έτη 2008 και 2009, δεν συµµετείχε σε καµία οποίο υπογράψανε το έντυπο αποδοχής της δεύτερης επιστολής (φθινοπώρου 2009), κανένα από τα βιβλιοπωλεία δεν αρνήθηκε ότι υπέγραψε την φόρµα της συγκεκριµένης επιστολής ούτε δήλωσε ότι το έντυπο αποδοχής αφορούσε σε άλλη επιστολή. Σε αίτηµα της Γ.Δ.Α. να προσκοµιστεί λίστα µε τα βιβλιοπωλεία που υπέγραψαν την επιστολή του φθινοπώρου 2009 καθώς και τα αντίστοιχα έντυπα αποδοχής, ο […] απαντά ότι αυτά έχουν ήδη σταλεί στην Υπηρεσία. Τα µοναδικά έντυπα αποδοχής που έχει στη διάθεσή της Γ.Δ.Α. είναι τα ανωτέρω αναφερόµενα δέκα (ληφθέντα κατά τον έλεγχο), πέντε εκ των οποίων στάλθηκαν εκ νέου µε την υπ’ αριθ. πρωτ. 6616/22.10.2010 επιστολή του ΣΒΘ. 25 Ο […], πληροφορούµενος για τις εν λόγω κλητεύσεις έστειλε επιστολή στην Υπηρεσία (υπ’ αριθ. πρωτ. 5706/23.9.2010) στην οποία ανέφερε ότι ήταν «σχεδόν βέβαιος ότι θα προσπαθήσουν [οι κληθέντες βιβλιοπώλες] να … παρουσιάσουν την νύχτα µέρα και να καλύψουν τις ανοµίες τους πίσω από τον νόµο για την ενιαία τιµή του βιβλίου». 26 Βλέπε Ενότητα VI.
- 27 Όπως αναφέρθηκε και στην ανωτέρω Ενότητα VI.1 η τελευταία καταχώριση πρακτικών για Συνεδρίαση του ΣΒΘ είναι αυτή της 2ας Απριλίου του 2008 οπότε και έγιναν οι τελευταίες εκλογές και εκλέχθηκε το υφιστάµενο Διοικητικό Συµβούλιο. 26 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συνεδρίαση του Δ.Σ. ή Γενική Συνέλευση του ΣΒΘ. Το γεγονός επιβεβαιώνει και ο κ. […] σύµφωνα µε τον οποίο για την περίοδο 2005 – 2010 δεν πραγµατοποιήθηκε καµία Γενική Συνέλευση των µελών του Συλλόγου ή συνεδρίαση του Διοικητικού Συµβουλίου του
- Τέλος, ο κ. […] δήλωσε ότι δεν έχει παραβρεθεί ο ίδιος ή εκπρόσωπός του σε συνεδρίαση του ΣΒΘ και δεν έχει ασκηθεί από την πλευρά της εταιρίας του το δικαίωµα ψήφου µετά το
- Από την πλευρά του, ο κ. […] σηµειώνει ότι «µε τα υπόλοιπα µέλη του Συλλόγου συναντιόµασταν δύο µε τρεις φορές το χρόνο (για την περίοδο 2002-2009), σε µία εκ των οποίων ήταν και ο Πρόεδρος του Συλλόγου, κ. […].». Το επίµαχο άρθρο στο Βιβλιοχαρτοπωλικό Βήµα
- Αναφορικά µε το άρθρο στο Βιβλιοχαρτοπωλικό Βήµα, οι κ.κ. […] και […] διατείνονται αυτό θα πρέπει να ειδωθεί υπό το πρίσµα του συνδικαλισµού. Συγκεκριµένα, ο κ. […] δήλωσε ότι γνώριζε την ύπαρξη του άρθρου, όµως δεν του είχε δώσει ιδιαίτερη σηµασία, διότι κατά τον ίδιο «συνήθως αυτά τα άρθρα, και µάλιστα σε ένα κλαδικό όργανο, γράφονται µε υπερβάλλοντα ζήλο προς το επάγγελµα, αλλά και µε «ανταγωνιστικό» πνεύµα ανάµεσα στα συνδικαλιστικά όργανα, για να φανεί στα µέλη του και στους άλλους συλλόγους ότι ο σύλλογος δραστηριοποιείται.». Κατά την εκτίµησή του, «το άρθρο σε ορισµένες παραγράφους του ήταν ένα ευχολόγιο και συµβουλευτικό (δεν µπορούσε, εξάλλου, να είναι αλλιώς) και οι λέξεις ή οι φράσεις σε αυτή την περίπτωση είναι περισσότερο βερµπαλιστικές και ρητορικές, παρά συγκεκριµένες ή απαιτητικές, αφού ο σύλλογος δεν έχει καµιά δικαιοδοσία για να επιβάλλει κάτι στα µέλη του που, όπως πληροφορήθηκα, είναι εγγεγραµµένα 100, ενώ τα µη µέλη του είναι περισσότερα από
- Όπως εξάλλου προκύπτει από το άρθρο, εκτός από το ευχολόγιο, σε µεγάλο ποσοστό αναφερόταν στην τήρηση και εφαρµογή του νόµου για την ενιαία τιµή του βιβλίου, δηλαδή το αυτονόητο.». Ο κ. […] δήλωσε ότι δεν είχε ξαναδεί το συγκεκριµένο άρθρο και εφόσον το διάβασε το χαρακτήρισε «µια συνδικαλιστική αρλούµπα». Αυτά τα έντυπα εκδίδονται, σύµφωνα µε τον κ. […], «από κάποιες οµάδες ανθρώπων οι οποίες είναι περιθωριακές και δεν τα διαβάζει κανείς.». Όσον αφορά στο σηµείο του άρθρου στο οποίο αναφέρεται ότι «… Όσον αφορά το ζήτηµα των εκπτώσεων, φάνηκε επιτέλους ότι αυτή η προσπάθεια που κάνουµε χρόνια µπορεί να αποδώσει …» ο κ. […] θεωρεί ότι: «… το σχόλιο αυτό αφορά στις παράνοµες εκπτώσεις, που υπερβαίνουν το όριο του 10% που ορίζει ο νόµος. Συχνά υπάρχουν καταγγελίες βιβλιοπωλών εναντίον βιβλιοπωλών που υπερβαίνουν το όριο αυτό των εκπτώσεων που προβλέπει ο νόµος
- …». Τέλος, ο κ. […] ανέφερε ότι δεν συµφωνεί 28 Ο κ. […] ανέφερε ότι πολύ παλαιότερα κάποιες φορές χρειαζόταν να εξουσιοδοτεί κάποιον, είτε τον αδερφό του, […], είτε τον Διευθυντή του καταστήµατος […], να συµµετάσχει σε συναντήσεις του ΣΒΘ. 29 « … π.χ. Ιανός κατά Πρωτοπορίας Θεσσαλονίκης και Ιανός /Παπασωτηρίου /Πρωτοπορία /Παρασκευόπουλος /Πανελλήνια Οµοσπονδία Εκδοτών Βιβλιοπωλών και δύο Σύλλογοι ΕκδοτώνΒιβλιοπωλών και άλλοι κατά Ελευθερουδάκη για την οποία χθες [ηµεροµηνία κατάθεσης 23/9/2010] εκδόθηκε η προσωρινή διαταγή).» 27 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ σε ορισµένα πράγµατα µε το άρθρο άλλα συµφωνεί µε την εφαρµογή του νόµου περί ενιαίας τιµής, την οποία έχει εισηγηθεί ο ίδιος. Ο κ […] είναι υπέρ της χάραξης ανεξάρτητης εµπορικής πολιτικής από τον κάθε βιβλιοπώλη αρκεί αυτή να κινείται µέσα στο πλαίσιο του νόµου, δηλαδή της έκπτωσης του 10%. Συµµετοχή στις ενέργειες του ΣΒΘ
- Σε ερώτηµα που απευθύνθηκε στους βιβλιοπώλες για το εάν γνώριζαν σε ποιες προσπάθειες σχετικά µε τις εκπτώσεις αναφέρεται το άρθρο, και οι τρεις βιβλιοπώλες απάντησαν ότι, αν και δεν γνωρίζουν σε ποιες προσπάθειες αυτό αναφέρεται, θεωρούν ότι αναφερόταν στην εξάλειψη των παράνοµων εκπτώσεων, δηλαδή εκείνων που υπερβαίνουν το 10% επί της τιµής που ορίζει ο εκδότης
- Κατά τον κ. […] τα τελευταία χρόνια δεν έχει πραγµατοποιηθεί καµία ουσιαστική προσπάθεια και πρωτοβουλία από τον σύλλογο για κανένα από τα προβλήµατα που απασχολεί τον κλάδο, πόσο µάλλον σε ότι αφορά στο ζήτηµα των εκπτώσεων
- Ο κ. […] ισχυρίστηκε δε σχετικά µε το ζήτηµα των εκπτώσεων «που δεν µπορεί κανείς να ελέγξει, όταν µάλιστα έχει να κάνει όχι µόνο µε τα εκατοντάδες συνοικιακά βιβλιοπωλεία, αλλά και µε τα πολυκαταστήµατα και τα σούπερ µάρκετ που τα τελευταία χρόνια µπήκαν στο χώρο για τα καλά. Ο ανταγωνισµός, εποµένως, της αγοράς είναι ανεξέλεγκτος…. Αν κανείς έµπαινε σε ένα καλούπι και εφάρµοζε µια πολιτική µη ανταγωνιστική, θα ήταν εκτός τόπου και χρόνου, αφού οι περισσότεροι προβάλλουµε και τις προσφορές, αλλά και τις εκπτώσεις, όπως και όποτε αυτές επιτρέπονται από τον Εµπορικό Σύλλογο Θεσ/νίκης και τη Διεύθυνση Εµπορίου. Θα ήταν παράλογο για δύο ή τρεις επιχειρήσεις να συνεννοηθούν για µια πολιτική µη εκπτώσεων σε βιβλία, και µάλιστα όταν δεν είναι δική τους παραγωγή και κυκλοφορούν ελεύθερα σε εκατοντάδες άλλους συναδέλφους στην ίδια περιοχή, αλλά και σε άλλους τόσους σε σελίδες του Ίντερνετ, όπου οι τιµές, οι προσφορές και οι εκπτώσεις «οργιάζουν», ξεκινώντας από το "Αµαζον" µέχρι και το µικρότερο τοπικό ηλεκτρονικό βιβλιοπωλείο!...»
- Ερωτηθέντες εάν συµµετείχαν στις προσπάθειες που αναφέρει το άρθρο, οι βιβλιοπώλες απάντησαν τα ακόλουθα: 30 Ο κ. […] απάντησε «Δεν γνωρίζω. Αυτό που γνωρίζω είναι ότι όσο ήταν Πρόεδροι δραστήριοι, στόχος ήταν να σταµατήσουν οι εκπτώσεις πέραν του νόµου, του ποσοστού έως 10%. Για παράδειγµα, η … απόφαση των ασφαλιστικών µέτρων που δικαίωσε τον ΙΑΝΟΣ, τον ΠΑΠΑΣΩΤΗΡΙΟΥ και την Οµοσπονδία και το Σύλλογο Πειραιά, νοµίζω, κατά του ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΔΑΚΗ, ο οποίος έκανε εκπτώσεις 20%.». Ο κ. […] αναφέρει «Υποθέτω ότι αναφέρεται στις ανωτέρω προσπάθειες περιορισµού των παράνοµων εκπτώσεων. Θεωρώ ότι υπάρχει µια σύγχυση στο άρθρο και η καταγγελία αφορά παράνοµες εκπτώσεις». Ο κ. […] επισηµαίνει ότι το άρθρο «εκτός από το ευχολόγιο, σε µεγάλο ποσοστό αναφερόταν στην τήρηση και εφαρµογή του νόµου για την ενιαία τιµή του βιβλίου, δηλ. το αυτονόητο.». 31 Ακόµη και µια έκθεση βιβλίου που οργάνωνε ο σύλλογος για πολλά χρόνια σε συνεργασία µε την Helexpo και τους Φίλους του Ιδρύµατος Μελίνα Μερκούρη σταµάτησε το 2004, λόγω απραξίας του τότε Δ.Σ.. 28 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ο κ. […] επεσήµανε ότι «Δεν έχω στραφεί εναντίον κάποιου για να σταµατήσει τις εκπτώσεις, τις πέραν της ενιαίας τιµής εκπτώσεις. Ως Σύλλογος γνωρίζω ότι µόνο λεκτικά γίνονταν συστάσεις για το συγκεκριµένο θέµα.» όπως και ότι «από την εταιρία µου ακολουθήθηκε η πολιτική των εκπτώσεων έως 10%. Δεν γνωρίζω εάν τα µέλη του Συλλόγου ακολούθησαν άλλη πολιτική.». Ο κ. […] δήλωσε ότι δεν είχε καµία επαφή µε το σύλλογο τα τελευταία πέντε χρόνια εκτός από τη συνάντηση που είχε µε τον Πρόεδρο του Συλλόγου για λίγα µόνο λεπτά. Συµπληρώνει, επίσης, ότι «Εµείς εφαρµόζουµε πιστά το νόµο 2557/97 και πάντοτε στο επιτρεπτό όριό του (παρόλο που τα βιβλιοπωλεία της επαρχίας επιβαρύνονται µε 2-3% µεταφορικά και άλλα έξοδα). Όσο για τον σύλλογο, είναι φανερό ότι κανένας σύλλογος δεν µπορεί να εφαρµόσει ή να επιβάλει κάποια πολιτική τέτοιου είδους στα µέλη του. Πιστεύω ότι η όποια προσπάθεια ή υπόδειξη του συλλόγου απέβλεπε στην εφαρµογή του νόµου και ενδεχοµένως στο να δείξει στα µέλη του ότι παράγει έργο. Θα ήταν άτοπο, εξάλλου, να µας ζητούσε κάτι διαφορετικό. Όσον αφορά το αν ακολουθήσαµε ή όχι τη συγκεκριµένη πολιτική και αν ο πρόεδρός µας συµπεριλαµβάνει στα ποσοστά που έδωσε για µηδενική έκπτωση, αυτά αποδεικνύονται από τα ενδεικτικά δελτία λιανικής πώλησης που σας αποστέλλουµε»
- Τέλος, ο κ. […] απάντησε ότι δεν είχε καµία συµµετοχή στις προσπάθειες που αναφέρει το άρθρο το οποίο άλλωστε κατά τον ίδιο απλά υπερασπίζεται το νόµο για την ενιαία τιµή βιβλίου και επεσήµανε ότι «Η εµπορική πολιτική της εταιρίας µας δεν καθορίζεται από συνδικαλιστικές υποδείξεις αλλά από τα επιχειρηµατικά µας συµφέροντα. Συνεπώς, δε συµφωνήσαµε µε κανέναν την κατάργηση του ποσοστού έκπτωσης 10% που προβλέπει ο νόµος. ….».
- Σύµφωνα και µε τους τρεις ερωτηθέντες βιβλιοπώλες, η προσέγγιση πάνω στις εκπτώσεις που προωθεί ο σύλλογος δεν βρήκε απήχηση από τα βιβλιοπωλεία της Θεσσαλονίκης, και δεν θα µπορούσε να γίνει και διαφορετικά, δεδοµένου ότι ο σύλλογος είναι ουσιαστικά ανενεργός. Κατά την άποψη του κ. […] την προσέγγιση ενστερνίζεται ένα «αστείο ποσοστό» των βιβλιοπωλείων. Ο κ. […] απάντησε πως δεν γνωρίζει το ποσοστό των βιβλιοπωλών που ευθυγραµµίστηκαν µε τις απόψεις του Συλλόγου, αλλά κρίνοντας από το γεγονός ότι η Θεσσαλονίκη έχει 450 βιβλιοχαρτοπωλεία και στις εκλογές του Συλλόγου ψηφίζουν περί τα είκοσι άτοµα και 32 Ο […] δεν δέχεται τον ορισµό leader της αγοράς της Θεσσαλονίκης διότι «Πώς µπορεί να χαρακτηριστεί κανείς έτσι µε µερίδιο 2 ή 3% της αγοράς; Όταν, µάλιστα, οι τιµές των βιβλίων καθορίζονται από τρίτους και όταν αυτά τα ίδια βιβλία, οι ίδιοι τίτλοι, διατίθενται από εκατοντάδες άλλα µικρά ή µεγάλα βιβλιοπωλεία και άλλους διανοµείς.». Περαιτέρω, προσκόµισε δελτία λιανικής πώλησης προς απόδειξη των ισχυρισµών του ότι έχει πραγµατοποιήσει έκπτωση της τάξης του 10% κατά τους µήνες Αύγουστο 2009 έως και Ιανουάριο
- Ωστόσο, πέραν της νοµικής αξιολόγησης των εν λόγω στοιχείων υπό το πρίσµα των εξ’ αντικειµένου περιορισµών του ανταγωνισµού (βλ. ενότητα VIII κατωτέρω), τα εν λόγω δελτία αποστολής αφορούν χρονική περίοδο πριν την διενέργεια του ελέγχου. Επίσης, δεν προκύπτει από τα δελτία αποστολής αν τα πωληθέντα βιβλία ενέπιπταν ή όχι στην ενιαία τιµή βιβλίου 29 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ταµειακώς είναι ελάχιστα εντάξει, συνάγεται ότι ο καθένας κάνει ό,τι θέλει. Ούτε ο κ. […] γνωρίζει πόσα βιβλιοπωλεία συµµορφώνονται, αλλά κατά τον ίδιο «το σίγουρο είναι ότι ο σύλλογος, όποια προσπάθεια και αν καταβάλλει για οποιοδήποτε πρόβληµα, δεν έχει καµία επιρροή στα µέλη του. Αυτό µπορεί να διαπιστωθεί και από το γεγονός ότι στις τελευταίες εκλογές δεν ψήφισαν περισσότερα από 15-16 µέλη (ενώ είναι εγγεγραµµένοι περισσότεροι από 100), που σύµφωνα µε το καταστατικό του συλλόγου µας θα έπρεπε όλοι οι υπόλοιποι να διαγραφούµε, αφού δεν πληρώσαµε ούτε τις συνδροµές µας, για διαφορετικούς λόγους ο καθένας.». Οι συναντήσεις που επικαλείται […]
- Όπως προαναφέρθηκε, σύµφωνα µε τον κ. […], για να καταλήξει ο σύλλογος στην προσέγγιση που περιγράφεται στο άρθρο πραγµατοποιήθηκαν δύο συναντήσεις (βλ. ανωτέρω Ενότητα VI.1.). Η πρώτη πραγµατοποιήθηκε την άνοιξη του 2009, όπου παραβρέθηκαν οι κ.κ. […], ενώ η δεύτερη πραγµατοποιήθηκε το καλοκαίρι του ίδιου έτους, όπου παραβρέθηκαν οι κ.κ. […].
- Ο κ. […] ρωτήθηκε για το περιεχόµενο της πρώτης συνάντησης, στην οποία και είχε παραβρεθεί, και απάντησε ότι δεν την θυµόταν, και εάν έγινε, δεν συζητήθηκε τίποτα.
- Ερωτηθέντες για το περιεχόµενο της δεύτερης συνάντησης, και οι τρεις βιβλιοπώλες επιβεβαίωσαν ότι αυτή πραγµατοποιήθηκε και ότι σε αυτή συζητήθηκε η τήρηση του νόµου για την ενιαία τιµή του βιβλίου, όπως και η ενηµέρωση των πελατών, µέσα από τη διανοµή σελιδοδεικτών, για τις διατάξεις του συγκεκριµένου νόµου. Και οι τρεις βιβλιοπώλες αναφέρουν ότι η εν λόγω συνάντηση πραγµατοποιήθηκε µετά από πρωτοβουλία του Προέδρου του Συλλόγου, […]. Συγκεκριµένα, σύµφωνα µε τον κ. […], στη εν λόγω συνάντηση ο […] ζήτησε βοήθεια για την ενιαία τιµή, συζήτησε την έκδοση σελιδοδεικτών33 και κάλεσε τους παραβρισκόµενους να υπερασπίζονται την ενιαία τιµή του βιβλίου. Ο κ. […] επιβεβαίωσε, επίσης, ότι υπήρξε µια σύντοµη συνάντηση είκοσι λεπτών, όπου υπήρχε συµφωνία για την τήρηση της ενιαίας τιµής βιβλίου και την εξάλειψη των παράνοµων εκπτώσεων, όπως και τη διανοµή σελιδοδεικτών του συλλόγου υπέρ της ενιαίας τιµής. Οι εν λόγω σελιδοδείκτες στάλθηκαν λίγο καιρό µετά στα βιβλιοπωλεία της εταιρίας και διατέθηκαν στους πελάτες. Σχετικά µε την ίδια συνάντηση, ο κ. […] ανέφερε ότι ο Πρόεδρος τους ενηµέρωσε για τα παράπονα που δέχεται ο σύλλογος από ορισµένα µέλη του, ότι δηλαδή κάποια βιβλιοπωλεία του κέντρου παραβιάζουν το νόµο (κάνουν έκπτωση µεγαλύτερη του 10%) και τους παρακάλεσε να µην παρεκκλίνουν από το νόµο. Τις προτροπές του 33 Σύµφωνα µε τον κ. […], ο κ. […] ζήτησε οικονοµική βοήθεια για την παραγωγή σελιδοδεικτών και αφισών, οι οποίες τυπώθηκαν και αφορούσαν στη διαφήµιση της ενιαίας τιµής βιβλίου. 30 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Προέδρου, ο […] τις θεώρησε αυτονόητες και για αυτό συµφώνησε. Ο […] τους παρακάλεσε, επίσης, να διανέµουν τα έντυπα του συλλόγου (σελιδοδείκτες κ.ά.) από τα καταστήµατα τους. Έγινε αναφορά για ενηµέρωση πάνω στα ζητήµατα και των υπόλοιπων µελών µέσω Γενικής Συνέλευσης, η οποία όµως ποτέ δεν πραγµατοποιήθηκε. Ο […] επισηµαίνει ότι αυτή ήταν και η µόνη επαφή που είχε µε τον Πρόεδρο του Συλλόγου και πως αυτή έγινε εντελώς άτυπα και φιλικά.
- Τέλος, και οι τρεις βιβλιοπώλες δήλωσαν ότι δεν παραβρέθηκαν σε άλλη συνάντηση του Συλλόγου, ούτε γνωρίζουν για την ύπαρξη άλλης συνάντησής του. Οι επιστολές του ΣΒΘ προς τους βιβλιοπώλες της Θεσσαλονίκης
- Οι βιβλιοπώλες ρωτήθηκαν, επίσης, για τις επιστολές που έστειλε τον Ιούνιο του 2008 (πρώτη επιστολή) και το φθινόπωρο του 2009 (δεύτερη επιστολή) [βλ. αναλυτικά ενότητα VI.1 ανωτέρω] ο ΣΒΘ σε βιβλιοπώλες, µέλη και µη του συλλόγου.
- Σχετικά µε την πρώτη επιστολή, ο κ. […] δήλωσε ότι δεν γνώριζε για την ύπαρξή της και ότι διαφωνεί µε την πρόταση να ενωθούν οι βιβλιοπώλες για να ζητήσουν µηδενική έκπτωση στα βιβλία, κάτι το οποίο ήδη προβλέπεται από το νόµο. Η επιστολή, κατά τον κ. […], είναι άνευ αντικειµένου. Δήλωσε, επίσης, ότι δεν γνώριζε την ύπαρξη ούτε και της δεύτερης επιστολής, δεν έχει λάβει κανένα έντυπο αποδοχής και δεν έχει κανένα έγγραφο. Επισηµαίνεται ότι κατά την περίοδο 2008 – 2009, ο κ. […] ήταν […]. Ερωτώµενος αν, ως […], είχε αποδεχτεί αυτή την ενέργεια του Συλλόγου, ο κ. […] απάντησε πως δεν την είχε αποδεχθεί καθώς δεν την γνώριζε.
- Για τον κ. […] η επιστολή του 2008 είναι µία «φλυαρία υπέρ της ενιαίας τιµής του βιβλίου και του σεβασµού της τιµής του βιβλίου.». Δεν γνώριζε την ύπαρξή της και δεν νοµίζει ότι την υπέγραψε κανένας. Σχετικά µε τη δεύτερη επιστολή, ο κ. […] θεωρεί ότι και αυτή αφορά εµφανώς στο ζήτηµα της τήρησης του νόµου για την ενιαία τιµή του βιβλίου για την οποία η θέση του είναι πάγια. Σηµειωτέον, ωστόσο, ότι κατά τον έλεγχο της Γ.Δ.Α. στην έδρα του ΣΒΘ βρέθηκε υπογεγραµµένο το έντυπο αποδοχής που συνόδευε τη σχετική επιστολή από τον […].
- Τέλος, ο κ. […] δεν θυµάται αν υπέγραψε την πρώτη επιστολή, αλλά ξαναδιαβάζοντάς την θεωρεί «ότι πρόκειται για ένα κείµενο µάλλον «πολιτικό» και συνδικαλιστικό, µε πολλές υπερβολές, στο οποίο δεν δόθηκε καµία συνέχεια και ξεχάστηκε.». Ο κ. […] έχει στην κατοχή του δύο επιστολές του συλλόγου, µία του 2006 η οποία αφορά στον τρόπο αντιµετώπισης αδικαιολόγητων µειώσεων στις εκπτώσεις στα Ξενόγλωσσα Εκπαιδευτικά Βιβλία34, όπως και την εν λόγω επιστολή του 2009 που αναφερόταν, 34 Η εν λόγω επιστολή του ΣΒΘ καλεί, µετά τις τελευταίες εξελίξεις και αλλαγές στο χώρο της διανοµής του Ξενόγλωσσου Εκπαιδευτικού Βιβλίου, τις νέες αποκλειστικότητες και τη στάση των αποκλειστικών διανοµέων για τις εµπορικές συµφωνίες της νέας χρονιάς, όλα τα µέλη του Συλλόγου σε περίπτωση που δεχθούν εµπορικούς εκβιασµούς και παρασκηνιακές απειλές όσο αφορά, αναγκαστικές προεισπράξεις, αδικαιολόγητες µειώσεις εκπτώσεων και άλλες αντιεµπορικές συµπεριφορές να τις καταγγείλουν ώστε να προωθηθούν στην Οµοσπονδία και στην Επιτροπή Ανταγωνισµού. 31 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ σύµφωνα µε τον κ. […], στην ενιαία τιµή βιβλίου (εντός των ορίων που προβλέπονταν στο νόµο). Σηµειωτέον, ωστόσο, ότι κατά τον έλεγχο της Γ.Δ.Α. στην έδρα του ΣΒΘ βρέθηκε υπογεγραµµένο το έντυπο αποδοχής που συνόδευε τη σχετική επιστολή και από την εταιρία […]. Οι θέσεις των βιβλιοπωλών που υπέγραψαν το έντυπο αποδοχής
- Εκτός από τα έντυπα αποδοχής των βιβλιοπωλείων […] και […], κατά τον έλεγχο στα γραφεία του ΣΒΘ, βρέθηκαν και άλλα οκτώ υπογεγραµµένα έντυπα αποδοχής (βλ ενότητα VI.1 ανωτέρω). Η Γ.Δ.Α. απέστειλε επιστολές στους νόµιµους εκπροσώπους των συγκεκριµένων βιβλιοπωλεία µε ερωτήµατα σχετικά µε την έρευνα της Υπηρεσίας
- Το «[…]»36 αποτελεί ατοµική επιχείρηση µε ιδιοκτήτη της τον […]. Η επιχείρηση διαθέτει µόνο ένα βιβλιοπωλείο στην πόλη της Θεσσαλονίκης το οποίο πραγµατοποιεί περίπου το µισό ετήσιο κύκλο εργασιών της από την πώληση βιβλίων, ενώ το µερίδιό της στην αγορά βιβλίου του νοµού Θεσσαλονίκης, σύµφωνα µε εκτιµήσεις της Γ.Δ.Α., κυµαίνεται στο 0,17%
- Σύµφωνα µε τον […], στο κατάστηµά του χορηγούνται εκπτώσεις της τάξεως του 10% έως 15% της αξίας των βιβλίων38 (κυρίως στο ξενόγλωσσο βιβλίο). Στα βιβλία που εµπίπτουν στο ν.2557/97 η έκπτωση ανέρχεται στο 10%. Εκτίµησή του είναι ότι το 10% µε 15% των τίτλων που διακινεί στο βιβλιοπωλείο του εµπίπτουν στις διατάξεις περί ενιαίας τιµής βιβλίου. Στο έντυπο αποδοχής του βιβλιοπωλείου «[…]» αναγράφεται ιδιοχείρως «Παρακαλώ να µε ενηµερώσετε για τα άλλα βιβλιοπωλεία της […] γιατί έχουν σχεδόν όλοι και ταµπέλες µε αναγραφόµενη έκπτωση 10% και µάλιστα σε όλα τα αγγλικά …».
- Ο […] δεν είναι µέλος του ΣΒΘ και δεν έχει συµµετάσχει σε οποιαδήποτε δραστηριότητα του Συλλόγου. Κατά την άποψή του, τα βιβλιοπωλεία και ιδιαίτερα αυτά της περιφέρειας δεν ακολουθούν τις οδηγίες των διάφορων συλλόγων. Σχετικά µε το έντυπο αποδοχής […] αναφέρει «Η επιστολή µου είχε κατά κύριο λόγο θεωρητική 35 Από την έρευνα της Γ.Δ.Α. διαπιστώθηκε ότι το βιβλιοπωλείο «[…]» έχει κλείσει. Το βιβλιοπωλείο δραστηριοποιείτο […]. 36 Η εταιρία «[…]» απάντησε µε την υπ’ αριθ. πρωτ. 1267/01.03.2011 επιστολή της στο υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.993/16.02.2011 ερωτηµατολόγιο της Γ.Δ.Α. 37 Σύµφωνα µε τα στοιχεία του
- 38 Προσκοµίστηκαν σειρά τιµολογίων των ετών 2006 έως και 2010 (ηµεροµηνίες προ της διενέργειας του ελέγχου από την Γ.Δ.Α. στην έδρα του ΣΒΘ) από τα οποία προκύπτει ότι η επιχείρηση πραγµατοποιούσε εκπτώσεις. 39 Το υπόλοιπο κείµενο δεν είναι ευδιάκριτο στη φωτοτυπηµένη τηλεοµοιοτυπία που παρέλαβε η Γ.Δ.Α.. Το εν λόγω έντυπο δεν προσκοµίστηκε όπως τα λοιπά έντυπα µε την υπ’ αριθ. πρωτ. 6616/22.10.2010 επιστολή του ΣΒΘ. Δεν προσκοµίστηκαν επίσης τα έντυπα αποδοχής των εταιριών […]. Ο κ. […] αναφέρει στην επιστολή του ότι απέστειλε όσα έντυπα βρήκε στην κατοχή του εκείνο το χρονικό διάστηµα, ενώ στην συγκεκριµένη επιστολή δεν διευκρινίζει εάν τα έντυπα αποδοχής αφορούσαν στην πρώτη ή δεύτερη επιστολή που έστειλε ο σύλλογος. 32 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ σηµασία γιατί τα µικρά βιβλιοπωλεία χάθηκαν στον σκληρό ανταγωνισµό των µεγάλων πολυκαταστηµάτων και στην πλειοψηφία τους έκλεισαν. Επιπλέον στο υστερόγραφο της επιστολής µου διευκρινίζω ότι τα περιφερειακά βιβλιοπωλεία κάνουν εκπτώσεις και ζητώ να µε ενηµερώσουν. Φυσικά δεν πήρα απάντηση και κατάλαβα ότι η συµµετοχή µου ήταν λάθος. Και πριν και µετά συνέχισα την πολιτική των εκπτώσεων.». Τέλος ο […] αναφέρει ότι δεν θυµάται το οτιδήποτε σχετικά µε την πρώτη επιστολή του ΣΒΘ.
- Το βιβλιοπωλείο «[…]»40 βρίσκεται […] του νοµού Πέλλας και έχει ως αντικείµενο εργασιών την πώληση βιβλίων, χαρτικών και ειδών δώρου, λειτουργεί επίσης και ως πρακτορείο τύπου. Νόµιµος εκπρόσωπος της επιχείρησης είναι […]. Στο βιβλιοπωλείο χορηγούνται εκπτώσεις µέχρι 10% της αναγραφόµενης τιµής. […] δεν είναι µέλος του ΣΒΘ και δεν είχε ποτέ κάποια σχέση µε το σύλλογο ούτε συµµετοχή στις δραστηριότητές του. Επίσης, η […] δεν γνώριζε την ύπαρξη του άρθρου που εξέδωσε ο ΣΒΘ στο «Βιβλιοχαρτοπωλικό Βήµα» ούτε και των πρωτοβουλιών που περιγράφονται σε αυτό. Σχετικά µε το έντυπο αποδοχής της δεύτερης επιστολής που υπέγραψε, […] αναφέρει «Υπέγραψα την πρόταση του Συλλόγου Βιβλιοχαρτοπωλών Θεσσαλονίκης σχετικά µε την τιµολογιακή πολιτική του βιβλίου επειδή συµφωνώ µε τις προτάσεις και τις θέσεις τους. Πιστεύω στην ενιαία τιµή βιβλίου. Πιστεύω ότι όσοι αγαπάµε το βιβλίο πρέπει να το υποστηρίξουµε….». Τέλος, η […] δεν κάνει αναφορά στην πρώτη επιστολή.
- Το «[…]»41 είναι οµόρρυθµη εταιρία µε νόµιµο εκπρόσωπο τον […]. Το κατάστηµα που διατηρεί η επιχείρηση βρίσκεται […] της Θεσσαλονίκης. Λίγο πάνω από τις µισές πωλήσεις της επιχείρησης αφορούν στην πώληση βιβλίων ενώ το µερίδιο της επιχείρησης στην αγορά βιβλίου του νοµού Θεσσαλονίκης εκτιµάται από τη Γ.Δ.Α. στο 0,1%
- […] είναι µέλος του ΣΒΘ από τις αρχές λειτουργίας του βιβλιοπωλείου του το
- Ο ίδιος συµµετείχε στις συνεδριάσεις του συλλόγου κατά τα έτη 2005-2010 και κυρίως στις εκλογοαπολογιστικές. Απαντώντας ευρύτερα στις ερωτήσεις της Γ.Δ.Α. όσον αφορά στις επιστολές και το άρθρο στο «Βιβλιοχαρτοπωλικό Βήµα» αναφέρει ότι συµφωνεί µε την ενιαία τιµή του βιβλίου και την εφαρµογή της και ότι θα επιθυµούσε η τιµή του βιβλίου να είναι τυπωµένη πάνω στα βιβλία. Οι εκπτώσεις που πραγµατοποιεί ανέρχονται σε 10% για την Εργατική Εστία και για τα βιβλία που είναι 40 Η εταιρία […] απάντησε µε την υπ’ αριθ. πρωτ. 1414/08.03.2011 επιστολή της στο υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.995/16.02.2011 ερωτηµατολόγιο της Γ.Δ.Α. 40 Σύµφωνα µε στοιχεία του
- 41 Η εταιρία […] απάντησε µε την υπ’ αριθ. πρωτ. 1352/03.03.2011 επιστολή της στο υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.996/16.02.2011 ερωτηµατολόγιο της Γ.Δ.Α. 41 Σύµφωνα µε στοιχεία του
- 42 Σύµφωνα µε στοιχεία του
- 33 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εκτός διετίας. Όσον αφορά στα ξενόγλωσσα βιβλία ο […] αναφέρει ότι «µε τις εκπτώσεις που παίρνουµε από 17%-25% ουσιαστικά αλλάζουµε τα χρήµατά µας». Τέλος, […] επισηµαίνει ότι οι εκδοτικοί οίκοι µε το να πωλούν µεµονωµένα είτε µέσω εκθέσεων ή µε οποιοδήποτε άλλο τρόπο, πλήττουν τα βιβλιοπωλεία σε πολύ µεγάλο βαθµό.
- Το βιβλιοπωλείο «[…]»43 βρίσκεται […] νοµού Θεσσαλονίκης και ανήκει στον […]. Εκτός από βιβλία, εµπορεύεται χαρτικά αλλά και παιδικά παιχνίδια. Το ποσοστό των εσόδων του καταστήµατος που προέρχεται από την πώληση βιβλίων κυµαίνεται στο 30% κατά µέσο όρο ενώ το µερίδιο της επιχείρησης στην εν λόγω αγορά στο νοµό Θεσσαλονίκης ανέρχεται σε 0,14%. Στο κατάστηµά του […] πραγµατοποιεί εκπτώσεις της τάξεως του 5% µε 10%
- […] δεν υπήρξε ποτέ µέλος του ΣΒΘ και συνεπώς ποτέ δεν συµµετείχε σε συνεδριάσεις του Συλλόγου. Επίσης, […] δεν γνώριζε την ανακοίνωση του ΣΒΘ στο «Βιβλιοχαρτοπωλικό Βήµα», αλλά ούτε έλαβε την πρώτη επιστολή του Συλλόγου (τον Ιούλιο του 2008). Σχετικά µε τη δεύτερη επιστολή αναφέρει τα ακόλουθα «Σε ένα FAX του συλλόγου προς εµένα του Σεπτεµβρίου 2009 απάντησα θετικά στις λέξεις κλειδιά: εκδότες-καθορισµός λιανικής τιµής και προστατεύεται από το νόµο, πιστεύοντας ότι απαντώ σε κάτι αυτονόητο. Έτσι στις λιανικές προτεινόµενες τιµές από τους εκδότες έκανα έκπτωση από 5% - 10% … ».
- To «[…]»45 είναι µία ατοµική επιχείρηση µε έδρα στην πόλη της Θεσσαλονίκης της οποίας ιδιοκτήτης είναι […]. Η επιχείρηση πραγµατοποιεί περίπου το 60% του κύκλου εργασιών της από την πώληση βιβλίων ενώ το µερίδιό της στην αγορά βιβλίου στο νοµό Θεσσαλονίκης ανέρχεται σε περίπου 0,1%
- Το 90% των τίτλων που διακινούνται στο κατάστηµα αλλά και της αξίας των πωλήσεων που πραγµατοποιούνται αφορούν σε βιβλία που εµπίπτουν στο ν.2557/
- Οι εκπτώσεις που χορηγεί η επιχείρηση εξαρτώνται από τις εκπτώσεις που παρέχονται σε αυτή και φτάνουν έως και το 10% της τιµής. […] είναι µέλος του ΣΒΘ από το 1993, όµως, δεν έχει συµµετάσχει σε συνεδριάσεις του Συλλόγου την τελευταία εξαετία (2005-2010). Σχετικά µε το άρθρο στο «Βιβλιοχαρτοπωλικό Βήµα» […] αναφέρει ότι δεν είχαν υποπέσει στην αντίληψή του οι συγκεκριµένες προσπάθειες στις οποίες αναφέρεται το άρθρο, αλλά είναι κοινώς γνωστό στους βιβλιοπώλες ότι τα τελευταία χρόνια δεν υπάρχουν περιθώρια για εκπτώσεις. Υπό αυτό το πρίσµα, περίπου το 90% των βιβλιοπωλείων κατά την εκτίµηση του […] ακολουθεί τις προσπάθειες/προτροπές του 43 Η εταιρία «[…]» απάντησε µε τις υπ’ αριθ. πρωτ. 1312/02.03.2011 και 1365/04.03.2011 επιστολές της στο υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.997/16.02.2011 ερωτηµατολόγιο της Γ.Δ.Α. 44 Ο […] προσκόµισε Ζ της ταµειακής µηχανής στα οποία αναγράφονται εκπτώσεις. Δεν είναι σαφές αν οι εκπτώσεις αφορούν βιβλία (εντός και εκτός της ενιαίας τιµής βιβλίου) ή χαρτικά. 45 Η εταιρία «[…]» απάντησε µε την υπ’ αριθ. πρωτ. 1351/03.03.2011 επιστολή της στο υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.998/16.02.2011 ερωτηµατολόγιο της Γ.Δ.Α. 46 Βάσει στοιχείων του
- 34 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Συλλόγου. Τόσο η πρώτη επιστολή (την οποία δεν θυµάται να υπέγραψε) που απέστειλε ο ΣΒΘ, όσο και η δεύτερη βρίσκει σύµφωνο τον […] διότι όπως ανέφερε ήδη δεν υπάρχουν περιθώρια για εκπτώσεις από τους βιβλιοπώλες µια και οι εκπτώσεις που παρέχονται σε αυτούς από τους εκδότες έχουν µειωθεί κατά πολύ.
- Το βιβλιοπωλείο «[…]»47 αποτελεί ατοµική επιχείρηση µε νόµιµο εκπρόσωπο τον […] και έδρα την […] της Θεσσαλονίκης. Η επιχείρηση µεταβιβάστηκε στο σηµερινό κάτοχό της από […]48, η οποία λειτουργούσε το κατάστηµα ως ατοµική επιχείρηση από το
- Το ανώτερο ποσοστό εκπτώσεων που πραγµατοποιεί το βιβλιοπωλείο σε βιβλία ανέρχεται στο «5% και µόνο, σύµφωνα µε τον σχετικό νοµοθετικό περιορισµό.». Στο έντυπο αποδοχής του βιβλιοπωλείου «[…]» αναγράφεται ιδιοχείρως «Ενηµερωτικά σας αναφέρω ότι την τιµολογιακή πολιτική που θέλετε να ακολουθήσουµε φέτος την εφαρµόζω στο κατάστηµά µου από διετίας.». […] δεν είναι µέλος του ΣΒΘ, όπως µέλος δεν υπήρξε ούτε η προηγούµενη ιδιοκτήτρια του καταστήµατος, και δεν έχει συµµετάσχει σε καµία συνέλευση του συλλόγου ή οργανωµένη δράση του. Συγκεκριµένα […] επισηµαίνει ότι αγνοούσε τόσο τη λειτουργία του συλλόγου όσο και τους εκπροσώπους του. Όσον αφορά στην ανακοίνωση του Συλλόγου στο «Βιβλιοχαρτοπωλικό Βήµα», […] αναφέρει ότι έλαβε γνώση της για πρώτη φορά από την επιστολή της Γ.Δ.Α. Σχετικά µε το υπογεγραµµένο έντυπο αποδοχής το οποίο του είχε σταλεί µέσω τηλεοµοιοτυπίας […] αναφέρει ότι «απλώς το υπέγραψα και το έστειλα πίσω γιατί το µόνο που ανέφερε είναι η τήρηση της ενιαίας τιµολογιακής πολιτικής των βιβλίων που καθορίζεται από το Νόµο, πράγµα που ήδη ήµουν υποχρεωµένος να ακολουθήσω ως επαγγελµατίας και ακολουθούσα, τηρώντας τις υποχρεώσεις που απορρέουν ευθέως από τις σχετικές νοµοθετικές διατάξεις. … Εποµένως, τόσο η προκάτοχος µητέρα µου) του βιβλιοπωλείου µέχρι τον Δεκέµβριο του 2008 όσο και εγώ στη συνέχεια, ακολουθούσαµε υποχρεωτικά την παραπάνω νοµοθετικά προβλεπόµενη ενιαία τιµή λιανικής πώλησης των βιβλίων. Ως εκ τούτου δεν θεώρησα παράλογο να υπογράψω ένα έντυπο στο οποίο δήλωνα ότι ήµουν σε γνώση του Νόµου και τον εφάρµοζα στο βιβλιοπωλείο µου όπως ήµουν υποχρεωµένος να κάνω, ούτε δε διέβλεψα κάτι το επιλήψιµο, µεµπτό ή µη σύννοµο στο σχετικό έντυπο που µου απέστειλε ο Σύλλογος Βιβλιοχαρτοπωλών Θεσσαλονίκης και επί του οποίου αναγράφονταν ότι αποτελεί και µέλος της Πανελλήνιας Οµοσπονδίας Εκδοτών Βιβλιοπωλών, παρόλο που δεν υπήρξα ποτέ µέλος του. 47 Η εταιρία «[…]» απάντησε µε την υπ’ αριθ. πρωτ. 1269/01.03.2011 επιστολή της στο υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.999/16.02.2011 ερωτηµατολόγιο της Γ.Δ.Α.. 47 Σύµφωνα µε στοιχεία του
- 48 Μητέρα του σηµερινού ιδιοκτήτη. 35 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ … Άλλωστε, στο τέλος του παραπάνω εντύπου, προσέθεσα χειρόγραφα τη σηµείωση ότι την τιµολογιακή πολιτική που προβλέπει ο Νόµος ακολουθούσα στο κατάστηµα µου. Κατόπιν τούτου, αποδεικνύεται πλήρως ότι δεν εµπλέκοµαι σε καµία πτυχή της εν λόγω καταγγελίας ενώ η επαγγελµατική µου δραστηριότητα βρίσκεται πάντα µέσα στα πλαίσια της νοµιµότητας.».
- Το βιβλιοπωλείο «[…]»49 έχει ως νόµιµο εκπρόσωπο την […] και εδρεύει […] Θεσσαλονίκης. […] δεν είναι µέλος του ΣΒΘ και ως εκ τούτου δηλώνει ότι δεν δύναται να γνωρίζει τις προσπάθειες και τα µέτρα που έχουν ληφθεί από το σύλλογο προς πλήρωση των σκοπών που αναφέρονται στο άρθρο στο «Βιβλιοχαρτοπωλικό Βήµα». Σχετικά µε τις προσπάθειες που αναφέρονται στο άρθρο […] αναφέρει ότι αφενός ουδέποτε συµµετείχε σε τέτοιου είδους εγχειρήµατα και αφετέρου διατηρεί την επιχείρησή της εκτός του πολεοδοµικού συγκροτήµατος της Θεσσαλονίκης, µε αποτέλεσµα να µην γνωρίζει και να µη δύναται να εκτιµήσει το µέγεθος της συµµετοχής των µελών του Συλλόγου στο εγχείρηµα που περιγράφεται στο άρθρο. Όσον αφορά στο έντυπο αποδοχής της δεύτερης επιστολής […] επισηµαίνει ότι «όσο αφορά την υπογραφή µου στην φόρµα υπογραφών θεώρησα ότι εφόσον είναι νόµος του κράτους η ενιαία τιµή βιβλίου όφειλα και εγώ να συµφωνήσω µε την πολιτική του κράτους.». VII. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ – ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ
- Η ακριβής οριοθέτηση της σχετικής αγοράς δεν αποτελεί κρίσιµο στοιχείο για τη νοµική αξιολόγηση της υπό κρίση σύµπραξης. Και τούτο, διότι κατά πάγια κοινοτική νοµολογία και πρακτική δεν απαιτείται η ακριβής οριοθέτηση της σχετικής αγοράς για την εφαρµογή του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, όταν οι κρινόµενες συµφωνίες ή εναρµονισµένες πρακτικές έχουν ως αντικείµενό τους τον περιορισµό ή τη νόθευση του ανταγωνισµού
- Η αρχή αυτή µπορεί να εφαρµοστεί αναλογικά και στην περίπτωση του άρθρου 1 του ν. 703/77, όπως ίσχυε.
- Περαιτέρω, η υπό κρίση υπόθεση αφορά σε σοβαρούς περιορισµούς του ανταγωνισµού κατά την έννοια των εθνικών διατάξεων περί ανταγωνισµού (βλ. ενότητα VIII.2.3 κατωτέρω). Τέτοιου είδους συµφωνίες µεταξύ ανταγωνιστών συνιστούν παράβαση, ανεξαρτήτως του µεριδίου των συµπραττουσών στη σχετική αγορά, και δεν δύναται να εξαιρεθούν από το πεδίο εφαρµογής των απαγορευτικών διατάξεων του νόµου
- Κατά συνέπεια, ακόµη κι αν η αγορά ήθελε οριοθετηθεί µε 49 Η εταιρία «[…]» απάντησε µε την υπ’ αριθ. πρωτ. 1407/08.03.2011 επιστολή της στο υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.1000/16.02.2011 ερωτηµατολόγιο της Γ.Δ.Α. 50 Βλ. ενδεικτικά Αποφάσεις ΠΕΚ T-38/02 Groupe Danone κατά Επιτροπής, σκ. 99, και T-48/02 Brouwerij Haacht NV κατά Επιτροπής, σκ. 58 (καθώς και στη σχετική νοµολογία που παραπέµπουν). 51 βλ. αναλ. Ανακοίνωση της Ε.Α. της 2/3/2006 σχετικά µε τις συµφωνίες ήσσονος σηµασίας, παρ. 11
(2), και Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά µε τις συµφωνίες ήσσονος σηµασίας (de minimis), ΕΕ 36 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ διαφορετικό τρόπο από εκείνον που προκρίνεται στην παρούσα απόφαση , τούτο δεν επιδρά καθοριστικά ως προς τη νοµική αξιολόγηση της υπό κρίση σύµπραξης.
- Ωστόσο, προκειµένου να περιγραφούν τα κύρια χαρακτηριστικά και οι συνθήκες της αγοράς όπου επέδρασαν (ή εδύνατο να επιδράσουν) οι κρινόµενες στην παρούσα υπόθεση πρακτικές, η Ε.Α. έλαβε υπόψη της τα κάτωθι στοιχεία VII.1 Σχετική Αγορά Προϊόντος στην κρινόµενη υπόθεση
- Κατά πάγια πρακτική και νοµολογία, η σχετική αγορά προϊόντων περιλαµβάνει το σύνολο των προϊόντων ή υπηρεσιών που να θεωρούνται από τον καταναλωτή εναλλάξιµα ή δυνάµενα να υποκατασταθούν µεταξύ τους, λόγω των χαρακτηριστικών τους, της τιµής τους ή της σκοπούµενης χρήσης τους. [βλ. ενδεικτικά Ανακοίνωση της Επιτροπής για τον ορισµό της σχετικής αγοράς (97/C 372/03), σηµ. 7 και σχετική νοµοθεσία στην οποία παραπέµπει].
- Σύµφωνα µε την έρευνα της Γ.Δ.Α., η αγορά του βιβλίου µπορεί να διαχωριστεί σε επιµέρους σχετικές αγορές προϊόντος µε βάση την κατηγορία του βιβλίου. Τα βιβλία που εντάσσονται σε διαφορετικές κατηγορίες, δεν θεωρούνται εναλλάξιµα µεταξύ τους τόσο για τον τελικό καταναλωτή όσο και για τους εκδότες των βιβλίων µια και δεν έχουν τα ίδια φυσικά χαρακτηριστικά και δεν εκδίδονται µε τον ίδιο τρόπο ή µε την ίδια µέθοδο.
- Βασιζόµενη στον διαχωρισµό των βιβλίων ανάλογα µε την κατηγορία τους, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (εφεξής Ε. Επ.), σε σχετικές αποφάσεις της [βλ. σχετικά υποθέσεις COMP/M.2978 LAGARDERE / NATEXIS / VUP, COMP/M.3197 CANDOVER / CINVEN /BERTELSMANN- SPRINGER], έχει καταλήξει στις ακόλουθες σχετικές αγορές: 1) Αγορά γενικών λογοτεχνικών τίτλων, στην οποία περιλαµβάνονται τα µυθιστορήµατα, τα θεατρικά έργα, οι ποιητικές συλλογές, τα δοκίµια, οι κριτικές, οι αναλύσεις και οι αναλύσεις της επικαιρότητας (current-affairs). 2) Αγορά βιβλίων για παιδιά, στην οποία περιλαµβάνονται τα βιβλία που αναφέρονται σε κοινό ηλικίας µικρότερης των δεκαπέντε τα οποία έχουν συγκεκριµένη παρουσίαση µια και συνήθως είναι εικονογραφηµένα. 3) Αγορά βιβλίων τέχνης, στην οποία περιλαµβάνονται βιβλία τέχνης, άλµπουµ, και εικονογραφηµένα βιβλία τα οποία καλύπτουν ένα εύρος θεµάτων όπως ζωγραφική, γλυπτική, µουσική, αρχιτεκτονική, σινεµά, φωτογραφία, αθλητισµό, µαγειρική κ.α. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των συγκεκριµένων βιβλίων είναι η ποιότητα των εικόνων ή/και των φωτογραφιών και η παρουσίαση αλλά και η συνεπακόλουθα υψηλότερη τιµή. 4) Αγορά οδηγών και εγχειριδίων, στην οποία περιλαµβάνονται βιβλία που έχουν ως σκοπό την παροχή πρακτικών κατευθύνσεων και πληροφοριών οι οποίες θα είναι C 368, 22/12/2001, παρ. 11
(2). Βλ. επίσης ΔΕφΑθ 559/2010, ΔΕφΑθ 2891/2009 και ΔΕφΑθ 1682/2009, σκ. 29 37 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ χρήσιµες στην καθηµερινότητα σε θέµατα όπως η κηπουρική, η φύση, η µαγειρική, το κρασί, τα ταξίδια, η εκµάθηση ξένων γλωσσών κ.α. 5) Αγορά κόµικς. Τα κόµικς διαφέρουν από άλλες εκδόσεις ως προς το περιεχόµενό τους, το γεγονός ότι συχνά είναι έγχρωµα αλλά και ότι εκδίδονται σε µία σειρά από διαδοχικά τεύχη. Συνήθως τα κόµικς πωλούνται σε εξειδικευµένα βιβλιοπωλεία και εκδίδονται από εξειδικευµένους εκδότες. 6) Αγορά εκπαιδευτικών βιβλίων, στην οποία περιλαµβάνεται το εκπαιδευτικό υλικό για κάθε εκπαιδευτικό επίπεδο χαµηλότερο του πανεπιστηµιακού, µε εξαίρεση το εκπαιδευτικό υλικό για ενήλικες. Τα δύο κύρια είδη βιβλίου της αγοράς εκπαιδευτικών βιβλίων είναι τα σχολικά εγχειρίδια (δηλ. βιβλία που επιλέγονται από τους δασκάλους ως κυρίως βιβλία για τα µαθήµατα που ορίζονται από τα κρατικά τµήµατα ή άλλες δηµόσιες εκπαιδευτικές αρχές και χρησιµοποιούνται από µαθητές και δασκάλους) και τα υποστηρικτικά εγχειρίδια [(δηλ. υλικό που χρησιµοποιείται για να υποστηρίξει τους µαθητές στο σχολείο και να τους προσφέρει ευρύτερη πληροφόρηση σε µερικά ζητήµατα από αυτή που προσφέρει το κύριο βιβλίο (syllabus)]. 7) Αγορά ακαδηµαϊκών βιβλίων, στην οποία περιλαµβάνονται εκείνα τα βιβλία και οι περιοδικές εκδόσεις που αναφέρονται σε ερευνητές και ακαδηµαϊκούς και έχουν εξειδικευµένο ακαδηµαϊκό περιεχόµενο. 8) Αγορά επαγγελµατικών βιβλίων, στην οποία περιλαµβάνονται βιβλία και περιοδικές εκδόσεις που προορίζονται για χρήση στον επαγγελµατικό τοµέα ή/και παρέχουν πληροφορίες σε επιτηδευµατίες και επαγγελµατίες. 9) Αγορά βιβλίων παραποµπών (reference works). Τα εν λόγω βιβλία περιλαµβάνουν την σύνοψη πληροφοριών, συνήθως όσον αφορά ένα συγκεκριµένο θέµα, συγκεντρωµένων σε ένα βιβλίο. Σκοπός τους είναι οι πληροφορίες να µπορούν να βρεθούν εύκολα όποτε χρειαστεί. Στην αγορά περιλαµβάνονται ετήσιες εκδόσεις γενικών και στατιστικών πληροφοριών (Almanac), άτλαντες, λεξικά παντός τύπου, εγκυκλοπαίδειες, γραµµατικές, θησαυροί κ.α. 10) Αγορά βιβλίων που εκδίδονται σε τεύχη. Αφορά σε συγκεκριµένες εγκυκλοπαίδειες οι οποίες εκδίδονται σε διαδοχικά τεύχη και πωλούνται σε σταθερά διαστήµατα σε περίπτερα ή µε συνδροµή.
- Για την οριοθέτηση της σχετικής αγοράς προϊόντος θα πρέπει, επίσης, να ληφθεί υπόψη ότι τα βιβλία πωλούνται στον τελικό καταναλωτή µέσα από διαφορετικού τύπου σηµεία λιανικής πώλησης. Πέραν των κλασσικών βιβλιοπωλείων, τα βιβλία διακινούνται και µέσω εξειδικευµένων πολυκαταστηµάτων [π.χ FNAC, Virgin, Public], σούπερ µάρκετ και πολυκαταστηµάτων, πρακτορείων τύπου και εξειδικευµένων καταστηµάτων [µαγαζιά που εξειδικεύονται στην πώληση προϊόντων που χρησιµοποιούνται για ένα συγκεκριµένο χόµπι π.χ. κηπουρική, ορειβασία, φωτογραφία κ.α. και τα οποία πωλούν και βιβλία σχετικά µε το συγκεκριµένο χόµπι]. Άλλες µορφές λιανικής πώλησης βιβλίου αποτελούν οι πωλήσεις βιβλίων µέσω 38 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ λεσχών βιβλίου [δηλ. λέσχες στις οποίες ο καταναλωτής γίνεται µέλος αποδεχόµενος κάποια προωθητική προσφορά και στις οποίες το µέλος έχει την υποχρέωση να κάνει συστηµατικές αγορές µέσω του δικτύου της λέσχης], οι πωλήσεις βιβλίων µέσω πωλητών, οι πωλήσεις από απόσταση (µέσω διαδικτύου και διά αλληλογραφίας) και η πώληση µέσω καταστηµάτων πώλησης αποθεµάτων.
- Σε αποφάσεις της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αποφανθεί ότι όσον αφορά στην πώληση καταναλωτικών προϊόντων, στην οποία υπάγεται και η πώληση βιβλίου, είναι απαραίτητο να ληφθεί υπόψη η επιχειρηµατική σχέση που υπάρχει µεταξύ του πωλητή και του τελικού καταναλωτή [βλ. σχετικά παρ. 293 της υπόθεσης COMP/M.2978 LAGARDERE / NATEXIS / VUP]. Με βάση αυτό το κριτήριο µπορούν να ορισθούν και οι ακόλουθες επιµέρους αγορές: α) Αγορά βιβλίου µέσω βιβλιοπωλείων, στην οποία υπάγονται τα βιβλιοπωλεία, τα εξειδικευµένα πολυκαταστήµατα, τα πρακτορεία τύπου και τα εξειδικευµένα καταστήµατα. Σε αυτά τα σηµεία λιανικής πώλησης τα βιβλία πωλούνται στο ίδιο εύρος τιµών, επίσης υπάρχει φυσική επαφή µεταξύ του λιανοπωλητή και του καταναλωτή (παρόµοιες προωθητικές µέθοδοι). β) Αγορά βιβλίου µέσω σούπερ µάρκετ και πολυκαταστηµάτων. Σύµφωνα µε την έρευνα “A report on the completed acquisition by Woolworths Group PLC of Bertram Group Limited” που διεξήγαγε το Office Of Fair Trading, βρέθηκε ότι υπάρχει σταθερή διαφοροποίηση στην τιµή προµήθειας των βιβλίων από τα σούπερ µάρκετ σε σχέση µε τα άλλα σηµεία λιανικής πώλησης ακόµα και όταν η προµήθεια γίνεται από τον ίδιο προµηθευτή. Επίσης, τα εν λόγω σηµεία πώλησης διαφοροποιούνται από τα παραδοσιακά σηµεία και ως προς την επαφή µε τον καταναλωτή (µικρότερη σε σχέση µε τα παραδοσιακά βιβλιοπωλεία), την µη πραγµατοποίηση παραγγελιών για τον πελάτη αλλά και το (περιορισµένο) εύρος βιβλίων (κυρίως best sellers) που διαθέτουν. Επισηµαίνεται ότι από την έρευνα της Γ.Δ.Α. προκύπτει, λαµβάνοντας υπόψη και τις απαντήσεις ερωτηθέντων βιβλιοπωλείων [βλ. σχετικά τις απόψεις των κκ […] και […] στις υπ’ αριθ. πρωτ. 6527/19.10.2010 1267/01.03.2011 και 6616/22.10.2010 επιστολές τους, αντίστοιχα], ότι σε µία µελλοντική περίοδο όπου τα τµήµατα βιβλίου των σούπερ µάρκετ και των πολυκαταστηµάτων θα έχουν οργανωθεί και εµπλουτισθεί, προσοµοιάζοντας την ποικιλία και τις παρεχόµενες υπηρεσίες των βιβλιοπωλείων, οι εν λόγω αγορές θα µπορούν να θεωρηθούν ως µία. γ) Αγορά βιβλίου από απόσταση. Στην αγορά αυτή υπάγονται οι πωλήσεις µέσω λεσχών βιβλίου, οι πωλήσεις από το διαδίκτυο και οι πωλήσεις δια αλληλογραφίας. Οι συγκεκριµένες µορφές λιανικής πώλησης διαφοροποιούνται από τις προηγούµενες ως προς τον τρόπο προώθησης των βιβλίων από τον οποίο απουσιάζει η προσωπική επαφή µε τον πωλητή. δ) Αγορά βιβλίου µέσω πωλητών. Οι πωλήσεις µέσω πωλητών διαφοροποιούνται από τις άλλες µορφές πώλησης λόγω της ιδιαίτερα διαφορετικής προωθητικής τεχνικής. Η συγκεκριµένη µορφή πώλησης βιβλίων συνδέεται µε περιορισµένες και 39 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συγκεκριµένες κατηγορίες βιβλίων µε κυριότερες αυτές των παραπεµπτικών βιβλίων και των βιβλίων που εκδίδονται σε τεύχη. ε) Αγορά βιβλίου από καταστήµατα πώλησης αποθεµάτων. Η πώληση βιβλίων από τα συγκεκριµένα καταστήµατα συνιστά µια ξεχωριστή αγορά προϊόντος λόγω της αισθητής διαφοροποίησης στην τιµή των βιβλίων αλλά και στο εύρος των διαθέσιµων τίτλων.
- Με βάση τα ανωτέρω, κατά την κρίση των µελών της Επιτροπής, και παρά τον αυξανόµενο ανταγωνισµό που δέχονται τα κλασικά βιβλιοπωλεία από τα σούπερ µάρκετ και πολυκαταστήµατα, ως σχετική αγορά προϊόντος στην εν λόγω υπόθεση ορίζεται η αγορά λιανικής πώλησης βιβλίου µέσω βιβλιοπωλείων. VII.2 Η άποψη των εµπλεκοµένων µερών
- Κατά την άποψη της καταγγέλλουσας, ο ορισµός της σχετικής αγοράς προϊόντος που προκρίνεται στην κρινόµενη υπόθεση είναι ορθός, λαµβανοµένων υπόψη των χαρακτηριστικών της ελληνικής αγοράς και τη σχετική νοµολογία. Και τούτο, δεδοµένου η αγορά µέσω βιβλιοπωλείων – δηλαδή, η σχετική αγορά στην συγκεκριµένη υπόθεση - αποτελεί παραδοσιακή αγορά, η οποία κρατά πιστό το κοινό της [βλ. σχετικά Πρακτικό 30.6.2011, σελ. 15-17]. Η δε ευκαιριακή προµήθεια ενός τίτλου βιβλίου από ένα πολυκατάστηµα δεν πρέπει να προστεθεί στην σχετική αγορά της παρούσας υπόθεσης, ενώ όσον αφορά στις πωλήσεις µέσω διαδικτύου δεν έχουν τον ίδιο βαθµό διείσδυσης στην Ελλάδα µε άλλες ευρωπαϊκές χώρες (π.χ. Δανία), καθώς η εµπιστοσύνη διενεργείας συναλλαγών µε πιστωτικές κάρτες και από απόσταση δεν είναι ο ίδιος «και δη στην αγορά την συγκεκριµένη που εξετάζουµε, που είναι η αγορά της Θεσσαλονίκης» .
- Αντιθέτως, οι εµπλεκόµενες στη συγκεκριµένη υπόθεση επιχειρήσεις ισχυρίζονται ότι η σχετική αγορά είναι κατά πολύ ευρύτερη από εκείνη που διαλαµβάνεται στην εισήγηση [βλ. ιδίως Υπόµνηµα ΙΑΝΟΣ και ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ της 30.5.2011, καθώς και τα Πρακτικά της 30.6.2011, ενδεικτικά σελ. 30, 31, 37, 50, 51, 61, 97]. Οι εµπλεκόµενες επιχειρήσεις υποστηρίζουν, ειδικότερα, ότι η σχετική αγορά προϊόντων περιλαµβάνει τόσο τα βιβλιοπωλεία, τα σούπερ µάρκετ και τα πολυκαταστήµατα, όσο και η αγορά πωλήσεων από απόσταση (διαδίκτυο), καθώς και τις εκδόσεις βιβλίων, τις εκδόσεις εκδοτικών οργανισµών κ.λπ.
- Οι βασικές τους θέσεις µπορούν να συνοψιστούν ως ακολούθως. • Αναφέρουν ότι η Ε.Επ. το 2007 στην απόφαση COMP/M/4611 Egmont/Bonnier Books (15.10.2007, παρ. 12,13 και 19), διαφοροποιούµενη από προηγούµενη απόφασή της [Υπόθεση COMP/M.2978 Lagardère/Natexis/VUP (7.1.2004)] έχει αναγνωρίσει ότι δεν υπάρχουν στοιχεία για την οριοθέτηση χωριστής αγοράς πωλήσεων βιβλίων σε τελικούς καταναλωτές εξ αποστάσεως. Περαιτέρω, έχει αναγνωρίσει αυτό το οποίο ισχύει εν τοις πράγµασι, ότι δηλαδή όλοι οι λοιποί τρόποι λιανικής πώλησης βιβλίων στον τελικό καταναλωτή ανήκουν στην ίδια αγορά. 40 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ • Η συνεκτίµηση της κατηγορίας των «online» βιβλιοπωλείων αυτοµάτως και αυτονόητα διευρύνει τη σχετική αγορά σε τέτοια έκταση, ώστε να µην µπορεί βάσιµα να υποστηρίζεται έστω και η απόπειρα σύναψης καρτελικής σύµπραξης µεταξύ τριών αλυσίδων λιανικής, των οποίων το µερίδιο είναι όλως αµελητέο. • Η ανταγωνιστική πίεση που ασκούν τα πολυκαταστήµατα και τα σούπερ µάρκετ είναι τέτοιας έντασης, ώστε να ανήκουν στην ίδια αγορά προϊόντος µε τα κλασικά βιβλιοπωλεία. Σύµφωνα µε εκτιµήσεις των εµπλεκόµενων επιχειρήσεων τα πολυκαταστήµατα και τα σούπερ µάρκετ (Public, ΚΑΡΦΟΥΡ, FMB ΓΕΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ, ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ, MAX STORES) κάλυπταν το 2009 το περίπου […]% των πωλήσεων, ενώ το 2010 το περίπου […]%. • Σε κάθε περίπτωση, θεωρούν ότι η εισήγηση έχει σφάλει στην εκτίµηση του µεριδίου αγοράς των ΙΑΝΟΣ, ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ και ΒΙΒΛΙΟΚΙΝΗΣΗ (Αθανάσιος Φλώρος) σε ποσοστό […]% λόγω α) τα στοιχεία δεν είναι επίσηµα αλλά στηρίζονται σε µια αυθαίρετη µεθοδολογία της ΓΔΑ, στα οποία δεν συνυπολογίζονται όλες οι λιανικές πωλήσεις βιβλίων, αλλά µόνο οι πωλήσεις που γίνονται από κλασσικά βιβλιοπωλεία και όχι αυτές που πραγµατοποιούνται σε καταστήµατα τα οποία δεν έχουν ως κύρια δραστηριότητα την πώληση βιβλίων (πολυκαταστήµατα, σούπερ µάρκετ κ.λπ.), οι πωλήσεις από το διαδίκτυο, καθώς και οι εισαγωγές βιβλίων, οι εκδόσεις κρατικών εκδοτικών οργανισµών κ.λπ., αποκλείοντας έτσι από τους υπολογισµούς σηµαντικό κοµµάτι του ανταγωνισµού, β) εσφαλµένα δεν έχουν περιληφθεί στη µέτρηση τα εξειδικευµένα πολυκαταστήµατα τύπου Virgin και Public, στα οποία γίνονται σηµαντικές πωλήσεις βιβλίων, και γ) αθροιστικό µερίδιο των ΙΑΝΟΣ, ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ και ΒΙΒΛΙΟΚΙΝΗΣΗ υπολείπεται του […]%, ποσοστό που ασφαλώς δεν δύναται να έχει την όποια επίπτωση στην αγορά του βιβλίου.
- Κατά την κρίση της Επιτροπής, οι ανωτέρω ισχυρισµοί των εµπλεκοµένων επιχειρήσεων αναφορικά µε την οριοθέτηση της σχετικής αγοράς προϊόντων δεν µπορούν να γίνουν δεκτοί για τους ακόλουθους κυρίως λόγους: • Ο ανωτέρω αναφερόµενος διαχωρισµός της εισήγησης ανά «τελικό σηµείο πώλησης» βασίζεται σε προηγούµενες αποφάσεις της Ε.Επ. στις οποίες είχε πραγµατοποιηθεί σχετική έρευνα αγοράς. Ειδικότερα, οι πωλήσεις σε βιβλία που πραγµατοποιούν τα σούπερ µάρκετ αφορούν σε περιορισµένο αριθµό τίτλων βιβλίων, από 1.000 200 τίτλους [σύµφωνα µε την απόφαση COMP/M.2978 Lagardère/Natexis/VUP], και αφορούν κυρίως σε best sellers, βιβλία τσέπης, παιδικά βιβλία και γενικής βιβλιογραφίας τα οποία απολαµβάνουν δηµοσιότητας. Επίσης, τα εν λόγω σηµεία πώλησης διαφοροποιούνται από τα παραδοσιακά σηµεία και ως προς την επαφή µε τον καταναλωτή. Άλλωστε ο κ. [[…]] σε συνέντευξή του [βλ. σχετικά Υπόµνηµά 41 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ της ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΦΛΩΡΟΣ της 30.5.2011] επισηµαίνει τη µεγάλη σηµασία της εξυπηρέτησης του πελάτη, αναφέροντας τη σηµασία που έχει η εκπαίδευση του προσωπικού των βιβλιοπωλείων στην ανάπτυξη του κλάδου. • Καταστήµατα, όπως το Public, όπως και το σύνολο των εξειδικευµένων πολυκαταστηµάτων, υπάγονται στην αγορά βιβλίου µέσω βιβλιοπωλείων. Κατά τον υπολογισµό των µεριδίων, έγινε χρήση στοιχείων από την Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία, όπως και στοιχείων που παρείχαν τα ίδια τα εµπλεκόµενα µέρη. Αν και η µεθοδολογία της Γ.Δ.Α. χαρακτηρίζεται ως αυθαίρετη, δεν επισηµαίνεται κάποια συγκεκριµένη µεθοδολογική αυθαιρεσία. Επίσης, για τον υπολογισµό των µεριδίων αγοράς, λήφθηκαν υπόψη οι λιανικές πωλήσεις βιβλίων από επιχειρήσεις µε κύρια δραστηριότητα την πώληση βιβλίων (κλασσικά βιβλιοπωλεία). Σε αυτές της πωλήσεις δεν συγκαταλέγονται οι πωλήσεις µέσω εξειδικευµένων καταστηµάτων (Public, FNAC, Virgin κ.α.) τα οποία εµπίπτουν µεν στη σχετική προϊοντική αγορά, όµως η εµπορική τους δραστηριότητα, στη Θεσσαλονίκη, κατά το 2005, ήταν αµελητέα (για παράδειγµα το Public άρχισε να δραστηριοποιείται στη Θεσσαλονίκη το φθινόπωρο του 2005, το FNAC δεν δραστηριοποιείτο στην πόλη κατά το 2005). • Έρευνα του Ε.ΚΕ.ΒΙ., µέσω της εταιρίας METRON ANALYSIS, για την καταναλωτική συµπεριφορά του κοινού των Βιβλιοπωλείων το έτος 2007 (σελ. 17), ανέδειξε ότι υπάρχει πολύ χαµηλή διείσδυση τόσο του διαδικτύου στην αγορά των καταναλωτών του δείγµατος (αγορές µε πιστωτική κάρτα µέσω Internet πραγµατοποίησαν µόνο το 5,7% των ερωτώµενων), όσο και των άλλων, εναλλακτικών σηµείων πώλησης όπως οι υπεραγορές και τα σούπερ µάρκετ, τα περίπτερα, οι πλασιέ, κ.λπ. - µε ποσοστά κάτω του 5%. Συµπερασµατικά, τα βιβλιοπωλεία φαίνεται να κρατούν πιστό το κοινό τους. “Από ποια σηµεία από τα παρακάτω έχετε αγοράσει βιβλία τους τελευταίους 12 µήνες;” 42 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 0 20 40 60 Mεγάλα βιβλιοπωλεία/ Aλυσίδες 80 100 65,6 47,8 Bιβλιοχαρτοπωλεία 31,9 17,7 10,0 Εκδοτικοί οίκοι 5,7 Περίπτερο ή πρακτορεία εφηµερίδων 4,2 4,1 Internet, µε αντικαταβολή 2,4 2,1 Τηλέφωνο, µε αντικαταβολή 1,1 Το «Άλλο» περιλαµβάνει πλανόδιους, µουσεία, παλαιοπωλεία, ή ότι δεν έχουν αγοράσει βιβλία το τελευταίο έτος 2,8 ΔΓ/ΔΑ 1,1 • Τα χαµηλά ποσοστά πρόσβασης του διαδικτύου επισηµαίνεται και σε µελέτη του Κέντρου Προγραµµατισµού και Οικονοµικών Ερευνών (ΚΕΠΕ). Συγκεκριµένα, η εν λόγω µελέτη αναφέρει ότι το ηλεκτρονικό εµπόριο αποτελεί έναν από τους νέους τρόπους εξυπηρέτησης των καταναλωτών και των επιχειρήσεων µε ταχεία ανάπτυξη. Στην Ελλάδα παρά τα σηµαντικά πλεονεκτήµατα των αγορών µέσω διαδικτύου αυτές παραµένουν σε χαµηλά επίπεδα, ενώ πολύ περιορισµένη είναι η χρήση του διαδικτύου από τις επιχειρήσεις για τις πωλήσεις τους και τα αντίστοιχα έσοδά τους. Τα χαµηλά ποσοστά πρόσβασης στο διαδίκτυο στη χώρα µας και η συνεχιζόµενη δυσπιστία εκ µέρους των ελληνικών νοικοκυριών για την ασφάλεια των συναλλαγών ίσως εξηγούν την κατάσταση. Το 2009 το 20% των Ελλήνων καταναλωτών πραγµατοποίησε αγορές µέσω διαδικτύου, έναντι 11% το 2008 και 3% το
- Αντίστοιχα πάνω από το ένα τρίτο των καταναλωτών τη