← Ελλάδα

2039-decision-534-2012

ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΣΗ 5341/VΙ/2012 Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΕ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ Συνεδρίασε στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του 1ου ορόφου του κτηρίου των γραφείων της, επί της οδού Κότσικα 1 Α , Αθήνα, την 23 η Ιανουαρίου 2012, ηµέρα Δευτέρα και ώρα 10:00 (µετά από αναβολή της αρχικώς προγραµµατισθείσας συνεδρίασης για την 5.1.2012), µε την εξής σύνθεση: Πρόεδρος: Δηµήτριος Κυριτσάκης Μέλη: Ιωάννης Μπιτούνης, Εµµανουέλα Τρούλη, Δηµήτριος Δανηλάτος, Δηµήτριος Αυγητίδης, Ανάργυρος Οικονόµου και Φραγκίσκος Αρµάος, λόγω δικαιολογηµένου Βασιλείου Νικολετόπουλου, τακτικού µέλους. Γραµµατέας: Παρασκευή Α. Ζαχαριά. κωλύµατος του Θέµα της συνεδρίασης ήταν η λήψη απόφασης επί της προηγούµενης γνωστοποίησης, σύµφωνα µε το άρθρο 6 παρ. 1 - 3 του ν. 3959/2011, της σκοπούµενης συγχώνευσης της «ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ», µε την «ΤΡΑΠΕΖΑ EFG EUROBANK ERGASIAS ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», δι' απορρόφησης της δεύτερης από την πρώτη. Στη συζήτηση παραστάθηκαν για τις νοµίµως κλητευθείσες εταιρίες α) «ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ» οι νόµιµοι εκπρόσωποί της Νικόλαος Χρυσανθόπουλος και Κωνσταντίνος Βαλσαµής µετά των πληρεξουσίων δικηγόρων αυτής Δηµητρίου Τζουγανάτου, Νικολάου Κοσµίδη, Σταµατίου Δρακακάκη, Αθανασίου Τσεβά και Πανταζή Καραµανώλη και β) «ΤΡΑΠΕΖΑ EFG EUROBANK ERGASIAS ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» οι νόµιµοι εκπρόσωποί της Δηµήτριος Πολίτης και Δηµήτριος Ιτσάνης µετά της πληρεξουσίας δικηγόρου αυτής Θεοδώρας Ζερβού. 1 Από την παρούσα απόφαση έχουν παραλειφθεί, σύµφωνα µε το άρθρο 26 παρ.7 του Κανονισµού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισµού (ΦΕΚ 1890/Β’/29.12.2006), τα στοιχεία εκείνα, τα οποία κρίθηκε ότι αποτελούν επιχειρηµατικό απόρρητο. Στη θέση των στοιχείων που έχουν παραλειφθεί υπάρχει η ένδειξη […]. Όπου ήταν δυνατό τα στοιχεία που παραλείφθηκαν αντικαταστάθηκαν µε ενδεικτικά ποσά και αριθµούς ή µε γενικές περιγραφές (εντός […]). ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Στη συνέχεια, το λόγο έλαβε ο αρµόδιος Εισηγητής Ιωάννης Μπιτούνης, ο οποίος ανέπτυξε συνοπτικά την υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 8454/20.12.2011 Εµπιστευτική Έκθεσή του και πρότεινε, για τους λόγους που αναφέρονται αναλυτικά σε αυτήν: Να εγκριθεί η γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση, µόνο υπό τον όρο της επιβολής ή/και ανάληψης των κατάλληλων διορθωτικών µέτρων (ή τυχόν δεσµεύσεων που προταθούν από τα µέρη), κατά τα αναφερόµενα στην έκθεση. Κατόπιν το λόγο έλαβαν οι νόµιµοι εκπρόσωποι των ανωτέρω εταιριών και οι πληρεξούσιοι δικηγόροι αυτών, οι οποίοι ανέπτυξαν τις απόψεις τους (βασιζόµενοι και στο από 19/1/2012 γραπτό υπόµνηµά τους), απάντησαν σε ερωτήσεις που τους υπέβαλαν ο Πρόεδρος και τα µέλη της Επιτροπής, και ζήτησαν:

  1. Να επιτραπεί η γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση άνευ δεσµεύσεων ή όρων. Επικουρικά, να εγκριθεί η συγκέντρωση δυνάµει των δεσµεύσεων που προτείνουν να αναλάβουν τα µέρη και
  2. Να γίνει δεκτό το Υπόµνηµά τους στο σύνολό του. Προς επίρρωση των ισχυρισµών της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ εξετάσθηκε ενόρκως, µετά από αποδοχή από την ΕΑ σχετικού αιτήµατος, η Μαρία Ράικου του Μιλτιάδη, Διευθύνουσα Σύµβουλος και Γενική Διευθύντρια της εταιρίας µε την επωνυµία «ABC Factors Πρακτορεία Επιχειρηµατικών Απαιτήσεων ΑΕ». Μετά την ολοκλήρωση της ακροαµατικής διαδικασίας, η ΕΑ προχώρησε σε διάσκεψη για λήψη απόφασης και αφού έλαβε υπόψη την έκθεση του αρµοδίου εισηγητή, τις απόψεις που διατύπωσαν προφορικώς κατά την ακροαµατική διαδικασία και εγγράφως στο υπόµνηµά τους τα ενδιαφερόµενα µέρη, όλα τα στοιχεία του φακέλου της ανωτέρω υπόθεσης, την κατάθεση της µάρτυρος και το ισχύον νοµικό πλαίσιο, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ: 2 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ι. ΝΟΜΙΚΗ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ.
  3. Σύµφωνα µε το άρθρο 5 παρ. 2 του ν. 3959/20112 συγκέντρωση υφίσταται όταν (α) συγχωνεύονται περισσότερες επιχειρήσεις ή (β) ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ελέγχουν τουλάχιστον µια επιχείρηση ή µια ή περισσότερες επιχειρήσεις αποκτούν τον έλεγχο του συνόλου ή τµηµάτων µιας ή περισσοτέρων επιχειρήσεων. Η εν λόγω ρύθµιση που προσδιορίζει την έννοια της συγκέντρωσης επιχειρήσεων αποσκοπεί να συλλάβει κάθε νοητή µορφή συγκέντρωσης3 και καταλαµβάνει τόσο τη συγχώνευση που πραγµατοποιείται µε τη σύσταση νέας εταιρίας όσο και αυτή που πραγµατοποιείται µε απορρόφηση
  4. Η γενική ρήτρα του εν λόγω άρθρου5 συγκεκριµενοποιείται έτι περαιτέρω µε τις παραγράφους 36 και 47 του προαναφερόµενου άρθρου, που ορίζουν την έννοια του ελέγχου κατά τις ανωτέρω διατάξεις -έλεγχο συνιστά η δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη δραστηριότητα µιας επιχείρησης-, τα µέσα απόκτησης ελέγχου και τα πρόσωπα που αποκτούν τον έλεγχο.
  5. Ενώ στην ως άνω περίπτωση β κρίσιµη είναι η έννοια του ελέγχου και το/-α πρόσωπα/-α τα οποία αποκτούν τον εν λόγω έλεγχο, στην περίπτωση α η µεταβολή που επέρχεται µε την πράξη συγχώνευσης στη νοµική προσωπικότητα και στη δοµή των συγχωνευόµενων εταιριών είναι αυτή που οδηγεί σε µόνιµη µεταβολή στη διάρθρωση 2 Σύµφωνα µε το εν λόγω άρθρο: «
  6. Συγκέντρωση θεωρείται ότι υπάρχει, όταν προκύπτει µόνιµη µεταβολή του ελέγχου από: α) τη συγχώνευση µε οποιονδήποτε τρόπο δύο ή περισσότερων προηγουµένως ανεξάρτητων επιχειρήσεων ή τµηµάτων επιχειρήσεων ή β) την απόκτηση, από ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ελέγχουν ήδη τουλάχιστον µία επιχείρηση ή από µία ή περισσότερες επιχειρήσεις, άµεσα ή έµµεσα, µε την αγορά τίτλων ή στοιχείων του ενεργητικού, µε σύµβαση ή µε άλλον τρόπο, ελέγχου στο σύνολο ή σε τµήµατα µιας ή περισσότερων άλλων επιχειρήσεων.» 3 Βλ. Δ. ΚΟΥΤΣΟΥΚΗΣ, Έλεγχος συγκεντρώσεων επιχειρήσεων (ερµηνεία των άρθρων 4-4στ Ν. 703/1977), Εκδ. Αντ. Σάκκουλα 1997, σελ.
  7. 4 Βλ. Δ. ΚΟΥΤΣΟΥΚΗΣ, ο.π., σ.
  8. Βλ. ενδεικτικά απόφαση ΕΑ 403/V/
  9. 5 Βλ. Δ. ΚΟΥΤΣΟΥΚΗΣ ό.π., σελ.
  10. 6 Σύµφωνα µε την παράγραφο 3 του άρθρου 5 του Ν. 3959/2011: «
  11. Για την εφαρµογή του παρόντος νόµου, ο έλεγχος απορρέει από δικαιώµατα, συµβάσεις ή άλλα µέσα, τα οποία, είτε µεµονωµένα είτε από κοινού µε άλλα, λαµβανοµένων υπόψη των σχετικών πραγµατικών ή νοµικών συνθηκών, παρέχουν τη δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη δραστηριότητα µιας επιχείρησης, και ιδίως από: α) δικαιώµατα κυριότητας ή επικαρπίας επί του συνόλου ή µέρους των περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης, β) δικαιώµατα ή συµβάσεις που παρέχουν δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη σύνθεση, στις συσκέψεις ή στις αποφάσεις των οργάνων µιας επιχείρησης. 7 Σύµφωνα µε την παράγραφο 4 του άρθρου 5 του ν. 3959/2011: «
  12. Ο έλεγχος αποκτάται από το πρόσωπο ή τα πρόσωπα ή τις επιχειρήσεις, τα οποία: α) είναι υποκείµενα αυτών των δικαιωµάτων ή δικαιούχοι από τις συµβάσεις αυτές ή β) χωρίς να είναι υποκείµενα αυτών των δικαιωµάτων ή δικαιούχοι από τις συµβάσεις αυτές, δικαιούνται να ασκούν τα δικαιώµατα που απορρέουν από αυτές». 3 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ της αγοράς, ανεξαρτήτως του τρόπου µε τον οποίο θα διαρθρωθεί ο έλεγχος στη νέα οντότητα. Το ανωτέρω ισχύει κυρίως στις περιπτώσεις συγχώνευσης µέσω απορρόφησης µε την απορροφώσα να παύει να ισχύει ως ξεχωριστή νοµική οντότητα,8 οπότε και η απόκτηση ελέγχου από µια επιχείρηση επί µίας άλλης δεν συνιστά το καθοριστικό κριτήριο διάγνωσης ύπαρξης συγκέντρωσης
  13. Η συγχώνευση µέσω απορρόφησης συνιστά µορφή συγκέντρωσης10 ανεξαρτήτως της µορφής και των προσώπων που θα ασκούν έλεγχο στην απορροφώσα µετά την ολοκλήρωση της απορρόφησης. II. Η ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΠΡΑΞΗ
  14. Με το υπ αρίθ. πρωτ. 6053/28.9.2011 έγγραφο, γνωστοποιήθηκε στην Επιτροπή Ανταγωνισµού (εφεξής «Ε.Α.»), σύµφωνα µε το άρθρο 6 παρ. 1-3 του ν. 3959/2011, από την «ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ» (εφεξής «ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ») και την «ΤΡΑΠΕΖΑ EFG EUROBANK» (εφεξής «EUROBANK»), το Σχέδιο Σύµβασης Συγχώνευσης11 της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ µε τη EUROBANK, δι’ απορρόφησης της δεύτερης από την πρώτη (εφεξής «η Συγχώνευση»). II.1 ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΗΜΑ
  15. Σύµφωνα µε τους βασικούς όρους του Σχεδίου Σύµβασης Συγχώνευσης, η ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ, της οποίας η επωνυµία µετά την ολοκλήρωση της Συγχώνευσης θα 8 Στη θεωρία σηµειώνεται ότι κοινό γνώρισµα των περιπτώσεων συγχωνεύσεων (π.χ. συγχωνεύσεις µεταξύ Α.Ε., Ε.Π.Ε.) αποτελεί η µεταβίβαση του ενεργητικού και παθητικού µίας επιχείρησης σε µια άλλη και η εξαφάνιση µίας τουλάχιστον επιχείρησης ως υποκειµένου δικαίου (απώλεια νοµικής προσωπικότητας, εφόσον πρόκειται για εταιρεία). Βλ. Δ. ΚΟΥΤΣΟΥΚΗΣ, ό.π., σ.
  16. 9 Βλ. Ritter/Braun, European Competition Law: A practitioner’s guide, 3rd edition, Kluwer Law, σελ.
  17. 10 Στην Κωδικοποιηµένη Ανακοίνωση της Επιτροπής για θέµατα δικαιοδοσίας βάσει του Κανονισµού (EΚ) αριθ. 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων µεταξύ επιχειρήσεων, γίνεται περιγραφική αναφορά στη συγχώνευση δι’ απορροφήσεως µιας επιχείρησης από άλλη, ανεξάρτητη επιχείρηση, ως µορφή συγκεντρώσεως κατά την έννοια του εν λόγω Κανονισµού («Συγκέντρωση υπάρχει…όταν δύο ή περισσότερες ανεξάρτητες επιχειρήσεις συγχωνεύονται σε µια νέα επιχείρηση και παύουν να υφίστανται ως χωριστές νοµικές οντότητες. Συγκέντρωση µπορεί επίσης να υπάρξει όταν µια επιχείρηση απορροφάται από άλλη, η οποία διατηρεί τη νοµική της ταυτότητα, ενώ η πρώτη παύει να υφίσταται ως νοµική οντότητα.», σκ. 9 Κωδικοποιηµένης Ανακοίνωσης). 11 η οποία καταρτίστηκε µεταξύ των δύο πιστωτικών ιδρυµάτων σύµφωνα µε τις διατάξεις του άρθρου 16 του ν. 2515/1997 σε συνδυασµό µε τα άρθρα 68 παρ. 2, 69-70 και 72-77α του κ.ν 2190/
  18. 4 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ µεταβληθεί σε «ALPHA EUROBANK Aνώνυµη Εταιρία»12 (εφεξής η «ΕΝΙΑΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ»): i) Θα αποκτήσει το σύνολο του Ενεργητικού και Παθητικού της EUROBANK. Η Συγχώνευση θα πραγµατοποιηθεί µε ενοποίηση των στοιχείων Ενεργητικού και Παθητικού των συγχωνευόµενων τραπεζών13, όπως αυτά εµφανίζονται στους από 31 Δεκεµβρίου 2010 Ισολογισµούς Συγχώνευσης της κάθε τράπεζας. Κατά την ολοκλήρωση της Συγχώνευσης, τα ανωτέρω στοιχεία θα µεταφερθούν ως στοιχεία του ισολογισµού της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ. ii) Θα υποκατασταθεί στο σύνολο των δικαιωµάτων και των υποχρεώσεων της EUROBANK (περιλαµβανοµένων των τυχόν διοικητικών αδειών που έχουν εκδοθεί υπέρ της EUROBANK), εξοµοιούµενη -από το νόµο- µε καθολική διάδοχο της EUROBANK. Μετά την έγκριση της συγχώνευσης από τις αρµόδιες αρχές, η EUROBANK θα λυθεί, χωρίς να επακολουθήσει εκκαθάριση. Όλες οι πράξεις της EUROBANK που διενεργούνται από την 1η Ιανουαρίου 2011 και µέχρι την ηµεροµηνία ολοκλήρωσης της Συγχώνευσης, θεωρούνται ότι διενεργούνται για λογαριασµό της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ στα βιβλία της οποίας τα σχετικά ποσά θα µεταφερθούν µε συγκεντρωτική εγγραφή κατά την ολοκλήρωση της Συγχώνευσης. iii) Θα αποκτήσει τον άµεσο ή τον έµµεσο έλεγχο των επιχειρήσεων που, κατά το χρόνο ολοκλήρωσης της Συγχώνευσης, ελέγχονται άµεσα ή έµµεσα από τη EUROBANK.
  19. Με την ολοκλήρωση της Συγχώνευσης, ολόκληρος ο όµιλος επιχειρήσεων EUROBANK θα περιέλθει κατά 100% στην ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ, η EUROBANK θα παύσει να υφίσταται και οι µέτοχοι αυτής, κοινοί και προνοµιούχοι, θα καταστούν αυτοδικαίως µέτοχοι της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ έναντι λήψης από αυτούς νεοεκδιδοµένων (κοινών ή κατά περίπτωση, προνοµιούχων) µετοχών της τελευταίας, σε αντάλλαγµα του εισφεροµένου προς την ΕΝΙΑΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ µετοχικού κεφαλαίου και εν γένει περιουσίας της EUROBANK. II.2 ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 Βλ. Σχέδιο απόφασης Γενικής Συνέλευσης περί τροποποίησης του άρθρου του Καταστατικού της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ που αφορά στην επωνυµία της. 13 Σύµφωνα µε το άρθρο 16 παρ. 5 του ν. 2515/
  20. 5 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  21. Με βάση τη σχέση αξίας των µετοχών ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ/EUROBANK (και την συνεπεία αυτής σχέση ανταλλαγής επτά προς πέντε), που περιλαµβάνεται στο Σχέδιο Σύµβασης Συγχώνευσης και καθορίσθηκε τελικά από τις Γενικές Συνελεύσεις των δύο Τραπεζών (Β΄ Επαναληπτικές), η σύνθεση του µετοχικού κεφαλαίου της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ που θα αντιστοιχεί στις κοινές µετά δικαιώµατος ψήφου µετοχές (εφεξής το «Κεφάλαιο Κοινών Μετοχών»), διαµορφώνεται ως ακολούθως: i) Οι παλαιοί µέτοχοι της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ θα συµµετέχουν συνολικά στο […]% του Κεφαλαίου Κοινών Μετοχών, ανταλλάσσοντας µία

(1)παλαιά κοινή µετοχή της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ προς µία
(1)νέα κοινή µετοχή της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. ii) Οι µέτοχοι της EUROBANK θα συµµετάσχουν συνολικά στο […]% του Κεφαλαίου Κοινών Μετοχών, ανταλλάσσοντας επτά
(7)παλαιές µετοχές της EUROBANK προς πέντε
(5)νέες κοινές µετοχές της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. 7. Για τον καθορισµό της σχέσης ανταλλαγής των υφιστάµενων (προ της Συγχώνευσης) κοινών µετοχών της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ και της EUROBANK προς τις νέες µετά τη Συγχώνευση κοινές µετοχές που θα εκδώσει η ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ συνεπεία της Συγχώνευσης ελήφθη υπόψη η σχέση της συνολικής αξίας των συγχωνευόµενων τραπεζών και προέκυψε η ανωτέρω εύλογη και δίκαιη σχέση ανταλλαγής παλαιών κοινών µετοχών προς νέες κοινές µετοχές. 8. Σηµειώνεται ότι το Ελληνικό Δηµόσιο, ως κάτοχος όλων των προνοµιούχων, άνευ δικαιώµατος ψήφου µετοχών εκδόσεως της EUROBANK, θα ανταλλάξει/αντικαταστήσει τις ανωτέρω µετοχές κυριότητάς του µε προνοµιούχες άνευ δικαιώµατος ψήφου µετοχές εκδόσεως της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. 9. Περαιτέρω ο Όµιλος EFG, ως βασικός µέτοχος της EUROBANK, ο οποίος κατέχει ποσοστό […]% των δικαιωµάτων ψήφου της EUROBANK, και ο οποίος µέσω αυτών, ελέγχει την τελευταία, δεδοµένου ότι κανένας από τους υπόλοιπους µετόχους αυτής (ιδιώτες και θεσµικούς επενδυτές) δεν συγκεντρώνει, λόγω κατακερµατισµού της µετοχικής βάσης της EUROBANK, ποσοστό ανώτερο του […]%, θα αποκτήσει, κατ’ εφαρµογή της ανωτέρω σχέσης ανταλλαγής, ποσοστό […]% περίπου του Κεφαλαίου Κοινών Μετοχών της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, οι δε λοιποί (πλην του Οµίλου EFG) 6 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ µέτοχοι της EUROBANK θα αποκτήσουν ποσοστό […]% περίπου του Κεφαλαίου Κοινών Μετοχών της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ14. 10. Εξάλλου, κανένας µέτοχος της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ δεν κατέχει ποσοστό ανώτερο του […]% των δικαιωµάτων ψήφου της τελευταίας, µετά δε την ολοκλήρωση της Συγχώνευσης οι […] µεγαλύτεροι µέτοχοι της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ θα κατέχουν συνολικό ποσοστό ίσο προς […]% επί του Κεφαλαίου Κοινών Μετοχών της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. 11. Μετά την ολοκλήρωση της Συγχώνευσης, το µετοχικό κεφάλαιο της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ θα ισούται µε το άθροισµα των µετοχικών κεφαλαίων των συγχωνευόµενων τραπεζών, αφαιρουµένου ποσού ίσου προς τη συνολική ονοµαστική αξία των µετοχών εκδόσεως της EUROBANK που ανήκουν στην ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ (οι οποίες σύµφωνα µε το νόµο, δεν ανταλλάσσονται µε µετοχές της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ, αλλά ακυρώνονται) πλέον κεφαλαιοποίησης µέρους του λογαριασµού της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ «διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιον», µε αντίστοιχη µεταβολή της ονοµαστικής αξίας της κοινής µετοχής της τελευταίας από 0,30 ευρώ σε 1,50 ευρώ. Παράλληλα, η ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ θα εκδώσει 345.500.000 προνοµιούχες χωρίς δικαίωµα ψήφου, έγχαρτες και εξαγοράσιµες µετοχές, ονοµαστικής αξίας 2,75 ευρώ εκάστη, σε ανταλλαγή/αντικατάσταση, µε σχέση 1 προς 1, ισάριθµων προνοµιούχων, χωρίς δικαίωµα ψήφου, έγχαρτων και εξαγοράσιµων µετοχών, εκδόσεως της EUROBANK (σύµφωνα µε το άρθρο 1 του ν. 3723/2008) και κυριότητας του Ελληνικού Δηµοσίου. 12. Κατόπιν αυτών το µετά την ολοκλήρωση της Συγκέντρωσης µετοχικό κεφάλαιο της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ θα διαµορφωθεί στο ποσό των 3.282.067.073 ευρώ, διαιρούµενο σε 1.473.461.382 συνολικά, ονοµαστικές µετοχές, εκ των οποίων: (Α) 927.961.382 κοινές, ονοµαστικές, µετά δικαιώµατος ψήφου άυλες µετοχές ονοµαστικής αξίας εκάστης ίσης προς 1,50 ευρώ και 14 Από τους υπολογισµούς που προσκοµίζουν τα µέρη, προκύπτουν ελαφρώς διαφοροποιηµένα ποσοστά, ωστόσο το γεγονός αυτό δεν επιδρά σηµαντικά στην αξιολόγηση. 7 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (Β) 545.500.000 προνοµιούχες, άνευ δικαιώµατος ψήφου, εξαγοράσιµες, έγχαρτες µετοχές, εκδοθείσες κατ' άρθρο 1 ν. 3723/2008, εκ των οποίων (προνοµιούχων µετοχών) οι:
  1. i)200.000.000, θα είναι ονοµαστικής αξίας 4,70 ευρώ εκάστη, και οι
  2. ii)345.500.000, θα είναι ονοµαστικής αξίας 2,75 ευρώ εκάστη. 13. Ως προς τις κοινές µετοχές: Η ΕΝΙΑΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ θα έχει πολυµετοχική βάση. Κατά την ολοκλήρωση της ως άνω περιγραφόµενης ανταλλαγής µετοχών, κανείς µεµονωµένος µέτοχος δεν θα συµµετέχει άµεσα ή έµµεσα µε ποσοστό ανώτερο του 5%, µε την εξαίρεση της «European Financial Group EFG (Luxembourg) S.A.» η οποία θα συµµετέχει µε 18,7%15. 14. Ως προς τις προνοµιούχες µετοχές µε την ολοκλήρωση της περιγραφόµενης ανταλλαγής µετοχών, το σύνολο (ήτοι 100%) των 545.500.000 προνοµιούχων µετοχών άνευ δικαιώµατος ψήφου της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ θα ανήκει στο Ελληνικό Δηµόσιο. Συγκεκριµένα, το Ελληνικό Δηµόσιο, ως προνοµιούχος (κατ' άρθρο 1 ν. 3723/2008) µέτοχος και των δύο συγχωνευόµενων τραπεζών: α) θα διατηρήσει τις 200.000.000 προνοµιούχες µετοχές εκδόσεως της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ που έχει στην κυριότητα του, ονοµαστικής αξίας 4,70 ευρώ έκαστη, και β) θα ανταλλάξει/αντικαταστήσει τις 345.500.000 προνοµιούχες µετοχές εκδόσεως της EUROBANK που έχει στην κυριότητα του, ονοµαστικής αξίας 2,75 ευρώ έκαστη, µε 345.500.000 προνοµιούχες µετοχές εκδόσεως της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, ίσης ονοµαστικής αξίας, ήτοι 2,75 ευρώ η κάθε µία. 15. Σύµφωνα µε τις δηλώσεις των µερών, µετά την ολοκλήρωση της συγχώνευσης και υπό την αίρεση της παροχής σχετικής έγκρισης από τη γενική Συνέλευση των Μετόχων της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, θα ακολουθήσουν εταιρικές πράξεις αύξησης του µετοχικού κεφαλαίου της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: 16 15 16 […]. […]. 8 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  3. i)Μετατροπή του (υφιστάµενου) µετατρέψιµου οµολογιακού δανείου (ΜΟΔ) της EUROBANK, ύψους […] εκατ. ευρώ17, σε κοινές, µετά δικαιώµατος ψήφου, µετοχές,
  4. ii)Αύξηση του µετοχικού κεφαλαίου της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, ύψους […] δις ευρώ µε δικαίωµα προτίµησης των παλαιών µετόχων και έκδοση αντίστοιχου αριθµού νέων, κοινών, µετά δικαιώµατος ψήφου µετοχών, και iii) Αύξηση του µετοχικού κεφαλαίου της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ σε συνέχεια µετατροπής υποχρεωτικά µετατρέψιµου οµολογιακού δανείου, ύψους […] εκατ. ευρώ, τριετούς διάρκειας18, το οποίο θα καλυφθεί εξολοκλήρου από την εταιρία «[…]» 19. Η εν λόγω µετατροπή θα λάβει χώρα ταυτόχρονα µε την ως άνω ΑΜΚ.II II.3 ΛΟΓΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΓΧΩΝΕΥΣΗΣ 16. Οι Διοικήσεις των συγχωνευόµενων τραπεζών κατέληξαν στην απόφασή τους προς συγχώνευση, εκτιµώντας τις τρέχουσες συνθήκες και προοπτικές του χρηµατοπιστωτικού κλάδου στην Ελλάδα, καθώς και την ευρύτερη πορεία των οικονοµικών στη γεωγραφική περιοχή δραστηριοποίησης της κάθε τράπεζας. 17. Η προτεινόµενη Συγχώνευση εκτιµάται ότι θα ωφελήσει τους µετόχους, τους πελάτες και τους εργαζόµενους των συγχωνευόµενων τραπεζών και ειδικότερα: Η ΕΝΙΑΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ που θα προέλθει από τη Συγχώνευση θα έχει περίπου […] καταστήµατα και […] δις ευρώ σύνολο ενεργητικού και θα κατατάσσεται εντός των 25 µεγαλυτέρων τραπεζών στην Ευρωζώνη. Το δίκτυο καταστηµάτων της νέας τράπεζας στην Ελλάδα θα απαριθµεί αρχικά 827 καταστήµατα, τα οποία καλύπτουν γεωγραφικά σχεδόν όλη την Επικράτεια. Ο σταδιακός µεσοπρόθεσµος εξορθολογισµός του δικτύου καταστηµάτων αναµένεται να διατηρήσει και βελτιώσει το επίπεδο των παρεχοµένων υπηρεσιών προς τους καταναλωτές, καθώς αναµένεται µεγαλύτερη γεωγραφική κάλυψη του πληθυσµού παράλληλα µε τη βελτίωση των εναλλακτικών δικτύων, τα οποία θα ενισχυθούν µέσω της εστίασης στα ισχυρά σηµεία της κάθε τράπεζας. 17 […]. […]. 19 […]. 18 9 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 18. Το νέο σχήµα εκτιµάται ότι θα απολαµβάνει συνεργειών συνολικής αξίας […] εκ. ευρώ ετησίως, εκ των οποίων […] εκ. ευρώ θα αφορούν συνέργειες κόστους, […] εκ. ευρώ συνέργειες κόστους χρηµατοδότησης και […] εκατ. ευρώ συνέργειες εσόδων. Οι ανωτέρω συνέργειες θα αποτελέσουν τη βάση για την ενίσχυση της ετήσιας κερδοφορίας του ενιαίου σχήµατος, καθώς και της δυνατότητας προς εσωτερική ενδυνάµωση των κεφαλαίων και ρευστότητας του ενιαίου οργανισµού. 19. Όσον αφορά στις συνέργειες κόστους, εκτιµάται ότι θα επιτευχθούν συνέργειες λειτουργικού κόστους ύψους €270 εκατ. από τη συνένωση των δραστηριοτήτων των τραπεζών στην Ελλάδα, και ύψους €80 εκατ. από τη συνένωση των αντίστοιχων δραστηριοτήτων των τραπεζών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Οι συνέργειες αυτές αναµένεται να προέλθουν από τη συνένωση δυνάµεων στη δηµιουργία προϊόντων και στις υποστηρικτικές λειτουργίες, από την βέλτιστη αξιοποίηση του ενιαίου δικτύου λιανικής τραπεζικής και των προµηθειών καθώς και από την άρση των αλληλοκαλύψεων σε ορισµένες κεντρικές λειτουργίες. Η συνένωση των δραστηριοτήτων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, όπου και οι δύο τράπεζες έχουν προχωρήσει σε σηµαντικές επενδύσεις τα τελευταία πέντε χρόνια, αναµένεται να οδηγήσει, µετά την ολοκλήρωση της Συγχώνευσης, σε αύξηση της παραγωγικότητας και της αποτελεσµατικότητας στο δίκτυο καθώς και στις υποστηρικτικές λειτουργίες. Παράλληλα, εκτιµάται ότι θα ενισχυθεί η δυνατότητα προσέλκυσης και διακράτησης καταθέσεων και θα επέλθει µείωση των εξόδων από τόκους µετά την υλοποίηση του σχεδίου ενίσχυσης των κεφαλαίων. 20. Η µείωση του λειτουργικού κόστους θα επιδράσει καταλυτικά στην ενίσχυση της κεφαλαιακής βάσης και της λειτουργικής κερδοφορίας της νέας τράπεζας, καθιστώντας την ασφαλέστερη και πλέον υγιή από κεφαλαιακής απόψεως, προς όφελος των πελατών της και της οικονοµίας γενικότερα. Μέρος των ωφελειών σε θέµατα λειτουργικού κόστους θα ωφελήσουν περαιτέρω τους πελάτες της νέας τραπέζας, µέσω της επένδυσης σε νέες τεχνολογίες, της ανάπτυξης της προϊοντικής βάσης και της προσαρµογής της τιµολογιακής πολιτικής του ενιαίου σχήµατος. 10 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 21. Η νέα τράπεζα θα προχωρήσει άµεσα στην υλοποίηση σχεδίου ενίσχυσης κεφαλαίων ύψους περίπου €3,9 δισ. Το σχέδιο περιλαµβάνει οργανικές πρωτοβουλίες που θα αποφέρουν το ισοδύναµο κεφαλαίων Core Tier 1 άνω των €2,1 δισ., την έκδοση υποχρεωτικά µετατρέψιµου οµολογιακού δανείου ύψους €500 εκατ., ταυτόχρονα µε την προτεινόµενη αύξηση µετοχικού κεφαλαίου, το οποίο θα διατεθεί προς κάλυψη από την «PARAMOUNT SERVICES HOLDINGS LTD», καθώς και αύξηση µετοχικού κεφαλαίου ύψους €1,25 δις ευρώ. 22. Οι ενέργειες αυτές θα προσφέρουν στη νέα τράπεζα συνολικό κεφαλαιακό απόθεµα ασφαλείας ύψους περίπου €4 δισ. (συµπεριλαµβανοµένης και πρόβλεψης για φόρους), πάνω από το Δείκτη Core Tier I 10%. Τα ετήσια προ προβλέψεων έσοδα ύψους άνω των €3 δις κατ’ έτος (µε βάση τα pro forma κέρδη προ προβλέψεων του 2010 και συνυπολογιζόµενων των συνολικών εκτιµώµενων συνεργείων) παρέχουν τη δυνατότητα περαιτέρω οργανικής ενίσχυσης των κεφαλαίων της νέας τράπεζας. 23. Θα διευρυνθεί η µετοχική βάση των δύο τραπεζών µε αυξηµένη συµµετοχή διεθνών θεσµικών επενδυτικών κεφαλαίων, συµπεριλαµβανοµένης της «PARAMOUNT SERVICES HOLDINGS LTD». 24. Ως προς τη ρευστότητα, σηµειώνεται από τα µέρη, ότι σε ένα δύσκολο µακροοικονοµικό περιβάλλον, η νέα τράπεζα θα επιδιώξει, µέσω της ενισχυµένης κεφαλαιακής της βάσης, να αποτελέσει τον πλέον αξιόπιστο Ελληνικό τραπεζικό όµιλο που συναλλάσσεται στις διεθνείς χρηµαταγορές. Αρχικά µέσω διµερών συµβάσεων δανεισµού (repos) και κατόπιν µέσω της διάθεσης εκδόσεων καλυµµένων οµολογιών και µακροπρόθεσµων οµολόγων στις αγορές, προγραµµατίζεται απεµπλοκή από το δανεισµό που παρέχει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Παράλληλα, η διευρυµένη γεωγραφική παρουσία του νέου οµίλου θα ενισχύσει τη δυνατότητα πρόσβασης στις αγορές, καθώς η χρηµατοοικονοµική και κεφαλαιακή του ευρωστία θα εξαρτάται σε µικρότερο βαθµό από την εξέλιξη της ελληνικής οικονοµίας. 25. Το νέο εταιρικό σχήµα θα παρέχει έναν επαυξηµένο αριθµό χορηγητικών και καταθετικών προϊόντων, τα οποία εκτιµάται ότι θα έχουν το εύρος και το βάθος για την 11 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ πλήρη κάλυψη των αναγκών των καταναλωτών. Ήδη, στην τραπεζική αγορά υφίσταται σηµαντικός αριθµός τραπεζικών προϊόντων τα οποία είναι προσαρµοσµένα στις ειδικότερες ανάγκες των καταναλωτών, µε αποτέλεσµα η περαιτέρω διεύρυνση της προϊοντικής γκάµας του νέου σχήµατος να προσφέρει ακόµη µεγαλύτερη επιλογή στους πελάτες. 26. Μέσω του νέου σχήµατος θα υπάρξουν κοινές αξίες και αρχές, πελατοκεντρικό επιχειρηµατικό µοντέλο και αφοσιωµένο προσωπικό, που εκτιµάται ότι θα ωφελήσουν τους µετόχους, πελάτες και προσωπικό των συγχωνευόµενων εταιριών, µε τη δηµιουργία ενός συµπαγούς και υγιούς νέου εταιρικού σχήµατος. 27. Σε σχέση µε την παρουσία της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ στις γειτονικές χώρες, σηµειώνεται ότι, την τελευταία πενταετία κυρίως, η εξάπλωση, τόσο της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ όσο και της EUROBANK στην ευρύτερη γεωγραφική περιοχή της Νοτιανατολικής Ευρώπης υπήρξε ραγδαία, µε αποτέλεσµα και οι δύο τράπεζες να διαθέτουν σήµερα, εκτενή δίκτυα στις γειτονικές µε την Ελλάδα χώρες. Πιο συγκεκριµένα, η ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ έχει παρουσία σε 7 χώρες της Νοτιανατολικής Ευρώπης (Ρουµανία, Βουλγαρία, Σερβία, Κύπρος, Αλβανία, Fyrom, Ουκρανία και Ηνωµένο Βασίλειο), ενώ η EUROΒΑΝΚ διαθέτει θυγατρικές σε 6 χώρες (Ρουµανία, Βουλγαρία, Σερβία, Κύπρος, Τουρκία και Ουκρανία). Η ΕΝΙΑΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ εκτιµάται ότι θα έχει παρουσία σε 7 χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης (Ρουµανία, Βουλγαρία, Σερβία, Κύπρος, Αλβανία, Fyrom, Ουκρανία), […]. III. ΤΑ ΜΕΡΗ 28. Τα συµµετέχοντα στην υπό εξέταση συγκέντρωση µέρη είναι η ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ, η απορροφώσα εταιρία, και η EUROBANK, η απορροφώµενη εταιρία. ΙΙΙ.1 «ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ», ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ 29. Η εταιρία φέρει την επωνυµία «ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ», και σε ξένη γλώσσα «ALPHA ΒΑΝΚ Α.Ε.» και διακριτικό τίτλο «ALPHA BANK». ¨Εχει συµφωνηµένη διάρκεια µέχρι το 2100, διοικείται από 16µελές Διοικητικό Συµβούλιο στο οποίο περιλαµβάνεται και το µη εκτελεστικό µέλος ως εκπρόσωπος του 12 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ελληνικού Δηµοσίου και ο σκοπός της , σύµφωνα µε το άρθρο […] του Καταστατικού της «[…]» 30. Η µετοχική βάση, περιελάµβανε την 30.9.2011 περίπου […] ιδιώτες και θεσµικούς επενδυτές, όπως σχεδιαγραµµατικά απεικονίζεται στον ακόλουθο πίνακα, Έλληνες , 19,0% Ιδιώτες Επενδυτές, 49,0% Θεσμικοί Επενδυτές , 42,0% ενώ η διάρθρωση σύµφωνα µε τον αριθµό των µετοχών που κατέχουν οι µέτοχοι είχε ως ακολούθως: ΠΙΝΑΚΑΣ 1. ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΜΕΤΟΧΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ Αριθµός Μετοχών Μέτοχοι 67.343 Πλήθος Μετοχών 13.577.459 %επί του συνόλου 2,54% 1 έως 500 µετοχές 501 έως 1.000 µετοχές 23.107 17.660.872 3,31% 1.001 έως 5.000 µετοχές 32.333 72.965.141 13,66% 5.001 έως 10.000 µετοχές 5.464 39.084.102 7,32% 10.000 έως 50.000 µετοχές 3.937 77.458.145 14,50% 806 313.523.929 58,70% 132.990 534.269.648 100% Περισσότερες από 50.000 µετοχές ΣΥΝΟΛΟ 13 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 31. Οι επιχειρήσεις που ελέγχονται από την εν λόγω Τράπεζα δραστηριοποιούνται στους ακόλουθους κλάδους: • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • 32. […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […]. Oι κύκλοι εργασιών του Οµίλου της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ για την οικονοµική χρήση 2010 ήταν οι εξής: 14 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Παγκόσµιος Κύκλος Εργασιών: 4.025 δις ευρώ20 Κοινοτικός Κύκλος Εργασιών: […] δις ευρώ Εθνικός Κύκλος Εργασιών: […] δις ευρώ ΙΙΙ.2 «ΤΡΑΠΕΖΑ EFG EUROBANK ERGASIAS ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ», EUROBANK 33. Η εταιρία φέρει την επωνυµία «ΤΡΑΠΕΖΑ EFG EUROBANK ERGASIAS ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ» (και στην αγγλική γλώσσα «EFG EUROBANK ERGASIAS S.A.») και το διακριτικό τίτλο «EUROBANK ERGASIAS» (στην αγγλική γλώσσα, «EUROBANK EFG»), ενώ εδρεύει στον Δήµο Αθηναίων. Με απόφαση του Διοικητικού Συµβουλίου µπορούν να ιδρυθούν καταστήµατα ή πρακτορεία ή γραφεία οπουδήποτε στην Ελλάδα και το εξωτερικό. 34. Η διάρκεια της, λήγει στις 31 Δεκεµβρίου του 2100, διοικείται από 17µελές Διοικητικό Συµβούλιο και έχει σκοπό σύµφωνα µε το άρθρο 3 του Καταστατικού της «τη διενέργεια πάσης φύσεως εργασιών και δραστηριοτήτων τις οποίες επιτρέπεται να διενεργούν τα πιστωτικά ιδρύµατα, σύµφωνα µε την εκάστοτε ισχύουσα νοµοθεσία. Ο σκοπός της Τράπεζας είναι ο ευρύτερος δυνατός υπό την έννοια ότι οι εργασίες, έργα, υπηρεσίες και πάσης φύσεως δραστηριότητες της Τράπεζας δύνανται να περιλαµβάνουν κάθε εργασία, έργο, υπηρεσία και γενικώς δραστηριότητα που, είτε εκ παραδόσεως είτε στο πλαίσιο των τεχνικών, οικονοµικών και κοινωνικών εξελίξεων, αποτελούν εκάστοτε εργασίες, έργα, υπηρεσίες και γενικώς δραστηριότητες δυνάµενες εκάστοτε να ασκούνται από πιστωτικό ίδρυµα.» 35. Η µετοχική βάση της EUROBANK είναι από τις µεγαλύτερες στην Ελλάδα, καθώς πάνω από 210.000 ιδιώτες και θεσµικοί επενδυτές κατέχουν µετοχές της τράπεζας µέσω του Χρηµατιστηρίου Αθηνών. Η EUROBANK είναι µέλος του διεθνούς Οµίλου EFG, ο οποίος απαρτίζεται από πιστωτικά ιδρύµατα, εταιρίες χρηµατοοικονοµικών υπηρεσιών και χρηµατοδοτικές εταιρίες συµµετοχών. Ενεργός µητρική εταιρία του Οµίλου EFG είναι η […]. 20 Ο Κύκλος Εργασιών της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ είναι […] δις € 15 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ο Όµιλος EFG, […], ως µέτοχος της EUROBANK, σήµερα κατέχει ποσοστό […]% των δικαιωµάτων ψήφου της EUROBANK και µέσω αυτών, ελέγχει την τελευταία, δεδοµένου ότι κανένας από τους υπόλοιπους µετόχους αυτής (ιδιώτες και θεσµικούς επενδυτές) δεν συγκεντρώνει σήµερα, λόγω κατακερµατισµού της µετοχικής βάσης της EUROBANK, ποσοστό ανώτερο του […]%. 36. Σχεδιαγραµµατικά, η µετοχική σύνθεση της στις 31.12.2010, είχε ως ακολούθως: Λοιπά Νομικά Πρόσωπα , 7,7% EFG Group, 44,8% Ιδιώτες Μέτοχοι, 24,2% Θέσμικοί Επενδυτές, 23,3% * κατηγοριοποίηση βάση στοιχείων µετοχολογίου 37. Βάσει των στοιχείων που ήταν διαθέσιµα στις 30.6.2011, ο Όµιλος EFG κατέχει, µέσω 100% θυγατρικών του, ποσοστό […]% των µετοχών µε ψήφο και των δικαιωµάτων ψήφου της EUROBANK και οι επιχειρήσεις που ελέγχονται από τη EUROBANK δραστηριοποιούνται στην Eλλάδα στους εξής κλάδους: • […] • […] • […] • […] • […] 16 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ • […] • […] • […] • […] • […] • […] • […] • […] • […] • […] • […] • […] • […] • […]. 38. Όπως διευκρινίζεται στη γνωστοποίηση, δεν συµµετέχουν στη Συγκέντρωση επιχειρήσεις που πριν από τη Συγχώνευση, βρίσκονταν υπό κοινό έλεγχο µε τη EUROBANK, δηλαδή υπό τον έλεγχο του Οµίλου EFG. Κι αυτό γιατί η EUROBANK (ως επιχείρηση) θα παύσει, µε την ολοκλήρωση της Συγχώνευσης, να τελεί υπό τον έλεγχο του Οµίλου EFG και θα περιέλθει υπό τον έλεγχο της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, χωρίς, εκ παραλλήλου, η ΕΝΙΑΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ να περιέλθει υπό τον έλεγχο του Οµίλου EFG. 39. Oι κύκλοι εργασιών της για την οικονοµική χρήση 2010 ανέρχονταν: Παγκόσµιος Κύκλος Εργασιών: 6.129 δις ευρώ Κοινοτικός Κύκλος Εργασιών: […] δις ευρώ21 Εθνικός Κύκλος Εργασιών: […] δις ευρώ. Με βάση τα ανωτέρω, η υπό εξέταση Συγχώνευση συνιστά συγκέντρωση επιχειρήσεων κατά την έννοια του ως άνω άρθρου 5 παρ. 2 εδ. α΄ του ν. 3959/2011, καθώς πραγµατοποιείται µέσω της απορρόφησης από την ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ της 21 […]. 17 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ EUROBANK, η οποία θα παύσει να υφίσταται, οι δε µέτοχοί της θα καταστούν αυτοδικαίως µέτοχοι της απορροφώσας ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ. ΙΙΙ.3. ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ22 ΙΙΙ.3.1 ΑΣΚΗΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΕ ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ («ΑΣΚΗΣΗ DE JURE ΕΛΕΓΧΟΥ») 40. Κατά δήλωση των µερών, κατά το χρόνο υποβολής της υπό κρίση γνωστοποίησης, αφενός µεν η ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ δεν τελεί υπό τον έλεγχο, άµεσο ή έµµεσο, αποκλειστικό ή κοινό, οιουδήποτε φυσικού ή νοµικού προσώπου, δεδοµένου ότι ουδείς µέτοχός της κατέχει ποσοστό επί των δικαιωµάτων ψήφου ανώτερο του […]%23 24 , µε αποτέλεσµα ουδείς µέτοχος να είναι σε θέση να επιτύχει πλειοψηφία κατά τις Γενικές Συνελεύσεις των µετόχων της, ενώ, παράλληλα, δεν υφίστανται δικαιώµατα ή συµβάσεις που να παρέχουν δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη σύνθεση, στις συσκέψεις ή στις αποφάσεις των οργάνων της, αφετέρου δε η EUROBANK τελεί υπό τον έλεγχο του Οµίλου EFG25, ο οποίος κατέχει ποσοστό […] % επί των δικαιωµάτων ψήφου αυτής, ενώ, παράλληλα, ουδείς εκ των λοιπών µετόχων της EUROBANK κατέχει ποσοστό ανώτερο του […]% επί των δικαιωµάτων ψήφου. 41. Επίσης, κατά δήλωση των µερών, κανείς δεν θα ασκεί έλεγχο, άµεσο ή έµµεσο, αποκλειστικό ή κοινό, επί της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ µετά την ολοκλήρωση της γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης, καθώς, σε συνέχεια της Συγχώνευσης, και δεδοµένης της σχέσης ανταλλαγής των µετοχών, ουδείς µέτοχος θα κατέχει ποσοστό δυνάµενο να του εξασφαλίσει πλειοψηφία στις Γενικές Συνελεύσεις της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, και, 22 Παρότι το ζήτηµα του ελέγχου δεν είναι καθοριστικό στις περιπτώσεις συγχώνευσης δια απορροφήσεως, όπως προαναφέρθηκε, εξετάζεται στη συνέχεια για λόγους πληρότητας. 23 Σύµφωνα µε τα γνωστοποιούντα µέρη, η εταιρία µε την επωνυµία «[…]» κατέχει, προ της Συγχώνευσης, άµεσα και έµµεσα, συνολικό ποσοστό […]%, ως έγγιστα, επί των δικαιωµάτων ψήφου της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ, ο δε δεύτερος µεγαλύτερος µέτοχός της, κατέχει, άµεσα και έµµεσα, συνολικό ποσοστό […]%. Χαρακτηριστικό είναι ότι οι […] µεγαλύτεροι µέτοχοι της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ, συµπεριλαµβανοµένης της εταιρίας «[…]», κατέχουν συνολικά ποσοστό […]% επί των δικαιωµάτων ψήφου. 24 Το γεγονός επιβεβαιώνεται από το προσκοµισθέν απόσπασµα του µετοχολογίου της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ µε ηµεροµηνία 30.6.2011, το οποίο, σηµειώνεται ότι υπεβλήθη χωρίς αναφορά στην ταυτότητα των µετόχων. 25 Ο Όµιλος EFG ελέγχεται έµµεσα από […], σύµφωνα µε δήλωση των µερών περιλαµβανόµενη στο Παράρτηµα 1 της γνωστοποιηθείσας πράξης. 18 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εν γένει, δεν θα παρέχεται σε οιοδήποτε φυσικό ή νοµικό πρόσωπο, µέσω συµβάσεων, δικαιωµάτων ή άλλως, η δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη σύνθεση, στις συσκέψεις ή στις αποφάσεις των οργάνων της. 42. Από τα στοιχεία που προσκόµισαν τα µέρη επιβεβαιώνεται η έλλειψη πλειοψηφικής συµµετοχής στην ΕΝΙΑΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ. Συγκεκριµένα, η διάρθρωση του παρέχοντος δικαίωµα ψήφου µετοχικού κεφαλαίου26 µετά την υλοποίηση της Συγχώνευσης, θα διαµορφωθεί ως ακολούθως27: - οι παλαιοί µέτοχοι της EUROBANK θα κατέχουν συνολικό ποσοστό 42,4% επί των δικαιωµάτων ψήφου της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, εκ του οποίου ποσοστό […]% θα ανήκει στον […], και ποσοστό […]% στους […], - και οι παλαιοί µέτοχοι της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ θα κατέχουν συνολικό ποσοστό 57,6%, εκ του οποίου, ποσοστό […]% θα ανήκει στους […] µεγαλύτερους, παλαιούς µετόχους της28. 43. Εξάλλου, η ως άνω ρητή δήλωση των µερών περί µη ύπαρξης συµφωνιών ή δικαιωµάτων που να παρέχουν σε οιοδήποτε φυσικό ή νοµικό πρόσωπο τη δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη σύνθεση, στις συσκέψεις ή στις αποφάσεις των οργάνων της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ επιβεβαιώνεται από τα έγγραφα που τέθηκαν υπόψη της Επιτροπής. Συγκεκριµένα, στο ισχύον Καταστατικό της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ, το οποίο θα εξακολουθήσει να ισχύει και µετά τη Συγχώνευση29, δεν περιλαµβάνεται διάταξη που να παρέχει σε µετόχους ή τρίτους δικαιώµατα, συνεπαγόµενα δυνατότητα άσκησης τέτοιας καθοριστικής επίδρασης (π.χ. δικαιώµατα διορισµού µελών Δ.Σ., δικαιώµατα αρνησικυρίας επί στρατηγικών εµπορικών αποφάσεων, κ.λπ.). 44. Τα ως άνω δεν αναιρούνται από το προνοµιακό καθεστώς που επιφυλάσσεται από το νόµο και το Καταστατικό της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ στο ελληνικό Δηµόσιο, το οποίο 26 […]. Στο Σχέδιο Σύµβασης Συγχώνευσης και τη γνωστοποίηση τα ποσοστά είναι ελαφρά διαφοροποιηµένα ([…]) Ωστόσο, από τους υπολογισµούς που τα ίδια τα µέρη προσκοµίζουν, προκύπτουν τα ως άνω παρατιθέµενα ποσοστά. 28 Συγκεκριµένα, όπως προκύπτει από τον Πίνακα 1, το σηµερινό ποσοστό του µεγαλύτερου µετόχου της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ, ήτοι της εταιρίας […], θα κατέλθει, σε συνέχεια της Συγχώνευσης, σε […]%, και, αντιστοίχως, το σηµερινό ποσοστό των […] επί των δικαιωµάτων ψήφου) θα κατέλθει σε […]%. 29 Σύµφωνα µε ρητή δήλωση των µερών, οι µοναδικές τροποποιήσεις που αναµένεται να επέλθουν στο Καταστατικό σε συνέχεια της υπό κρίση Συγκέντρωσης […]. 27 19 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ κατέχει το σύνολο των προνοµιούχων, άνευ δικαιώµατος ψήφου, µετοχών της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ. Οι ως άνω προνοµιούχες, µη µεταβιβάσιµες, µετοχές αναλήφθηκαν από το Δηµόσιο σε εφαρµογή του ν. 3723/2008 περί της «Ενίσχυσης της ρευστότητας της οικονοµίας για την αντιµετώπιση των επιπτώσεων της διεθνούς χρηµατοπιστωτικής κρίσης, κ.α.» έναντι της ενίσχυσης της κεφαλαιακής επάρκειας της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ30. Σ’ αυτό το πλαίσιο, στο Καταστατικό της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ έχει συµπεριληφθεί διάταξη (άρθρο […]), δυνάµει της οποίας παρέχεται στο Δηµόσιο δικαίωµα διορισµού ενός µέλους στο Δ.Σ. της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ ως εκπροσώπου του Δηµοσίου, καθώς και δικαίωµα αρνησικυρίας (µέσω του ως άνω διορισθέντος µέλους Δ.Σ., και κατόπιν απόφασης του Υπουργού Οικονοµικών), τόσο εντός του Διοικητικού Συµβουλίου όσο και στις Γενικές Συνελεύσεις των µετόχων, κατόχων κοινών µετοχών, ως προς τη λήψη οποιασδήποτε απόφασης σχετικής µε τη διανοµή µερισµάτων και την πολιτική παροχών προς τον Πρόεδρο, τον Διευθύνοντα Σύµβουλο και τους διευθυντές. Εξάλλου, µε το ν. 3965/201131 (άρθρο 19 παρ. 2) το ως άνω δικαίωµα αρνησικυρίας του εκπροσώπου του Δηµοσίου επεκτάθηκε και σε αποφάσεις του Διοικητικού Συµβουλίου και της Γενικής συνέλευσης των Μετόχων, κατόχων κοινών µετοχών, µε στρατηγικό χαρακτήρα ή αποφάσεις µε τις οποίες µεταβάλλεται ουσιωδώς η νοµική ή χρηµατοοικονοµική κατάσταση της Τράπεζας. Ωστόσο, εκτιµάται ότι τα ως άνω ειδικά δικαιώµατα του ελληνικού Δηµοσίου δεν αρκούν για να θεωρηθεί ότι θεµελιώνεται άσκηση ελέγχου, κατά την έννοια του ν. 3959/201132, από το Δηµόσιο επί της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ, και κατ’ επέκταση επί της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ33, δεδοµένων των 30 Το σχέδιο ενίσχυσης της ρευστότητας των πιστωτικών ιδρυµάτων από το ελληνικό Δηµόσιο βασίζεται σε 3 πυλώνες: α) τη διάθεση κεφαλαίων µέχρι 5 δις ευρώ, β) την παροχή εγγυήσεων συνολικού ύψους µέχρι 15 δις ευρώ για σύναψη νέων δανείων, και γ) τη διάθεση ειδικών τίτλων του Ελληνικού Δηµοσίου µέχρι του συνολικού ποσού 8 δις ευρώ. 31 «Αναµόρφωση πλαισίου λειτουργίας Ταµείου Παρακαταθηκών και Δανείων, Οργανισµού Διαχείρισης Δηµοσίου Χρέους, Δηµοσίων Επιχειρήσεων και Οργανισµών, Σύσταση Γενικής Γραµµατείας Δηµόσιας Περιουσίας και άλλες διατάξεις». 32 Ήτοι, δυνατότητα άσκησης καθοριστικής επίδρασης στην εµπορική πολιτική µίας επιχείρησης. Βλ ενδεικτικά Κωδικοποιηµένη ανακοίνωση της Επιτροπής για θέµατα δικαιοδοσίας βάσει του κανονισµού (EΚ) αριθ. 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων µεταξύ επιχειρήσεων, παρ. 54, και E.Navarro, A.Font, J.Folguera, J. Briones, «Merger Control in the EU», second edition, παρ. 2.31,σελ. 15. 33 Το προνοµιακό αυτό καθεστώς του ελληνικού Δηµοσίου δε θα επηρεασθεί από τη Συγχώνευση, καθώς από τις δηλώσεις των γνωστοποιούντων µερών προκύπτει ότι οι τροποποιήσεις που αναµένεται να επέλθουν στο Καταστατικό σε συνέχεια της υπό κρίση συγκέντρωσης δε θα αφορούν στις προνοµιούχες µετοχές. 20 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ιδιαζουσών συνθηκών υπό τις οποίες χορηγήθηκαν, ιδίως δε του προσωρινού και έκτακτου χαρακτήρα της συµµετοχής του Δηµοσίου στο µετοχικό κεφάλαιο της.34 Περαιτέρω, από τους στόχους παροχής των εν λόγω δικαιωµάτων, οι οποίοι συνίστανται στην προστασία του δηµοσίου συµφέροντος µέσω της αποτελεσµατικής εποπτείας εφαρµογής των µέτρων ενίσχυσης των πιστωτικών ιδρυµάτων35, αλλά και από τις προβλεπόµενες αυστηρές διαδικαστικές προϋποθέσεις36, συνάγεται το συµπέρασµα ότι το πεδίο άσκησης αυτών των δικαιωµάτων είναι περιορισµένο, και σχετίζεται µε αποφάσεις των οργάνων της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ που ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο τη χρηµατοοικονοµική της σταθερότητα, και όχι µε στρατηγικές αποφάσεις σχετικές µε τον καθορισµό της εµπορικής πολιτικής της τράπεζας.37 45. Εξάλλου, πέραν των ως άνω, ουδείς από τους όρους των συµφωνιών κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή µεταξύ των που µερών ή/και τρίτων, οι οποίοι έχουν περιληφθεί στο πλαίσιο της Συγχώνευσης, ήτοι, (
  5. i)του από […], (
  6. ii)της Σύµβασης µε τίτλο “[…]” («[…]») µεταξύ της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ και της EUROBANK, (iii) των […] συµφωνιών µε τον τίτλο “[…]” («[…]») µεταξύ της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ και ισάριθµων µετόχων της, (
  7. iv)της συµφωνίας µε τον τίτλο “[…]” («[…]») µεταξύ της EUROBANK και της βασικής µετόχου της, […], καθώς και (
  8. v)της […] µεταξύ της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ, της EUROBANK και της «[…]» (οι υπό ii-v συµφωνίες, µε ηµεροµηνία […]),38 δεν παρέχει σε οποιονδήποτε τη δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη σύνθεση, τις συσκέψεις ή τις αποφάσεις των οργάνων της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. 34 Σύµφωνα µε το άρθρο 1 παρ. 1 του ν. 3723/2008, όπως ισχύει τροποποιηθέν εκ του άρθρου 39 παρ. 1 του ν. 3844/2010, οι προνοµιούχες µετοχές πιστωτικών ιδρυµάτων που αναλήφθηκαν από το Ελληνικό Δηµόσιο σε εφαρµογή του ως άνω νόµου εξαγοράζονται από την τράπεζα εντός 5 ετών. Βλ. και Κωδικοποιηµένη ανακοίνωση της Επιτροπής για θέµατα δικαιοδοσίας βάσει του κανονισµού (EΚ) αριθ. 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων µεταξύ επιχειρήσεων παρ. 53, όπου «Πάντως, τα προνόµια που ασκεί το κράτος ως δηµόσια αρχή και όχι ως µέτοχος, εφόσον περιορίζονται στην προστασία του δηµόσιου συµφέροντος, δεν συνιστούν έλεγχο κατά την έννοια του κανονισµού συγκεντρώσεων, στον βαθµό που δεν έχουν ως αντικείµενο ούτε ως αποτέλεσµα τον εκ µέρους του κράτους καθοριστικό επηρεασµό των δραστηριοτήτων της επιχείρησης». 35 Πρβλ. και Αιτιολογική Έκθεση του ν. 3965/2011, σελ. 5. 36 Όπως ελέχθη, για την άσκηση του δικαιώµατος αρνησικυρίας απαιτείται προηγούµενη απόφαση του Υπουργού Οικονοµικών (άρθρο 1 παρ.3 εδ.3 ν.3723/2008, όπως ισχύει). 37 Βλ. και Κωδικοποιηµένη Ανακοίνωση της Επιτροπής για θέµατα δικαιοδοσίας βάσει του Κανονισµού (EΚ) αριθ. 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων µεταξύ επιχειρήσεων, παρ. 65 επ. 38 Βλ. αναλυτικά ανωτέρω υπό ενότητα Α, παρ. 2ii. 21 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΙΙΙ.3.2 ΑΣΚΗΣΗ ΕΝ ΤΟΙΣ ΠΡΑΓΜΑΣΙ ΕΛΕΓΧΟΥ («ΑΣΚΗΣΗ DE FACTO ΕΛΕΓΧΟΥ») 46. Εν όψει των προαναφερθέντων, και δεδοµένης της ως άνω ρητής δήλωσης των µερών περί απουσίας ελέγχου σε νοµική βάση (de jure) επί της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ από µετόχους της ή τρίτους, διερευνάται η δυνατότητα ενδεχόµενης άσκησης εν τοις πράγµασι (de facto) ελέγχου επί της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ39 από µέτοχο ή µετόχους της µειοψηφίας, ιδίως δε από τον µεγαλύτερο µέτοχο αυτής, ήτοι τον […], ο οποίος, όπως ήδη ελέχθη, θα κατέχει, µετά την ολοκλήρωση της Συγχώνευσης, ποσοστό περίπου […]% επί των δικαιωµάτων ψήφου. 47. Προς το σκοπό αυτό, και σύµφωνα µε τη σχετική πρακτική της Επιτροπής40, αλλά και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής41, εκτιµάται η µελλοντική διαµόρφωση των ποσοστών απαρτίας και πλειοψηφίας σε Γενικές Συνελεύσεις των Μετόχων της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, µε βάση ιστορικά στοιχεία των τριών τελευταίων ετών, ήτοι της χρονικής περιόδου 2009-2011, ώστε να διερευνηθεί η πιθανότητα καθοριστικής επίδρασης από µέτοχο ή µετόχους µε µειοψηφικές συµµετοχές στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ µέσω της σταθερής επίτευξης πλειοψηφίας στις συνεδριάσεις της Γενικής Συνέλευσης ως ανώτατου οργάνου της. 48. Από τα στοιχεία που προσκοµίσθηκαν , σε συνέχεια του σχετικού αιτήµατος της Γ.Δ.Α.42, ως προς την επιτευχθείσα απαρτία και πλειοψηφία κατά τις Γενικές Συνελεύσεις των µετόχων της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ και της EUROBANK την τελευταία τριετία, ιδίως δε κατά τις Τακτικές Γενικές Συνελεύσεις, ήτοι αυτές κατά τις οποίες 39 Βλ. Κωδικοποιηµένη Ανακοίνωση της Επιτροπής για θέµατα δικαιοδοσίας βάσει του Κανονισµού (EΚ) αριθ. 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων µεταξύ επιχειρήσεων, παρ. 59 & 60. 40 Ενδεικτικά, αποφάσεις Ε.Α. 360/V/2007 και 488/VI/2010. 41 Βλ. Κωδικοποιηµένη Ανακοίνωση της Επιτροπής για θέµατα δικαιοδοσίας βάσει του Κανονισµού (EΚ) αριθ. 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων µεταξύ επιχειρήσεων, σκ. 59, καθώς και, ενδεικτικά, αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.4336-MAN/SCANIA, M.025- ARJOMARI-PRIOUX SA/WIGGINS TEAPE APPLETON PLC, M.343-SOCIETE GENERALE DE BELGIQUE/GENERALE DE BANQUE, M.613-JEFFERSON SMURFIT GROUP PLC/MUNKSJO AB, M.731-KVAERNER/TRAFALGAR. Βλ. και E. Navarro, A. Font, J.Folguera, J. Briones, «Merger Control in the EU », second edition, παρ. 2.61, σελ.24. 42 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 6360/7.10.2011 επιστολή παροχής στοιχείων της Γ.Δ.Α. προς τα γνωστοποιούντα µέρη. 22 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εκλέγεται το Διοικητικό Συµβούλιο που είναι υπεύθυνο και για τον καθορισµό της εµπορικής πολιτικής των ως άνω εταιριών, προκύπτει ότι: 49. Το χαµηλότερο ποσοστό απαρτίας που έχει επετευχθεί σε Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ κατά την τελευταία τριετία ανέρχεται σε […]%43 και σηµειώθηκε στην ετήσια Γενική Συνέλευση της […], κατά τη συνεδρίαση της οποίας εξελέγη και νέο Διοικητικό Συµβούλιο. Περαιτέρω, ο µέσος όρος της επιτευχθείσας απαρτίας κατά τις Τακτικές Γενικές Συνελεύσεις των Μετόχων της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ που έλαβαν χώρα κατά την ως άνω χρονική περίοδο ανέρχεται σε […]% ενώ, εάν συνυπολογισθεί η επιτευχθείσα απαρτία στο σύνολο των Γενικών Συνελεύσεων, Τακτικών και Έκτακτων, ο µέσος όρος ανέρχεται σε […]%. 50. Αντιστοίχως, το χαµηλότερο ποσοστό απαρτίας που χει επιτευχθεί σε Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων της EUROBANK κατά την τελευταία τριετία ανέρχεται σε […]% και σηµειώθηκε στην ετήσια Γενική Συνέλευση της […], κατά τη συνεδρίαση της οποίας εξελέγη και νέο Διοικητικό Συµβούλιο. Περαιτέρω, ο µέσος όρος της επιτευχθείσας απαρτίας κατά τις Τακτικές Γενικές Συνελεύσεις των µετόχων της EUROBANK που έλαβαν χώρα κατά την ως άνω χρονική περίοδο ανέρχεται σε […]% ενώ, εάν συνυπολογισθεί η επιτευχθείσα απαρτία στο σύνολο των Γενικών Συνελεύσεων, Τακτικών και Έκτακτων, ο µέσος όρος ανέρχεται σε […]%. 51. Με βάση τα ως άνω στοιχεία, εκτιµάται ότι στις Γενικές Συνελεύσεις των µετόχων της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ (Τακτικές και Έκτακτες44) θα επιτυγχάνεται κατά µέσο όρο ποσοστό απαρτίας ανερχόµενο σε περίπου […]%. Συνεπώς, για τη διασφάλιση πλειοψηφίας στις ως άνω Γενικές Συνελεύσεις, απαραίτητη προϋπόθεση θα είναι η κατοχή ποσοστού, ανερχόµενου σε […]%45 επί των δικαιωµάτων ψήφου της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. Σύµφωνα µε το άρθρο […] του ισχύοντος Καταστατικού της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ «…[…]». Από το ως άνω άρθρο σε συνδυασµό µε το άρθρο […] του Καταστατικού, όπου προσδιορίζονται οι αποφάσεις για τη λήψη των οποίων απαιτείται αυξηµένη απαρτία, συνάγεται εξ αντιδιαστολής το συµπέρασµα ότι […]. 44 Το ακριβές ποσοστό ανέρχεται σε […]%, εάν ληφθούν υπόψη µόνο οι Τακτικές Γενικές Συνελεύσεις, και σε […]%, εάν συνυπολογισθεί η επιτευχθείσα απαρτία και στις Έκτακτες Γενικές Συνελεύσεις. 45 Σύµφωνα µε το άρθρο […] του ισχύοντος Καταστατικού της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ, το οποίο θα εξακολουθήσει να ισχύει και µετά την απορρόφηση της EUROBANK, «[…]». Σύµφωνα δε µε το άρθρο 43 23 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 52. Η προβολή της διαµόρφωσης των ποσοστών απαρτίας στις µελλοντικές Γενικές Συνελεύσεις της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ µε βάση το µέσο όρο της επιτευχθείσας απαρτίας στις Γενικές Συνελεύσεις των µερών της τελευταίας τριετίας βασίσθηκε στους κάτωθι υπολογισµούς: ΠΙΝΑΚΑΣ 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΑΡΤΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΥ ΠΟΣΟΣΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΠΙ ΨΗΦΙΖΟΝΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΤΗΣ ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ Αριθµός Μ.Ο. Αριθµός Αριθµός Αριθµός Αναπροσαρ Αναµενό Θεωρητικό κοινών συµµετ κοινών κοινών προνοµιούχ µοσµένος µενο % % µετοχών προ οχής µετοχών µετοχών ων µετοχών αριθµός συµµετο απόκτησης Συγχώνευσης στις που µετά τη µετά τη µετοχών χής στις ελέγχου: Γ.Σ. συµµετείχαν Συγχώνευσ Συγχώνευσ που Γ.Σ. της 50% +1 (%) στις Γ.Σ. η η συµµετείχαν ΕΝΙΑΙΑ των στις Γ.Σ. Σ παρευρισκ ΤΡΑΠΕ οµένων ΖΑΣ Alpha […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] Bank Eurobank 46 ΣΥΝΟΛΟ 53. Εξάλλου, επισηµαίνεται ότι εάν ληφθούν υπόψη οι Τακτικές Γενικές Συνελεύσεις της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ και της EUROBANK µε το χαµηλότερο ποσοστό απαρτίας (Γ.Σ. της […] και της […], µε ποσοστά απαρτίας […]% και […]% αντίστοιχα), το οποίο, […] του καταστατικού «[…].». Σηµειώνεται ότι στα θέµατα για τα οποία απαιτείται η ως άνω αυξηµένη πλειοψηφία δεν περιλαµβάνεται […]. 46 Στο ποσοστό απαρτίας της EUROBANK λαµβάνεται υπόψη ο µέσος όρος των παρασταθέντων µετόχων στις Γ.Σ. της EUROBANK, στους οποίους περιλαµβάνονται και λοιποί, πλην του οµίλου EFG (µε ποσοστό […]% επί των δικαιωµάτων ψήφων της EUROBANK), µέτοχοι. Σηµειώνεται ότι δεν υφίστανται στοιχεία για την ύπαρξη διαρθρωτικών δεσµών µεταξύ του οµίλου EFG και λοιπών, παρασταθέντων στις Γ.Σ. της EUROBANK, µετόχων. 24 […] ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ σταθµιζόµενο µε τη σχέση ανταλλαγής των µετοχών 5:7, αντιστοιχεί σε ποσοστό απαρτίας […]% στις (µελλοντικές) Γενικές Συνελεύσεις της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, η πλειοψηφία θα διασφαλίζεται µε την κατοχή ελάχιστου ποσοστού 19,85% επί των δικαιωµάτων ψήφου. 54. Βάσει των προαναφερθέντων, συνάγεται το συµπέρασµα ότι η συµµετοχή των µετόχων στις Γενικές Συνελεύσεις της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ δεν θα είναι επαρκώς περιορισµένη, ώστε να παρέχει στον […], ο οποίος θα κατέχει το µεγαλύτερο ποσοστό επί των δικαιωµάτων ψήφου της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ([…]%), ή σε οποιονδήποτε εκ των λοιπών µετόχων, τη δυνατότητα να επιτύχει την προαπαιτούµενη κατά τα ανωτέρω πλειοψηφία. Ιδίως ως προς τη συµµετοχή του […], επισηµαίνεται ότι, όπως αναλύεται κατωτέρω υπό Γ.2.347, το ύψος της θα µειωθεί περαιτέρω σε συνέχεια σειράς εταιρικών πράξεων που σχεδιάζεται να υλοποιηθούν στο πλαίσιο σχεδίου κεφαλαιακής ενίσχυσης της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ αµέσως µετά τη Συγχώνευση. 55. Επιπλέον, δεν υφίστανται ενδείξεις περί συντονισµού (π.χ. ύπαρξη ισχυρών κοινών συµφερόντων ή διαρθρωτικών δεσµών48) µεταξύ παλαιών µετόχων της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ ή/και της EUROBANK, οι οποίοι να κατέχουν αθροιστικά ποσοστό επί των δικαιωµάτων ψήφου, ικανό να τους διασφαλίσει πλειοψηφία κατά τις Γενικές Συνελεύσεις της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ (ήτοι, ποσοστό ανώτερο του […]% των δικαιωµάτων ψήφου), και άρα κοινό έλεγχο επ’ αυτής. Επισηµαίνεται σχετικώς, ότι από τις από […] συµφωνίες που προσκοµίστηκαν µε τον τίτλο “[…]” («[…]») µεταξύ της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ και […] µετόχων της προκύπτει η ύπαρξη οικογενειακών και άλλων δεσµών49 µεταξύ ορισµένων εκ των ως άνω […] µετόχων, των οποίων όµως το συνολικό ποσοστό επί των δικαιωµάτων ψήφου είναι πολύ χαµηλό50. Περαιτέρω, από το ίδιο το περιεχόµενο των ως άνω συµφωνιών, µε τις οποίες οι […] µέτοχοι της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ δεσµεύονται έναντι αυτής να υπερψηφίσουν τη Συγχώνευση και το σχέδιο 47 Βλ. και Πίνακα 1. Πρβλ Κωδικοποιηµένη Ανακοίνωση της Επιτροπής για θέµατα δικαιοδοσίας βάσει του Κανονισµού (EΚ) αριθ. 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων µεταξύ επιχειρήσεων, παρ. 76-80. 49 Για παράδειγµα, ορισµένοι εκ των εν λόγω […] µετόχων είναι ταυτόχρονα και εκτελεστικά µέλη του Διοικητικού Συµβουλίου της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ. 50 Προ της Συγχώνευσης, οι µέτοχοι, µεταξύ των οποίων προκύπτει ότι υφίστανται δεσµοί, κατέχουν συνολικό ποσοστό περίπου […]% επί των δικαιωµάτων ψήφου, ενώ µετά από αυτή, το ποσοστό τους θα κατέλθει σε περίπου […]%. 48 25 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ κεφαλαιακής ενίσχυσης της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, θα µπορούσε να θεωρηθεί ότι προκύπτει (εκ του αποτελέσµατος) συντονισµός της συµπεριφοράς τους στις Γενικές Συνελεύσεις της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, στην έγκριση των οποίων θα τεθούν οι ως άνω εταιρικές πράξεις. Ωστόσο, οι ως άνω συµφωνίες, οι οποίες, µάλιστα δεν έχουν συναφθεί µεταξύ των εν λόγω […] µετόχων, αλλά µεταξύ εκάστου εξ αυτών και της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ, δεν συνεπάγονται άσκηση ελέγχου επί της τράπεζας, δεδοµένου ότι έχουν περιορισµένο αντικείµενο και χρονικό ορίζοντα, και, σε κάθε περίπτωση, δεν αφορούν σε στρατηγικές αποφάσεις (π.χ. εκλογή διοίκησης, καθορισµό εµπορικής πολιτικής, κλπ.), αλλά στην προστασία της επένδυσης των εµπλεκοµένων µετόχων µέσω της κεφαλαιακής ενίσχυσης της τράπεζας51. 56. Σε κάθε περίπτωση, τυχόν συντονισµένη/συλλογική δράση των παλαιών µετόχων των συγχωνευόµενων τραπεζών θα ήταν εξαιρετικά δυσχερής, δεδοµένης της ευρύτατης διασποράς των µετοχών, τόσο πριν όσο και µετά τη Συγχώνευση, και, συνεπώς, του εξαιρετικά µεγάλου αριθµού µετόχων που θα απαιτούνταν να ευθυγραµµίσουν την ψήφο τους για το σχηµατισµό πλειοψηφίας ποσοστών. Χαρακτηριστικό είναι ότι, όπως προκύπτει από την επεξεργασία των στοιχείων που προσκόµισαν τα µέρη52, το […]% περίπου κατά µέσο όρο των παρασταθέντων στις Τακτικές Γενικές Συνελεύσεις της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ53 ήταν µέτοχοι µε περιστασιακή παρουσία στις συνεδριάσεις του ως άνω ανώτατου οργάνου. Μάλιστα, εκ των […] µεγαλύτερων µετόχων της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ, µόνο […] συµµετείχαν σταθερά σε Τακτικές Γενικές Συνελεύσεις, σε αυτούς δε, δεν συµπεριλαµβάνονταν η µεγαλύτερη µέτοχος, εταιρία «[…]». Περαιτέρω, από τους συνολικά […] σταθερά συµµετέχοντες στις ως άνω Τακτικές Γενικές Συνελεύσεις µετόχων, οι […] µεγαλύτεροι µέτοχοι (εκ των οποίων οι […] κατείχαν έκαστος ποσοστά χαµηλότερα του […]% επί των δικαιωµάτων ψήφου, ο δε µεγαλύτερος 51 Βλ. E. Navarro, A. Font, J. Folguera, J. Briones, «Merger Control in the EU», 2nd edition, παρ. 2.38, σελ.17. 52 Ήτοι, από τα προσκοµισθέντα ακριβή αποσπάσµατα Πρακτικών Γενικών Συνελεύσεων, ιδίως δε από τους πίνακες των παρασταθέντων µετόχων (σηµειώνεται ότι οι εν λόγω πίνακες υποβλήθηκαν σε κωδικοποιηµένη µορφή, χωρίς αναφορά στην ταυτότητα των µετόχων). 53 Ως προς τη EUROBANK, και δεδοµένου ότι ο Όµιλος EFG, µε ποσοστό […] % επί των δικαιωµάτων ψήφου, εξασφάλιζε πλειοψηφία ανερχόµενη σε περίπου […]% επί των παρασταθέντων στις συνεδριάσεις της Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων (µε µέσο όρο απαρτίας […]%), πιθανολογείται ότι δεν υπήρχε συντονισµός µεταξύ µετόχων της µειοψηφίας, καθώς αυτός δε θα επέφερε αποτέλεσµα. 26 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ κατείχε, κατά µέσο όρο54, […]%) εκπροσωπούσαν συνολικά ποσοστό ανερχόµενο σε […]% κατά µέσο όρο επί των δικαιωµάτων ψήφου, ενώ οι […] λοιποί µέτοχοι κατείχαν έκαστος ποσοστό χαµηλότερο του […]% επί των δικαιωµάτων ψήφου. Εποµένως, για τη διασφάλιση σταθερής πλειοψηφίας στις Τακτικές Γενικές Συνελεύσεις της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ (µε µέσο όρο απαρτίας […]%, όπως ελέχθη) θα απαιτούνταν ο συντονισµός περίπου […] (σταθερά παρισταµένων) µετόχων. 57. Ως εκ τούτου εκτιµάται ,ότι µετά την απορρόφηση της EUROBANK από την ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ, ουδείς µέτοχος θα ασκεί ούτε εν τοις πράγµασι (de facto) έλεγχο επί της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. ΙΙΙ.3.3 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΙΚΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΣΥΓΧΩΝΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ 58. Σύµφωνα µε τα µέρη, η ως άνω απορρόφηση της EUROBANK από την ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ είναι µέρος ενός ευρύτερου σχεδίου κεφαλαιακής ενίσχυσης της τράπεζας που θα προκύψει από τη Συγχώνευση, η υλοποίηση του οποίου ενέχει διαδοχικές µεταβολές του µετοχικού της κεφαλαίου. Οι εταιρικές πράξεις που θα λάβουν χώρα προς το σκοπό αυτό55, µετά την υλοποίηση της Συγχώνευσης, τα ποσοστά επί των δικαιωµάτων ψήφου της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ που θα κατέχουν τόσο ο Όµιλος EFG όσο και οι […] µεγαλύτεροι παλαιοί µέτοχοι της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑΣ, µετά από εκάστη εκ των ως άνω εταιρικών πράξεων, καθώς και οι παραδοχές, στις οποίες βασίσθηκαν οι σχετικοί υπολογισµοί (τιµές µετατροπής οµολογιακών τίτλων, τιµή διάθεσης νέων µετοχών στο πλαίσιο της ΑΜΚ, κλπ) εκτίθενται αναλυτικά στην ενότητα Α.2 και στον Πίνακα 1 της υπ’ αριθ. πρωτ. 844/20.12.2011 Εισήγησης. 59. Στην παρούσα ενότητα, αξιολογούνται οι ανωτέρω εταιρικές πράξεις, µε στόχο να διερευνηθεί τυχόν απόκτηση ελέγχου επί της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ από υφιστάµενο µέτοχο ή τρίτο, συνεπεία των µεταβολών που οι ως άνω πράξεις θα επιφέρουν στη διάρθρωση του παρέχοντος δικαίωµα ψήφου µετοχικού κεφαλαίου. 54 Το ποσοστό του σταθερά παριστάµενου σε Τακτικές Γενικές Συνελεύσεις µετόχου µε τη µεγαλύτερη συµµετοχή (όπως, εξάλλου, και τα ποσοστά των περισσότερων σταθερά συµµετεχόντων µετόχων) παρουσίαζε ελαφρές διακυµάνσεις ανά συνεδρίαση. 55 Τα µέρη δηλώνουν ρητώς, σε συνέχεια σχετικού ερωτήµατος της Γ.Δ.Α., ότι: «[…]». 27 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 60. Όπως προκύπτει από τα υπάρχοντα στοιχεία, µετά και την τελευταία σχεδιαζόµενη εταιρική πράξη (µετατροπή του ΜΟΔ µε κάλυψη από την εταιρία «[…]»), ο […] θα κατέχει ποσοστό […] % επί των δικαιωµάτων ψήφου της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, ενώ τα ποσοστά της εταιρίας «[…]» και των […] λοιπών µεγαλύτερων µετόχων θα ανέλθουν σε […]% και […]% αντιστοίχως 56. 61. Με βάση τα ανωτέρω και µε δεδοµένη την εκτίµηση της διαµόρφωσης των ποσοστών απαρτίας στις Γενικές Συνελεύσεις της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, όπως αυτή αναλύθηκε, συνάγεται το συµπέρασµα ότι, ακόµη και µετά την υλοποίηση εκάστης εκ των ως άνω περιγραφόµενων εταιρικών πράξεων, η ΕΝΙΑΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ θα εξακολουθεί να µην τελεί υπό καθεστώς ελέγχου. ΙV. ΕΜΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΗΚΟΥΣΑ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ 62. Με βάση τα προσκοµισθέντα στοιχεία, η υπό εξέταση συγκέντρωση υπόκειται σε προηγούµενη γνωστοποίηση, δεδοµένου ότι ο παγκόσµιος κύκλος εργασιών των εν λόγω Τραπεζών ανήλθε κατά το έτος 2010 σε 10.154 δις ευρώ (ειδικότερα, της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ σε 4.025 δις ευρώ και της EUROBANK σε 6.129 δις ευρώ), ενώ στην εθνική αγορά ο κύκλος εργασιών της ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ ανήλθε σε […] δις ευρώ και της EUROBANK σε […] δις ευρώ.57 63. Περαιτέρω, η υπό εξέταση συγκέντρωση γνωστοποιήθηκε προσηκόντως κατά την παράγραφο 3 εδ. α΄ του άρθρου 6 του ν. 3959/201158, και εµπροθέσµως κατά τις 56 Σηµειώνεται ότι το συνολικό ποσοστό επί των δικαιωµάτων ψήφου της ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ που θα κατέχουν οι µέτοχοι, µεταξύ των οποίων προκύπτει ότι υφίστανται οικογενειακοί και άλλοι δεσµοί, υπολογίζεται µετά και την τελευταία εταιρική πράξη σε περίπου […]%. 57 Σύµφωνα µε το άρθρο 6 παρ. 1 του ν. 3959/2011: «1. Κάθε συγκέντρωση επιχειρήσεων πρέπει να γνωστοποιείται στην Επιτροπή Ανταγωνισµού µέσα σε τριάντα ηµέρες από τη σύναψη της συµφωνίας ή τη δηµοσίευση της προσφοράς ή ανταλλαγής ή την ανάληψη υποχρέωσης για την απόκτηση συµµετοχής, που εξασφαλίζει τον έλεγχο της επιχείρησης, όταν ο συνολικός κύκλος εργασιών όλων των επιχειρήσεων που συµµετέχουν στη συγκέντρωση κατά το άρθρο 10 ανέρχεται, στην παγκόσµια αγορά τουλάχιστον σε εκατόν πενήντα εκατοµµύρια (150.000.000) ευρώ και δύο τουλάχιστον από τις συµµετέχουσες επιχειρήσεις πραγµατοποιούν, η καθεµία χωριστά, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των δεκαπέντε εκατοµµυρίων (15.000.000) ευρώ στην ελληνική αγορά.» 58 Σύµφωνα µε το άρθρο 6 παρ. 3 εδ. α΄ του ν. 3959/2011: «3. Υποχρεούνται σε γνωστοποίηση: α) όταν οι συγκεντρώσεις συνίστανται σε συγχώνευση κατά την έννοια της περίπτωσης α΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 5 ………,από κοινού οι επιχειρήσεις που συµµετέχουν στις πράξεις αυτές.». 28 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ παραγράφους 1 και 259 του άρθρου 6 του ν. 3959/2011. Συγκεκριµένα, οι συµµετέχουσες επιχειρήσεις γνωστοποίησαν το Σχέδιο Σύµβασης Συγχώνευσης και τις σχετικές µε αυτό συµφωνίες την 28.9.2011, ως αφετηρία δε της προθεσµίας των 30 ηµερών λογίζεται η 29.8.2011, ήτοι η ηµεροµηνία σύναψης της σύµβασης µε τον τίτλο «Implementation Agreement», δια της οποίας τα συµβαλλόµενα µέρη, ενεργούντα δυνάµει αποφάσεως (υπό ηµεροµηνία 29.8.2012) του οικείου Διοικητικού Συµβουλίου εκάστου εξ αυτών, δεσµεύθηκαν να υποβάλουν στις αντίστοιχες γενικές συνελεύσεις τους, το ως άνω σχέδιο Σύµβασης Συγχώνευσης. 64. Εξάλλου, τα µέρη προσκοµίζουν. το υπ’ αριθµ. 14508/1.10.11, σελ. 17 φύλλο της ηµερήσιας οικονοµικής εφηµερίδας «ΕΞΠΡΕΣ», στο οποίο δηµοσιεύθηκε η κρινόµενη πράξη, κατά τα προβλεπόµενα στο άρθρο 6 παρ. 6 του ν. 3959/2011 και την Απόφαση Ε.Α. µε αριθ. 305/V/2006 σχετικά µε τον καθορισµό του ειδικότερου περιεχοµένου της δηµοσίευσης των συγκεντρώσεων που υπόκεινται σε προληπτικό έλεγχο, το δε κείµενο της ως άνω δηµοσίευσης αναρτήθηκε στο διαδικτυακό τόπο της Ε.Α. την 7.10.2011, κατ’ άρθρο 6 παρ. 6 εδ. β΄ του ν. 3959/201160. Επιπλέον, τη γνωστοποίηση συνόδευε το προβλεπόµενο στο άρθρο 45 παρ. 1 του ν. 3959/2011 παράβολο των 1100 ευρώ. V. ΣΧΕΤΙΚΕΣ / ΕΠΗΡΕΑΖΟΜΕΝΕΣ / ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ V.1 ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 65. Η σχετική αγορά προϊόντων περιλαµβάνει το σύνολο των προϊόντων ή/και υπηρεσιών που θεωρούνται από τον καταναλωτή εναλλάξιµα ή δυνάµενα να υποκατασταθούν µεταξύ τους, λόγω των χαρακτηριστικών τους, των τιµών τους και της χρήσης, για την οποία προορίζονται. Η σχετική αγορά προϊόντων ενδέχεται, σε ορισµένες περιπτώσεις, να αποτελείται από επί µέρους προϊόντα ή/και υπηρεσίες που παρουσιάζουν σε µεγάλο βαθµό όµοια φυσικά ή τεχνικά χαρακτηριστικά και είναι εναλλάξιµα. 66. Οι σχετικές αγορές, στις οποίες δραστηριοποιούνται αµφότερα τα µέρη, είναι εκείνες 59 Σύµφωνα µε το άρθρο 6 παρ. 2 του ν. 3959/2011: «2. Η προθεσµία των τριάντα ηµερών αρχίζει από την επέλευση της πρώτης από τις πράξεις, που αναφέρονται στην προηγούµενη παράγραφο.» 60 http://www.epant.gr/img/x2/news/news371_1_1317971495.pdf 29 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ α) των τραπεζικών προϊόντων και υπηρεσιών (χρηµατοπιστωτικός τοµέας), β) των Αµοιβαίων Κεφαλαίων (mutual funds), γ) των ασφαλιστικών εργασιών (insurance), δ) των χρηµατοδοτικών µισθώσεων (leasing), ε) της πρακτορείας επιχειρηµατικών απαιτήσεων (factoring), στ) των χρηµατιστηριακών εργασιών (financial market services), ζ) της διαχείρισης χαρτοφυλακίων (asset management) και ι) των κτηµατοµεσιτικών δραστηριοτήτων (real estate). 67. Κατά συνέπεια, η υπό εξέταση Συγκέντρωση αφορά, κατ’ αρχήν, στις ανωτέρω σχετικές αγορές, άποψη την οποία αποδέχοται και τα συµµετέχοντα µέρη. 68. Σχετικά µε την περαιτέρω διάκριση των ανωτέρω σχετικών αγορών, για τους σκοπούς της εξέτασης της γνωστοποιηθείσας πράξης, σηµειώνεται ότι: 69. Σύµφωνα µε την άποψη των µερών, η ως άνω υπό α) αγορά των τραπεζικών προϊόντων και υπηρεσιών διακρίνεται περαιτέρω ως εξής :
  9. i)Λιανική τραπεζική, στην οποία εντάσσονται αφενός η στεγαστική πίστη (στεγαστικά και επισκευαστικά δάνεια) και αφετέρου η καταναλωτική πίστη (καταναλωτικά δάνεια και κάρτες),
  10. ii)Τραπεζική πίστη επιχειρήσεων, ήτοι πιστωτικές διευκολύνσεις που παρέχονται για επαγγελµατικούς λόγους προς φυσικά ή νοµικά πρόσωπα αδιακρίτως (µικρές, µικροµεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις) και iii) Καταθετικά προϊόντα, τα οποία συνιστούν, κατά την άποψη των µερών, µία ενιαία αγορά, ανεξαρτήτως του είδους αυτών (καταθέσεις όψεως, ταµιευτηρίου και προθεσµίας) και των οµάδων πελατών, στις οποίες αυτά απευθύνονται (ιδιώτες-επιχειρήσεις). 70. Σύµφωνα µε πάγια πρακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής61, η βασική κατηγοριοποίηση των κλασικών τραπεζικών υπηρεσιών περιλαµβάνει: α) τις υπηρεσίες προς ιδιώτες/λιανική τραπεζική επιχειρήσεις/επιχειρηµατική (retail τραπεζική banking), (corporate 61 β) τις banking) υπηρεσίες προς και τις γ) Βλ. ενδεικτικά, αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.1910– MERITANORDBANKEN/UNIDANMARK, παρ.7, M.117–FORTIS AG/GENERALE BANK, παρ.11-12, M.0850-FORTIS/MEESPIERSON, παρ. 8, και M.4844-FORTIS/ABN AMRO, παρ. 12. 30 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ χρηµατοοικονοµικές υπηρεσίες (financial market services), κάθε µία δε, από τις προαναφερθείσες κατηγορίες µπορεί να διακριθεί περαιτέρω σε υπο-αγορές, µε βάση την υποκαταστασιµότητα των επιµέρους τραπεζικών προϊόντων από πλευράς προσφοράς και ζήτησης. 71. Εν όψει των ανωτέρω και, ειδικότερα, ως προς τις υπηρεσίες λιανικής τραπεζικής (retail banking), εκτιµάται, σύµφωνα και µε τη σχετική πρακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής62, αφενός ότι στην ευρύτερη αγορά λιανικής τραπεζικής περιλαµβάνονται και οι καταθέσεις των ιδιωτών και αφετέρου ότι η σχετική αξιολόγηση πρέπει να αφορά, τόσο στο σύνολο της ευρύτερης αγοράς λιανικής όσο και στις εξής επιµέρους, διακριτές υπο-αγορές 63: 72. (
  11. i)καταθέσεις όψεως ιδιωτών, (
  12. ii)καταθέσεις ταµιευτηρίου ιδιωτών, (iii) καταθέσεις προθεσµίας ιδιωτών, (
  13. iv)στεγαστικά δάνεια και (
  14. v)καταναλωτικά δάνεια, εξαιρουµένης της καταναλωτικής πίστης µέσω καρτών. Ιδίως ως προς τις καταθέσεις των ιδιωτών, σύµφωνα µε τα γνωστοποιούντα µέρη, οι προσωπικοί λογαριασµοί / καταθέσεις όψεως και οι προσωπικοί λογαριασµοί / καταθέσεις ταµιευτηρίου παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά σε τέτοιο βαθµό, ώστε να συνιστούν υποκατάστατα προϊόντα και, ως εκ τούτου, να πρέπει να θεωρηθούν ως ανήκοντες στην ίδια σχετική αγορά. Γι’ αυτό τον λόγο, τα µέρη παραθέτουν τα µερίδιά τους και στην ενιαία αγορά των καταθέσεων όψεως-ταµιευτηρίου ([…]% για την ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ και […]% για την EUROBANK. 73. Ωστόσο, σηµειώνεται ότι η αξιολόγηση των καταθέσεων όψεως, ταµιευτηρίου και προθεσµίας ως διακριτών επιµέρους σχετικών αγορών επιβάλλεται λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της κάθε κατηγορίας, κυρίως δε των διαφορών τους ως προς 62 Βλ. ενδεικτικά, απόφαση Ε.Α. 335/V/2007 – FBB/ASPIS BANK ATE και αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.4844–FORTIS/ABN AMRO, παρ. 33-41, M.5384 - BNP PARIBAS/FORTIS, παρ.9-10, M.4844-FORTIS/ABN AMRO ASSETS, παρ. 39-40, M.3894–UNICREDITO/HBV, παρ. 16-17, M.6168– RBI/EFG EUROBANK/JV, παρ. 12 & 18, M.4155–BNP PARIBAS/BNL, παρ. 8,9 & 19. Σε σχέση µε τις καταθέσεις διακρίνονται ανάλογα µε το αν αφορούν στη λιανική ή στην επιχειρηµατική τραπεζική (M.2567–NORDBANKEN/POSTGIROT). 63 Βλ. και αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.2400-DEXIA/ARTESIA, παρ.16, και M.0850–FORTIS/ MEESPIERSON, παρ. 8. 31 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ το ύψος των καταβαλλόµενων επιτοκίων, το χρόνο απόδοσης των καταθέσεων σε περίπτωση σχετικού αιτήµατος του δικαιούχου (οι µεν καταθέσεις όψεως και ταµιευτηρίου είναι άµεσα αποδοτέες, ενώ οι προθεσµιακές µετά την πάροδο ορισµένου χρονικού διαστήµατος) και τη διαδικασία κίνησης των σχετικών λογαριασµών (π.χ. οι αναλήψεις µέσω χρήσης επιταγών και οι υπεραναλήψεις επιτρέπονται µόνο επί καταθέσεων όψεως). 74. Επιπλέον, η παροχή καταναλωτικής πίστης µέσω (πιστωτικών) καρτών, η οποία θεωρείται ότι συνιστά διακριτή αγορά64 σε σχέση µε την αγορά των (λοιπών) καταναλωτικών δανείων, δεδοµένου ότι, τόσο η διαδικασία χορήγησης (η διαδικασία έγκρισης πιστωτικών καρτών είναι απλούστερη και λιγότερο χρονοβόρα) όσο και η τιµολόγηση (π.χ. ως προς το ύψος των επιτοκίων), αλλά και οι λοιποί όροι παροχής πίστωσης (π.χ. ο χρονικός ορίζοντας αποπληρωµής) διαφέρουν. Η Τράπεζα της Ελλάδος προκρίνει επ αυτού τη διάκριση µεταξύ καταναλωτικής πίστης µέσω πιστωτικών καρτών και λοιπών δανείων65. 75. Επιπλέον, σηµειώνεται ότι δεν κατέστη δυνατή η συλλογή επιµέρους επαρκών και συγκρίσιµων στοιχείων από τα µέρη και τους κύριους ανταγωνιστές τους, ως προς την παροχή προσωπικών τραπεζικών υπηρεσιών ειδικά στους µεγάλους πελάτες, οι οποίες εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο της λιανικής τραπεζικής και συνυπολογίζονται, κατά την παρακολούθησή τους από τις δραστηριοποιούµενες επιχειρήσεις, στις επιµέρους κατηγορίες τραπεζικών προϊόντων. Ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατή η διακριτή αξιολόγηση της εν λόγω αγοράς.66. 76. Όσον αφορά στην αγορά της επιχειρηµατικής τραπεζικής, εκτιµάται ότι κατ’ αρχήν είναι ορθή η περαιτέρω διάκρισή της67 µε βάση το µέγεθος των επιχειρήσεων, στις οποίες απευθύνονται οι σχετικές υπηρεσίες, στις επιµέρους υπο-αγορές α) της 64 Βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.5384-BNP PARIBAS/FORTIS, παρ. 42,43 & 127. Βλ. Στατιστικό Δελτίο Οικονοµικής Συγκυρίας, πίνακα IV 20 ΣΔΟΣ. 66 Βλ. αποφάσεις Ε.Α. 488/VI/2010 ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΟ/ASPIS BANKκαι 335/V/2007 FBBANK/ASPIS BANK και αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.4844-FORTIS/ABN AMRO ASSETS, παρ. 36, και M.5384-BNP PARIBAS/FORTIS, παρ. 3& 59. 67 Βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.4844-FORTIS/ABN AMRO ASSETS, παρ. 13 επ. 65 32 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ επιχειρηµατικής τραπεζικής για Μικρές και Μεσαίες Επιχειρήσεις68 και β) της επιχειρηµατικής τραπεζικής για Μεγάλες Επιχειρήσεις, κυρίως δεδοµένου ότι η εµπορική στρατηγική των πιστωτικών ιδρυµάτων για κάθε µία από τις ανωτέρω δύο κατηγορίες επιχειρήσεων διαφέρει. Χαρακτηριστικό είναι, ότι οι σχετικές υπηρεσίες διατίθενται από τις περισσότερες τράπεζες µέσω χωριστών, εξειδικευµένων τµηµάτων τους, ώστε να είναι δυνατή η προσαρµογή τους στις ιδιαίτερες ανάγκες της κάθε κατηγορίας. 77. Ωστόσο, από την έρευνα της Γ.Δ.Α. η οποία διατυπώνεται στην Εισήγηση (παρ. 85) προέκυψε ότι τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύµατα δεν έχουν υιοθετήσει ενιαίο αριθµητικό κριτήριο διάκρισης µεταξύ Μικροµεσαίων και Μεγάλων Επιχειρήσεων, συνεπώς καθίσταται ανέφικτη η εξαγωγή ασφαλών συµπερασµάτων ως προς το µέγεθος των αντίστοιχων υπο-αγορών και τα µερίδια των δραστηριοποιούµενων σε κάθε µία από αυτές επιχειρήσεων69. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι τα µέρη θεωρούν ως Μικροµεσαίες τις επιχειρήσεις µε ετήσιο κύκλο εργασιών έως και […]€ και ως Μεγάλες, αυτές των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών υπερβαίνει τα […]€, ενώ για παράδειγµα η […] θέτει ως κατώφλι για τον ορισµό µίας επιχείρησης ως Μεγάλης την επίτευξη ετήσιου κύκλου εργασιών […]€. 68 Σύµφωνα µε τη 2003/361/ΕΚ Σύσταση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, επιχείρηση θεωρείται κάθε µονάδα, ανεξάρτητα από τη νοµική της µορφή, που ασκεί οικονοµική δραστηριότητα. Ως τέτοιες νοούνται ιδίως οι µονάδες που ασκούν βιοτεχνική ή άλλη δραστηριότητα, ατοµικά ή οικογενειακά, προσωπικές εταιρίες ή ενώσεις προσώπων που ασκούν τακτικά µια οικονοµική δραστηριότητα. Η κατηγορία των πολύ µικρών, µικρών και µεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) αποτελείται από επιχειρήσεις που απασχολούν λιγότερους από 250 εργαζοµένους και των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 50 εκατοµµύρια ευρώ ή το σύνολο του ετήσιου ισολογισµού δεν υπερβαίνει τα 43 εκατοµµύρια ευρώ. Σύµφωνα δε µε τις Πράξεις του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος ΠΔ 2588/20.8.2007 και ΠΔ 2589/20.8.2007 και τη Σύσταση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 2003/361/ΕΚ, ως µικρές επιχειρήσεις ορίζονται εκείνες των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 2,5 εκ €.Συνεπώς, σύµφωνα µε τα παραπάνω, ορίζονται ως: - Μικρές, οι επιχειρήσεις, των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 2,5 εκ. €, - Μεσαίες, οι επιχειρήσεις, των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 50 εκ. € και απασχολούν λιγότερους από 250 εργαζόµενους, - Μεγάλες, οι επιχειρήσεις, των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών υπερβαίνει τα 50 εκ. € και απασχολούν περισσότερους από 250 εργαζόµενους. 69 Πάντως, βάσει της Σύστασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 2003/361/ΕΚ, καθώς και των ΠΔ 2588/20.8.2007 και ΠΔ 2589/20.8.2007, ως Μικροµεσαία ορίζεται η επιχείρηση που απασχολεί λιγότερους από 250 εργαζοµένους και ο ετήσιος κύκλος εργασιών της δεν υπερβαίνει τα 50 εκ. € ή το σύνολο του ετήσιου ισολογισµού της δεν υπερβαίνει τα 43 εκ. €. 33 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 78. Εν όψει των ανωτέρω, για τους σκοπούς της παρούσας αξιολόγησης, αφενός λαµβάνεται υπόψη ως επιµέρους σχετική αγορά η επιχειρηµατική τραπεζική στο σύνολό της και αφετέρου αξιολογούνται ως διακριτές υπο-αγορές της: (
  15. i)η παροχή δανείων/ χορηγήσεων προς επιχειρήσεις και (
  16. ii)τα καταθετικά προϊόντα προς επιχειρήσεις. 79. Σχετικά σηµειώνεται ,ότι η διάκριση αυτή επιβάλλεται από το γεγονός ότι οι δύο αυτές κατηγορίες τραπεζικών υπηρεσιών (δάνεια και καταθέσεις) επιτελούν διαφορετική λειτουργία (χρηµατοδοτική και αποταµιευτική, αντίστοιχα) και, ως εκ τούτου, θεωρούνται µη υποκατάστατες από πλευράς ζήτησης.70 Περαιτέρω, πραγµατοποιείται αξιολόγηση των επιπτώσεων της υπό κρίση συγκέντρωσης στην επιµέρους αγορά των καταθετικών προϊόντων των επιχειρήσεων ανά είδος λογαριασµού (όψεως, προθεσµίας), κατ’ αναλογία προς την αντίστοιχη διάκριση των καταθετικών προϊόντων των ιδιωτών. 80. Επιπροσθέτως, για τους σκοπούς της αξιολόγησης της παρούσας Συγκέντρωσης, εξετάζονται ως διακριτές επιµέρους σχετικές αγορές και οι ακόλουθες τραπεζικές υπηρεσίες, οι οποίες κατ’ αρχήν εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο της λιανικής και επιχειρηµατικής τραπεζικής71: (
  17. i)Σχετικά µε τους λόγους διάκρισης της καταναλωτικής πίστης σε καταναλωτικά δάνεια µέσω καρτών και λοιπά καταναλωτικά δάνεια, παραπέµπουµε ανωτέρω υπό παρ. 74. (
  18. ii)Η έκδοση τραπεζικών καρτών (card issuing), η οποία διακρίνεται περαιτέρω ανάλογα µε το είδος των εκδιδόµενων καρτών στις επιµέρους υπο-αγορές της έκδοσης πιστωτικών καρτών και της έκδοσης χρεωστικών καρτών. Η συγκεκριµένη διάκριση της αγοράς έκδοσης τραπεζικών καρτών δικαιολογείται από τα διαφορετικά χαρακτηριστικά των εν λόγω καρτών, ιδίως δε δεδοµένου ότι, σε αντίθεση µε τις πιστωτικές κάρτες, η χρήση των χρεωστικών καρτών για τις συναλλαγές του κατόχου είναι δυνατή κατ’ αρχήν εφόσον υφίσταται υπόλοιπο στον τραπεζικό λογαριασµό του δικαιούχου, µε τον οποίο είναι συνδεδεµένες, η δε 70 Βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής COMP/M. 4844-FORTIS/ABN AMRO ASSETS, παρ. 19-26. Για παράδειγµα, η καταναλωτική πίστη µέσω καρτών εντάσσεται στη λιανική τραπεζική, ενώ οι υπηρεσίες πρακτορείας επιχειρηµατικών απαιτήσεων στην επιχειρηµατική τραπεζική. 71 34 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εκταµίευση των αντίστοιχων χρεώσεων είναι άµεση72. Εξάλλου, διερευνήθηκε περαιτέρω το ενδεχόµενο διάκρισης της αγοράς τραπεζικών καρτών73, σε κάρτες (
  19. i)προς ιδιώτες και (
  20. ii)προς επιχειρήσεις ή σε (
  21. i)έκδοση διεθνών καρτών (µε διεθνή αποδοχή -international cards) και (
  22. ii)έκδοση εθνικών-εγχώριων καρτών, καθώς και ειδικότερα της υπο-αγοράς των πιστωτικών καρτών, σε κλασικές πιστωτικές κάρτες, και πιστωτικές κάρτες ειδικής χρήσης, ωστόσο, δεν κρίθηκε απαραίτητη η διακριτή αξιολόγηση των ως άνω επιµέρους προϊόντων, καθώς, από την πρώτη αξιολόγηση των διαθέσιµων στοιχείων, προέκυψε ότι τα µερίδια των επιχειρήσεων στις κατά τα ανωτέρω επιµέρους υπο-αγορές δεν διαφοροποιούνται σηµαντικά, σε σχέση µε τη γενικότερη εικόνα που αυτά παρουσιάζουν στις συνολικές επιµέρους αγορές των χρεωστικών και πιστωτικών καρτών. 74 (iii) Οι υπηρεσίες αποδοχής τραπεζικών καρτών οι οποίες παρέχονται (συνήθως) από πιστωτικά ιδρύµατα προς εµπορικές επιχειρήσεις ώστε να καθίσταται δυνατή η αγορά των προϊόντων/υπηρεσιών των επιχειρήσεων µέσω τραπεζικών καρτών, και οι οποίες εκτιµάται, σε αντιστοιχία µε τη νοµολογία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής75 ότι συνιστούν διακριτή αγορά σε σχέση µε τις υπηρεσίες έκδοσης καρτών. 81. Όσον αφορά στην αγορά των Αµοιβαίων Κεφαλαίων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε παλαιότερες αποφάσεις της76, έχει εξετάσει α) την αγορά ανάπτυξης και διαχείρισης Αµοιβαίων Κεφαλαίων,τόσο ως ξεχωριστή σχετική αγορά όσο και ως τµήµα της ευρύτερης αγοράς διαχείρισης χαρτοφυλακίων και β) την αγορά διάθεσης Αµοιβαίων Κεφαλαίων σε πελάτες λιανικής, τόσο ως ξεχωριστή σχετική αγορά όσο και ως τµήµα της ευρύτερης αγοράς λιανικής τραπεζικής. Ωστόσο, σε όλες αυτές τις αποφάσεις, η 72 Εκτός εάν έχει συµφωνηθεί χρηµατοδότηση µέσω υπεραναλήψεων από τους λογαριασµούς καταθέσεων όψεως. 73 Βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής COMP/ M.5834 –BNP PARIBAS/FORTIS, παρ.16. 74 Βλ. Παράρτηµα 7. 75 Βλ. αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.2567-NORDBANKEN/POSTGIROT, παρ. 17, και M.5241AMERICAN EXPRESS/ FORTIS/ALPHA CARD, παρ. 23. 76 Βλ. αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.4844-FORTIS/ABN AMRO ASSETS, παρ. 35, 37, 41 & 67, M.5384-BNP PARIBAS/FORTIS, παρ. 9 & 59, M.3894–UNICREDITO/HVB, παρ. 9 & 35. Επιπλέον, στις ανωτέρω αποφάσεις η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αφήσει ανοικτό και το θέµα διαχωρισµού της Αγοράς Ανάπτυξης και Διαχείρισης αµοιβαίων κεφαλαίων σε ιδιώτες και επιχειρήσεις/θεσµικούς επενδυτές, καθώς δεν εγείρετο θέµα για τον ανταγωνισµό. 35 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Επιτροπή άφησε ανοικτό το θέµα της ακριβούς οριοθέτησης της σχετικής αγοράς77, καθώς δεν προέκυπτε ζήτηµα για τον ανταγωνισµό υπό οποιαδήποτε θεώρηση. 82. Η Ε.Α. έχει ορίσει ως διακριτή αγορά τη σχετική αγορά ανάπτυξης και διαχείρισης Αµοιβαίων Κεφαλαίων σε αρκετές αποφάσεις της78, όπως άλλωστε αναφέρουν και τα µέρη στο έντυπο γνωστοποίησης της συγκέντρωσης. 83. Ωστόσο, δεδοµένου ότι από τα συλλεχθέντα στοιχεία προκύπτει ότι υπάρχει µεγάλος βαθµός υποκαταστασιµότητας, από πλευράς ζήτησης και πρόσβασης του επενδυτικού κοινού, µεταξύ των Αµοιβαίων Κεφαλαίων που αναπτύσσονται από ελληνικές εταιρίες και εκείνων που αναπτύσσονται από ξένες εταιρίες και διατίθενται στην ελληνική αγορά79, κρίνεται ορθότερη η οριοθέτηση της συγκεκριµένης επιµέρους σχετικής αγοράς σε επίπεδο διάθεσης του συνόλου των Αµοιβαίων Κεφαλαίων (ελληνικών και ξένων). 84. Αναφορικά µε την επιµέρους σχετική αγορά των ασφαλιστικών εργασιών, τα µέρη υιοθετούν τη πρακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά στην περαιτέρω διάκρισή της στις επιµέρους υπο-αγορές της ασφάλισης κατά ζωής, ασφάλισης κατά λοιπών (πλην ζωής) κινδύνων και αντασφάλισης (πλην όµως παραθέτουν στοιχεία µόνο για τις δύο πρώτες αµέσως προαναφερθείσες υπο-αγορές). Τη διάκριση αυτή ακολουθεί και η παρούσα ανάλυση. Εξάλλου, σηµειώνεται ότι, κατά δήλωση των µερών, η ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ δεν δραστηριοποιείται, άµεσα ή έµµεσα, στις υπο-αγορές της ασφάλισης κατά ζηµιών και της αντασφάλισης. 85. Σχετικά µε τις υπηρεσίες χρηµατοδοτικής µίσθωσης (leasing), σε αντιστοιχία µε τη σχετική πρακτική της Ε.Α.80 και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής81, εκτιµάται ότι αυτές συνιστούν διακριτή επιµέρους αγορά υπηρεσιών. 77 Βλ. αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.4844-FORTIS/ABN AMRO ASSETS, παρ. 40 & 70, M.5384BNP PARIBAS/FORTIS, παρ. 13 & 59, και M.3894–UNICREDITO/HVB, παρ. 17 & 36. 78 Βλ. αποφάσεις Ε.Α. 488/VI/2010 ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΟ/ASPIS BANK, 425/V72008 ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ/PROTON BANK, 335/V72007 FBBank/ASPIS BANK και 326/V/2007 Π&Κ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ/ ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. Επισηµαίνεται ότι στις ανωτέρω αποφάσεις δεν έχει γίνει διαχωρισµός των ιδιωτών από τους θεσµικούς /επιχειρήσεις. 79 Βλ. κατωτέρω. 80 Βλ. αποφάσεις Ε.Α. 67/ΙΙ/1999 ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΙΣΤΕΩΣ/ΙΟΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ, 89/IΙ/1999 CONSOLIDATED EUROFINANCE/ΕΡΓΑΣΙΑΣ και 201/2001 ΠΕΙΡΑΙΩΣ LEASING/ΟΤΕ- LEASING. 36 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 86. Όσον αφορά στις υπηρεσίες πρακτορείας επιχειρηµατικών απαιτήσεων (factoring), σύµφωνα µε τη σχετική πρακτική της Ε.Α.82 και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η παροχή των εν λόγω υπηρεσιών συνιστά διακριτή αγορά υπηρεσιών83. Ιδίως δε, έχει κριθεί ότι οι υπηρεσίες factoring λειτουργούν µεν συµπληρωµατικά προς τις λοιπές υπηρεσίες παροχής χρηµατοδότησης, ωστόσο, διακρίνονται από αυτές, όπως επίσης και από τις υπηρεσίες ασφάλισης πιστώσεων.84 87. Αναφορικά µε τις χρηµατιστηριακές υπηρεσίες (financial market services), σύµφωνα µε τη σχετική πρακτική της Ε.Α.85 και της Ευρωπαϊκής Eπιτροπής, κρίνεται ότι αυτές συνιστούν διακριτή επιµέρους αγορά, γεγονός που αποδέχονται και τα µέρη ενώ εξετάζεται περαιτέρω η δραστηριοποίηση των συµµετεχουσών στη Συγκέντρωση επιχειρήσεων στις υπο-αγορές µετοχών και οµολόγων και παραγώγων, καθώς τα µέρη δε δραστηριοποιούνται στην εµπορία ξένου συναλλάγµατος και εργαλείων χρηµαταγοράς.86 88. Τέλος, εξετάζονται οι σχετικές αγορές της διαχείρισης χαρτοφυλακίων, των κτηµατοµεσιτικών υπηρεσιών (real estate) και της επενδυτικής τραπεζικής V.2 ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 89. Η σχετική γεωγραφική αγορά περιλαµβάνει την περιοχή, στην οποία προσφέρουν ή ζητούν τα σχετικά προϊόντα ή παρέχουν τις σχετικές υπηρεσίες οι συµµετέχουσες επιχειρήσεις, υπό επαρκώς οµοιογενείς συνθήκες ανταγωνισµού και η οποία µπορεί να διακριθεί από άλλες γειτονικές γεωγραφικές περιοχές, ιδίως λόγω των αισθητά διαφορετικών συνθηκών ανταγωνισµού που επικρατούν σε αυτές. Βλ. αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μ.2380-FORENINGSSPARBANKEN/SEB και Μ.4844 FORTIS/ABN AMRO ASSETS. 82 Βλ. απόφαση Ε.Α. 67/II/1999 ΆΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΙΣΤΕΩΣ/ΙΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΛΑΪΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ, σελ. 4. 83 Βλ. αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.3894-UNICREDITO/HVB, παρ. 29, M.4155-BNP PARIBAS/BNL, παρ. 15, και M.4844-FORTIS/ABN AMRO ASSETS, παρ. 31-32. 84 Βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.4844-FORTIS/ABN AMRO ASSETS, παρ. 30. 85 Βλ. αποφάσεις Ε.Α. 326/V/2007- Π & Κ/ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ, σελ. 5, 67/II/1999 ΆΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΙΣΤΕΩΣ/ΙΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΛΑΪΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ, σελ. 3, 89/ II/1999 CONSOLIDATED EUROFINANCE HOLDINGS S.A./ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.Ε., και αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.4844-FORTIS/ABN AMRO ASSETS, παρ. 64 -65, και M. 5384–BNP PARIBAS/FORTIS, παρ. 66. 86 Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόµενο να συνιστούν διακριτές αγορές, εντός της ευρύτερης αγοράς χρηµατιστηριακών υπηρεσιών, η εµπορία αξιογράφων, οµολόγων και παραγώγων (trading in securities, bonds and derivatives), η εµπορία ξένου συναλλάγµατος (foreign exchange trading) και τα εργαλεία χρηµαταγοράς (money market instruments). Βλ. ενδεικτικά απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.4844-FORTIS/ ABN AMRO ASSETS, παρ. 65. 81 37 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 90. Σε κάθε περίπτωση, αυτό που αξιολογείται για τον ορισµό της σχετικής γεωγραφικής αγοράς είναι ,αν µε οποιοδήποτε εναλλακτικό ορισµό της, η συγκέντρωση δηµιουργεί ή ενισχύει τυχόν δεσπόζουσα θέση των µερών, ως αποτέλεσµα της οποίας δύναται να περιοριστεί επαρκώς ο ανταγωνισµός εντός της Ε.Ε.87 91. Τα µέρη προσδιόρισαν στην υποβληθείσα γνωστοποίηση τις σχετικές αγορές προϊόντων ως εθνικής εµβέλειας, ήτοι ότι καλύπτουν το σύνολο της ελληνικής επικράτειας, µε την εξαίρεση α) της αγοράς των Αµοιβαίων Κεφαλαίων, την οποία χαρακτήρισαν ως ευρωπαϊκή, λόγω του µικρού µεριδίου αγοράς που κατέχουν οι εγχώριοι φορείς στην ευρωπαϊκή αγορά και β) της διαχείρισης χαρτοφυλακίων. 92. Για τους σκοπούς της παρούσας ανάλυσης, κρίνεται ορθή η κάτωθι οριοθέτηση των σχετικών γεωγραφικών αγορών: 93. Στην επιµέρους σχετική αγορά των τραπεζικών προϊόντων/ υπηρεσιών για ιδιώτες άλλως στην αγορά της λιανικής τραπεζικής (retail banking), όπως καθορίστηκε και επιµερίστηκε ανωτέρω, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κρίνει και διαρκώς επιβεβαιώνει µε τις αποφάσεις της επί συγκεντρώσεων επιχειρήσεων του χρηµατοπιστωτικού τοµέα, ότι η σχετική γεωγραφική αγορά αναφοράς είναι συνήθως εγχώρια88. Οµοίως έχει κρίνει και η Ε.Α.89. Η οριοθέτηση αυτή οφείλεται ιδίως στο γεγονός, ότι οι κρατούσες συνθήκες ανταγωνισµού στην εν λόγω σχετική αγορά προϊόντων διαφοροποιούνται στο εσωτερικό κάθε κράτους µέλους, παρά τη σηµειωθείσα πρόοδο στον τοµέα εναρµόνισης των εθνικών νοµοθεσιών. Επιπρόσθετα, παρά την αυξανόµενη διείσδυση της διαδικτυακής προώθησης προϊόντων, η εθνική εµβέλεια της εν λόγω αγοράς ενισχύεται και από σειρά παραγόντων όπως είναι οι γλωσσικές διαφορές, η προτίµηση των καταναλωτών σε τοπικούς προµηθευτές, τα έξοδα συναλλαγών90 και κυρίως το γεγονός ότι τα υποκαταστήµατα εξακολουθούν να διαδραµατίζουν σηµαντικό ρόλο στην εδραίωση της πελατειακής σχέσης και στην παροχή συµβουλών στους καταναλωτές για σύνθετα και µη προϊόντα. Συνεπώς, στην 87 Βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.3894 - UNICREDITO/HVB, παρ. 40-44. Βλ. αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.5384-BNP PARIBAS/FORTIS, Μ.4844-FORTIS/ABN AMBRO ASSETS, M.5276-DEUTSCHE BANK/SAL.OPPENHEIM και Μ.5948 - BANCO SANTANDER/ RAINBOW. 89 Βλ. ενδεικτικά, αποφάσεις Ε.Α. 488/2010και 355/2007. 90 Βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μ.2491-SAMPO/STOREBRAND, παρ.13. 88 38 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ υπό εξέταση περίπτωση, µε βάση τα διαθέσιµα στοιχεία, η σχετική γεωγραφική αγορά είναι εθνική, ήτοι καλύπτει το σύνολο της ελληνικής επικράτειας. 94. Αναφορικά µε την επιµέρους υπο-αγορά των τραπεζικών προϊόντων/υπηρεσιών για επιχειρήσεις (corporate banking), όπως αποσαφηνίστηκε και επιµερίστηκε για τους σκοπούς της παρούσας, η πρακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τείνει προς τον εθνικό χαρακτήρα της, καθώς οι εντασσόµενες στην οικεία αγορά υπηρεσίες λόγω της φύσης και του σκοπού τους ζητούνται και παρέχονται αποτελεσµατικότερα σε εθνικό επίπεδο.91 Ο εθνικός χαρακτήρας της τραπεζικής εργασίας που συνίσταται στην παροχή συµβουλών σε επιχειρήσεις ή δηµόσιους οργανισµούς για την πραγµατοποίηση διαφόρων επιχειρηµατικών πράξεων δικαιολογείται από µια σειρά παραγόντων όπως της ανάγκης για ενδελεχή γνώση,τόσο του εταιρικού δικαίου της χώρας στην οποία είναι εγκατεστηµένη η επιχείρηση, όσο και της διάρθρωσης του επιχειρηµατικού περιβάλλοντος και του περιβάλλοντος αγοράς, των λογιστικών και φορολογικών κανόνων, καθώς,επίσης, και του θεσµικού πλαισίου και του επιπέδου τιµών της αγοράς. Ιδίως αναφορικά µε την επιµέρους σχετική υπο-αγορά των υπηρεσιών πληρωµών προς Μικροµεσαίες επιχειρήσεις, ο παράγοντας της εγγύτητας είναι πιο σηµαντικός για τις επιχειρήσεις αυτού του µεγέθους, οι οποίες µπορεί να χρειάζονται να επισκέπτονται ένα κατάστηµα πιο συχνά, ενώ η σηµασία του παράγοντος αυτού δείχνει να φθίνει για τις µεγάλες επιχειρήσεις. Μολονότι επιµέρους στοιχεία της επιχειρηµατικής τραπεζικής µπορεί να έχουν µία πιο ευρεία ευρωπαϊκή ή και διεθνή διάσταση, κυρίως για τις Μεγάλες Επιχειρήσεις92, για τους σκοπούς της παρούσας η σχετική γεωγραφική αγορά των τραπεζικών προϊόντων/ υπηρεσιών για επιχειρήσεις (corporate banking) είναι εθνική, ήτοι καλύπτει το σύνολο της ελληνικής επικράτειας. 95. Αναφορικά µε την σχετική αγορά των καρτών (payment cards), όπως προσδιορίστηκε ανωτέρω, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αξιολογώντας την εν λόγω αγορά υπό οποιαδήποτε υποδιάκριση την έχει χαρακτηρίσει ως εθνική κατά βάση, ακόµη και εάν 91 Βλ. αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.6168–RBI/EFG EUROBANK/JV, M.5384– BNP PARIBAS/FORTIS, M.3894 -UNICREDITO/HVB, M.4844 – FORTIS/ ABN AMRO ASSETS, Μ.873BANK AUSTRIA/CREDITANSTALT. Οµοίως και οι αποφάσεις Ε.Α. 488/VI/2010 ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΤΕ/ASPIS BANK ATE, 335/V/2007 FBB AE/ASPIS BANK ATE, 425/V/2008 ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ/PROTON BANK AE. 92 Βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής επιτροπής M.2567-NORDBANKEN/POSTGIROT. 39 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ πιθανολογείται περιθώριο για διεύρυνση των αγορών στο εγγύς µέλλον λόγω των παγκόσµιων εξελίξεων στο χρηµατοπιστωτικό τοµέα93. Η θέση αυτή ενισχύεται και από το γεγονός ότι ζητήµατα σχετικά µε την χορήγηση µέσων πληρωµής και την επεξεργασία των συναλλαγών διέπονται κυρίως από την οικεία εθνική νοµοθεσία κάθε κράτους µέλους περί προστασίας του καταναλωτή και καταναλωτικής πίστης. Συνεπώς, η σχετική γεωγραφική αγορά των καρτών, συµπεριλαµβανοµένων και των επιµέρους διακρίσεων, είναι εθνική, ήτοι καλύπτει το σύνολο της ελληνικής επικράτειας. 96. Επίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αποφανθεί σε παρεµφερείς υποθέσεις συγκεντρώσεων, ότι η αγορά της πρακτορείας επιχειρηµατικών απαιτήσεων (factoring) είναι συνήθως εγχώρια94. Καθώς η υπηρεσία της πρακτορείας επιχειρηµατικών απαιτήσεων παρέχεται, ως επί το πλείστον, σε µικροµεσαίες επιχειρήσεις, σχετικά µικρός αριθµός πελατών είναι ικανού µεγέθους για να αξιοποιήσει διασυνοριακές υπηρεσίες factoring. Στην υπό εξέταση υπόθεση, η εν λόγω γεωγραφική αγορά είναι εθνική και καλύπτει το σύνολο της ελληνικής επικράτειας. 97. Η επιµέρους σχετική αγορά της χρηµατοδοτικής µίσθωσης, όπως ορίστηκε ανωτέρω, είναι κατά βάση εθνική, όπως έχει κριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή95 και την Ε.Α., χωρίς να αποκλείεται ένας ευρύτερος καθορισµός της σχετικής γεωγραφικής αγοράς, καθώς οι συνθήκες σε διάφορα κράτη µέλη έχουν εξοµοιωθεί σε µεγάλο βαθµό τα τελευταία έτη και η αγορά αποκτά όλο και περισσότερο ευρωπαϊκή διάσταση. Για τις ανάγκες της παρούσας, η σχετική γεωγραφική αγορά για της υπηρεσίες χρηµατοδοτικών µισθώσεων ορίζεται ως εθνικής εµβέλειας, δηλαδή, καλύπτει το σύνολο της ελληνικής επικράτειας. 98. Όσον αφορά στην παροχή υπηρεσιών για χρηµατοοικονοµικές αγορές και στα χρηµατοοικονοµικά προϊόντα (χρηµατιστηριακές υπηρεσίες - financial services) η 93 Βλ. αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.5384-BNP PARIBAS/FORTIS, παρ. 73, Μ.2567NORDBANKEN/POSTGIROT, M.4844-FORTIS/ABN AMBRO ASSΕTS και Μ.5241-AMERICAN EXPRESS/FORTIS /ALPHA CARD). 94 Βλ. αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.3894–UNICREDITO/HVB παρ. 42, M.4155-BNP PARIBAS/BNL παρ. 23, M.4844-FORTIS/ABN AMRO ASSETS, παρ. 84, M.2577-GE CAPITAL/HONEYWELL. 95 Βλ. αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μ.4199- DE LAGE LANDEN/ATHLON, M.5568VOLKSWAGEN/FLEET INVESTMENTS/LEASEPLAN CORPORATION JV, M.4199- DE LAGE LANDEN/ATHLONκαι M.3090 - VOLKSWAGEN/OFFSET/CRESCENT/LEASEPLAN/JV. 40 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κρίνει ότι η σχετική αγορά µπορεί να είναι εγχώρια ή διεθνής. Επειδή όµως συχνά οι εν λόγω υπηρεσίες παρέχονται µέσω εθνικών υποκαταστηµάτων ή άλλων εθνικής εµβέλειας δικτύων, η αγορά είναι κατά βάση εθνική, παρά το γεγονός ότι θα µπορούσε να υποστηριχθεί και ευρύτερος ορισµός, καθώς οι εγχώριες Α.Ε.Π.Ε.Υ. δύνανται και εν τοις πράγµασι δραστηριοποιούνται σε αλλοδαπές κεφαλαιαγορές, άρα παρέχουν τη δυνατότητα σε Έλληνες και αλλοδαπούς πελάτες τους να επενδύσουν διά αυτών στο εξωτερικό. Αντίστοιχα, αλλοδαπές επιχειρήσεις που έχουν λάβει άδεια λειτουργίας και εποπτεύονται από την αρµόδια αρχή άλλου κράτους - µέλους της E.E. µπορούν να δραστηριοποιηθούν είτε απευθείας είτε διαµέσου υποκαταστηµάτων στην Ελλάδα. Τέλος, η ανάπτυξη σύγχρονων µεθόδων επικοινωνίας διευκολύνουν περαιτέρω την απευθείας πρόσβαση Ελλήνων επενδυτών σε επενδυτικές υπηρεσίες στο εξωτερικό. Για τις ανάγκες της παρούσας η σχετική γεωγραφική αγορά ορίζεται ως εθνικής εµβέλειας, δηλαδή καλύπτει το σύνολο της ελληνικής επικράτειας. 99. Αναφορικά µε τη σχετική αγορά των Αµοιβαίων Κεφαλαίων, όπως οριοθετήθηκε ανωτέρω, σε προηγούµενες αποφάσεις της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αφήσει ανοικτό το ζήτηµα της εθνικής ή ευρύτερης εµβέλειας της υπό εξέταση αγοράς, καθώς δεν προέκυπτε ζήτηµα περιορισµού του ανταγωνισµού είτε σε εθνικό είτε σε ευρύτερο επίπεδο96. Η Ε.Α., στο πλαίσιο της εξέτασης µόνο της επιµέρους σχετικής αγοράς της ανάπτυξης και διαχείρισης αµοιβαίων κεφαλαίων έχει κρίνει στο παρελθόν ότι από γεωγραφικής απόψεως η εν λόγω αγορά είναι εθνικής εµβέλειας97. Εν προκειµένω, για τους σκοπούς της παρούσας Εισήγησης και λαµβανοµένης υπόψη της προσβασιµότητας του επενδυτικού κοινού σε τέτοιου είδους προϊόντα µέσω των διαφορετικών δικτύων διάθεσης, η αγορά χαρακτηρίζεται ως εγχώρια, καλύπτουσα το σύνολο της ελληνικής επικράτειας. 96 Βλ. αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M. 5384-BNP PARIBAS/FORTIS, παρ. 75, M.4844 FORTIS/ABN AMRO ASSETS, παρ. 91, M.1453-AXA/GRE, ενώ η M.1043- BAT/ZÜRICH, παρ. 10, θεωρεί ότι η γεωγραφική αγορά είναι ευρύτερη της εθνικής. 97 Βλ. αποφάσεις Ε.Α. 488/VI/2010 ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΟ/ASPIS BANK, 425/V72008 ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ /PROTON BANK, 335/V72007 FBBANK/ASPIS BANK, 326/V/2007 Π&Κ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ/ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. 41 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 100. Η υπό εξέταση σχετική, µη επηρεαζόµενη, επιµέρους αγορά της διαχείρισης χαρτοφυλακίων έχει οριοθετηθεί σε προηγούµενες αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είτε ως εθνικής εµβέλειας είτε ως τουλάχιστον ευρωπαϊκής ή και διεθνούς, αν και συχνά έχει αφεθεί το θέµα ανοικτό, καθώς δεν προέκυπτε ζήτηµα περιορισµού του ανταγωνισµού είτε σε εθνικό είτε σε ευρύτερο επίπεδο98. Στη προκειµένη περίπτωση, οι σχετικές αγορές, στις οποίες ανήκουν τα προϊόντα που αποτελούν αντικείµενο του asset management (όπως καταθέσεις, αµοιβαία κεφάλαια που αναπτύσσονται και διατίθενται στην ελληνική αγορά, καθώς και οµόλογα και µετοχές που τελούν υπό διαπραγµάτευση στην ελληνική αγορά), θεωρήθηκε, για τους σκοπούς της παρούσας, ότι έχουν εθνική διάσταση. Επιπλέον, συχνά οι σχετικές υπηρεσίες παρέχονται µέσω εθνικών υποκαταστηµάτων ή άλλων εθνικής εµβέλειας δικτύων, Συνεπώς, για τις ανάγκες της παρούσας, ως σχετική γεωγραφική αγορά θεωρείται κατά βάση η ελληνική επικράτεια, αν και για ορισµένα προϊόντα, δύναται να θεωρηθεί ότι πράγµατι η σχετική γεωγραφική αγορά είναι ευρύτερη της ελληνικής, ήτοι καλύπτει τουλάχιστον την Ε.Ε., λόγω της δυνατότητας υποκατάστασης από πλευράς προσφοράς. Σε κάθε περίπτωση, δεν τίθεται ζήτηµα ενδελεχούς αξιολόγησης, λόγω της ελάσσονος σηµασίας της εν λόγω αγοράς για την υπό εξέταση υπόθεση συγκέντρωσης. 101. Αναφορικά µε την υπό εξέταση σχετική, µη επηρεαζόµενη, επιµέρους αγορά της παροχής υπηρεσιών πρωτασφαλιστικής δραστηριότητας κατά κινδύνων ζωής και ζηµιών και αντασφαλιστικής δραστηριότητας κατά κινδύνων ζωής και ζηµιών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε προηγούµενες αποφάσεις της έχει ορίσει τουλάχιστον τις αγορές της πρωτασφάλισης ως εθνικής εµβέλειας κατά βάση, ως αποτέλεσµα των εθνικών δικτύων διανοµής, των εδραιωµένων δοµών της αγοράς, των διαφόρων φύσεων οικονοµικών εµποδίων και των διαφορετικών κανονιστικών συστηµάτων99. Αντίστοιχη 98 Βλ. αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M. 5384 -BNP PARIBAS/FORTIS, παρ.75, M.4844 FORTIS/ABN AMRO ASSETS, παρ.91, και M.1453 -AXA/GRE, ενώ η M.1043 - BAT/ZÜRICH, παρ.10, θεωρεί ότι η γεωγραφική αγορά είναι ευρύτερη της εθνικής. Στη δε απόφαση M.3894– UNICREDITO/HVB, παρ. 40, αναφέρεται ότι υπάρχουν αντίστοιχα προηγούµενα που υποστηρίζουν την κάθε θέση ανάλογα µε το τι ισχύει κάθε φορά. 99 Βλ. αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.759- SUN ALLIANCE/ROYAL INSURANCE, M.2343TORO ASSICURAZIONI /LLOYD ITALICO. 42 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ οριοθέτηση της σχετικής γεωγραφικής αγοράς κρίνεται ορθή και στο πλαίσιο της εξέτασης της παρούσας υπόθεσης. 102. Επίσης, όσον αφορά στη σχετική µη επηρεαζόµενη αγορά των κτηµατοµεσιτικών δραστηριοτήτων/ακινήτων (real estate), λόγω της φύσης των παρεχόµενων υπηρεσιών και του σχετικού εθνικού νοµοθετικού πλαισίου, η γεωγραφική αγορά οριοθετείται ως εθνικής εµβέλειας. 103. Οµοίως, η σχετική µη επηρεαζόµενη επιµέρους αγορά της παροχής επενδυτικών υπηρεσιών (investment banking), αξιολογείται για τους σκοπούς της παρούσας ως εθνικής εµβέλειας, λόγω των κρατούντων συναλλακτικών ηθών. V.3 ΕΠΗΡΕΑΖΟΜΕΝΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 104. Με τον όρο «επηρεαζόµενη αγορά» νοείται α) κάθε σχετική αγορά προϊόντος, στην οποία ασκούν επιχειρηµατικές δραστηριότητες δύο ή περισσότερες από τις συµµετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις, εφόσον εκτιµάται ότι η συγκέντρωση θα οδηγήσει σε συνολικό µερίδιο στην αγορά αυτή ύψους τουλάχιστον 15% (η περίπτωση αφορά οριζόντιες σχέσεις), καθώς και β) κάθε σχετική αγορά, στην οποία ασκεί επιχειρηµατικές δραστηριότητες οποιαδήποτε συµµετέχουσα επιχείρηση και βρίσκεται σε προηγούµενο ή επόµενο στάδιο της παραγωγικής ή εµπορικής διαδικασίας του προϊόντος, σε σχέση µε την αγορά στην οποία δραστηριοποιείται άλλη συµµετέχουσα επιχείρηση, και οποιοδήποτε από τα ατοµικά ή συνδυασµένα µερίδια αγοράς των επιχειρήσεων αυτών, σε οποιοδήποτε στάδιο της παραγωγικής ή εµπορικής διαδικασίας, ανέρχεται σε 25% τουλάχιστον, ανεξάρτητα αν µεταξύ των µερών υφίσταται σχέση προµηθευτή/πελάτη (η περίπτωση αφορά στις κάθετες σχέσεις). 105. Με βάση τα συλλεγέντα στοιχεία, επηρεαζόµενες αγορές της υπό κρίση πράξης είναι:
  23. i)Λιανική τραπεζική (καταθέσεις και χορηγήσεις), µε επιµέρους διάκριση των καταθέσεων σε καταθέσεις όψεως, ταµιευτηρίου και προθεσµίας και των χορηγήσεων σε καταναλωτικά δάνεια εξαιρουµένων των πιστωτικών καρτών και χορηγήσεις στεγαστικής πίστης.
  24. ii)Επιχειρηµατική τραπεζική (καταθέσεις και χορηγήσεις), µε επιµέρους διάκριση των καταθέσεων σε καταθέσεις όψεως και προθεσµίας. 43 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ iii) Κάρτες, µε επιµέρους διακρίσεις α) καταναλωτική πίστη µέσω πιστωτικών καρτών, β) έκδοση καρτών (πιστωτικών και χρεωστικών) [card issuing] και γ) υπηρεσίες αποδοχής καρτών (πιστωτικών και χρεωστικών) [card merchant acquiring].
  25. iv)Χρηµατιστηριακές συναλλαγές/υπηρεσίες (µετοχές, οµόλογα και παράγωγα).
  26. v)Διάθεση Αµοιβαίων Κεφαλαίων.
  27. vi)Πρακτορεία επιχειρηµατικών απαιτήσεων (Factoring). vii) Χρηµατοδοτική µίσθωση (Leasing). viii) Διαχείριση χαρτοφυλακίων (Asset Management).
  28. ix)Αναδοχή αρχικής δηµόσιας προσφοράς µετοχών, µέρος της επενδυτικής τραπεζικής. V.4 OΡΙΖΟΝΤΙΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ 106. «Οριζόντιες συγκεντρώσεις» είναι οι συγκεντρώσεις, στις οποίες συµµετέχουν επιχειρήσεις που αποτελούν πραγµατικούς ή δυνητικούς ανταγωνιστές στην ίδια σχετική αγορά. Δύο είναι οι βασικοί τρόποι µε τους οποίους οι οριζόντιες συγκεντρώσεις ενδέχεται να εµποδίσουν σηµαντικά τον αποτελεσµατικό ανταγωνισµό, ιδίως µε τη δηµιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης: α) καταργώντας σηµαντικές ανταγωνιστικές πιέσεις σε µία ή περισσότερες επιχειρήσεις, οι οποίες, ως εκ τούτου, θα έχουν αυξηµένη ισχύ στην αγορά, χωρίς να καταφύγουν σε συντονισµό της συµπεριφοράς τους (επιπτώσεις µη συντονισµένης συµπεριφοράς), β) µεταβάλλοντας τη φύση του ανταγωνισµού ούτως ώστε επιχειρήσεις που προηγουµένως δεν συντόνιζαν τη συµπεριφορά τους, τώρα είναι πολύ πιθανότερο να συντονίζουν και να αυξάνουν τις τιµές ή µε άλλο τρόπο να βλάπτουν τον αποτελεσµατικό ανταγωνισµό. Μια συγκέντρωση µπορεί επίσης να καταστήσει τον συντονισµό ευκολότερο, σταθερότερο ή αποτελεσµατικότερο για τις επιχειρήσεις που συντόνιζαν τη συµπεριφορά τους και πριν από τη συγκέντρωση (επιπτώσεις συντονισµένης συµπεριφοράς). 107. Μία συγκέντρωση ενδέχεται να εµποδίσει σηµαντικά τον αποτελεσµατικό ανταγωνισµό µε την κατάργηση ανταγωνιστικών πιέσεων σε µία ή περισσότερες επιχειρήσεις, οι οποίες, ως εκ τούτου, θα έχουν αυξηµένη ισχύ στη σχετική αγορά χωρίς να καταφύγουν σε συντονισµό της συµπεριφοράς τους (επιπτώσεις µη συντονισµένης 44 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συµπεριφοράς). Κατά κανόνα, µία συγκέντρωση µε τέτοιου είδους επιπτώσεις θα εµποδίσει σηµαντικά τον αποτελεσµατικό ανταγωνισµό µε τη δηµιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης από µία και µόνη επιχείρηση, η οποία θα έχει κατά κανόνα αισθητά µεγαλύτερο µερίδιο αγοράς από τον επόµενο σε µέγεθος ανταγωνιστή µετά τη συγκέντρωση100. V.4.1 ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΜΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 108. Κατά την εκτίµηση των εν λόγω επιπτώσεων, η Επιτροπή Ανταγωνισµού λαµβάνει υπόψη της τους ακόλουθους κυρίως παράγοντες:
  29. i)Υψηλά µερίδια αγοράς, ώστε µία ενδεχόµενη αύξηση των τιµών να αποβεί επικερδής για τη νέα οντότητα. Έχει γίνει δεκτό ότι πολύ µεγάλα µερίδια αγοράς (άνω του 50%) µπορούν από µόνα τους να µαρτυρούν την ύπαρξη δεσπόζουσας θέσης στη σχετική αγορά101 102.
  30. ii)Επίπεδα συγκέντρωσης (δείκτης ΗΗΙ): Η Ε.Α. είναι ελάχιστα πιθανό να εντοπίσει οριζόντια προβλήµατα ανταγωνισµού σε αγορές, όπου ο δείκτης ΗΗΙ µετά τη συγκέντρωση δεν θα ξεπερνά το 1000 ή που κυµαίνεται µεταξύ 1000-2000 και ‘δέλτα’ κάτω από 250 ή που είναι πάνω από 2000 και κάτω από 150 εκτός ειδικών περιστάσεων103 104. 100 Βλ. Κατευθυντήριες Γραµµές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 05-02-2004 για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων, σηµείο 25. 101 T-210/01, General Electric κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής, παρ.570-574, όπου το ΠΕΚ αποδέχτηκε τη στοιχειοθέτηση δηµιουργίας δεσπόζουσας θέσης της GE στην αγορά των κινητήρων επιχειρηµατικών αεροσκαφών κυρίως διότι διέθετε µερίδιο αγοράς άνω του 50% που θεωρήθηκε τεκµήριο δεσπόζουσας θέσης πλην εξαιρετικών περιστάσεων (που σε κάθε περίπτωση δεν επικαλέστηκε η προσφεύγουσα). Μ.3732, Procter & Gamble/Gilette, παρ.19-20, 22-24, όπου το µερίδιο αγοράς της νέας οντότητας κυµαινόταν µεταξύ 65-80% στις περισσότερες των σχετικών αγορών, µε αποτέλεσµα τούτο να αποτελεί παράγοντα καταρχήν θεµελίωσης δεσπόζουσας θέσης (σε συνδυασµό µε τα πολύ χαµηλά µερίδια των ανταγωνιστών). Μ.774, St Gobain/Wacker/NOM, σηµείο 223, όπου µερίδιο αγοράς άνω του 60% θεωρήθηκε ενδεικτικό δεσπόζουσας θέσης της νέας οντότητας (σε συνδυασµό µε τας µερίδια των ανταγωνιστών που κυµαίνονταν κάτω του 10%). M.4494, EVRAZ/HIGHVELD, παρ.91-93, όπου έγινε δεκτό ότι το µερίδιο αγοράς περίπου 70-80% (σε συνδυασµό µε το χαµηλό µερίδιο αγοράς των ανταγωνιστών αλλά και της µη δυνατότητας άµεσης ανεύρεσης επαρκών και αξιόπιστων εναλλακτικών πηγών προµήθειας) συνιστούσε τεκµήριο ύπαρξης δεσπόζουσας θέσης της νέας οντότητας. Βλ. και E.A. 434/V/2009, σκ.28. 102 Βλ. Κατευθυντήριες Γραµµές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων της 05-02-2004, σηµείο 17 103 Μ.4314, Johnson & Johnson/Pfizer, σηµείο 73, όπου η αύξηση µετά τη συγκέντρωση του HHI από 2,904 σε 4,482 µε ‘δέλτα’ 1,578 αποτέλεσε παράγοντα που λήφθηκε υπόψη για τη θεµελίωση δεσπόζουσας θέσης της νέας οντότητας (σε συνδυασµό βέβαια µε το µερίδιο αγοράς άνω του 50% στη σχετική αγορά). 104 Βλ. Κατευθυντήριες Γραµµές, ο.π., παρ.19-20. 45 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ iii) Μη στενή η υποκατάσταση µεταξύ των προϊόντων των συµµετεχουσών επιχειρήσεων και των αντιπάλων τους: Όταν υφίστανται δυνατότητες υποκατάστασης µεταξύ των προϊόντων των διαφόρων εταιριών, οι πιθανότητες παρακώλυσης του ανταγωνισµού περιορίζονται105.
  31. iv)Εναλλακτικές επιλογές εφοδιασµού: Δυσκολία των πελατών των συµµετεχουσών επιχειρήσεων να ανεύρουν εναλλακτικούς προµηθευτές, είτε διότι αυτοί είναι ελάχιστοι, είτε διότι αντιµετωπίζουν σηµαντικά έξοδα προσαρµογής106.
  32. v)Δυνατότητα αποκλεισµού ανταγωνιστών: Δυνατότητα της προκύπτουσας από τη συγκέντρωση επιχείρησης να δυσχεράνει την επέκταση µικρότερων εταιριών στη σχετική αγορά ή να περιορίσει την ικανότητα των αντιπάλων επιχειρήσεων να την ανταγωνιστούν (πχ. η νέα οντότητα µπορεί να ελέγχει ή να επηρεάζει σε τέτοιο βαθµό τις δυνατότητες διανοµής), ώστε να είναι περισσότερο δαπανηρή η επέκταση δραστηριοτήτων ή η είσοδος αντιπάλων επιχειρήσεων107.
  33. vi)Aντισταθµιστική ισχύς αγοραστών: Ως αντισταθµιστική αγοραστική ισχύς πρέπει να νοείται η διαπραγµατευτική ισχύς που έχει ο πελάτης έναντι του πωλητή στις µεταξύ τους διαπραγµατεύσεις, λόγω του µεγέθους του, της εµπορικής σηµασίας για τον πωλητή και της ικανότητας του πελάτη να στραφεί σε εναλλακτικούς προµηθευτές108. Μία πηγή αντισταθµιστικής ισχύος είναι η δυνατότητα του πελάτη να απειλήσει, ότι σε εύλογο χρονικό διάστηµα θα στραφεί σε εναλλακτικές πηγές εφοδιασµού, αν ο προµηθευτής αποφάσιζε να αυξήσει τις τιµές ή να εφαρµόσει δυσµενέστερους όρους παράδοσης. Συνήθως η αντισταθµιστική ισχύς χαρακτηρίζει µεγάλους και πολυσύνθετους πελάτες παρά µικρές επιχειρήσεις σε ένα κατακερµατισµένο κλάδο. Δεν αρκεί η ύπαρξη αγοραστικής ισχύος πριν από τη συγκέντρωση, αλλά πρέπει να υπάρχει και µετά 105 Βλ. Κατευθυντήριες Γραµµές, ο.π., παρ.28-29. Βλ. Κατευθυντήριες Γραµµές, ο.π., σηµείο 31. 107 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες, σηµείο 36 (και νοµολογία στην οποία παραπέµπει). 108 Μ.2533, ο.π., παρ.128-132. Βλ. και Μ.3732, ο.π., σηµείο 24, όπου λήφθηκε υπόψη η αγοραστική δύναµη των µεγάλων πελατών Metro και Carrefour, αλλά η Επιτροπή κατέληξε ότι τα µεγάλα µερίδια αγοράς και η µεγάλη δύναµη της νέας οντότητας δεν µπορούσαν να υπερκεραστούν από τη ισχύ των µεγάλων αυτών πελατών. Μ.774, ο.π., σηµείο 228-229, όπου έγινε δεκτό ότι το γεγονός ότι η αγορά προµήθειας (buyer side) ήταν λιγότερο συγκεντρωµένη από την αγορά παραγωγής (supplier side) και είχε µεγαλύτερο αριθµό αγοραστών οδηγούσε σε µη θεµελίωση αγοραστικής ισχύος των πελατών και λήφθηκε υπόψη για τη στοιχειοθέτηση της δεσπόζουσας θέσης (βλ. σηµείο 265). 106 46 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ τη πραγµατοποίησή της, καθώς η συγκέντρωση δύο προµηθευτών µπορεί να καταργεί µία αξιόπιστη πηγή εφοδιασµού109. vii) Δυνητικός ανταγωνισµός - Εµπόδια εισόδου: Όταν η είσοδος σε µία αγορά είναι πιθανή, έγκαιρη και επαρκής, τότε είναι δυνατόν να µαταιώσει ή να αποτρέψει τις αντιανταγωνιστικές επιπτώσεις µίας συγκέντρωσης110. Η είσοδος είναι πιθανή, εάν είναι επικερδής, λαµβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις που θα έχει στις τιµές η αύξηση του όγκου παραγωγής που είναι διαθέσιµη στην αγορά και τις πιθανές αντιδράσεις των ήδη παρουσών επιχειρήσεων. Η είσοδος ενδέχεται να είναι δυσκολότερη αν οι ήδη υπάρχουσες επιχειρήσεις προστατεύουν τα µερίδια αγοράς τους προσφέροντας µακροχρόνιες συµβάσεις ή επιλεκτικές µειώσεις τιµών στους πελάτες που προσπαθεί να προσελκύσει ο νεοεισερχόµενος. Οι πιθανότητες εισόδου µειώνονται, επίσης, εάν το κόστος αποτυχίας είναι µεγάλο. Παραδείγµατα επιχειρήσεων που εισήλθαν και εξήλθαν από το κλάδο κατά το παρελθόν µπορούν να αποτελέσουν χρήσιµες πληροφορίες σχετικά µε το µέγεθος των εµποδίων εισόδου. Τα εµπόδια εισόδου µπορεί να λάβουν τις ακόλουθες µορφές: νοµικά πλεονεκτήµατα που περιορίζουν τον αριθµό επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην αγορά λόγω πχ. περιορισµού αριθµού αδειών εκµετάλλευσης, τεχνικά πλεονεκτήµατα υπαρχουσών επιχειρήσεων όπως πχ. πρόσβαση σε βασικές διευκολύνσεις µε προνοµιακούς όρους ή η πρόσβαση σε βασικές τεχνολογίες, η ύπαρξη πείρας ή φήµης που είναι δύσκολο να αποκτηθεί από µία νεοεισερχόµενη επιχείρηση, η προσήλωση στο σήµα, οι στενές σχέσεις προµηθευτών-πελατών, η σηµασία προώθησης της διαφήµισης, απαγορευτικό το κόστος µεταστροφής σε ένα άλλο προµηθευτή. Περαιτέρω, το εάν θα είναι επικερδής η είσοδος σε µία αγορά εξαρτάται και το εάν η αγορά είναι υπό 109 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες, παρ.65,67. Βλ. πχ. Τ-342/99, ο.π., σκ.262, 266-268, όπου έγινε δεκτή η πιθανότητα άµεσης και έγκαιρης εισόδου επιχειρήσεων οργανώσεων ταξιδίων σε περίπτωση περιορισµού της προσφοράς εκ µέρους του δυοπωλίου. Μ.3732, ο.π., παρ.26-27, όπου λήφθηκε υπόψη το κόστος δηµιουργίας ενός ανταγωνιστικού σήµατος, τα έξοδα προώθησης και τα σηµαντικά διπλώµατα ευρεσιτεχνίας ως εµπόδια εισόδου ενός νέου ανταγωνιστή στη σχετική αγορά, γεγονός το οποίο συνέβαλλε στη θεµελίωση δεσπόζουσας θέσης της νέας οντότητας. 110 47 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ανάπτυξη ή εάν είναι κορεσµένη ή αναµένεται να συρρικνωθεί111 112. Η είσοδος είναι έγκαιρη εάν γίνει εντός δύο ετών πάντοτε όµως εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά της αγοράς. Επίσης, πρέπει να είναι επαρκής, ώστε να θεωρηθεί υπολογίσιµη113. V.4.2 ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 109. Συγκεντρώσεις σε αγορές µε υψηλό βαθµό συγκέντρωσης µπορεί να εµποδίσουν τον αποτελεσµατικό ανταγωνισµό µε τη δηµιουργία ή την ενίσχυση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης, καθώς αυξάνουν τη πιθανότητα συντονισµού της συµπεριφοράς τους και άρα αύξησης των τιµών, δίχως να προσφεύγουν σε συµφωνία ή εναρµονισµένη πρακτική µε την έννοια των άρθρων 1 ν.3959/2011 και 101 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «ΣΛΕΕ»). Έτσι, µία συγκέντρωση που δηµιουργεί ή ενισχύει δεσπόζουσα θέση κατεχόµενη από τους µετέχοντες στη συγκέντρωση µαζί µε µία τρίτη επιχείρηση µπορεί να αποδειχθεί ασύµβατη προς το καθεστώς του ανόθευτου ανταγωνισµού. 110. Βασικές προϋποθέσεις ανάπτυξης τέτοιων επιπτώσεων (κριτήρια ενδεχόµενης δηµιουργίας ή ενίσχυσης συλλογικής δεσπόζουσας θέσης) είναι:
  34. i)Έλεγχος εκ µέρους των επιχειρήσεων των όρων συντονισµού: Όσο λιγότερο περίπλοκο και περισσότερο σταθερό είναι το οικονοµικό περιβάλλον, τόσο πιο εύκολο για τις επιχειρήσεις είναι να καταλήξουν σε κοινή συµφωνία για τους όρους συντονισµού. Ευκολότερο είναι πχ να υπάρξει συντονισµός σε µία αγορά µε λίγες επιχειρήσεις ή σχετικά µε τη τιµή που θα ισχύει για ένα και µόνο οµοιογενές απ’ ότι σε πολλά και ανόµοια προϊόντα. Επίσης, η ασταθής ζήτηση, η συχνή είσοδος νέων επιχειρήσεων ενδέχεται να δηλώνει ότι η τρέχουσες συνθήκες της αγοράς δεν καθιστούν πιθανό τον συντονισµό. Ευχερέστερος επιπλέον είναι ο συντονισµός κατανοµής της αγοράς όταν οι πελάτες έχουν απλά χαρακτηριστικά που επιτρέπουν αµέσως τη κατανοµή πελατείας. Η δηµοσιοποίηση πληροφοριών (πχ. για τις τιµές) ή η ανταλλαγή τους µέσω εµπορικών ενώσεων ή µέσω σταυροειδών συµµετοχών ή 111 Βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μ.774, ο.π., σηµείο 232, όπου το γεγονός ότι συνολικά η ζήτηση των σχετικών προϊόντων αναµένονταν να περιοριστεί αποτελούσε παράγοντα αποτροπής εισόδου στη σχετική αγορά. 112 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες, παρ. 69-71. 113 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες, παρ. 74-75. 48 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συµµετοχής σε κοινές επιχειρήσεις µπορεί, επίσης, να βοηθά τις επιχειρήσεις να συµφωνήσουν τους όρους συντονισµού. Τέλος, πιο εύκολος είναι ο συντονισµός µεταξύ επιχειρήσεων που παρουσιάζουν κοινά σηµεία πχ. ως προς τη διάρθρωση του κόστους, τα µερίδια αγοράς, τα επίπεδα παραγωγικής ικανότητας ή/και κάθετης ολοκλήρωσης 114. Περαιτέρω, πιο εύκολος είναι ο συντονισµός σε αγορές που δεν αναπτύσσονται, εµφανίζουν µία ωριµότητα και σταθερότητα, µε αποτέλεσµα για την όποια έστω µικρή αύξηση της ζήτησης να µην υπάρχει κίνητρο εισόδου νέων ανταγωνιστών στην αγορά ή να υιοθετηθεί κάποια επιθετική στρατηγική οικειοποίησης της νέας ζήτησης από τις υπάρχουσες επιχειρήσεις. Επιπλέον, ο υψηλός βαθµός συγκέντρωσης µίας αγοράς ευνοεί την ανάπτυξη συντονισµού.
  35. ii)Παρακολούθηση των παρεκκλίσεων: Όσο µεγαλύτερη είναι η διαφάνεια στη σχετική αγορά, τόσο µεγαλύτερη η πιθανότητα ανακάλυψης τυχόν παρεκκλίσεων από τους όρους συντονισµού µεταξύ επιχειρήσεων. Καθοριστικό στοιχείο είναι να διαπιστωθεί τι µπορούν να συναγάγουν οι επιχειρήσεις από τις πληροφορίες που είναι διαθέσιµες σχετικά µε τις ενέργειες άλλων επιχειρήσεων. Πρακτικές που διευκολύνουν τηn παρακολούθηση παρεκκλίσεων είναι πχ. η οικειοθελής δηµοσίευση πληροφοριών ή η ανταλλαγή τους µέσω εµπορικών ενώσεων 115. Στο πλαίσιο αυτό µέτρα αντιποίνων και αποτροπής, ώστε να µην έχει συµφέρον να παρεκκλίνει κάποιο µέλος του ολιγοπωλίου από τη κοινή συµπεριφορά λαµβάνονται και µπορεί να είναι η δυνατότητα αύξησης των προσφορών σε περίοδο πωλήσεων ή η απειλή επιστροφής σε κατάσταση πλεονασµατικής προσφοράς ή η δυνατότητα επιλεκτικών πωλήσεων σε βάρος της επιχείρησης, προκειµένου να υποχρεωθεί να προσφέρει µεγαλύτερο ποσοστό εκπτώσεων. Τα µέτρα όµως αυτά θα πρέπει να θεωρούνται αποτελεσµατικά και εφικτά, σε συνθήκες όµως µη διαφάνειας της αγοράς δύσκολα µπορούν να λειτουργήσουν. iii) Αντίδραση τρίτων: Προκειµένου να κριθεί επιτυχής ο συντονισµός µεταξύ επιχειρήσεων, θα πρέπει, σε περίπτωση θέσεως όρων συντονισµού από µέρους των 114 115 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες, σηµεία 41, 45-48 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες, σηµεία 50-51 49 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συµµετεχουσών επιχειρήσεων, οι επιχειρήσεις που δεν συµµετέχουν να µην έχουν κίνητρο ή να µην είναι σε θέση να αντιδράσουν από απόψεως παραγωγικής ικανότητας 116. Τυχόν αρνητική αντίδραση των ενδιαφερόµενων τρίτων έναντι του σχεδίου συγκεντρώσεως δεν αρκεί για τη διαµόρφωση αντίστοιχης κρίσεως από την Επιτροπή.
  36. iv)Η ενίσχυση αγοραστικής ισχύος της νέας οντότητας µπορεί να παρεµποδίσει τον ανταγωνισµό ιδίως δια της µειώσεως των εισροών που αγοράζει. Τούτο µπορεί να προκύψει ιδίως όταν οι πωλητές των προηγούµενων σταδίων χαρακτηρίζονται από κατακερµατισµό 117. V.5 KΑΘΕΤΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΗΣ ΣΥΓΧΩΝΕΥΣΗΣ 111. «Κάθετες συγκεντρώσεις» είναι οι συγκεντρώσεις που συµµετέχουν επιχειρήσεις που λειτουργούν σε διαφορετικά επίπεδα της αλυσίδας εφοδιασµού (π.χ. ο παραγωγός ενός συγκεκριµένου προϊόντος118 συγχωνεύεται µε έναν από τους διανοµείς του119 120). Οι µη οριζόντιες συγκεντρώσεις δεν συνιστούν απειλή για τον αποτελεσµατικό ανταγωνισµό, εκτός εάν η επιχείρηση που προκύπτει από τη συγκέντρωση διαθέτει σηµαντική ισχύ σε µία τουλάχιστον εκ των σχετικών αγορών121. Τα µερίδια αγοράς και 116 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες,σηµείο 56 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες, σηµεία 61-62 118 Η συγκεκριµένη επιχείρηση δραστηριοποιείται στην «αγορά προηγούµενης οικονοµικής βαθµίδος». 119 Η συγκεκριµένη επιχείρηση δραστηριοποιείται στην «αγορά επόµενης οικονοµικής βαθµίδος». 120 βλ. Κατευθυντήριες Γραµµές για την αξιολόγηση των µη οριζόντιων συγκεντρώσεων σύµφωνα µε τον Κανονισµό Συµβουλίου για τον έλεγχο συγκεντρώσεων µεταξύ επιχειρήσεων, της 18.10.2008, σηµείο 4. 121 Βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.1157- SKANSKA/SCANCEM, παρ.69, 78. Στην υπόθεση αυτή, η εξέταση των τυχόν κάθετων αποτελεσµάτων της συγκέντρωσης εκκίνησε από το γεγονός ότι η εταιρία Scancem κατείχε µερίδιο αγοράς στην αγορά παραγωγής τσιµέντου περίπου 80-90%, ενώ η µοναδική ανταγωνίστρια εταιρία που εισήγαγε τσιµέντο από το εξωτερικό, η Embra, κατείχε µερίδιο αγοράς κάτω του 10% (βλ. ιδίως σηµείο 75). Βλ. και Μ.4314-JOHNSON/PFIZER, παρ.122-123. Στην υπόθεση αυτή, το µερίδιο αγοράς περίπου 50% του προµηθευτή σε συνδυασµό µε το γεγονός ότι αυτός παρείχε τα σχετικά προϊόντα NRT µε µακροχρόνιες συµβάσεις αποκλειστικής προµήθειας, µεταξύ των άλλων, και στον κύριο ανταγωνιστή του στη κάθετη συναφή αγορά GSK, θεωρήθηκε εκκίνηση δηµιουργίας κάθετων προβληµάτων (βλ. και σηµείο 125). Μ.5005- GALP/EXXONMOBIL, σηµείο 62, όπου µερίδιο αγοράς στην αγορά προηγούµενης βαθµίδος ύψους περίπου 90-100% οδηγούσε σε τεκµήριο δηµιουργίας αντιανταγωνιστικών κάθετων πρακτικών (τελικά η συγκεκριµένη υπόθεση λύθηκε µε δεσµεύσεις). Μ.4494, ο.π., παρ.94, 97, όπου θεωρήθηκε ότι µερίδιο αγοράς περίπου 40-50% στην αγορά προηγούµενης βαθµίδος (upstream market) θεωρήθηκε επαρκές για την έναρξη εξέτασης κάθετων επιπτώσεων της εν λόγω συγκέντρωσης. Βλ. αντίθετα Μ.3943- S.GOBAIN/BPB, σηµείο 45, 48. Στην υπόθεση αυτή ο µεν προµηθευτής BPB των προιόντων plasterboard κατείχε µερίδιο αγοράς περίπου 4050%, ενώ στη κάθετη συναφή αγορά της διανοµής οικοδοµικών υλικών στη Γαλλία ο διανοµέας S. Gobain διέθετε µερίδιο κάτω από 25%. Θεωρήθηκε ότι σε καµία αγορά- ούτε στην upstream ούτε στη downstream- δεν υπήρχε σηµαντική ισχύς κάποιων εκ των δύο, µε αποτέλεσµα στην αγορά προηγούµενης 117 50 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ το επίπεδο συγκέντρωσης παρέχουν χρήσιµες ενδείξεις σχετικά µε τη δύναµη της επιχείρησης στην αγορά και την ανταγωνιστική σηµασία των συµµετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων. 112. Εν προκειµένω, µε βάση τα στοιχεία που τέθησαν στη διάθεση της Γ.Δ.Α., η παρούσα συγκέντρωση δεν συνεπάγεται κάθετες επιδράσεις. V.6. ΣΥΣΠΕΙΡΩΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΗΣ ΣΥΓΧΩΝΕΥΣΗΣ 113. Συσπειρωτικές συγκεντρώσεις, είναι οι συγκεντρώσεις εταιριών ετερογενών δραστηριοτήτων, δηλαδή, εκείνες που πραγµατοποιούνται µεταξύ επιχειρήσεων οι οποίες δεν έχουν κατ’ ουσίαν προϋφιστάµενη ανταγωνιστική σχέση, είτε ως άµεσες ανταγωνίστριες, είτε ως προµηθευτές και πελάτες. Οι συγκεντρώσεις αυτές δεν συνεπάγονται αληθείς οριζόντιες επικαλύψεις µεταξύ των δραστηριοτήτων των µερών της συγκέντρωσης, ούτε και κάθετες σχέσεις µεταξύ των µερών αυτών υπό αυστηρή έννοια122. Συγκέντρωση µεταξύ επιχειρήσεων που δρουν σε διακεκριµένες αγορές δεν αναµένεται, συνήθως, να περιορίσει τον ανταγωνισµό, ιδίως µε τη δηµιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης λόγω της σωρεύσεως µεριδίων αγοράς που κατέχουν τα µέρη που µετέχουν στη συγχώνευση123. Σε ορισµένες όµως περιπτώσεις, οι συσπειρωτικές επιδράσεις µίας συγκέντρωσης µπορεί να δηµιουργήσουν ή να ενισχύσουν µια δεσπόζουσα θέση σε σχετικά εγγύς µέλλον, και εµποδίζουν, έτσι, ουσιωδώς τον πραγµατικός ανταγωνισµό στην οικεία αγορά124. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να γίνει περαιτέρω διάκριση µεταξύ: • αφενός της κατάστασης όπου η συγκέντρωση µε συσπειρωτικές συνέπειες τροποποιεί άµεσα τις συνθήκες ανταγωνισµού στη δεύτερη αγορά και βαθµίδος-προµήθειας να υπάρχει επαρκής ανταγωνισµός µεγάλων διεθνών οµίλων, στους οποίους σε περίπτωση άρνησης πώλησης εκ µέρους της BPB θα µπορούσαν να στραφούν οι πελάτες (βλ. παρ.55-57, 59, 65). M.3231-PREEM/SCANDINAVISKA, παρ. 24-25, όπου θεωρήθηκε ότι τα χαµηλά µερίδια αγοράς σε όλες τις σχετικές αγορές (κάτω του 25%) οδηγούσαν στη µη δηµιουργία κάθετων επιπτώσεων εκ της εν λόγω συγκέντρωσης. Βλ. επίσης και Μ.4723-ENI/EXXON MOBIL, σηµείο 30. 122 Βλ. απόφαση Γενικού Δικαστηρίου T-5/02, Tetra Laval BV κατά Επιτροπής, σκέψη 142 και Τ-210/01, General Electric κατά Επιτροπής, σκέψη.65. 123 Βλ. σχετικά και αποφάσεις Ε.Α. 12/95, 16/95 και 17/95, στις οποίες συγκεντρώσεις µεταξύ επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνταν σε χωριστές αγορές ή οι διαγώνιες επιπτώσεις µίας συγκέντρωσης θεωρήθηκε ότι δεν είχαν κατά τεκµήριο ως αποτέλεσµα τον περιορισµό του ανταγωνισµού. 124 Βλ. αποφάσεις Γενικού Δικαστηρίου T-242/99, Airtours κατά Επιτροπής, σκέψη 63, T-102/96, Gencor κατά Επιτροπής, σκέψη 162 και Tetra Laval, ο.π., σκέψεις 150-153. 51 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συνεπάγεται τη δηµιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης στην αγορά αυτή λόγω της ήδη κατεχόµενης στη πρώτη αγορά δεσπόζουσας θέσης, και • αφετέρου της κατάστασης όπου η δηµιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης στη δεύτερη αγορά δεν προκύπτει άµεσα από τη συγκέντρωση αλλά θα παραχθεί, στη περίπτωση αυτή µετά από ορισµένο χρόνο και θα προκύψει από συµπεριφορά που θα υιοθετήσει η νέα οντότητα στη πρώτη αγορά όπου κατέχει δεσπόζουσα θέση. Στη τελευταία αυτή περίπτωση, δεν δηµιουργεί ή ενισχύει τη δεσπόζουσα θέση η δοµή που προκύπτει από τη πράξη συγκεντρώσεως καθαυτή, αλλά η µελλοντική συµπεριφορά της νέας οντότητας. 114. Κατά την αξιολόγηση αυτή των συσπειρωτικών συνεπειών των συγκεντρώσεων µεταξύ επιχειρήσεων που δρουν σε διακεκριµένες/χωριστές αγορές, ιδιαίτερος και σηµαντικός παράγων που οφείλει η Ε.Α. να λαµβάνει υπόψη είναι η σώρευση των προϊόντων και σηµάτων, δηλαδή των «χαρτοφυλακίων», των δύο µερών (επιπτώσεις χαρτοφυλακίου). Ο κάτοχος ενός χαρτοφυλακίου σηµάτων µε ηγετική θέση µπορεί να επωφεληθεί από διάφορα πλεονεκτήµατα125. 115. Σε γενικές γραµµές, επειδή τα αποτελέσµατα συγκεντρώσεως εταιριών ετερογενών δραστηριοτήτων θεωρούνται συχνά ως ουδέτερα ή ευεργετικά για τον ανταγωνισµό, η απόδειξη των αντίθετων προς τον ανταγωνισµό συσπειρωτικών συνεπειών της συγκεντρώσεως αυτής χρήζει ακριβούς εξετάσεως, τεκµηριωµένης µε 125 Ειδικότερα, η θέση του έναντι των πελατών του είναι ισχυρότερη, διότι είναι σε θέση να προσφέρει ένα φάσµα προϊόντων και να καλύπτει µεγαλύτερο ποσοστό των δραστηριοτήτων τους, διαθέτει περισσότερα περιθώρια ευέλικτης τιµολόγησης, εµπορικής προώθησης και εκπτώσεων, µεγαλύτερες δυνατότητες να δηµιουργεί σχέσεις εξάρτησης µε τους πελάτες του και µπορεί να πραγµατοποιεί οικονοµίες κλίµακας και εξωτερικές οικονοµίες σε επίπεδο πωλήσεων και εµπορικής προώθησης. Τέλος, µια έµµεση (ή άµεση) απειλή άρνησης εφοδιασµού των πελατών του έχει µεγαλύτερη βαρύτητα. Η σηµασία αυτών των πλεονεκτηµάτων, και η δυνητική τους επίπτωση στην ανταγωνιστική διάρθρωση της αγοράς, εξαρτώνται από διάφορους παράγοντες: το εάν o κάτοχος του χαρτοφυλακίου διαθέτει το κορυφαίο σήµα ή ένα ή περισσότερα σήµατα µε ηγετική θέση σε συγκεκριµένες αγορές, τα µερίδια αγοράς των διαφόρων σηµάτων, ιδίως σε σχέση προς τα µερίδια των ανταγωνιστών, η σχετική σηµασία των επιµέρους αγορών στις οποίες τα µέρη διαθέτουν σηµαντικά µερίδια και σήµατα σε σχέση µε το σύνολο των αγορών προϊόντων που καλύπτει το χαρτοφυλάκιο ή/και ο αριθµός των αγορών στις οποίες ο κάτοχος του χαρτοφυλακίου διαθέτει το κορυφαίο ή ένα ηγετικό σήµα. Επιπλέον, η σηµασία των επιπτώσεων χαρτοφυλακίου πρέπει να εξετάζεται σε σχέση µε τη σχετική ισχύ των σηµάτων και των χαρτοφυλακίων των ανταγωνιστών. 52 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ισχυρές αποδείξεις, των στοιχείων που φέρεται ότι συνιστούν τα εν λόγω επιζήµιων αποτελεσµάτων για τον ανταγωνισµό126. 116. Στη περίπτωση που διαπιστωθεί αποδεδειγµένα ότι υπάρχει δεσπόζουσα ή, έστω, ηγετική θέση σε µία αγορά προϊόντος ή υπηρεσίας µίας εκ των συµµετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων, πρέπει να εξεταστεί αν η νέα οντότητα (που θα προκύψει µετά τη συγκέντρωση) θα έχει τη δυνατότητα και το οικονοµικό κίνητρο να αποκλείσει τον ανταγωνισµό δηµιουργώντας δεσπόζουσα θέση σε άλλη αγορά ή ενισχύοντας την ήδη υπάρχουσα δεσπόζουσα ή/και ηγετική θέση της στη πρώτη αγορά – µέσω της παραγώγου προώθησης/µεταµόχλευσης της δύναµής της σε άλλη αγορά ή/και µέσω της ανάπτυξης διαφόρων περιοριστικών πρακτικών στο µέλλον (πχ. bundling ή tying- βλ. κατωτέρω). Η ανάπτυξη τέτοιων πρακτικών είναι ιδιαίτερα πιθανή κυρίως στη περίπτωση των άµεσα γειτνιαζουσών αγορών127 ή στις περιπτώσεις αγορών συµπληρωµατικών προϊόντων128. Κριτήρια ύπαρξης συνάφειας µεταξύ δύο ή περισσότερων διακεκριµένων αγορών αποτελούν: α) η κοινή πελατεία των σχετικών προϊόντων και β) η κοινή χρήση, κοινά χαρακτηριστικά και ιδιότητες αυτών129. 117. Εν προκειµένω, µε βάση τα στοιχεία που τέθησαν στη διάθεση της Επιτροπής, η παρούσα συγκέντρωση δεν συνεπάγεται συσπειρωτικές επιπτώσεις.130 118. Συνεπώς χρήζουν εξέτασης οι σχετικές επηρεαζόµενες αγορές για την τυχόν διαπίστωση οριζόντιων επιπτώσεων. VI. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΑΓΟΡΩΝ VI.1 ΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 126 Βλ. αποφάσεις Γενικού Δικαστηρίου Τ-5/02, σκ.154-155,162, T-210/01, σκέψεις 66-69 και T-242/99, σκ. 63. 127 Βλ. απόφαση Γενικού Δικαστηρίου Τ-5/02 σκέψεις 48,151, 192. Στην υπόθεση Tetra Laval θεωρήθηκε ότι ήταν ιδιαίτερα πιθανή η ανάπτυξη πρακτικών παράγωγης προώθησης για την απόκτηση δεσπόζουσας θέσης σε δεύτερη αγορά, στην οποία η Sidel κατείχε προεξέχουσα θέση (µε δεδοµένο ότι η Tetra Pak κατείχε δεσπόζουσα θέση στη πρώτη αγορά), λόγω τριών κυρίως παραγόντων: α) υπήρχε κοινή πελατεία για τα προϊόντα των διαφορετικών αγορών, β) οι δύο αγορές ήταν άµεσα γειτνιάζουσες, ανήκαν δε στον ίδιο βιοµηχανικό τοµέα και γ) προβλεπόταν αύξηση στο µέλλον της χρήσεως του προϊόντος της δεύτερης αγοράς (χρήση RET), µε αποτέλεσµα να υπάρχει αντικειµενική παρότρυνση της νέας οντότητας να θελήσει να εκµεταλλευθεί τη δεσπόζουσα θέση της στη πρώτη αγορά και να αποκτήσει δεσπόζουσα θέση στη δεύτερη (ώστε να αντισταθµίσει και ενδεχόµενες ζηµίες στη πρώτη αγορά, των χάρτινων κουτιών. 128 Βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής ΕπιτροπήςΜ.3304 σκέψη 31. 129 Βλ. απόφαση Γενικού Δικαστηρίου Τ-83/91, Tetra Pak κατά Επιτροπής σκέψη 120. 130 Βλ. κατωτέρω ενότητες VI.2.3.5.3 και VI.2.3.6.3 53 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 119. Το τραπεζικό σύστηµα στην Ελλάδα κατά την περίοδο 2001 – 2009 παρουσιάζει τα κάτωθι χαρακτηριστικά131: (
  37. i)Δυναµική ανάπτυξη. Το σύνολο του ενεργητικού των πιστωτικών ιδρυµάτων ως % του Α.Ε.Π. της ελληνικής οικονοµίας αυξάνεται από 145% το 2001 σε 207% το 2009, ενώ η πιστωτική επέκταση (σύνολο δανείων) αυξήθηκε από 82% του Α.Ε.Π. το 2001 σε 124% του Α.Ε.Π. το 2009. Ανάλογη πορεία ακολούθησαν το σύνολο των καταθέσεων και ο λόγος δανείων προς καταθέσεις, που από 88,8% του Α.Ε.Π. το 2001 αυξήθηκε σε 105,7% του Α.Ε.Π. το 2009. (
  38. ii)Σχεδόν σταθερό, µε αυξητική τάση, βαθµό ενοποίησης. Ο αριθµός των πιστωτικών ιδρυµάτων αυξήθηκε σε 65 το 2009 από 61 το 2001, ο αριθµός των καταστηµάτων των πιστωτικών ιδρυµάτων αυξήθηκε σε 4.078 το 2009 από 3.134 το 2001, ενώ ή αναλογία κατοίκων ανά κατάστηµα µειώθηκε σε 2.762 το 2009 από 3.493 το 2001 κατοίκους ανά κατάστηµα. (iii) Υψηλή διακύµανση του βαθµού συγκέντρωσης στον τοµέα των δανείων και καταθέσεων. Ο δείκτης συγκέντρωσης των πέντε (CR-5) µεγαλύτερων τραπεζών αυξήθηκε από 50,2% το 2001 σε 73,7% το 2009 στον τοµέα των δανείων και από 67,9% το 2001 σε 80,1% το 2009 στον τοµέα των καταθέσεων. Αντίστοιχα, ο δείκτης συγκέντρωσης των τριών (CR-3) µεγαλύτερων τραπεζών κυµάνθηκε από 34,5% το 2001 σε 53,9% το 2009 στον τοµέα των δανείων και από 50,6% το 2001 σε 57,1% το 2009 στον τοµέα των καταθέσεων. (
  39. iv)Χαµηλή διακύµανση του βαθµού συγκέντρωσης στο σύνολο του ενεργητικού των τραπεζών. Ο δείκτης HHI µεταβάλλεται από 1.113 µονάδες το 2001 σε 1.184 µονάδες το 2009, ενώ ο δείκτης συγκέντρωσης των πέντε (CR-5) µεγαλύτερων τ

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.