← Ελλάδα

2042-decision-566-2013

ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡΙΘΜ. 566/VIΙ/2013 Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΕ ΤΜΗΜΑ Συνεδρίασε στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του 1ου ορόφου του κτιρίου των γραφείων της, επί της οδού Κότσικα 1Α, Αθήνα, την 3η Ιουνίου 2013, ημέρα Δευτέρα και ώρα 14:30, με την εξής σύνθεση: Πρόεδρος: Δημήτριος Κυριτσάκης Μέλη: Ιωάννης Μπιτούνης Εμμανουέλα Τρούλη και Ιωάννης Αυγερινός Γραμματέας: Ηλιάνα Κούτρα Θέμα της συνεδρίασης: Λήψη απόφασης επί της γνωστοποίησης συγκέντρωσης, κατ’ άρθρο 6 παρ. 1 - 3 του ν. 3959/2011, της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία «ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ» σε σχέση με την απόκτηση του αποκλειστικού ελέγχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία «MILLENNIUM BANK ΑΕ» Πριν την έναρξη της συζήτησης ο Πρόεδρος όρισε Γραμματέα της υπόθεσης την Ηλιάνα Κούτρα, με αναπληρώτρια την Παρασκευή Ζαχαριά. Στην αρχή της συζήτησης, ο Πρόεδρος έδωσε το λόγο στον Εισηγητή της υπόθεσης, Ιωάννη Μπιτούνη, ο οποίος ανέπτυξε συνοπτικά την υπ’ αριθμ. πρωτ. 4470/31.5.2013 γραπτή Εισήγηση επί της κρινόμενης υπόθεσης και πρότεινε, για τους λόγους που αναφέρονται αναλυτικά στην Εισήγηση, να εγκριθεί η γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση. Μετά την ολοκλήρωση της ανάπτυξης της εισήγησης το Τμήμα της Επιτροπής προχώρησε σε διάσκεψη επί της ως άνω υπόθεσης και αφού έλαβε υπόψη του τα στοιχεία του φακέλου της κρινόμενης υπόθεσης και την Εισήγηση, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ Α. Η ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΠΡΑΞΗ Α.1. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Mε το υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έγγραφό του, το πιστωτικό ίδρυμα με την επωνυμία «ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ» (εφεξής και «Πειραιώς» ή «γνωστοποιούσα»), με έδρα την 1.  Η παρούσα απόφαση εκδίδεται σε 2 επιπλέον εκδόσεις: Μία για το ΦΕΚ και μία για το ενδιαφερόμενο μέρος. Από τις παραπάνω εκδόσεις έχουν αφαιρεθεί τα απόρρητα επιχειρηματικά στοιχεία (όπου η ένδειξη […]) τα οποία δεν θα πρέπει να περιέλθουν σε γνώση τρίτων καθώς και των αποδεκτών αυτής, σύμφωνα με το άρθρο 28 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ 54/Β΄/16.1.2013) και με το άρθρο 41 του ν. 3959/2011 (ΦΕΚ 93/Α΄/20.4.2011), ως ισχύει, 1 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ελλάδα, γνωστοποίησε στην Επιτροπή Ανταγωνισμού (εφεξής και «ΕΑ»), σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3959/2011, την από 21/04/2013 Σύμβαση Αγοράς και Πώλησης Μετοχών (εφεξής και ως «Σύμβαση») με τις εταιρίες Banco Comercial Portugues SA (εφεξής και ως «BCP») και BCP Investment BV (εφεξής και ως «BCP BV»), για την εξαγορά του συνόλου των μετά ψήφου μετοχών της «MILLENNIUM BANK ΑΕ» (εφεξής και ως «Millennium»)1. Α.2. Η ΣΥΜΒΑΣΗ Α.2.1. Αντικείμενο συναλλαγής Η BCP BV, εξ’ ολοκλήρου θυγατρική της BCP, είναι σήμερα ο μοναδικός μέτοχος της Millennium, κατέχοντας το σύνολο των εκδοθεισών μετοχών της ([…] μετοχές, όλες μετά ψήφου). Σύμφωνα με το υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης και τους όρους της προσκομισθείσας Σύμβασης, η Πειραιώς, δυνάμει αυτής, θα αποκτήσει από την BCP BV: α) […] μετοχές της Millennium, ήτοι όλες πλην μίας μετοχής (εφεξής και ως «Μοναδική Μετοχή»), η οποία θα παραμείνει προσωρινά στην κυριότητα της BCP BV για μεταβατικό χρονικό διάστημα έως 18 μηνών μετά την ολοκλήρωση της συγκέντρωσης. Στο εν λόγω μεταβατικό διάστημα, όπως αναφέρει και η γνωστοποιούσα, «ο όμιλος της BCP θα παρέχει στη Millennium ορισμένες υπηρεσίες στο πλαίσιο της μετάβασης/ενσωμάτωσης της Millennium στον όμιλο της Πειραιως». 2. β) όλες τις απαιτήσεις της BCP έναντι της Millennium. Α.2.2. Οικονομικοί όροι Οι κυριότεροι οικονομικοί όροι της συναλλαγής έχουν ως εξής: 3.  […].  […].  […].  […]. Α.2.3. Αιρέσεις […]: 4. α)[…], β)[…], γ)[…], δ)[…], ε) […]:

  1. i)[…]
  2. ii)[…], 1 Σημειώνεται ότι, όπως προσδιορίζεται και στη Σύμβαση, […]». 2 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ στ) […], ζ) […] και η) […]. […]. 5. Α.3. ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ Η Πειραιώς, με την υπ’ αριθμ. πρωτ. 3543/24.04.2013 επιστολή της, προσκόμισε το από 24/4/2013 φύλλο της οικονομικής εφημερίδας «Ημερησία» στο εσωτερικό του οποίου καταχωρήθηκε δημοσίευση σχετικά με τη συγκέντρωση. 6. Α.4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Κατά τη γνωστοποιούσα, η υπό κρίση συγκέντρωση είναι όχι μόνο συμβατή αλλά και αναγκαία λόγω των εξελίξεων στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα και της κατάστασης που αυτό βρίσκεται την τρέχουσα περίοδο. Ειδικότερα, όπως επισημαίνει η Πειραιώς στο υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης, η αδυναμία πρόσβασης των ελληνικών τραπεζών στις διεθνείς αγορές κεφαλαίων σε συνδυασμό με την επιβεβλημένη ανακεφαλαιοποίησή τους ως αποτέλεσμα της εφαρμογής του προγράμματος ανταλλαγής ομολόγων (PSI), που απομείωσε σημαντικά τα κεφάλαια των ελληνικών τραπεζών, έχει περιορίσει σημαντικά τη δυνατότητα αυτών να χρηματοδοτούν περαιτέρω την αγορά. Η αδυναμία αυτή δε επιδεινώνεται από την υποχρέωση των τραπεζών να διατηρούν τους επιβεβλημένους κεφαλαιακούς δείκτες. Επιπλέον, υπογραμμίζεται από τη γνωστοποιούσα ότι ο ελληνικός τραπεζικός κλάδος «επηρεάζεται από τις συνεχιζόμενες οικονομικές διακυμάνσεις και την έντονη μεταβλητότητα των παγκόσμιων χρηματοοικονομικών αγορών και εκτίθεται σε κινδύνους που πιθανώς να ενσκήψουν σε άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα κυρίως λόγω της κρίσης χρέους περιφερειακών χωρών της Ευρωζώνης2». Συνεπώς, με την υπό κρίση συγκέντρωση επιτυγχάνεται η δημιουργία μιας νέας, πιο σταθερής και ισχυρής χρηματοπιστωτικής οντότητας, εφόσον «[η] γνωστοποιούμενη συγκέντρωση, χωρίς να δημιουργεί δεσπόζουσα θέση ή να ενισχύει προϋποθέσεις δημιουργίας δεσπόζουσας θέσης και χωρίς να περιορίζει τον ανταγωνισμό στις σχετικές αγορές, εξυπηρετεί απολύτως αυτό που η παρούσα συγκυρία επιβάλλει3», ενώ «ειδικά εν μέσω των πρόσφατων επιχειρηματικών κινήσεων συγκέντρωσης στον τραπεζικό κλάδο στην Ελλάδα, η συγκεκριμένη γνωστοποίηση λόγω της ενσωμάτωσης της Millennium στον όμιλο Πειραιώς έχει αμελητέα επίπτωση στη συγκέντρωση της ελληνικής αγοράς4». Επίσης, όπως υπογραμμίζει η γνωστοποιούσα στο υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης, […]5». 7. 8. 9. 2 Βλ. υπ’ αριθμ. πρωτ. 3719/2.05.2013 απαντητική επιστολή της Πειραιώς. Βλ. Τμήμα 1 του υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 εντύπου γνωστοποίησης. 4 Βλ. Τμήμα 6.2 σελ 25 του υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 εντύπου γνωστοποίησης. 5 Βλ. σχετικά σελ. 67 του υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 εντύπου γνωστοποίησης. 3 3 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10. 11. Σύμφωνα με την υπ’ αριθμ. πρωτ. 3719/2.05.2013 απαντητική επιστολή της Πειραιώς, με την ολοκλήρωση της υπό κρίση συγκέντρωσης, η νέα οντότητα θα επεκτείνει το δίκτυο των καταστημάτων της έτσι ώστε να γίνεται «πλέον προσιτό σε ακόμα μεγαλύτερη μερίδα πληθυσμού. Αξίζει να σημειωθεί ότι ορισμένα καταστήματα που βρίσκονται σε μη αστικές ή αραιοκατοικημένες περιοχές αποτελούν και τη μοναδική τραπεζική παρουσία σε τοπικό επίπεδο, εξυπηρετώντας τους τοπικούς πληθυσμούς […]». Παράλληλα, μέσω της ενσωμάτωσης των αποκτηθεισών δραστηριοτήτων και εταιριών, θα επιτευχθούν σημαντικά οφέλη για τους μετόχους και τους πελάτες στο νέο όμιλο Πειραιώς, τα οποία μεταξύ άλλων αφορούν σε6:  […],  […],  […]7,  […],  […]  [….] 12. Όσον δε αφορά […]8». […]9» Β. ΤΑ ΜΕΡΗ 13. Για τις ανάγκες εξέτασης της υπό κρίση πράξης, ως συμμετέχοντα μέρη λογίζονται αφενός ο Όμιλος του οποίου ηγείται η Πειραιώς και αφετέρου ο Όμιλος της Millennium Bank. Β.1. ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ10 14. Η Πειραιώς ιδρύθηκε το 1916 και εδρεύει στην Αθήνα, επί της οδού Αμερικής 4. Αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες εμπορικές τράπεζες της Ελλάδας διαθέτοντας περισσότερα από 880 καταστήματα στην ελληνική επικράτεια11. Η μετοχή της Πειραιώς είναι εισηγμένη στο 6 Για περαιτέρω πληροφορίες βλ. και υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 εντύπου γνωστοποίησης (σελ. 5-6). […]: […] 8 Βλ. υπ’ αριθμ. πρωτ. 3719/2.05.2013 απαντητική επιστολή της Πειραιώς. 9 Βλ. υπ’ αριθμ. πρωτ. 3719/2.05.2013 απαντητική επιστολή της Πειραιώς. 10 http://www.piraeusbank.gr 11 Στο πλήθος των υποκαταστημάτων συμπεριλαμβάνονται και αυτά που αφορούν στα τραπεζικά ιδρύματα που αποκτήθηκαν από την Πειραιώς κατά την τελευταία διετία. Ειδικότερα, σημειώνεται ότι σύμφωνα με το υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης συγκέντρωσης, η Πειραιώς (συμπεριλαμβανομένου του υγιούς τμήματος της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος) διαθέτει 785 καταστήματα στην ελληνική επικράτεια ενώ η Γενική Τράπεζα, θυγατρική της Πειραιώς, διαθέτει 104. Όπως επισημαίνει δε και η ίδια η Πειραιώς στην υπ’ αριθμ. πρωτ. 3719/2.05.2013 απαντητική επιστολή της, «[η] απόκτηση της ATEbank και της GENIKI bank αύξηση τον αριθμό των καταστημάτων της Τράπεζας στην Ελλάδα σε 889, ενώ με το δίκτυο της Millennium Bank το δίκτυο στην Ελλάδα αριθμεί 1.008 καταστήματα (στοιχεία 31.12.12)». 7 4 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών και «συμμετέχει, πέραν του Γενικού Δείκτη του Χ.Α., σε μια σειρά από άλλους δείκτες12 […]». Εκτός από τη σημαντική παρουσία της Πειραιώς στην Ελλάδα, οι δραστηριότητές της εκτείνονται και πέρα από αυτή, καθώς «[η] Τράπεζα Πειραιώς και οι θυγατρικές της (αποκαλούμενες μαζί ως ‘ο Όμιλος’) αναπτύσσουν δραστηριότητες στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, την Αίγυπτο καθώς και τη Δυτική Ευρώπη13». Β.1.1. Μετοχική Σύνθεση 15. 16. 17. Όπως αναφέρεται και στο υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης, […]». Κατά τις 31/12/2012, το μετοχικό της κεφάλαιο ανερχόταν σε € 1.092.997.968,18 διαιρούμενο σε: α) 1.143.326.564 κοινές ονομαστικές με ψήφο μετοχές, ονομαστικής αξίας 0,30€ και β) 1.344.234.800 προνομιούχες χωρίς ψήφο μετοχές, εκ των οποίων οι 77.568.134 είχαν ονομαστική αξία €4,77 έκαστη ενώ οι υπόλοιπες €0,30 έκαστη14. Σημειώνεται ότι οι ανωτέρω προνομιούχες μετοχές κατέχονται στο σύνολό τους από το Ελληνικό Δημόσιο και εκδόθηκαν κατόπιν απόφασης της Γενικής Συνέλευσης της εταιρίας για αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της, στις 12/5/2009 και 30/12/2011 αντίστοιχα15. Σύμφωνα με τα προσκομισθέντα στοιχεία της Πειραιώς καθώς και την Ετήσια Οικονομική Έκθεση για το 2012, κανένας μέτοχος, φυσικό ή νομικό πρόσωπο, δεν κατείχε σε ατομική βάση άμεσα ή έμμεσα ποσοστό μεγαλύτερο από 5% του συνολικού αριθμού των κοινών μετοχών της Τράπεζας Πειραιώς. Επιπλέον, η μετοχική βάση της παρουσιάζει μεγάλη διασπορά ενώ το σύνολο των κοινών μετόχων κατά τις 31/12/2012 ανερχόταν σε […] μετόχους, εκ των οποίων το 50% πρόκειται για φυσικά πρόσωπα και το έτερο 50% για νομικά. Ειδικότερα, η μετοχική σύνθεση, σύμφωνα και με την ιστοσελίδα της τράπεζας, κατά την 31η/12/2012 είχε ως εξής16: Κατηγορία Μετόχων Ιδιώτες Έλληνες Θεσμικοί Ξένοι Θεσμικοί ΤΑΙΠΕΔ Εταιρίες Ποσοστό Συνόλου Κοινών Μετοχών 50,00% 6,00% 27,00% 1,00% 17,00% 12 Βλ. Ετήσια Οικονομική Έκθεση της Πειραιώς για το 2012, που προσκομίσθηκε με το υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης. Οι εν λόγω δείκτες είναι οι: FTSE/ATHEX (Banks, Large Cap), FTSE/ATHEX-CSE Banking Index, FTSE (Greece Small Cap, RAFI All World 3000 & Developed Small, Med 100), MSCI (World Small Cap, Europe Small Cap, Greece Small Cap), Euro Stoxx (All Europe, TMI Sustainability) και S&P (Global BMI, Europe Developed BMI). 13 Βλ. Ετήσια Οικονομική Έκθεση της Πειραιώς για το 2012, που προσκομίσθηκε με το υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης. 14 Βλ. και Ετήσια Οικονομική Έκθεση της Πειραιώς για το 2012. 15 Για περαιτέρω πληροφορίες βλ. και Ετήσια Οικονομική Έκθεση της Πειραιώς για το 2012 καθώς και στην ιστοσελίδα http://www.piraeusbankgroup.com/el/investors/share/shareholder-structure. 16 Βλ. και ιστοσελίδα της Πειραιώς: http://www.piraeusbankgroup.com/el/investors/share/shareholder-structure. 5 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Στον ακόλουθο πίνακα παρουσιάζονται οι δέκα μεγαλύτεροι κάτοχοι μετοχών με δικαίωμα ψήφου της Πειραιώς, βάσει του μετοχολογίου ημερομηνίας 24/4/2013 που η ίδια προσκόμισε με απαντητική επιστολή της17. 18. Επωνυμία Μετόχου […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] Ποσοστό Συνόλου Κοινών Μετοχών […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] Σημειώνεται δε ότι με στοιχεία 22/4/2013, στη μετοχική σύνθεση της Πειραιώς, συμμετείχαν […],[…] και η […] κατά […], […] και […]. 19. Β.1.2. Διοικητικό Συμβούλιο Σύμφωνα με το άρ. 8 του Καταστατικού της Πειραιώς, η εταιρία διοικείται από Διοικητικό Συμβούλιο αποτελούμενο από εννέα έως δεκαεννέα μέλη, που είναι πάντοτε επανεκλέξιμα. Η θητεία του Διοικητικού Συμβουλίου είναι τριετής και παρατείνεται μέχρι την Τακτική Γενική Συνέλευση που συνέρχεται μετά τη λήξη της θητείας του. Το ισχύον μέχρι και τις 29/6/2015 Διοικητικό Συμβούλιο της Πειραιώς αποτελείται από τους: 20. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΙΔΙΟΤΗΤΑ Μιχάλης Σάλλας Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, Μη Εκτελεστικό Μέλος Ιάκωβος Γεωργάνας Ά Αντιπρόεδρος, Μη Εκτελεστικό Μέλος Παναγιώτης Ρουμελιώτης Αντιπρόεδρος, Μη Εκτελεστικό Μέλος Σταύρος Λεκκάκος Διευθύνων Σύμβουλος και CEO, Εκτελεστικό Μέλος Άνθιμος Θωμόπουλος Διευθύνων Σύμβουλος και Deputy CEO, Εκτελεστικό Μέλος Γεώργιος Αλεξανδρίδης Ανεξάρτητο Μη εκτελεστικό Μέλος Χριστόδουλος Αντωνιάδης Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος Χαρίκλεια Απαλαγάκη Μη Εκτελεστικό Μέλος Ευτύχιος Βασιλάκης Μη Εκτελεστικό Μέλος Στυλιανός Γκολέμης Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Ηλίας Μίλης Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος Θεόδωρος Μυλωνάς Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Σπυρίδων Παπασπύρου Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος Βασίλειος Φουρλής Μη Εκτελεστικό Μέλος 17 Βλ. υπ’ αριθμ. πρωτ. 3719/02.05.2013 απαντητική επιστολή της Πειραιώς. 6 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΙΔΙΟΤΗΤΑ Jiři Šmecj Μη Εκτελεστικό Μέλος Konstantin Yanakov Μη Εκτελεστικό Μέλος Αθανάσιος Τσούμας Ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος – εκπρόσωπος Ελληνικού Δημοσίου18 Σολομών Μπεράχας Ανεξάρτητο μη Εκτελεστικό Μέλος – εκπρόσωπος ΤΧΣ19 Αικατερίνη Μπερίτση Ανεξάρτητο μη Εκτελεστικό Μέλος – εκπρόσωπος ΤΧΣ20 21. 22. 23. 24. Κατά δήλωση της Πειραιώς, «από τα ανωτέρω πρόσωπα μόνον ο κ. Μιχαήλ Σάλλας συμμετέχει ως Μη Εκτελεστικός Πρόεδρος στο Δ.Σ. της Γενικής Τράπεζας, η οποία αποτελεί πλέον θυγατρική του Ομίλου Πειραιώς, ενώ τα λοιπά μέλη του Δ.Σ. δεν συμμετέχουν σε Διοικητικό Συμβούλιο άλλων επιχειρήσεων που ασκούν δραστηριότητες στην τραπεζική αγορά στην Ελλάδα21». Σχετικά με τη συμμετοχή εκπροσώπων του Ελληνικού Δημοσίου και του ΤΧΣ στο Διοικητικό Συμβούλιο, λεκτέα είναι τα εξής: Σύμφωνα με το άρθρο 7 του Ν. 3864/2010, το ΤΧΣ δύναται να συμμετάσχει στο μετοχικό κεφάλαιο των πιστωτικών ιδρυμάτων, στα οποία έχει χορηγήσει κεφαλαιακή ενίσχυση, μέσω αύξησης του μετοχικού τους κεφαλαίου και έκδοσης κοινών μετοχών ή υπό αίρεση μετατρέψιμων ομολογιών (contingent convertible securities), οι οποίες, κατά το άρθρο 8 του ιδίου νόμου, διατίθενται σε τρίτους εντός δύο ή πέντε ετών από τη συμμετοχή του ΤΧΣ στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου του ιδρύματος, αναλόγως της εφαρμογής ή μη αντίστοιχα του άρθρου 7α του νόμου αυτού22. Εν προκειμένω, η Πειραιώς, «μετά την αξιολόγησή της ως «βιώσιμης» από την Τράπεζα της Ελλάδος, έχει λάβει προκαταβολή κεφαλαίου ύψους €[…] δις υπό μορφή ομολόγων του EFSF από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΣΧ) σε δύο δόσεις, στα τέλη Μαΐου 2012 και Δεκεμβρίου 2012, ενώ έχει λάβει βεβαίωση δέσμευσης για €[…] δις επιπρόσθετων κεφαλαίων από το ΤΧΣ. Επίσης τον Μάρτιο 2013 έλαβε €[…] δις ομόλογα EFSF για τα στοιχεία σταθμισμένου ενεργητικού της μεταβιβαζόμενης ΑΤΕ, ενώ θα λάβει πρόσθετα €[…] εκατ. για την απόκτηση των στοιχείων των 3 κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα (CPB, Τράπεζα Κύπρου, Ελληνική) […]23». Δυνάμει του άρθρου 10 και του άρθρου 6 παρ. 9 του Ν. 3864/2010, παρέχεται στο ΤΧΣ βάσει της ως άνω (μελλοντικής, επί του παρόντος) συμμετοχής του, ειδικό δικαίωμα συμμετοχής στο ΔΣ του πιστωτικού ιδρύματος με δύο πρόσθετα μέλη, τα οποία, μεταξύ άλλων24, θα έχουν δικαίωμα αρνησικυρίας στη λήψη οποιασδήποτε απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου του πιστωτικού ιδρύματος: 18 Κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του Ν.3723/2008. Εκπρόσωπος Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας σύμφωνα με το Ν. 3864/2010. 20 Εκπρόσωπος Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας σύμφωνα με το Ν. 3864/2010. 21 Βλ. υπ ’αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης. 22 Εντός προθεσμίας πέντε ετών, εάν εφαρμόζεται το άρθρο 7α του Ν. 3864/2010, και εντός προθεσμίας δύο ετών, δυνάμενης να παραταθεί για άλλα δύο χρόνια με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, εάν δεν εφαρμόζεται το εν λόγω άρθρο (βλ. άρθρο 8 Ν. 3864/ 2010). 23 Βλ. και υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης. 24 Επιπλέον, οι εκπρόσωποι του ΤΧΣ στο ΔΣ των πιστωτικών ιδρυμάτων θα έχουν το δικαίωμα α) να ζητούν τη σύγκληση της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων εντός των προθεσμιών που προβλέπονται στην παράγραφο 2 19 7 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ α) σχετικής με τη διανομή μερισμάτων και την πολιτική παροχών προς τον Πρόεδρο, τον Διευθύνοντα Σύμβουλο και τα λοιπά μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, καθώς και τους γενικούς διευθυντές και τους αναπληρωτές τους, ή β) εφόσον η υπό συζήτηση απόφαση δύναται να θέσει σε κίνδυνο τα συμφέροντα των καταθετών ή να επηρεάσει σοβαρά τη ρευστότητα ή τη φερεγγυότητα ή την εν γένει συνετή και εύρυθμη λειτουργία του πιστωτικού ιδρύματος (όπως επιχειρηματική στρατηγική, διαχείριση στοιχείων ενεργητικού − παθητικού κ.λπ.). 25. Πέραν των ανωτέρω, δυνάμει των διατάξεων του Ν. 3723/2008 παρέχεται στο ελληνικό Δημόσιο δικαίωμα διορισμού ενός μέλους στο ΔΣ των πιστωτικών ιδρυμάτων, το οποίο διαθέτει μεταξύ άλλων:  «δικαίωμα ψήφου στη Γενική Συνέλευση των προνομιούχων μετόχων στις περιπτώσεις που ορίζει ο κ.ν. 2190/1920,  δικαίωμα συμμετοχής στο Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας, μέσω ενός εκπροσώπου του, που ορίζεται ως πρόσθετο μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, [….]  δικαίωμα παράστασης στη Γενική Συνέλευση των κοινών μετόχων της Τράπεζας και δικαίωμα αρνησικυρίας του εν λόγω ορισθέντος ως πρόσθετου μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου, κατά τη συζήτηση και τη λήψη απόφασης για τα ίδια ως άνω θέματα,  δικαίωμα […] ελεύθερης πρόσβασης στα βιβλία και στοιχεία της Τράπεζας για τους σκοπούς του Ν. 3723/2008,  δικαίωμα προνομιακής ικανοποίησης από το προϊόν εκκαθάρισης έναντι όλων των άλλων μετόχων, σε περίπτωση που η Τράπεζα τεθεί σε εκκαθάριση»25, 26. 26. Όπως παρουσιάστηκε και στον ανωτέρω πίνακα, ως εκπρόσωπος του Ελληνικού Δημοσίου στο ΔΣ της Πειραιώς κατ’ εφαρμογή του Ν. 3723/2008 τοποθετήθηκε ο κ. Αθ. Τσούμας. 27. Η προπεριγραφείσα ex lege συμμετοχή του ΤΧΣ και του ελληνικού Δημοσίου έχει έκτακτο χαρακτήρα27. Στόχοι των ως άνω χορηγούμενων δικαιωμάτων είναι, κατά το Ν. 3864/201028, η διατήρηση της σταθερότητας του ελληνικού τραπεζικού συστήματος μέσω της ενίσχυσης της κεφαλαιακής επάρκειας των πιστωτικών ιδρυμάτων, κατά δε το Ν. 3723/2008, η προστασία του δημοσίου συμφέροντος μέσω της αποτελεσματικής εποπτείας εφαρμογής των μέτρων ενίσχυσης των πιστωτικών ιδρυμάτων29, 30. Εξ όλων των ανωτέρω του άρθρου 7 του ως άνω νόμου, β) να ζητούν την αναβολή επί τρεις

(3)εργάσιμες ημέρες της συνεδρίασης του ΔΣ του πιστωτικού ιδρύματος, έως το πέρας της συνεδρίασης του ΔΣ του πιστωτικού ιδρύματος, προκειμένου να λάβουν οδηγίες από το Διοικητικό Συμβούλιο του Ταμείου, το οποίο διαβουλεύεται για το σκοπό αυτόν με την Τράπεζα της Ελλάδος, γ) να ζητούν τη σύγκληση του ΔΣ και δ) να εγκρίνουν τον Οικονομικό Διευθυντή. 25 Βλ άρθρο 1 παρ. 3 εδ. γ΄ του Ν. 3723/2008, όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 19 παρ. 2 του Ν. 3965/2011 (βλ. και άρθρο 27 του Ενιαίου Κειμένου Κωδικοποιημένου Καταστατικού της Πειραιώς στο οποίο έχουν ενσωματωθεί οι σχετικές προβλέψεις του ως άνω Νόμου). 26 Σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 1 του ν. 3723/2008, όπως ισχύει τροποποιηθέν εκ του άρθρου 39 παρ. 1 του ν. 3844/2010, οι προνομιούχες μετοχές πιστωτικών ιδρυμάτων που αναλήφθηκαν από το Ελληνικό Δημόσιο σε εφαρμογή του ως άνω νόμου εξαγοράζονται από την τράπεζα εντός πέντε ετών. 27 Σημειώνεται παρεμπιπτόντως ότι τα εδώ περιγραφόμενα δικαιώματα του ΤΧΣ δεν συνδέονται με την υπό κρίση πράξη συγκέντρωσης. Το ίδιο ισχύει και αναφορικά με την συμμετοχή του Δημοσίου σύμφωνα με τον νόμο 3723/
  1. 28 Πρβλ. άρθρο 2 του ν. 3864/2010 και σχετική Αιτιολογική Έκθεση. 29 Πρβλ. και Αιτιολογική Έκθεση σελ 5 του ν. 3965/2011 ο οποίος τροποποίησε το ν.3723/
  2. 8 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συνάγεται το συμπέρασμα ότι το πεδίο άσκησης των υπό εξέταση δικαιωμάτων είναι περιορισμένο (όπως δε προβλέπεται ρητά στην παρ. 3 του άρθρου 10 Ν. 3864/2010, «[κ]ατά την άσκηση των δικαιωμάτων του, ο εκπρόσωπος του Ταμείου στο Γενικό Συμβούλιο, λαμβάνει υπόψη του την επιχειρηματική αυτονομία του πιστωτικού ιδρύματος») και σχετίζεται με αποφάσεις των οργάνων των τραπεζών που ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο τη φερεγγυότητα και τη χρηματοοικονομική τους σταθερότητα, και κατ’ επέκταση το δημόσιο συμφέρον
  3. Β.1.
  4. Συμμετοχή της Πειραιώς σε άλλες τράπεζες ή θυγατρικές αυτών
  5. Η συμμετοχή της Πειραιώς και των θυγατρικών της σε άλλα πιστωτικά ιδρύματα ή θυγατρικές εταιρίες αυτών στην Ελλάδα έχει ως εξής32: Επωνυμία Ποσοστό συμμετοχής Πειραιώς ή θυγατρικών της […] […] […] […] Β.1.
  6. Συμφωνίες συνεργασίας Πειραιώς με λοιπά πιστωτικά ιδρύματα 30 Ιδίως ως προς το Ν.3723/2008 πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι προβλεπόμενες αυστηρές διαδικαστικές προϋποθέσεις για την άσκηση του δικαιώματος αρνησικυρίας του Δημοσίου (απαιτείται προηγούμενη απόφαση του Υπουργού Οικονομικών άρθρο 1 παρ.3 εδ.3 ν.3723/2008, όπως ισχύει). 31 Βλ. και Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ. 53, όπου προβλέπεται ότι «Πάντως, τα προνόμια που ασκεί το κράτος ως δημόσια αρχή και όχι ως μέτοχος, εφόσον περιορίζονται στην προστασία του δημόσιου συμφέροντος, δεν συνιστούν έλεγχο κατά την έννοια του κανονισμού συγκεντρώσεων, στον βαθμό που δεν έχουν ως αντικείμενο ούτε ως αποτέλεσμα τον εκ μέρους του κράτους καθοριστικό επηρεασμό των δραστηριοτήτων της επιχείρησης», καθώς και απόφαση της ΕΕ M.493 Tractebel/Distrigaz (II), σκ. 11 επ. στην οποία έγινε δεκτό ότι η κατ’ εξαίρεση άσκηση των δικαιωμάτων αρνησικυρίας του κράτους: α) σε στρατηγικές αποφάσεις που αφορούσαν μόνο το δημόσιο συμφέρον και β) στα επενδυτικά σχέδια και στον προϋπολογισμό της υπό απόκτηση εταιρίας μόνο στο βαθμό που μπορούσε να προκύψει κάποια αντίθεση με την ενεργειακή πολιτική του κράτους δεν συνεπαγόταν άσκηση κοινού ελέγχου στην εν λόγω επιχείρηση, καθώς οι μέτοχοι αυτής διατηρούσαν την επιχειρηματική τους αυτονομία στα εταιρικά όργανα. Βλ και απόφαση M.116 KELT / AMERICAN EXPRESS, σκ.
  7. Στην προκείμενη υπόθεση, έγινε δεκτό ότι η αναγκαιότητα αναδιάρθρωσης μίας επιχείρησης δεν συνεπάγεται απόκτηση ελέγχου παρά μόνο εάν η αποκτώσα επιχείρηση αποκτά δικαιώματα ελέγχου επί των στρατηγικών εμπορικών αποφάσεων μίας επιχείρησης και μάλιστα σε μακροχρόνιο επίπεδο. Βλ. επίσης απόφαση M.625 Nordic Capital / Transpool, σκ.17, όπου έγινε δεκτό ότι οι μακροχρόνιες επενδύσεις της αποκτώσας επιχείρησης (σε συνδυασμό με την δυνατότητα συμμετοχής στο δ.σ. της εταιρίας κατά τρόπο να μπορεί να εμποδίσει την λήψη στρατηγικών εμπορικών αποφάσεων της εταιρίας) δεικνύουν ότι η δομή που θα δημιουργηθεί στην αποκτώμενη μετά την συγκέντρωση θα είναι μόνιμη και μακροχρόνια. Στην εν λόγω υπόθεση, επρόκειτο κυρίως για επένδυση σε αγορά αεροσκαφών που είχε ορίζοντα περίπου 35 ετών. Βλ. τέλος αποφάσεις M.697 Lockheed Martin / Loral Corporation, σκ.6-8, και M.258 CCIE / GTE, σκ.8-
  8. Στις υποθέσεις αυτές κρίθηκε ότι οι υποχρεώσεις παροχής ορισμένων υπηρεσιών από μία αποκτώσα επιχείρηση δεν συνεπάγεται απόκτηση ελέγχου στην αποκτώμενη στην περίπτωση που η δυνατότητα επηρεασμού από την πρώτη των αποφάσεων των εταιρικών οργάνων της δεύτερης (του δ.σ. και της γ.σ.) είναι περιορισμένη. 32 Βλ. υπ’ αριθμ. πρωτ. 3719/02.05.2013 απαντητική επιστολή της Πειραιώς. 9 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  13. Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα και τις απαντητικές επιστολές των σχετικά ερωτηθέντων λοιπών πιστωτικών ιδρυμάτων, η συνεργασία της Πειραιώς με τους ανταγωνιστές της αφορά κατά βάση σε συμφωνίες για συναλλαγές μέσω του διατραπεζικού συστήματος ΔΙΑΣ. Επίσης, η θυγατρική της Πειραιώς, Γενική Τράπεζα, τηρεί με τη […] συμφωνία για την από μέρους της πρώτης παροχής υπηρεσιών εκκαθάρισης συναλλαγών και θεματοφυλακής σχετικά με τις συναλλαγές πελατών της δεύτερης σε μετοχές εξωτερικού. Επίσης, με την ίδια τράπεζα, η γνωστοποιούσα τηρεί συμφωνία για την εξυπηρέτηση των πιστωτικών καρτών […] μέσω των τερματικών μηχανημάτων POS της
  14. Συνεργασία ως προς την αποδοχή καρτών τηρεί και με την […] αναφορικά με «τη χρήση της ηλεκτρονικής πλατφόρμας με την ονομασία «ΠΕΙΡΑΙΩΣ PAYCENTER» για την πραγματοποίηση συναλλαγών με κάρτες από επιχειρήσεις που συνεργάζονται με την […] για την αποδοχή καρτών» και «για την πραγματοποίηση συναλλαγών με δόσεις από επιχειρήσεις που συνεργάζονται με την […]» για την αποδοχή καρτών εκδόσεως της Πειραιώς
  15. Πέρα από τις συμφωνίες για συναλλαγές μέσω του συστήματος ΔΙΑΣ, ο Όμιλος Πειραιώς τηρεί συμφωνίες συνεργασίας με τις […] και […] σχετικά με υπηρεσίες θεματοφυλακής και τήρησης λογαριασμών nostro σε διάφορα νομίσματα για σκοπούς συναλλαγών Treasury
  16. Τέλος, η […] αναφέρει ότι η σχέση της με την Πειραιώς αφορά στην αγορά επιχειρηματικής τραπεζικής και σε επίπεδο υπηρεσιών εμπορίου (έκδοση εγγυητικών επιστολών) καθώς και σε βασικές εργασίες διαχείρισης διαθεσίμων (διαπραγμάτευση ομολόγων και συναλλάγματος)
  17. Β.1.
  18. Όμιλος Πειραιώς
  20. Η γνωστοποιούσα ηγείται ενός ισχυρού Ομίλου επιχειρήσεων με δραστηριότητα εντός και εκτός Ελλάδος καλύπτοντας «όλο το φάσμα του χρηματοπιστωτικού τομέα και σε άλλους τομείς παροχής υπηρεσιών, με έμφαση στους εξής κλάδους: τραπεζική αγορά, παροχή χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, χρηματιστηριακές εργασίες, διαχείριση αμοιβαίων κεφαλαίων, πρακτορειακές εργασίες ασφαλίσεων, αγορά χρηματοδοτικής και λειτουργικής μίσθωσης, παροχή υπηρεσιών επιχειρηματικών συμμετοχών, αγορά και προεξόφληση επιχειρηματικών απαιτήσεων (factoring), διαχείριση ακινήτων, ανταλλακτήρια συναλλάγματος, αξιολόγηση και είσπραξη εμπορικών απαιτήσεων, διαχείριση ΒΙΠΕ, τεχνικές και κατασκευαστικές εταιρείες, τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες37». Υπενθυμίζεται, δε, ότι η Πειραιώς κατά το προηγούμενο έτος έχει αποκτήσει αφενός το υγιές τμήμα της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος38 και αφετέρου τη Γενική Τράπεζα39 επιτυγχάνοντας σημαντική αύξηση του δικτύου και του μεγέθους της. Σχετικά με τις εν λόγω ενέργειες και τα αποτελέσματα αυτών, όπως αναφέρεται στην Ετήσια Οικονομική 33 Βλ. σχετικά και υπ’ αριθμ. πρωτ. […] Βλ. σχετικά υπ’ αριθμ. πρωτ. […]. 35 Βλ. σχετικά υπ’ αριθμ. πρωτ. […]. 36 Βλ. σχετικά υπ ’αριθμ. πρωτ. […]. 34 37 Βλ. υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης συγκέντρωσης. Βλ. Απόφαση ΕΑ 549/VII/2012 39 Βλ. Απόφαση ΕΑ 553/VII/2012 38 10 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Έκθεση για το 2012, «[η] Τράπεζα Πειραιώς, παρότι έχει επηρεαστεί δυσμενώς από τη διεθνή και ελληνική οικονομική κρίση, έχει προβεί τον τελευταίο χρόνο σε μια σειρά σημαντικών επιχειρηματικών ενεργειών που την έχουν αναδείξει, όχι μόνο ως μια βιώσιμη και συστημική τράπεζα, αλλά και ως ένα πιστωτικό ίδρυμα που μπορεί να ξεπερνάει ιδιαίτερα αντίξοες οικονομικές συνθήκες και να αναδεικνύεται ισχυρότερο. Βασικό μέλημα της Τράπεζας Πειραιώς θα συνεχίσει να είναι η στήριξη της ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας προς όφελος όλων των κοινωνικών εταίρων (πελατών, υπαλλήλων, μετόχων και εν γένει της κοινωνίας)40». Β.1.
  21. Κύκλος εργασιών
  22. Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, ο υπολογισθείς κατ’ άρθ. 10 του ν. 3959/2011 κύκλος εργασιών για τη χρήση 2012 του Ομίλου Πειραιώς βάσει των εργασιών της στην Ελλάδα ανήλθε σε ποσό € […]., ενώ ο παγκόσμιος κύκλος εργασιών του Ομίλου ανήλθε, κατά την ίδια περίοδο, σε ποσό €[…].
  23. Β.
  24. «MILLENNIUM BANK»42
  26. Η τράπεζα με την επωνυμία Millennium Bank αποτελεί 100% θυγατρική της εταιρίας επενδύσεων Banco Commercial Português Investment BV η οποία είναι, με τη σειρά της, θυγατρική της Banco Commercial Português SA. Η τράπεζα εδρεύει στην Καλλιθέα Αττικής (Λ. Συγγρού 182) και δραστηριοποιείται αποκλειστικά και μόνο στην Ελλάδα από το
  27. Οι δραστηριότητες της Millennium αφορούν πρωτίστως σε αμιγώς τραπεζικές και χρηματοοικονομικές εργασίες καθώς, όπως αναφέρεται και στο υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης, «η Millennium αποτελεί χρηματοπιστωτικό ίδρυμα, το οποίο παρέχει τραπεζικές υπηρεσίες, υπηρεσίες προεξόφλησης επιχειρηματικών απαιτήσεων, υπηρεσίες χρηματοδοτικής μίσθωσης, υπηρεσίες ασφαλιστικής πρακτόρευσης και υπηρεσίες αναφορικά με την διαχείριση αμοιβαίων κεφαλαίων». Τα υποκαταστήματά της στην Ελλάδα δεν ξεπερνούν τα […] ενώ η παρουσία της καλύπτει την πλειοψηφία αλλά όχι το σύνολο των νομών της ελληνικής επικράτειας44,
  28. Β.2.
  29. Διοικητικό Συμβούλιο
  30. Σύμφωνα με το άρ. 11 του Καταστατικού της Millennium, το Διοικητικό Συμβούλιο απαρτίζεται από τρεις έως έντεκα Συμβούλους, μετόχους ή μη της Τράπεζας, εκλεγομένους 40 Βλ. Ετήσια Οικονομική Έκθεση της Πειραιώς για το 2012, που προσκομίσθηκε με το υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης. 41 Βλέπε σχετικά το υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης. Σημειώνεται ότι στον κύκλο εργασιών έχουν συμπεριληφθεί το υγιές κομμάτι της ΑΤΕ από 27/7/2012 και η Γενική Τράπεζα από 14/12/
  31. 42 http://www.millenniumbank.gr/. 43 Βλ. και υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης. 44 Σύμφωνα με το υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης, με στοιχεία ημερομηνίας 31/12/2012 η Millennium διαθέτει […] υποκαταστήματα στην Ελλάδα. 45 Ειδικότερα, σύμφωνα με τα προσκομισθέντα στοιχεία με το υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης, η Millennium δεν διαθέτει υποκαταστήματα στους νομούς […], […], […], […], […], […], […], […], […], […] και […] 11 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ από τη Γενική Συνέλευση για τριετή ανανεώσιμη θητεία. Η θητεία του Διοικητικού Συμβουλίου δύναται να παραταθεί αλλά όχι πέραν των τεσσάρων ετών. Το ισχύον Διοικητικό Συμβούλιο αποτελείται από 7 μέλη και η θητεία του λήγει «κατά την τακτική Γενική Συνέλευση των μετόχων της Τραπέζης [ενν. Millennium] η οποία θα συνέλθει εντός του έτους 2014, δηλαδή το αργότερο μέχρι την 30η Ιουνίου 201446». Η σύνθεσή του έχει ως εξής: ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΜΕΛΟΥΣ Nelson Ricardo Bessa Machado Πρόεδρος Μη Εκτελεστικό Μέλος Δημήτριος Γ. Ρωμοσιός Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος Jorge Octávio Neto dos Santos Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος Rui Pedro Da Conceição Coimbra Fernades Σύμβουλος, Μη Εκτελεστικό Μέλος Luís Maria França de Castro Pereira Coutinho Σύμβουλος, Μη Εκτελεστικό Μέλος Rui Nelson Moreira de Carvalho Maximino Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος Ιωάννης Μαλεσόβας Εκτελεστικό Μέλος
  32. Όπως επισημαίνεται δε στο υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης, «τα ανωτέρω πρόσωπα δεν συμμετέχουν σε Διοικητικό Συμβούλιο άλλων επιχειρήσεων που ασκούν δραστηριότητες στην τραπεζική αγορά στην Ελλάδα». Β.2.
  33. Συμφωνίες συνεργασίας Millennium με λοιπά πιστωτικά ιδρύματα
  34. Από τις απαντήσεις των σχετικά ερωτηθέντων πιστωτικών ιδρυμάτων, οι συμφωνίες συνεργασίας της Millennium με τις ανταγωνίστριες τράπεζες περιορίζονται στις συναλλαγές μέσω του συστήματος ΔΙΑΣ και μεταφορές πιστώσεων
  35. Β.2.
  36. Θυγατρικές εταιρίες που συμμεταβιβάζονται στην Πειραιώς
  37. Σύμφωνα με την Ετήσια Οικονομική Έκθεση της Millennium για το 2012, καθώς και το υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης, θυγατρικές της Millennium, οι οποίες περιλαμβάνονται στις μεταβιβαζόμενες στην Πειραιώς εταιρίες, είναι οι: Millennium ΑΕΔΑΚ, και η Millennium Fin ΑΕ. Β.2.
  38. Κύκλος Εργασιών
  39. Ο υπολογισθείς κατ’ άρθ. 10 του ν. 3959/2011 κύκλος εργασιών του Ομίλου της Millennium για την οικονομική χρήση 2012 ανήλθε σε €[…]εκ. προερχόμενο εξ’ ολοκλήρου από τη δραστηριοποίησή της στην ελληνική επικράτεια. Γ. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Γ.
  40. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟ ΚΡΙΣΗ ΠΡΑΞΗΣ 46 47 Βλ. σχετικά απόσπασμα απόσπασμα […]. Βλ. ενδεικτικά και απαντητικές επιστολές των: […], […], […], […] και […]. 12 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  43. Κατά το άρθρο 5
(2)του ν. 3959/2011, συγκέντρωση επιχειρήσεων πραγματοποιείται όταν προκύπτει μόνιμη μεταβολή του ελέγχου, μεταξύ άλλων, στην περίπτωση κατά την οποία ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ελέγχουν ήδη τουλάχιστον μία επιχείρηση, ή μία ή περισσότερες επιχειρήσεις, αποκτούν άμεσα ή έμμεσα τον έλεγχο του συνόλου ή τμημάτων μιας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων, με την αγορά τίτλων ή στοιχείων του ενεργητικού, με σύμβαση ή με άλλο τρόπο. Η γενική ρήτρα του εν λόγω άρθρου συγκεκριμενοποιείται έτι περαιτέρω με τις παραγράφους 3 και 4 του προαναφερόμενου άρθρου, που ορίζουν την έννοια του ελέγχου κατά τις ανωτέρω διατάξεις -έλεγχο συνιστά η δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη δραστηριότητα μιας επιχείρησης-, τα μέσα απόκτησης ελέγχου - ο έλεγχος απορρέει από δικαιώματα ή συμβάσεις που παρέχουν τη δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη σύνθεση, στις συσκέψεις ή στις αποφάσεις των οργάνων μιας επιχείρησης, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών πραγματικών ή νομικών συνθηκών - και τα πρόσωπα που αποκτούν τον έλεγχο. Σε αυτό το πλαίσιο, συγκέντρωση πραγματοποιείται και στην περίπτωση απόκτησης ελέγχου επί των στοιχείων ενεργητικού, που αποτελούν το σύνολο ή τμήμα μιας επιχείρησης, δηλαδή μιας επιχειρηματικής δραστηριότητας με παρουσία στην αγορά της οποίας μπορεί να προσδιοριστεί σαφώς ο κύκλος εργασιών48. Εν προκειμένω, η εταιρεία BCP BV ασκεί κατά το χρόνο εξέτασης της παρούσας συγκέντρωσης αποκλειστικό έλεγχο επί της Millennium, καθώς κατέχει άμεσα την πλειοψηφία των μετοχών μετά δικαιωμάτων ψήφου επί της θυγατρικής της επιχείρησης, η οποία και κατέχει το σύνολο των μετοχών της εξαγοραζόμενης επιχείρησης. Η σκοπούμενη εξαγορά του συνόλου (πλην μίας) των κοινών μετοχών μετά δικαιωμάτων ψήφου από την Πειραιώς θα επιφέρει μόνιμη μεταβολή του de jure ασκούμενου ελέγχου από την BCP BV στον Όμιλο Πειραιώς και συνεπώς συνιστά συγκέντρωση επιχειρήσεων κατά την έννοια του άρθρου 5 παρ. 2 εδ. β΄ του ν. 3959/2011, καθώς πραγματοποιείται μέσω της αγοράς τίτλων που αντιπροσωπεύουν το σύνολο του μετοχικού κεφαλαίου μίας επιχείρησης. Η παρακράτηση κυριότητας επί μίας
(1)μόνο μετοχής από την BCP BV για μεταβατικό χρονικό διάστημα που δεν ξεπερνά τους 18 μήνες49 μετά την ολοκλήρωση της υπό εξέταση πράξης συγκέντρωσης δεν μεταβάλλει το είδος του ελέγχου (καθώς μέσω της εν λόγω μετοχής η BCP BV δεν διατηρεί κάποια ειδικά προνόμια ή δικαιώματα ως μέτοχος που θα της επέτρεπαν να συνεχίσει να επηρεάζει καθοριστικά τη λειτουργία της Millennium) και δεν ασκεί ουδεμία ουσιώδη επίδραση στην αξιολόγηση της γνωστοποιηθείσας συναλλαγής. Η υπό εξέταση πράξη συγκέντρωσης εκτιμάται από πλευράς επηρεασμού των συνθηκών ανταγωνισμού σε εκάστη ορισθείσα σχετική αγορά, λαμβανομένων υπόψη των πραγματικών και νομικών δεδομένων που ισχύουν στο χρόνο της εν λόγω γνωστοποίησης. 48 Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση της Επιτροπής για θέματα δικαιοδοσίας βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων, ΕΕ2008, C95, σ.1 (στο εξής: Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση), παρ. 24, με παραπομπή σε σχετική νομολογία. Βλ. σχετικά αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (στο εξής και: Ε.Επ.) Μ.3867, Vattenfall/Elsam της 22-12-2005, σκ. 8, Μ.2857, ECS/IEH της 23-12-2002, σκ. 7-9. 49 Σχετ. Τμήμα 1 σελ.4 του υποβληθέντος υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 εντύπου γνωστοποίησης. 13 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Γ.2. ΕΞΕΤΑΣΗ ΠΑΡΑΛΛΗΛΩΝ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ 47. 48. 49. 50. Υπό τον όρο «παράλληλες συγκεντρώσεις» νοείται η κατάσταση που δημιουργείται όταν δύο ή περισσότερες συγκεντρώσεις επιχειρήσεων, που επηρεάζουν την ίδια αγορά, γνωστοποιούνται ταυτόχρονα ή σε σχετικά κοντινό χρονικό διάστημα, οδηγώντας σε μία «αλληλοκαλυπτόμενη» περίοδο αξιολόγησης από την αρμόδια αρχή ανταγωνισμού. Το ζήτημα που ανακύπτει είναι πώς θα πρέπει να αντιμετωπιστούν αυτές οι δύο (ή περισσότερες) συγκεντρώσεις από πλευράς ελέγχου επηρεασμού του αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην εξεταζόμενη αγορά. Η κρατούσα πρακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής50 και της Επιτροπής Ανταγωνισμού51 στις περιπτώσεις παράλληλων συγκεντρώσεων υιοθετεί την αρχή της χρονικής προτεραιότητας, βάσει της οποίας αξιολογείται η χρονικά προηγούμενη γνωστοποιηθείσα πράξη συγκέντρωσης στη βάση των δικών της πραγματικών και νομικών περιστατικών, και χωρίς να ληφθεί υπόψη η επόμενη (χρονικά) γνωστοποιηθείσα πράξη, ενώ η δεύτερη (πράξη) αξιολογείται υπό το πρίσμα της δομικής αλλαγής της αγοράς που προκλήθηκε από την πρώτη. Εν προκειμένω, μετά την υποβολή της υπό αξιολόγηση γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης η ΕΑ έλαβε την από 25.4.2013 πράξη γνωστοποίησης (αρ.πρωτ.3578/25.4.2013) από την ίδια γνωστοποιούσα επιχείρηση (ΠΕΙΡΑΙΩΣ) για την απόκτηση στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της ελληνικής δραστηριότητας των «ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΥΠΡΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Λτδ», «CYPRUS POPULAR BANK PUBLIC CO LTD» και «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΙΜΙΤΕΔ» που καλύπτει μεταξύ άλλων και τις σχετικές αγορές στις οποίες δραστηριοποιούνται τα συμμετέχοντα μέρη στην παρούσα υπό αξιολόγηση συγκέντρωση. Σημειώνεται ότι προηγουμένως η ΠΕΙΡΑΙΩΣ (αποκτώσα επιχείρηση στην εν λόγω συναλλαγή) με την υπ’αρ.πρωτ.76/25.3.2013 επιστολή της αιτήθηκε τη χορήγηση παρέκκλισης από τις υποχρεώσεις της για αναστολή της πραγματοποίησης της 50 Μέχρι το 2007 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εφήρμοζε τη μέθοδο της συνδυαστικής προσέγγισης, ήτοι της αξιολόγησης των γνωστοποιηθεισών πράξεων με γνώμονα τις αλλαγές που θα επιφέρει στη σχετική αγορά εκάστη πράξη συγκέντρωσης (σχετικές αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής M. 1016-Price Waterhouse/Coopers & Lybrand, M.1044-KPMG/Ernst& Young, M.2389-Shell/DEA, M.2533-BP/EON). Από το 2007 και έπειτα, η Επιτροπή υιοθέτησε την αρχή της χρονικής προτεραιότητας αιτιολογώντας την στροφή της στη βάση του ότι είναι έμφυτο στο σύστημα του Κανονισμού ελέγχου των συγκεντρώσεων ότι ένα μέρος που γνωστοποιεί πρώτο μία συγκέντρωση που αξιολογούμενη κατ’ουσίαν επί των δικών της δεδομένων δεν προκαλεί αμφιβολίες για σημαντική παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην κοινή αγορά ή σε σημαντικό τμήμα αυτής, δικαιούται να αξιολογηθεί η προτεινόμενη συναλλαγή ως συμβατή με την κοινή αγορά μέσα στα προβλεπόμενα χρονικά όρια. Η αρχή αυτή επιβεβαιώνεται και από το Γενικό Δικαστήριο σε σχετικές υποθέσεις (ΓενΔικ. Τ-2/93 AirFrance κατά Επιτροπής, Συλλ.1994 ΙΙ-327, σκ.70-72, Γεν.Δικ.T-374/00, Verband der freien Rohrwerke κ.α κατά Επιτροπής, Συλλ.ΙΙ-2275, σκ.170 και Γεν.Δικ.T-342/99 Airtours κατά Επιτροπής, Συλλ.ΙΙ-2585, σκ.82). Στις πρόσφατες αποφάσεις της, η Επιτροπή έχει αξιολογήσει παράλληλες συγκεντρώσεις επιχειρήσεων, εφαρμόζοντας την αρχή της χρονικής προτεραιότητας (Μ.4601KarstadtQuelle/MyTravel, σκ.50, M.4601-Tui/First Choice, Μ.4854-TOMTOM/TELEATLAS, M.4942Nokia/Navteq, Μ.5403- Lufthansa/BMI, M.5440- Lufthansa/Austrian Airlines), ενώ στις τελευταίες της αποφάσεις Μ.6214-Seagate Technology/HDD Business of Samsung Electronics και Μ.6203-Western Digital Ireland/Viviti Technologies εφήρμοσε την ως άνω αρχή με γνώμονα την ημερομηνία γνωστοποίησης (notification date) προσανατολιζόμενη σε ένα ακόμη αυστηρότερο κριτήριο σε σχέση με την παράλληλη αξιολόγηση των δύο συναλλαγών. 51 Βλ. πρόσφατες αποφάσεις ΕΑ επί συγκεντρώσεων στον τραπεζικό κλάδο. 14 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 51. 52. 53. συγκέντρωσης, έως την έκδοση «μίας από τις αποφάσεις που προβλέπονται στο άρθρο 8 του ως άνω νόμου», σύμφωνα με την παρ.3 του άρθρου 9 του ν.3959/2011. Η γνωστοποιούσα ΠΕΙΡΑΙΩΣ δικαιολόγησε το αίτημά της για χορήγηση παρέκκλισης στη βάση ότι «[…]». Η Επιτροπή Ανταγωνισμού με την υπ’αρ.564/VII/2013 απόφασή της52 επέτρεψε, επί τη βάσει του ως άνω υποβληθέντος αιτήματος της ΠΕΙΡΑΙΩΣ την κατά παρέκκλιση, βάσει του άρθρου 9 παρ. 3 του ν. 3959/2011, πραγματοποίηση της συγκέντρωσης που αφορά στην απόκτηση από την αιτούσα επιλεγµένων στοιχείων ενεργητικού και παθητικού στην Ελλάδα των ως προαναφερομένων πιστωτικών ιδρυµάτων, πριν από την έκδοση σχετικής εγκριτικής απόφασης της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι αναφορικά με την ως άνω συγκέντρωση οι προβλεπόμενες προθεσμίες των παραγράφων 3,4,5 και 6 του άρθρου 8 του ν.3959/2011 έχουν παραταθεί για χρονικό διάστημα 45 ημερών με τη συναίνεση της γνωστοποιούσας επιχείρησης53, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 8 παρ.11 περ. α΄ του ν.3959/2011. Συνεπώς η διαδικασία αξιολόγησης της δεύτερης χρονικά υποβληθείσης πράξης γνωστοποίησης συγκέντρωσης έχει παραταθεί. Ενόψει των ανωτέρω, και με γνώμονα την κρατούσα πρακτική και νομολογία για την αντιμετώπιση του ζητήματος των παράλληλων γνωστοποιήσεων, η γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση θα εκτιμηθεί από πλευράς επηρεασμού των συνθηκών ανταγωνισμού σε εκάστη σχετική αγορά, λαμβανομένων υπόψη των πραγματικών και νομικών δεδομένων που ισχύουν στο χρόνο αξιολόγησης της εν λόγω γνωστοποίησης. Γ.3. ΕΜΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΗΚΟΥΣΑ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ 54. 55. Η υπό εξέταση συγκέντρωση υπόκειται σε προηγούμενη γνωστοποίηση, δεδομένου ότι, σύμφωνα με τα προσκομισθέντα από τη γνωστοποιούσα στοιχεία, πληρούνται τα κριτήρια του άρθρου 6 παρ.1 του ν. 3959/2011, όπως ισχύει. Η εθνική διάσταση της εξεταζόμενης συγκέντρωσης προκύπτει σύμφωνα με το νόμο από τον προσδιορισμό του κύκλου εργασιών όλων των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων54. Σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 139/2004 άρθρο 1 παράγραφος 2, μία συγκέντρωση έχει κοινοτική διάσταση όταν: α) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν παγκοσμίως όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπερβαίνει τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ και β) δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, κάθε μία χωριστά, εντός της Κοινότητας, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 250 εκατομμυρίων ευρώ, εκτός εάν κάθε μία από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιεί άνω των δύο τρίτων του συνολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών της σε ένα και το αυτό κράτος μέλος. 52 Βλ. σχετ. Δελτίο Τύπου της 26.3.2013 αναρτημένο στην ιστοσελίδα της ΕΑ. Βλ. σχετ επιστολές υπ’αρ.πρωτ.3610/26.4.2013 και 3663/29.4.2013. 54 Για τον ορισμό της συμμετέχουσας επιχείρησης βλέπε άρθρα 5, 6 και 10 ν. 3959/2011, όπως ισχύει, καθώς και σχετική νομολογία της Επιτροπής Ανταγωνισμού (www.epant.
  1. gr)και επικουρικά τη σχετική Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. 53 15 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 56. Κατά τη γνωστοποιούσα, όσον αφορά στις συμμετέχουσες στη συγκέντρωση ΠΕΙΡΑΙΩΣ και Millennium, οι κάτωθι Κύκλοι Εργασιών πραγματοποιήθηκαν ως προς την εθνική και παγκόσμια διάσταση για το τελευταίο οικονομικό έτος: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΧΡΗΣΗ 2012 (σε εκ €) 57. 58. 59. 60. Όμιλος Εθνικός κ.ε. Παγκόσμιος κ.ε. Πειραιώς […] […] Millennium […] […] Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, κατά την εκτίμηση του Εισηγητή, αλλά και κατά δήλωση της γνωστοποιούσας55 η υπό κρίση πράξη δεν έχει ενωσιακή διάσταση56. Περαιτέρω, η υπό εξέταση συγκέντρωση γνωστοποιήθηκε προσηκόντως κατά την παράγραφο 3 εδ. β΄ του άρθρου 6 του ν. 3959/2011, και εμπροθέσμως κατά τις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 6 του ν. 3959/2011. Συγκεκριμένα, η υπόχρεη προς γνωστοποίηση επιχείρηση ΠΕΙΡΑΙΩΣ γνωστοποίησε στην Ε.Α. στις 22.04.2013 (αρ. πρωτ. 3450) την από 21.04.2013 σύμβαση αγοραπωλησίας μετοχών μεταξύ της BCP, της BCP BV και της ΠΕΙΡΑΙΩΣ, ως αφετηρία δε της προθεσμίας των 30 ημερών λογίζεται η ημερομηνία υπογραφής της ως άνω Σύμβασης Μεταβίβασης, ήτοι η 21.04.2013. Εξάλλου, η γνωστοποιούσα ΠΕΙΡΑΙΩΣ κοινοποίησε στην Ε.Α. αντίτυπο του φύλλου της ημερήσιας οικονομικής εφημερίδας πανελλαδικής κυκλοφορίας «ΗΜΕΡΗΣΙΑ» της 24.04.2013, στο οποίο δημοσίευσε την υπό κρίση πράξη, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 6 παρ. 6 ν. 3959/2011 και την Απόφαση Ε.Α. με αριθ. 305/V/2006, σχετικά με τον καθορισμό του ειδικότερου περιεχομένου της δημοσίευσης των συγκεντρώσεων που υπόκεινται σε προληπτικό έλεγχο, το δε κείμενο της ως άνω δημοσίευσης αναρτήθηκε στο διαδικτυακό τόπο της Ε.Α. στις 14.11.2012, κατ’ άρθρο 6 παρ. 6 εδ. β΄ του ν. 3959/2011. Επί πλέον, τη γνωστοποίηση συνόδευε το προβλεπόμενο στο άρθρο 45 παρ. 1 του ν. 3959/2011 νόμιμο παράβολο. Δ. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ Δ.1. OΡΙΖΟΝΤΙΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ 61. «Οριζόντιες συγκεντρώσεις» είναι οι συγκεντρώσεις, στις οποίες συμμετέχουν επιχειρήσεις που αποτελούν πραγματικούς ή δυνητικούς ανταγωνιστές στην ίδια σχετική αγορά. Δύο είναι οι βασικοί τρόποι με τους οποίους οι οριζόντιες συγκεντρώσεις ενδέχεται να 55 Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, η συγκέντρωση δεν είναι κοινοτικών διαστάσεων δεδομένου ότι «η Millennium δεν έχει παρουσία στο εξωτερικό. Διευκρινίζεται επίσης ότι η παρούσα γνωστοποίηση δεν διενεργείται κατ’ εφαρμογή του κανόνα των 2/3 του ολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών σε ένα και το αυτό κράτος μέλος. Ειδικότερα: α) ο συνολικός κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα €5 δις και β) ναι μεν ο συνολικός κύκλος εργασιών υπερβαίνει τα €2,5 δις, όμως η Millennium δεν έχει παρουσία στο εξωτερικό». 56 Κατά την έννοια του άρθρου 1 παρ. 2 και 3 του Κοινοτικού Κανονισμού Συγκεντρώσεων 139/2004 του Συμβουλίου της 20ης Ιανουαρίου 2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων. 16 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εμποδίσουν σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, ιδίως με τη δημιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης: α) καταργώντας σημαντικές ανταγωνιστικές πιέσεις σε μία ή περισσότερες επιχειρήσεις, οι οποίες ως εκ τούτου θα έχουν αυξημένη ισχύ στην αγορά, χωρίς να καταφύγουν σε συντονισμό της συμπεριφοράς τους (επιπτώσεις μη συντονισμένης συμπεριφοράς), β) μεταβάλλοντας τη φύση του ανταγωνισμού ούτως ώστε επιχειρήσεις που προηγουμένως δεν συντόνιζαν τη συμπεριφορά τους, τώρα είναι πολύ πιθανότερο να συντονίζουν και να αυξάνουν τις τιμές ή με άλλο τρόπο να βλάπτουν τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό. μια συγκέντρωση μπορεί επίσης να καταστήσει το συντονισμό ευκολότερο, σταθερότερο ή αποτελεσματικότερο για τις επιχειρήσεις που συντόνιζαν τη συμπεριφορά τους και πριν από τη συγκέντρωση (επιπτώσεις συντονισμένης συμπεριφοράς). Δ.1.1. Επιπτώσεις μη συντονισμένης συμπεριφοράς 62. 63. Κατά κανόνα, μία συγκέντρωση με επιπτώσεις μη συντονισμένης συμπεριφοράς θα εμποδίσει σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό με τη δημιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης από μία και μόνη επιχείρηση, η οποία θα έχει συνήθως αισθητά μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς από τον επόμενο σε μέγεθος ανταγωνιστή μετά τη συγκέντρωση57. Κατά την εκτίμηση των εν λόγω επιπτώσεων, η Επιτροπή Ανταγωνισμού λαμβάνει υπόψη της τους ακόλουθους κυρίως παράγοντες:
  2. i)Υψηλά μερίδια αγοράς, ώστε μία ενδεχόμενη αύξηση των τιμών να αποβεί επικερδής για τη νέα οντότητα. Έχει γίνει δεκτό ότι πολύ μεγάλα μερίδια αγοράς (άνω του 50%) μπορούν από μόνα τους να μαρτυρούν την ύπαρξη δεσπόζουσας θέσης στη σχετική αγορά58, 59. Εξάλλου, συνδυασμένα μερίδια αγοράς που δεν υπερβαίνουν το 25% κατατείνουν υπέρ της απουσίας οριζόντων επιπτώσεων μη συντονισμένης συμπεριφοράς60. Παράλληλα έχει γίνει δεκτό ότι αύξηση των μεριδίων λόγω της συγκέντρωσης της τάξης του 0-5% θεωρείται καταρχήν ανεπαίσθητη61.
  3. ii)Επίπεδα συγκέντρωσης (δείκτης ΗΗΙ): Η Ε.Α. είναι ελάχιστα πιθανό να εντοπίσει οριζόντια προβλήματα ανταγωνισμού σε αγορές όπου ο δείκτης ΗΗΙ μετά τη συγκέντρωση δεν θα ξεπερνά το 1000 ή που κυμαίνεται μεταξύ 1000-2000 και η διαφορά («δέλτα») είναι κάτω από 250 ή που είναι πάνω από 2000 και το δέλτα κάτω από 150 εκτός ειδικών περιστάσεων62, 63. Μη στενή υποκατάσταση μεταξύ των 57 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 05-02-2004 για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων, σημείο 25. 58 Απόφαση ΓενΔικ στην υπόθ. T-210/01, General Electric κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σκ. 570-574. Επίσης αποφάσεις Ε.Επ. Μ.3732, Procter & Gamble/Gilette, παρ. 19-20, 22-24, Μ.774, St Gobain/Wacker/NOM, παρ. 223, M.4494, EVRAZ/HIGHVELD, παρ. 91-93. Βλ. και E.A. 434/V/2009, σκ. 28. 59 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων της 05-02-2004, σημείο 17. 60 Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον κανονισμό του Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων (2004/C 31/03), παρ. 18. 61 Αποφάσεις Ε.Επ. Μ.5384, ό.π, σκ. 85, 90, 95-96, Μ.4844, ό.π., σκ. 137-138, 139-140,155-156, Μ.4155, BNP PARIBAS/BNL, σκ. 30-31. 62 Απόφαση Ε.Επ. Μ.4314, Johnson & Johnson/Pfizer, παρ. 73. 63 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές, ό.π., παρ.19-20. 17 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ προϊόντων των συμμετεχουσών επιχειρήσεων και των αντιπάλων τους: Όταν υφίστανται δυνατότητες υποκατάστασης μεταξύ των προϊόντων των διαφόρων εταιριών, οι πιθανότητες παρακώλυσης του ανταγωνισμού περιορίζονται64. iii) Εναλλακτικές επιλογές εφοδιασμού: Λαμβάνεται υπόψη κατά την αξιολόγηση της πράξης από την Ε.Α. η τυχόν δυσκολία των πελατών των συμμετεχουσών επιχειρήσεων να ανεύρουν εναλλακτικούς προμηθευτές, είτε διότι αυτοί είναι ελάχιστοι, είτε διότι αντιμετωπίζουν σημαντικά έξοδα προσαρμογής65.
  4. iv)Δυνατότητα αποκλεισμού ανταγωνιστών: Αξιολογείται επίσης η δυνατότητα της προκύπτουσας από τη συγκέντρωση επιχείρησης να δυσχεράνει την επέκταση μικρότερων εταιριών στη σχετική αγορά ή να περιορίσει την ικανότητα των αντιπάλων επιχειρήσεων να την ανταγωνιστούν (π.χ. η νέα οντότητα μπορεί να ελέγχει ή να επηρεάζει σε τέτοιο βαθμό τις δυνατότητες διανομής, ώστε να είναι περισσότερο δαπανηρή η επέκταση δραστηριοτήτων ή η είσοδος αντιπάλων επιχειρήσεων)66.
  5. v)Aντισταθμιστική ισχύς αγοραστών: Ως αντισταθμιστική αγοραστική ισχύς πρέπει να νοείται η διαπραγματευτική ισχύς που έχει ο πελάτης έναντι του πωλητή στις μεταξύ τους διαπραγματεύσεις, λόγω του μεγέθους του, της εμπορικής σημασίας για τον πωλητή και της ικανότητας του πελάτη να στραφεί σε εναλλακτικούς προμηθευτές67. Μία πηγή αντισταθμιστικής ισχύος είναι η δυνατότητα του πελάτη να απειλήσει ότι σε εύλογο χρονικό διάστημα θα στραφεί σε εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού, αν ο προμηθευτής αποφάσιζε να αυξήσει τις τιμές ή να εφαρμόσει δυσμενέστερους όρους παράδοσης. Συνήθως η αντισταθμιστική ισχύς χαρακτηρίζει μεγάλους και πολυσύνθετους πελάτες παρά μικρές επιχειρήσεις σε ένα κατακερματισμένο κλάδο. Δεν αρκεί η ύπαρξη αγοραστικής ισχύος πριν τη συγκέντρωση, αλλά πρέπει να υπάρχει και μετά τη πραγματοποίησή της, καθώς η συγκέντρωση δύο προμηθευτών μπορεί να καταργεί μία αξιόπιστη πηγή εφοδιασμού68.
  6. vi)Δυνητικός ανταγωνισμός - Εμπόδια εισόδου: Όταν η είσοδος σε μία αγορά είναι πιθανή, έγκαιρη και επαρκής, τότε είναι δυνατόν να ματαιώσει ή να αποτρέψει τις αντιανταγωνιστικές επιπτώσεις μίας συγκέντρωσης69. Η είσοδος είναι πιθανή, εάν είναι επικερδής, λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις που θα έχει στις τιμές η αύξηση του όγκου παραγωγής που είναι διαθέσιμη στην αγορά και τις πιθανές αντιδράσεις των ήδη παρουσών επιχειρήσεων. Περαιτέρω, το εάν θα είναι επικερδής η είσοδος σε μία αγορά εξαρτάται και από το εάν η αγορά είναι υπό ανάπτυξη ή εάν είναι κορεσμένη ή αναμένεται να συρρικνωθεί70, 71. Η είσοδος είναι έγκαιρη εάν γίνει εντός δύο ετών, 64 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές, ό.π., παρ.28-29. Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές, ό.π., σημείο 31. 66 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες, σημείο 36 (και νομολογία στην οποία παραπέμπει). 67 Αποφάσεις Ε.Επ. Μ.2533, ό.π., παρ.128-132, Μ.3732, ό.π., σημείο 24, και Μ.774, ό.π., σημεία 228-229 και 265. 68 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες, παρ. 65, 67. 69 Βλ. π.χ. απόφαση ΓενΔικ Τ-342/99, ό.π., σκ. 262, 266-268. Επίσης, απόφαση Ε.Επ. Μ.3732, ό.π., παρ. 26-27. 70 Βλ. απόφαση Ε.Επ. Μ.774, ό.π., σημείο 232. 65 18 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ πάντοτε όμως εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά της αγοράς. Πρέπει δε να είναι επαρκής, ώστε να θεωρηθεί υπολογίσιμη72. Η είσοδος ενδέχεται να είναι δυσκολότερη αν οι ήδη υπάρχουσες επιχειρήσεις προστατεύουν τα μερίδια αγοράς τους προσφέροντας μακροχρόνιες συμβάσεις ή επιλεκτικές μειώσεις τιμών στους πελάτες που προσπαθεί να προσελκύσει ο νεοεισερχόμενος. Οι πιθανότητες εισόδου μειώνονται, επίσης, εάν το κόστος αποτυχίας είναι μεγάλο. Παραδείγματα επιχειρήσεων που εισήλθαν και εξήλθαν από το κλάδο κατά το παρελθόν μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με το μέγεθος των εμποδίων εισόδου. Τα εμπόδια εισόδου μπορεί να λάβουν τις ακόλουθες μορφές: νομικά πλεονεκτήματα που περιορίζουν τον αριθμό επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην αγορά λόγω π.χ. περιορισμού αριθμού αδειών εκμετάλλευσης, τεχνικά πλεονεκτήματα υπαρχουσών επιχειρήσεων όπως π.χ. πρόσβαση σε βασικές διευκολύνσεις με προνομιακούς όρους ή πρόσβαση σε βασικές τεχνολογίες, η ύπαρξη πείρας ή φήμης που είναι δύσκολο να αποκτηθεί από μία νεοεισερχόμενη επιχείρηση, η προσήλωση στο σήμα, οι στενές σχέσεις προμηθευτών-πελατών, η σημασία προώθησης της διαφήμισης, το απαγορευτικό κόστος μεταστροφής σε ένα άλλο προμηθευτή. Δ.1.2. Επιπτώσεις συντονισμένης συμπεριφοράς 64. 65. Συγκεντρώσεις σε αγορές με υψηλό βαθμό συγκέντρωσης μπορεί να εμποδίσουν τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό με τη δημιουργία ή την ενίσχυση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης, καθώς αυξάνουν την πιθανότητα συντονισμού της συμπεριφοράς των δραστηριοποιούμενων σε αυτές επιχειρήσεων και άρα αύξησης των τιμών, δίχως να προσφεύγουν σε συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική με την έννοια των άρθρων 1 ν. 3959/2011 και 101 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «ΣΛΕΕ»). Έτσι, μία συγκέντρωση που δημιουργεί ή ενισχύει δεσπόζουσα θέση κατεχόμενη από τους μετέχοντες στη συγκέντρωση μαζί με μία τρίτη επιχείρηση μπορεί να αποδειχθεί ασύμβατη προς το καθεστώς του ανόθευτου ανταγωνισμού. Πάντως, κατά την Ευρωπαϊκή νομολογία, ένας υψηλός βαθµός συγκέντρωσης σε µια ολιγοπωλιακή αγορά δεν αποτελεί αυτός καθαυτός καθοριστικό παράγοντα για την ύπαρξη συλλογικής δεσπόζουσας θέσης. Πρέπει επί πλέον να υπάρχουν ισχυρές αποδείξεις σχετικά µε την έλλειψη πραγματικού ανταγωνισµού, καθώς και για την ανεπάρκεια της ανταγωνιστικής πίεσης εκ µέρους άλλων ανταγωνιστών (εφόσον αυτή υπάρχει στη σχετική αγορά)73. Βασικές προϋποθέσεις ανάπτυξης τέτοιων επιπτώσεων (κριτήρια ενδεχόμενης δημιουργίας ή ενίσχυσης συλλογικής δεσπόζουσας θέσης) είναι74: 71 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες, παρ. 69-71. Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες, παρ. 74-75. 73 Βλ. απόφαση ΔΕΕ στην υπόθ. C-68/94, ό.π., σκέψη 228, και απόφαση ΓενΔικ Τ-342/99, ό.π., σκέψη 63. Βλ. επίσης απόφαση Ε.Επ. M.1016, Price Waterhouse, σκέψεις 104-105. Βλ. τέλος N. Levy, The control of Concentrations Between Undertakings, κεφ. 5, παρ. 5.13[3]. 74 Συνοπτική αναφορά των εν λόγω παραγόντων αναφέρονται στην απόφαση Ε.Επ. Μ.2533, BP/EON, παρ. 42. Σημειώνεται πάντως ότι οι εν λόγω παράγοντες δεν είναι ούτε απαραίτητο να συντρέχουν όλοι μαζί ούτε είναι εξαντλητικοί, αλλά παρέχουν κάποιες χρήσιμες ενδείξεις. Βλ. και απόφαση Ε.Επ. Μ.2498, UPMKymmene/Haindl, παρ. 77. 72 19 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  7. i)Υψηλό συνδυασμένο μερίδιο αγοράς – συμμετρία μεταξύ των ατομικών μεριδίων αγοράς: Η ύπαρξη ευρύτατων μεριδίων αγοράς έχει μεγάλη σημασία. Ωστόσο, η κατοχή σημαντικού μεριδίου δεν είναι στοιχείο αμετάβλητο που αποδεικνύει την ύπαρξη ή μη ατομικής ή/και συλλογικής δεσπόζουσας θέσης. Η σημασία του ποικίλλει από αγορά σε αγορά ανάλογα με τη διάρθρωση της προσφοράς και της ζήτησης και τις διαφορετικές συνθήκες ανταγωνισμού75. Η κατοχή υψηλών μεριδίων αγοράς από τα μέλη ενός ολιγοπωλίου δεν έχει κατ’ ανάγκη την ίδια σημασία σε σχέση με την ανάλυση μίας ατομικής δεσπόζουσας θέσης από τη σκοπιά των δυνατοτήτων των εν λόγω μελών να υιοθετήσουν μία συμπεριφορά ανεξάρτητη σε μεγάλο βαθμό έναντι των ανταγωνιστών τους, των πελατών και τελικά των καταναλωτών. Η κατοχή συνδυασμένου υψηλού μεριδίου αγοράς, ιδίως στην περίπτωση δυοπωλίου μπορεί, εντούτοις, εκτός αποδείξεως του εναντίου, να συνιστά ένδειξη υπάρξεως συλλογικής δεσπόζουσας θέσεως76. Ταυτόχρονα, κατά τη συγκεκριμένη ανάλυση, θα πρέπει να συνεκτιμάται ότι ο συντονισμός είναι πιο εύκολος σε περίπτωση συμμετρικών μεριδίων αγοράς77. Αντίθετα, η ύπαρξη ασυμμετρίας ως προς τα μερίδια αγοράς συμβάλλει στη μη στοιχειοθέτηση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης78. Επίσης, θα πρέπει να συνυπολογίζεται ως στοιχείο ευνοϊκό για την ύπαρξη συλλογικής δεσπόζουσας θέσης η σταθερότητα των μεριδίων αγοράς. Σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των μεριδίων αγοράς κατά τη διάρκεια ενός χρονικού διαστήματος αποτελούν ένδειξη ότι η αγορά είναι ανταγωνιστική, συνηγορώντας κατά της θεμελιώσεως συλλογικής οντότητας στη σχετική αγορά79.
  8. ii)Έλεγχος εκ μέρους των επιχειρήσεων των όρων συντονισμού: Όσο λιγότερο περίπλοκο και περισσότερο σταθερό είναι το οικονομικό περιβάλλον, τόσο πιο εύκολο για τις επιχειρήσεις είναι να καταλήξουν σε κοινή συμφωνία για τους όρους συντονισμού. Ευκολότερο είναι π.χ. να υπάρξει συντονισμός σε μία αγορά με λίγες επιχειρήσεις ή σχετικά με την τιμή που θα ισχύει για ένα και μόνο ομοιογενές προϊόν από ό,τι σε πολλά και ανόμοια προϊόντα. Επίσης, η ασταθής ζήτηση και η συχνή είσοδος νέων επιχειρήσεων ενδέχεται να δηλώνει ότι οι τρέχουσες συνθήκες της αγοράς δεν καθιστούν πιθανό το συντονισμό. Ευχερέστερος επιπλέον είναι ο συντονισμός κατανομής της αγοράς όταν οι πελάτες έχουν απλά χαρακτηριστικά που επιτρέπουν αμέσως την κατανομή πελατείας. Η δημοσιοποίηση πληροφοριών (π.χ. για τις τιμές) ή η ανταλλαγή τους μέσω εμπορικών ενώσεων ή μέσω σταυροειδών 75 Απόφαση ΓενΔικ, Gencor κ, Επιτροπής, Τ-102/96, ό.π., σκέψεις 201, 203. Βλ. απόφαση ΓενΔικ Τ-102/96, ό.π., σκέψεις 205-206. Βλ. και απόφαση Ε.Επ. Μ.1517, Rhodia/Donau Chemie, παρ. 61. 77 Μ.2533, BP/EON, παρ. 45, 72.. Βλ. επίσης αποφάσεις ΓενΔικ Τ-102/96, ό.π., σκέψεις 207-208, 222, Ε.Επ. M.190, Nestle/Perrier, παρ. 123, Μ.3314, Air Liquide/Messer, σκέψη 92, 123, 94/208/ΕΚ, Mannesmann/Valourec/Ilva, σκέψεις 48-50, 53, 55, 59, 97/25/EK, ABB/Daimler-Benz, σκέψη 88, Μ.1673, VEBA/VIAG, παρ. 64.-65, M.2690, Solvay/Montedison-Ausimont, παρ. 46. 78 Απόφαση Ε.Επ. Μ.1202, Renault/Iveco, παρ. 55, Μ.1298, Kodak/Imation, παρ. 59, Μ.1681, Akzo Nobel/Hoechst Roussel VET, παρ. 68. Βλ. συμπληρωματικά και N. Levy, ο.π. παρ 5.13[10][d]. 79 Απόφαση ΓενΔικ στην υπόθ. Τ-342/99, ό.π., σκ. 111, 117-119, Ε.Επ. M.190, Nestle/Perrier, παρ. 46. 76 20 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συμμετοχών ή συμμετοχής σε κοινές επιχειρήσεις μπορεί, επίσης, να βοηθά τις επιχειρήσεις να συμφωνήσουν τους όρους συντονισμού. Τέλος, πιο εύκολος είναι ο συντονισμός μεταξύ επιχειρήσεων που παρουσιάζουν κοινά σημεία π.χ. ως προς τη διάρθρωση του κόστους, τα μερίδια αγοράς, τα επίπεδα παραγωγικής ικανότητας ή/και κάθετης ολοκλήρωσης80. Περαιτέρω, πιο εύκολος είναι ο συντονισμός σε αγορές που δεν αναπτύσσονται, εμφανίζουν μία ωριμότητα και σταθερότητα, με αποτέλεσμα για την όποια έστω μικρή αύξηση της ζήτησης να μην υπάρχει κίνητρο εισόδου νέων ανταγωνιστών στην αγορά ή να μην υιοθετηθεί κάποια επιθετική στρατηγική οικειοποίησης της νέας ζήτησης από τις υπάρχουσες επιχειρήσεις. Επί πλέον, ο υψηλός βαθμός συγκέντρωσης μίας αγοράς ευνοεί την ανάπτυξη συντονισμού. iii) Παρακολούθηση των παρεκκλίσεων και ύπαρξη αποτρεπτικών μηχανισμών: Όσο μεγαλύτερη είναι η διαφάνεια στη σχετική αγορά τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα ανακάλυψης τυχόν παρεκκλίσεων από τους όρους συντονισμού μεταξύ επιχειρήσεων. Καθοριστικό στοιχείο είναι να διαπιστωθεί τί μπορούν να συναγάγουν οι επιχειρήσεις από τις πληροφορίες που είναι διαθέσιμες σχετικά με τις ενέργειες άλλων επιχειρήσεων. Πρακτικές που διευκολύνουν την παρακολούθηση παρεκκλίσεων είναι π.χ. η οικειοθελής δημοσίευση πληροφοριών ή η ανταλλαγή τους μέσω εμπορικών ενώσεων81. Περαιτέρω, σε περίπτωση που διαπιστώνεται παρέκκλιση από μια επιχείρηση, θα πρέπει να αναμένεται με αρκετή βεβαιότητα ότι θα ενεργοποιηθούν οι αποτρεπτικοί μηχανισμοί. Στο πλαίσιο αυτό λαμβάνονται μέτρα αντιποίνων και αποτροπής ώστε να μην έχει συμφέρον να παρεκκλίνει κάποιο μέλος του ολιγοπωλίου από την κοινή συμπεριφορά, τα οποία (μέτρα) μπορεί να συνίστανται στη διακοπή εμπορικών σχέσεων ή εφαρμογή επιθετικής πολιτικής προς συρρίκνωση του μεριδίου αγοράς του παρεκκλίνοντος μέρους ή την απειλή επιστροφής σε κατάσταση πλεονασματικής προσφοράς ή τη δυνατότητα επιλεκτικών πωλήσεων σε βάρος της επιχείρησης. Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να θεωρούνται αποτελεσματικά και εφικτά, σε συνθήκες όμως μη διαφάνειας της αγοράς δύσκολα μπορούν να λειτουργήσουν. Τα αντίποινα που εκδηλώνονται μετά από αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα ή που δεν είναι βέβαιο ότι θα ενεργοποιηθούν δεν είναι τόσο πιθανόν ότι αρκούν για να αντισταθμίσουν τα οφέλη από την «παραβατική» συμπεριφορά82.
  9. iv)Αντίδραση τρίτων: Προκειμένου να κριθεί επιτυχής ο συντονισμός μεταξύ επιχειρήσεων, θα πρέπει, σε περίπτωση θέσεως όρων συντονισμού εκ μέρους των συμμετεχουσών επιχειρήσεων, οι επιχειρήσεις που δεν συμμετέχουν να μην έχουν κίνητρο ή να μην είναι σε θέση να αντιδράσουν από απόψεως παραγωγικής ικανότητας83. Τυχόν αρνητική αντίδραση των ενδιαφερόμενων τρίτων έναντι του σχεδίου συγκεντρώσεως δεν αρκεί για τη διαμόρφωση αντίστοιχης κρίσεως από την Επιτροπή. 80 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες, σημεία 41, 45-48. Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες, σημεία 50-51. 82 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες, σημεία 52-55. 83 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες, σημείο 56. 81 21 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  10. v)Η ενίσχυση αγοραστικής ισχύος της νέας οντότητας μπορεί να παρεμποδίσει τον ανταγωνισμό ιδίως δια της μειώσεως των εισροών που αγοράζει. Τούτο μπορεί να προκύψει ιδίως όταν οι πωλητές των προηγούμενων σταδίων χαρακτηρίζονται από κατακερματισμό84. Δ.2. KΑΘΕΤΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ 66. «Κάθετες συγκεντρώσεις» είναι οι συγκεντρώσεις που συμμετέχουν επιχειρήσεις που λειτουργούν σε διαφορετικά επίπεδα της αλυσίδας εφοδιασμού (π.χ. ο παραγωγός ενός συγκεκριμένου προϊόντος85 συγχωνεύεται με έναν από τους διανομείς του86, 87). Οι μη οριζόντιες συγκεντρώσεις δεν συνιστούν απειλή για τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, εκτός εάν η επιχείρηση που προκύπτει από τη συγκέντρωση διαθέτει σημαντική ισχύ σε μία τουλάχιστον εκ των σχετικών αγορών88. Τα μερίδια αγοράς και το επίπεδο συγκέντρωσης παρέχουν χρήσιμες ενδείξεις σχετικά με τη δύναμη της επιχείρησης στην αγορά και την ανταγωνιστική σημασία των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων. Ε. ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Ε.1. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 67. Το χρηματοπιστωτικό σύστημα αποτελείται από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τις αγορές χρήματος, πιστώσεων και κεφαλαίων και τις σχετικές υποδομές89. Η κύρια λειτουργία του είναι η διαμεσολάβηση μεταξύ πλεονασματικών οικονομικών μονάδων (αυτών δηλαδή που αποταμιεύουν) και ελλειμματικών οικονομικών μονάδων (εκείνες που δανείζονται για να επενδύσουν στις παραγωγικές ευκαιρίες που έχουν επιλέξει), με στόχο την ανακατανομή της ρευστότητας. Στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα περιλαμβάνονται:  τα πιστωτικά ιδρύματα, που αποτελούν και τον πυρήνα του χρηματοπιστωτικού συστήματος, δηλ. ελληνικές εμπορικές τράπεζες, υποκαταστήματα ξένων τραπεζών, συνεταιριστικές τράπεζες και ειδικοί πιστωτικοί οργανισμοί,  οι θεσμικοί επενδυτές, δηλ. ασφαλιστικές εταιρίες, φορείς κοινωνικής ασφάλισης και οργανισμοί συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες (ΟΣΕΚΑ), και 84 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες, σημεία 61-62. Η συγκεκριμένη επιχείρηση δραστηριοποιείται στην «αγορά προηγούμενης οικονομικής βαθμίδος». 86 Η συγκεκριμένη επιχείρηση δραστηριοποιείται στην «αγορά επόμενης οικονομικής βαθμίδος». 87 βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση των μη οριζόντιων συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον Κανονισμό Συμβουλίου για τον έλεγχο συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων, της 18.10.2008, σημείο 4. 88 Βλ. αποφάσεις Ε.Επ. M.1157- SKANSKA/SCANCEM, παρ. 69, 75 και 78, Μ.4314-JOHNSON/PFIZER, παρ.122-123 και 125, Μ.5005- GALP/EXXONMOBIL, σημείο 62, Μ.4494, ό.π., παρ.94, 97. Βλ. αντίθετα Μ.3943- S.GOBAIN/BPB, σημείο 45, 48. Στην M.3231-PREEM/SCANDINAVISKA, παρ. 24-25 θεωρήθηκε ότι τα χαμηλά μερίδια αγοράς σε όλες τις σχετικές αγορές (κάτω του 25%) οδηγούσαν στη μη δημιουργία κάθετων επιπτώσεων εκ της εν λόγω συγκέντρωσης. Βλ. επίσης και Μ.4723-ENI/EXXON MOBIL, σημείο 30. 89 Τράπεζα της Ελλάδος, Έκθεση για τη Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα, Ιούνιος 2009, σ. 61.Οι υποδομές περιλαμβάνουν τα συστήματα πληρωμών και συστήματα εκκαθάρισης και διακανονισμού συναλλαγών. 85 22 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ  οι λοιπές μη τραπεζικές επιχειρήσεις, ιδίως χρηματιστηριακές εταιρίες, εταιρίες χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing), εταιρίες πρακτόρευσης απαιτήσεων (factoring), εταιρίες παροχής πιστώσεων και εταιρίες κεφαλαίου επιχειρηματικών συμμετοχών (εταιρίες venture capital). 68. Η ανακατανομή της ρευστότητας επιτυγχάνεται κυρίως μέσω της παροχής τραπεζικών προϊόντων και υπηρεσιών όπως οι καταθέσεις ιδιωτών και επιχειρήσεων (όψεως, ταμιευτηρίου και προθεσμίας) και οι χορηγήσεις στεγαστικών, καταναλωτικών και επαγγελματικών δανείων. Τα πιστωτικά ιδρύματα έχουν, δε, επεκταθεί είτε απευθείας είτε μέσω θυγατρικών τους, στην παροχή και άλλων χρηματοοικονομικών και χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, όπως έκδοση πιστωτικών και χρεωστικών καρτών, ανάπτυξη και διάθεση αμοιβαίων κεφαλαίων, πρακτορεία επιχειρηματικών απαιτήσεων, χρηματιστηριακές υπηρεσίες, υπηρεσίες πληρωμών, ασφαλιστικές εργασίες κ.ά. Ε.2. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΧΡΗΜ/ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 69. Στην ελληνική αγορά σήμερα δραστηριοποιούνται με μόνιμη παρουσία 52 πιστωτικά ιδρύματα υπό διαφορετικά εποπτικά καθεστώτα αναλόγως της χώρας στην οποία εδρεύουν90. Αναλυτικότερα: ΠΙΣΤΩΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ (ΜΕ ΕΔΡΑ Ή ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΗΜΑ) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (Ιανουάριος 2013) Είδος ιδρύματος Αριθμός Πλαίσιο λειτουργίας 91 Εμπορικές Τράπεζες με έδρα στην Ελλάδα 16 - Αδειοδότηση και εποπτεία από την ΤτΕ - Ενιαία άδεια λειτουργίας του Ν. 3601/2007. Συνεταιριστικές Τράπεζες με έδρα στην Ελλάδα 13 - Αδειοδότηση και εποπτεία από την ΤτΕ, - Ενιαία άδεια λειτουργίας του Ν. 3601/2007. Τράπεζες με έδρα σε χώρα εντός ΕΕ που λειτουργούν υποκαταστήματα στην Ελλάδα Τράπεζες με έδρα σε χώρα εκτός ΕΕ που λειτουργούν υποκαταστήματα στην Ελλάδα 18 4 Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων 1 ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ 52 70. - Εποπτεία από τις αρμόδιες αρχές του κράτους καταγωγής, - Ενιαία άδεια λειτουργίας του Ν. 3601/2007. - Εποπτεία από την ΤτΕ, - Μη υπαγωγή στο καθεστώς αμοιβαίας αναγνώρισης του Ν. 3601/2007. - Εξαίρεση από την εφαρμογή του Ν. 3601/2007. Επί πλέον των παραπάνω πιστωτικών ιδρυμάτων που έχουν μόνιμη παρουσία στην Ελλάδα, 374 πιστωτικά ιδρύματα με έδρα σε άλλο κράτος – μέλος του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) δύνανται να παρέχουν τραπεζικές υπηρεσίες πληρωμών ή χρηματοδότησης προς φυσικά ή νομικά πρόσωπα, εποπτευόμενα από τις αρμόδιες αρχές της χώρας καταγωγής τους92. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος ο αριθμός των πιστωτικών ιδρυμάτων, ανά χώρα, τα οποία έχουν απλώς γνωστοποιήσει στα πλαίσια του Ν. 3601/2007 90 Για τα πιστωτικά ιδρύματα που δραστηριοποιούνται βλέπε ιστοσελίδα της Τράπεζας της Ελλάδος με στοιχεία Δεκεμβρίου 2012: http://www.bankofgreece.gr/Pages/el/Supervision/SupervisedInstitutions/default.aspx. Ειδικότερα, Πίνακας Πιστωτικών Ιδρυμάτων σε λειτουργία http://www.bankofgreece.gr/BoGDocuments/1_Πίνακας_Πιστωτικών_Ιδρυμάτων_σε_λειτουργία.xls (Στοιχεία Δεκεμβρίου 2012). 91 Ελληνική Ένωση Τραπεζών, Το Ελληνικό Τραπεζικό Σύστημα το 2010, Ιούνιος 2011, σελ.13-14. 92 Ο.π., σελ. 14. 23 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ στην ΤτΕ «ενδιαφέρον παροχής υπηρεσιών χωρίς εγκατάσταση»93 παρουσιάζονται στον ακόλουθο πίνακα:94 ΠΙΣΤΩΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ ΕΟΧ95 ΧΩΡΙΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (Μάιος 2013) Χώρα Αριθμός Χώρα Αριθμός Χώρα Αριθμός Αυστρία 32 Ιρλανδία 28 Μάλτα 7 Βέλγιο 6 Ισλανδία 1 Νορβηγία 3 Γαλλία 42 Ισπανία 6 Ολλανδία 24 Γερμανία 50 Ιταλία 11 Ουγγαρία 2 Γιβραλτάρ 5 Κύπρος 7 Πολωνία 1 Δανία 5 Λιχτενστάιν 5 Πορτογαλία 3 Εσθονία 1 Λετονία 1 Σουηδία 3 Ην. Βασίλειο 84 Λουξεμβούργο 39 Τσεχία 1 Φινλανδία 6 ΣΥΝΟΛΟ: 373 71. Στην Ελλάδα επίσης δραστηριοποιούνται και εταιρίες οι οποίες εξειδικεύονται στην παροχή συγκεκριμένων χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών96 και εποπτεύονται είτε από την ΤτΕ είτε από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς:97 ΑΛΛΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Είδος επιχείρησης Αριθμός98 Ανταλλακτήρια Συναλλάγματος 11 Εταιρίες Χρηματοδοτικής Μίσθωσης 12 Εταιρείες Πρακτορείας Επιχειρηματικών Απαιτήσεων 5 Εταιρείες Παροχής Πιστώσεων 4 Ανώνυμες Εταιρίες Διαχείρισης Αμοιβαίων Κεφαλαίων (ΑΕΔΑΚ) 2099 Χρηματιστηριακές εταιρίες 71100 93 Άρθρο 14 παρ. 5β Ν. 3601/2007: «Για την παροχή από πιστωτικό ίδρυμα, που εδρεύει σε τρίτη χώρα, μίας ή περισσότερων από τις δραστηριότητες της παραγράφου 1 του άρθρου 11 του παρόντος νόμου στην Ελλάδα, χωρίς εγκατάσταση, απαιτείται προηγούμενη άδεια της Τράπεζας της Ελλάδος με την οποία καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις άσκησης της δραστηριότητας, λαμβανομένου υπόψη του ισχύοντος καθεστώτος εποπτείας στη τρίτη χώρα. Η εν λόγω άδεια χορηγείται, με βάση την αρχή της αμοιβαιότητας, υπό την επιφύλαξη των συμφωνιών που συνάπτει η Ευρωπαϊκή Ένωση με βάση την παράγραφο 3 του άρθρου 38 της Οδηγίας 2006/48/ΕΚ». 94 Βλ. www.bankofgreece.gr/BoGDocuments/7_πίνακας_πι_cross_border_κατά_χώρα_site.pdf (στοιχεία Μαΐου 2013). 95 Ο Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος (ΕΟΧ) περιλαμβάνει τα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία. 96 Eκτός της αποδοχής καταθέσεων που, βάσει νομοθεσίας, παρέχεται μόνο από τα πιστωτικά ιδρύματα. 97 http://www.bankofgreece.gr/Pages/el/Supervision/SupervisedInstitutions/default.aspx, ως είχε στις 15/5/13. 98 ό.π., ιστοσελίδα Ένωσης Θεσμικών Επενδυτών (http://www.ethe.org.
  11. gr)και ιστοσελίδα Χρηματιστηρίου Αθηνών (http://www.ase.gr). 99 Εποπτεύονται από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. Βλ. ιστοσελίδα Ένωσης Θεσμικών Επενδυτών http://www.ethe.org.gr, ως είχε στις 15/5/13. 100 Σύμφωνα με τα συγκεντρωτικά στοιχεία Δεκεμβρίου 2012 του Χρηματιστηρίου Αθηνών (http://www.ase.gr/content/gr/ann.asp?AnnID=40613). 24 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΑΛΛΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Αριθμός98 Είδος επιχείρησης Ιδρύματα Ηλεκτρονικού Χρήματος (χωρίς εγκατάσταση) Χρηματοδοτικά Ιδρύματα (χωρίς εγκατάσταση) 101 13 102 1 Ιδρύματα Πληρωμών 11 Ε.3. ΕΓΧΩΡΙΑ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 72. Σύμφωνα με δημοσιευμένα103 οικονομικά στοιχεία, τα σημαντικότερα τραπεζικά ιδρύματα στην Ελλάδα104, με βάση το ενεργητικό, είναι τα εξής105: ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ ΤΡΑΠΕΖΩΝ (σε εκατ. ευρώ) ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΕ ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ EUROBANK ERGASIAS ΟΜΙΛΟΣ ΑΛΦΑ ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΟΜΙΛΟΣ 106 ΠΕΙΡΑΙΩΣ 2010 Ενεργητικό Μερίδιο 2011 Ενεργητικό Μερίδιο 30.9.2012 Ενεργητικό Μερίδιο 96.304,86 20,79% 87.307,55 19,92% 78.434,22 90.372,00 19,51% 75.782,00 17,29% 62.229,00 63.770,90 26.403,10 13,76% 5,70% 55.196,95 20.856,70 12,59% 4,76% 53.236,24 19.405 19,07% 15,13% 12,95% 4,72% 101 Γνωστοποίηση ενδιαφέροντος. Ο.π. 103 Τα στοιχεία των HSBC και CITIBANK δεν είναι δημοσιευμένα και προέρχονται από τη δήλωσή τους στην ΓΔΑ κατόπιν ερωτηματολογίου. Επίσης, τα στοιχεία του Ταχ. Ταμιευτηρίου για το 2011 δεν είναι δημοσιευμένα. 104 Στον εν λόγω Πίνακα, παρουσιάζονται και ιδρύματα τα οποία είτε έχουν εξαγοραστεί ή απορροφηθεί πρόσφατα από άλλα ιδρύματα. Η παράθεσή τους εξυπηρετεί την απεικόνιση της θέσης των Τραπεζικών Ομίλων στον ευρύτερο χρηματοπιστωτικό κλάδο κατά το χρόνο σύνταξης της παρούσας. 105 Κατά το χρόνο σύνταξης της παρούσας, η Εθνική Τράπεζα κατείχε ελέγχουσα συμμετοχή στην Eurobank. Ωστόσο, στις 30/4/2013, η Γενική Συνέλευση των Μετόχων της Eurobank αποφάσισε, μεταξύ άλλων: 1. «τη μείωση του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας, με ταυτόχρονη μείωση του συνολικού αριθμού των κοινών μετοχών της, μέσω συνένωσής τους με αναλογία δέκα
(10)παλαιές κοινές μετοχές σε μία
(1)νέα κοινή μετοχή (reverse split), και μείωση της ονομαστικής αξίας της νέας (προερχόμενης από το reverse split) κοινής μετοχής της σε 0,30 ευρώ.
  1. την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας σύμφωνα με το ν. 3864/2010 και την υπ’ αρ. 38/2012 Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου, για την άντληση συνολικά 5.839 εκατ. ευρώ, με την έκδοση 3.789.317.357 νέων κοινών μετοχών, με ανάληψη του συνόλου αυτών από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, έναντι εισφοράς ίσης αξίας ομολόγων κυριότητας του ιδίου και εκδόσεως του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας». Ως εκ τούτου, κατόπιν της ολοκλήρωσης της διαδικασίας ανακεφαλαιοποίησης της Eurobank, αναμένεται ότι η ΕΤΕ θα απολέσει τον έλεγχο επί αυτής. Στην ανάλυση που ακολουθεί, οι δύο τράπεζες λαμβάνονται ως ενιαία οικονομική οντότητα, δεδομένου ότι η προσέγγιση αυτή αντανακλά τα γεγονότα κατά το χρόνο σύνταξης της παρούσας. Σε κάθε περίπτωση όμως, ακόμα και αν οι προαναφερθείσες τράπεζες λαμβάνονταν ως ανεξάρτητες μεταξύ τους επιχειρήσεις, τα αποτελέσματα της υπό κρίση συγκέντρωσης στη λειτουργία του ανταγωνισμού εντός των αγορών στις οποίες αφορά δεν θα διαφοροποιούντο σε σχέση με αυτά που εκτίθενται στις ενότητες που ακολουθούν. 102 25 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ ΤΡΑΠΕΖΩΝ (σε εκατ. ευρώ) ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΓΕΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΕΟ ΤΑΧΥΔΡ. ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΟ MILLENΝIUM BANK ATTICA BANK HSBC BANK PROBANK ΓΕΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ CITIBANK International ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ Σύνολο Αγοράς 107 2010 Ενεργητικό 51.699,71 30.430,83 4.309,05 Μερίδιο 11,16% 6,57% 0,93% 2011 Ενεργητικό 43.840,31 […] 3.321,30 […] […] […] 7.034,94 4.780,73 […] 3.883,45 4.309,05 1,52% 1,03% […] 0,84% 0,93% 6.259,98 4.181,96 […] 3.376,85 3.321,30 […] […] […] 963,74 0,21% 741,39 0,17% 60.881,02 13,14% 78.213,85 17,84% 463.327 438.296 30.9.2012 Μερίδιο Ενεργητικό Μερίδιο 10,00% 62.341,51 15,16% […] 0,76% 2.548,25 0,62% Μ.Δ.[…] Μ.Δ.1,43% 0,95% 4.000,21 0,97% […] Μ.Δ. 0,77% Μ.Δ. 0,76% 2.548,25 0,62% Μ.Δ.[…] Μ.Δ.- - Μ.Δ.- - 411.248 Ε.
  2. ΣΗΜΑΣΙΑ ΔΙΚΤΥΟΥ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΤΜ
  4. Τα προϊόντα και οι υπηρεσίες στον τραπεζικό κλάδο παρέχονται, ως επί το πλείστον, απευθείας μέσω του δικτύου καταστημάτων των τραπεζικών Ομίλων, ενώ τελευταία έχουν αναπτυχθεί και εναλλακτικά δίκτυα διανομής μέσω νέων τεχνολογιών, και συγκεκριμένα μέσω του διαδικτύου (internet banking), της κινητής τηλεφωνίας (mobile banking) και του συμβατικού τηλεφώνου (phone banking). Για τις βασικές τραπεζικές συναλλαγές, οι πελάτες των τραπεζών εξυπηρετούνται από δίκτυα Αυτόματων Ταμειολογιστικών Μηχανών (ΑΤΜ – Automated Teller Machine). Η Ε.Α. έχει θεωρήσει ότι παρά την εξάπλωση των διαδικτυακών τραπεζικών υπηρεσιών, η τοπική παρουσία μίας εμπορικής τράπεζας (ύπαρξη τραπεζικού υποκαταστήματος στον τόπο κατοικίας ή εγκατάστασης του καταθέτη) έχει ακόμα αρκετή σημασία για τις προτιμήσεις των καταναλωτών
  5. Η ύπαρξη τραπεζικού υποκαταστήματος στον τόπο κατοικίας ή εγκατάστασης του καταθέτη αποτελεί κατά κανόνα σημαντικό κριτήριο επιλογής τράπεζας για το άνοιγμα καταθέσεων, καθώς δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ο καταθέτης εύκολα θα μετακινηθεί εκτός της περιοχής στην οποία διαμένει ή είναι εγκατεστημένος, προκειμένου να έχει πρόσβαση σε καταθετικά προϊόντα ή προϊόντα χορηγήσεων. Εξάλλου, για κάποια 106 Υπενθυμίζεται, ότι όπως έχει προαναφερθεί και στην Ενότητα Γ, αν και η Πειραιώς έχει υποβάλει στην ΕΑ γνωστοποίηση για την απόκτηση των εργασιών των υποκαταστημάτων των κυπριακών τραπεζών: Τράπεζα Κύπρου, Ελληνική Τράπεζα και Cyprus Popular Bank στην Ελλάδα, καθώς η υπό κρίση συγκέντρωση προηγείται ως προς την ημερομηνία υποβολής στην Υπηρεσία, αξιολογείται και εξετάζονται τα αποτελέσματά της, χωρίς να ληφθεί υπόψη η χρονικά επόμενη γνωστοποιηθείσα πράξη. 107 Σύμφωνα με το ΣΔΟΣ, τεύχος 149, Μάρτιος-Απρίλιος
  6. 108 Ενδεικτικά, βλ. απόφαση Ε.Α. 542/VII/2012, ΕΤΕ/ΑΧΑΙΚΗ υποσημείωση
  7. Βλ. επίσης προηγούμενες απαντητικές επιστολές των […], […]και […], για τη χρήση των οποίων στο πλαίσιο της παρούσας συγκέντρωσης η Υπηρεσία έλαβε συναίνεση από τις τράπεζες που τις απέστειλαν με τις υπ’ αριθμ. πρωτ.[…], […] και […] απαντητικές επιστολές τους αντίστοιχα. 26 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  10. προϊόντα, η αγοραστική δύναμη αναφύεται πρωταρχικά στο στάδιο της διανομής παρά στο στάδιο ανάπτυξης του προϊόντος. Συνεπώς, μία τράπεζα με εδραιωμένο δίκτυο υποκαταστημάτων και βάση δεδομένων πελατών είναι πιθανό να μπορεί ευκολότερα να αναπτύξει και να διαθέσει στην αγορά ένα νέο τραπεζικό προϊόν μέσα από τα υφιστάμενα δίκτυα διανομής εφόσον δεν απαιτείται κάποια σημαντική μη ανακτήσιμη επένδυση σε περιουσιακά στοιχεία στο στάδιο της παραγωγικής διαδικασίας. Αντίστοιχη άποψη έχει και μέρος των ερωτηθεισών σχετικά τραπεζών
  11. Ενδεικτικά, σύμφωνα με τη […]110, η τοπική παρουσία μίας εμπορικής τράπεζας έχει μέγιστη σημασία για τις προτιμήσεις των πελατών, πρωτίστως στις αγορές της λιανικής τραπεζικής και της επιχειρηματικής τραπεζικής για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Κατά την εκτίμησή της, παρά την ανάπτυξη εναλλακτικών δικτύων και μεθόδων παροχής τραπεζικών προϊόντων και υπηρεσιών, τα υποκαταστήματα εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εδραίωση της πελατειακής σχέσης. Τη σημαντικότητα του εδραιωμένου και διευρυμένου δικτύου καταστημάτων αναγνωρίζει και η […], η οποία, μάλιστα, επισημαίνει ότι πέραν των ανωτέρω «[σ]ημαντική είναι η συμβολή του δικτύου καταστημάτων στη διατήρηση των καταθετικών κεφαλαίων και των δεικτών ρευστότητας της Τράπεζας. Επίσης, οι εργασίες δικτύου αναμένεται να συμβάλουν στην ενίσχυση των σταυροειδών πωλήσεων, προς όφελος των εσόδων της Τράπεζας111». Ωστόσο, την τελευταία δεκαετία η έννοια του φυσικού δικτύου διανομής φαίνεται να μεταλλάσσεται σε συμπληρωματική, από κυρίαρχη, που ήταν στο παρελθόν. Η ανάπτυξη των εναλλακτικών δικτύων εξυπηρέτησης έχει δημιουργήσει ένα δυναμικό πλέγμα τραπεζικής εξυπηρέτησης που τείνει να καταστήσει πλέον το φυσικό κατάστημα ως μηυποχρεωτικό για βασικές συναλλαγές. Παράλληλα, το τραπεζικό σύστημα έχει προχωρήσει και πέρα από την απλή εξυπηρέτηση και έτσι μέσω των εναλλακτικών δικτύων οι πελάτες σήμερα έχουν την δυνατότητα αγοράς προϊόντων και υπηρεσιών, που καλύπτουν όλο το φάσμα των μη-εγχρήματων συναλλαγών
  12. Η εν λόγω εξέλιξη γίνεται ιδιαίτερα αισθητή ειδικότερα στην επιχειρηματική τραπεζική, όπου η επικοινωνία και ο καθορισμός του πλαισίου συνεργασίας γίνεται μέσω εξειδικευμένων Στελεχών (Υπευθύνων Σχέσεων), εγκατεστημένων σε κεντρικές υπηρεσίες των τραπεζών. Οι Υπεύθυνοι Σχέσεων με την πελατεία επικοινωνούν με τους πελάτες του χαρτοφυλακίου τους είτε τηλεφωνικά είτε με επίσκεψη στην έδρα των επιχειρήσεων. Επιπλέον οι επιχειρήσεις κάνουν εκτεταμένη χρήση των αναφερομένων ως ανωτέρω στη λιανική τραπεζική εναλλακτικών δικτύων εξυπηρέτησης μέσω Internet Banking, ανταλλαγής ηλεκτρονικών αρχείων, ΑΤΜs, Mobile Banking
  13. 109 Βλ. ενδεικτικά απαντητικές επιστολές […] και […] κατά την εξέταση της συγκέντρωσης ΕΤΕ-Eurobank. Βλ. σχετικά υπ’ αριθμ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή της τράπεζας κατά την εξέταση της συγκέντρωσης ΕΤΕ-Eurobank. 111 Βλ. σχετικά υπ’ αριθμ. πρωτ. […]. 112 Για παράδειγμα, ο καταναλωτής μπορεί να προβεί σε αγορά καταθετικών προϊόντων, αμοιβαίων κεφαλαίων, τραπεζοασφαλιστικών προϊόντων, πιστωτικών και χρεωστικών καρτών, σε προμήθεια σημάτων κυκλοφορίας αυτοκινήτων κλπ. 110 113 Βλ. σχετικά και […] κατά την εξέταση της συγκέντρωσης ΕΤΕ-Eurobank. 27 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΣΤ. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΜΕΝΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΣΤ.
  14. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ - ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ
  15. Σύμφωνα με πάγια πρακτική της ΕΑ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής114, η βασική κατηγοριοποίηση των κλασικών τραπεζικών υπηρεσιών περιλαμβάνει: α) τις υπηρεσίες προς ιδιώτες/ λιανική τραπεζική (retail banking), β) τις υπηρεσίες προς επιχειρήσεις/ επιχειρηματική τραπεζική (corporate banking), και γ) τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, καθεμία δε, από τις προαναφερθείσες κατηγορίες μπορεί να διακριθεί περαιτέρω, με βάση την υποκαταστασιμότητα των επιμέρους τραπεζικών και εν γένει χρηματοπιστωτικών προϊόντων και υπηρεσιών από πλευράς προσφοράς και ζήτησης. Συγκεκριμένα, ενόψει των δραστηριοτήτων στην υπό εξέταση συναλλαγή μερών, παρουσιάζονται οριζόντιες αλληλεπικαλύψεις στις αγορές: α) των καταθέσεων και χορηγήσεων λιανικής τραπεζικής, β) των καταθέσεων και χορηγήσεων επιχειρηματικής τραπεζικής, γ) των μέσων πληρωμής - καρτών, δ) της πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτήσεων (factoring), ε) των αμοιβαίων κεφαλαίων (mutual funds), στ) της επενδυτικής τραπεζικής (investment banking) ζ) της ασφαλιστικής διαμεσολάβησης και η) των χρηματοδοτικών μισθώσεων. Συνεπώς, οι ανωτέρω (υπό α-η) αγορές αποτελούν, κατ’ αρχάς, τις σχετικές με την υπό κρίση συγκέντρωση αγορές. Σημειώνεται ότι ορισμένες εκ των ως άνω αγορών δύνανται να αναλυθούν περαιτέρω σε διακριτές υπο-αγορές, σύμφωνα με την προβληματική που αναπτύσσεται στις οικείες ενότητες (Ζ έως και ΙΓ). Στις ίδιες ενότητες, θα αναλυθούν, πέραν των οριζόντιων επιπτώσεων της συγκέντρωσης στις σχετικές αγορές, οι ενδεχόμενες επιπτώσεις της σε καθέτως συνδεόμενες αγορές και στο δίκτυο διανομής των τραπεζικών προϊόντων.
  16. ΣΤ.
  17. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ115 114 Βλ. ενδεικτικά, απόφαση Ε.Α. 335/V/2007 – FBB/ASPIS BANK ATE και αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.4844–FORTIS/ABN AMRO, παρ. 33-41, M.5384 - BNP PARIBAS/FORTIS, παρ. 9-10, M.4844FORTIS/ABN AMRO ASSETS, παρ. 39-40, M.3894–UNICREDITO/HBV, παρ. 16-17, M.6168–RBI/EFG EUROBANK/JV, παρ. 12 και 18, M.4155–BNP PARIBAS/BNL, παρ. 8, 9 και 19, (M.2567– NORDBANKEN/POSTGIROT). Σε κάποιες περιπτώσεις, οι πολύ μικρές επιχειρήσεις περιλαμβάνονται στη λιανική τραπεζική (retail) (βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.5384 - ΒΝΡ PARIBAS/FORTIS παρ. 9), ενώ σε άλλες όχι (βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.6168 – RBI/EFG EUROBANK/JV παρ. 12). 115 Η σχετική γεωγραφική αγορά περιλαμβάνει την περιοχή στην οποία προσφέρουν ή ζητούν τα σχετικά προϊόντα ή παρέχουν τις σχετικές υπηρεσίες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπό επαρκώς ομοιογενείς συνθήκες ανταγωνισμού και η οποία μπορεί να διακριθεί από άλλες γειτονικές γεωγραφικές περιοχές, ιδίως λόγω των αισθητά διαφορετικών συνθηκών ανταγωνισμού που επικρατούν σ' αυτές. Στους παράγοντες που επιτρέπουν τον προσδιορισμό της σχετικής γεωγραφικής αγοράς περιλαμβάνονται η φύση και τα χαρακτηριστικά των σχετικών προϊόντων ή υπηρεσιών, η ύπαρξη φραγμών κατά την είσοδο στην αγορά, οι προτιμήσεις των καταναλωτών, οι ουσιαστικές διαφορές στα μερίδια αγοράς των επιχειρήσεων μεταξύ γειτονικών γεωγραφικών περιοχών ή οι σημαντικές διαφορές ως προς τις τιμές. 28 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Για τους λόγους που εκτίθενται στις οικείες ενότητες, κατά κανόνα, για κάθε σχετική αγορά προϊόντος λαμβάνεται ως σχετική γεωγραφική αγορά το σύνολο της ελληνικής επικράτειας, όπου οι δραστηριοποιούμενες επιχειρήσεις ανταγωνίζονται μεταξύ τους υπό επαρκώς ομοιογενείς συνθήκες ανταγωνισμού (βλ. οικείες ενότητες Ζ έως και ΙΓ).
  18. ΣΤ.
  19. ΕΠΗΡΕΑΖΟΜΕΝΕΣ ΑΓΟΡΕΣ116 Ενόψει της ανάλυσης στις Ενότητες Ζ έως και ΙΓ, ως επηρεαζόμενες από την υπό κρίση πράξη, καθώς διαμορφώνεται μερίδιο άνω του 15% για τη νέα οντότητα, λαμβάνονται οι εξής αγορές:  καταθέσεων και χορηγήσεων λιανικής τραπεζικής και οι υποαγορές της πλην της καταναλωτικής πίστης εξαιρουμένων των πιστωτικών καρτών,  καταθέσεων και χορηγήσεων επιχειρηματικής τραπεζικής και οι υποαγορές της πλην των καταθέσεων όψεως επιχειρηματικής,  έκδοσης καρτών και οι υποαγορές της και  χρηματοδοτικής μίσθωσης και οι ενδεχόμενες υποαγορές της.
  20. 116 Με τον όρο «επηρεαζόμενη αγορά» νοείται α) κάθε σχετική αγορά προϊόντος, στην οποία ασκούν επιχειρηματικές δραστηριότητες δύο ή περισσότερες από τις συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις, εφόσον εκτιμάται ότι η συγκέντρωση θα οδηγήσει σε συνολικό μερίδιο στην αγορά αυτή ύψους τουλάχιστον 15% (η περίπτωση αφορά οριζόντιες σχέσεις), καθώς και β) κάθε σχετική αγορά, στην οποία ασκεί επιχειρηματικές δραστηριότητες οποιαδήποτε συμμετέχουσα επιχείρηση και βρίσκεται σε προηγούμενο ή επόμενο στάδιο της παραγωγικής ή εμπορικής διαδικασίας του προϊόντος, σε σχέση με την αγορά στην οποία δραστηριοποιείται άλλη συμμετέχουσα επιχείρηση, και οποιοδήποτε από τα ατομικά ή συνδυασμένα μερίδια αγοράς των επιχειρήσεων αυτών, σε οποιοδήποτε στάδιο της παραγωγικής ή εμπορικής διαδικασίας, ανέρχεται σε 25% τουλάχιστον, ανεξάρτητα αν μεταξύ των μερών υφίσταται σχέση προμηθευτή/πελάτη (η περίπτωση αφορά στις κάθετες σχέσεις). 29 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ζ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ - ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ Ζ.
  21. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Τα δύο μέρη που συμμετέχουν στη συγκέντρωση αποτελούν πλήρως καθετοποιημένες τραπεζικές μονάδες τόσο στη λιανική όσο και στην επιχειρηματική τραπεζική. Ειδικά, όσον αφορά τη γνωστοποιούσα, έχει τον έλεγχο της τεχνολογικής και κτηριακής υποδομής της, αναλαμβάνει την έρευνα, ανάπτυξη και διάθεση των προϊόντων και υπηρεσιών τους και διαθέτει εξειδικευμένα τμήματα για την προώθηση και πώληση προϊόντων και διατήρηση της πελατειακής σχέσης, διαθέτοντας εκτεταμένα δίκτυα διανομής
  22. Οι σχετικές αγορές που συναποτελούν τις ευρύτερες αγορές καταθέσεων-χορηγήσεων είναι οι εξής:
  23. Ζ.1.
  24. Λιανική Τραπεζική – Καταθέσεις και Χορηγήσεις
  25. Οι κύριες τραπεζικές υπηρεσίες προς φυσικά πρόσωπα περιλαμβάνουν τα καταθετικά προϊόντα και τα προϊόντα χορηγήσεων. Ζ.1.1.
  26. Καταθετικά Προϊόντα
  29. Η σύμβαση κατάθεσης συνάπτεται μεταξύ του πιστωτικού ιδρύματος και του καταθέτη, έχοντας ως ελάχιστο περιεχόμενο τα στοιχεία της ανώμαλης παρακαταθήκης (άρθρο 830 ΑΚ), ήτοι την προσωρινή παράδοση από τον καταθέτη στην τράπεζα χρημάτων, με παραχώρηση προς την τράπεζα της εξουσίας χρησιμοποίησής τους, καθώς και την υποχρέωση της τελευταίας να εξασφαλίσει την αγοραστική δύναμη που τα χρήματα εμπερικλείουν υπέρ του καταθέτη118, ενώ παράλληλα ο καταθέτης δικαιούται να εισπράξει τους συμφωνημένους τόκους. Η τήρηση και κίνηση/διαχείριση των λογαριασμών καταθέσεων ενέχει κατά κανόνα σειρά επιβαρύνσεων για τον καταθέτη, μεταξύ των οποίων χρεώσεις119 για απενεργοποίηση/ «κλείσιμο» του λογαριασμού, για χρήση δικτύων άλλων τραπεζών (μέσω ΑΤΜ) και για μεταφορές κεφαλαίων εκτός δικτύου (προς και από τράπεζες του εξωτερικού και του εσωτερικού). Τα βασικότερα είδη/κατηγορίες τραπεζικών λογαριασμών καταθέσεων είναι τα εξής: α) Καταθέσεις όψεως. Ως κατάθεση όψεως120 νοείται η τηρούμενη σε τράπεζα (με χρήση ατομικού ή κοινού λογαριασμού) κατάθεση χρημάτων, με βάση ομώνυμη σύμβαση σύμφωνα με την οποία η τράπεζα αναλαμβάνει την υποχρέωση να αποδίδει μερικά ή ολικά το κατατεθειμένο ποσό στον καταθέτη (φυσικό ή νομικό πρόσωπο), οποτεδήποτε ζητεί τούτο ο τελευταίος, με όρους - σχετικούς με επιτόκια, χρεωστικά τυχόν υπόλοιπα, χρήση βιβλιαρίων επιταγών, παροχή εγγύησης επιταγών κ.λπ.-, οι οποίοι από το 2006 καθορίζονται 117 Βλ. και το υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης. Βλ. Σπ. Ψυχομάνη, Τραπεζικό δίκαιο, Δίκαιο Τραπεζικών Συμβάσεων, Ε΄ έκδοση, σελ.
  30. 119 Σημειώνεται ότι ορισμένες χρεώσεις (π.χ. χρεώσεις για αδράνεια λογαριασμού για πάνω από ένα οριζόμενο από τις τράπεζες χρονικό διάστημα, χρεώσεις στην περίπτωση ανάληψης μετρητών μέσω ΑΤΜ του ίδιου πιστωτικού ιδρύματος όπου τηρείται λογαριασμός, κ.λπ.) έχουν κριθεί παράνομες ως καταχρηστικές και έχουν καταργηθεί (βλ. ενδεικτικά ΥΑ Ζ1-21/2011 και Ζ1-798/2008). 120 Βλ. Σπ. Ψυχομάνη, Τραπεζικό Δίκαιο, Δίκαιο Τραπεζικών Συμβάσεων, Τεύχος ΙΙ Στ΄ έκδοση, σελ. 78 επ. 118 30 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ελεύθερα από τις τράπεζες (ΕΤΠΘ/ ΤΕ 234/23/11.12.2006). Οι καταθέσεις αυτές ήταν αρχικά άτοκες. Με την ΠΔ/ΤΕ 1553/5.6.89 επετράπη, τόσο η καταβολή τόκων επί των πιστωτικών υπολοίπων των λογαριασμών καταθέσεων όψεως με επιτόκιο ελεύθερα καθοριζόμενο από τις τράπεζες όσο και η χρηματοδότηση επιχειρήσεων και επαγγελματιών μέσω υπεραναλήψεων από τους εν λόγω λογαριασμούς με βάση τους ισχύοντες πιστωτικούς κανόνες και με επιτόκιο που καθορίζεται ελεύθερα από τις τράπεζες χωρίς περιορισμούς. Εξάλλου, ενώ έως το 1989 οι αναλήψεις από έναν λογαριασμό καταθέσεως όψεως έπρεπε να γίνονται με χρησιμοποίηση βιβλιαρίου καταθέσεως ή με επιταγές, που σύρονταν επί των οικείων λογαριασμών, στην πράξη είχε ήδη επικρατήσει η κίνηση των καταθέσεων αυτών μόνο με επιταγές ή με απευθείας αναλήψεις του δικαιούχου από το ταμείο της τράπεζας ή από ATM. Οι καταθέσεις στους εν λόγω λογαριασμούς όψεως και τρεχούμενους121 συμφωνούνται άμεσα αποδοτέες όταν ζητηθούν, οι δε αναλήψεις πραγματοποιούνται μέσω βιβλιαρίου κατάθεσης, κάρτας αναλήψεων ή επιταγών, ενώ παρέχεται και δυνατότητα υπεραναλήψεων. β) Καταθέσεις απλού ταμιευτηρίου. Οι καταθέσεις απλού ταμιευτηρίου είναι άμεσα αποδοτέες και αποτελούν, επίσης, παραλλαγή των καταθέσεων όψεως, επειδή και αυτές αποδίδονται οποτεδήποτε ζητήσει μερική ή ολική ανάληψή τους ο δικαιούχος
  31. Οι διαφορές τους - τεχνικής, κατά βάση, φύσεως - έγκεινται στο ότι, επί των καταθέσεων ταμιευτηρίου, (α) τα κατατεθειμένα ποσά είναι πάντοτε τοκοφόρα, (β) δικαιούχοι μπορούν να είναι μόνον φυσικά πρόσωπα ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και (γ) οι αναλήψεις γίνονται με χρήση βιβλιαρίου καταθέσεως και κάρτας αναλήψεων, ενώ αποκλείεται η χρησιμοποίηση του σχετικού λογαριασμού για την έκδοση και πληρωμή επιταγής
  32. 121 Ο «τρεχούμενος λογαριασμός καταθέσεως» αποτελεί παραλλαγή της καταθέσεως όψεως, που εξ ορισμού συνδυάζεται πάντα με σύμβαση τρέχοντος λογαριασμού, ώστε να μη χρειάζεται ιδιαίτερη γι’ αυτήν συμφωνία, πλην της δηλώσεως προσχωρήσεως του πελάτη, ο οποίος μπορεί να είναι φυσικό πρόσωπο χωρίς εμπορική ιδιότητα. Η κατάθεση, δηλαδή, συμφωνείται, εν προκειμένω, με βάση υποκείμενη σύμβαση πλαίσιο, ως ανακυκλούμενη πάντα κατάθεση όψεως, εξυπηρετούμενη από την παράλληλη τήρηση τρέχοντος λογαριασμού, στον οποίο καταχωρίζονται όλες οι διενεργούμενες καταθέσεις, ως πιστωτικά κονδύλια του λογαριασμού, και όλες οι πραγματοποιούμενες αναλήψεις και πληρωμές, ως χρεωστικά κονδύλιά του. Συχνά, συνοδεύεται με συμφωνία δυνατότητας υπεραναλήψεων, που αποτελεί πρόσθετη σύμβαση ανοίγματος πιστώσεως. Ο λογαριασμός αυτός, που μπορεί να είναι ατομικός ή κοινός, ανοίγεται για τη μέσω των τραπεζών διενέργεια όλων των πληρωμών και την εξόφληση υποχρεώσεων των φυσικών προσώπων που δεν είναι έμποροι, κινείται δε μόνο με επιταγές, που μπορούν μάλιστα να είναι εγγυημένες, ή με εντολές (πάγιες ή κατά περίπτωση) του καταθέτη ή με χρεώσεις δαπανών από τη χρήση τραπεζικών καρτών, κατόπιν συμφωνίας με τον πελάτη. Ο τρεχούμενος λογαριασμός καταθέσεων έχει την ίδια νομική φύση και λειτουργία με τις καταθέσεις όψεως σε τρέχοντα λογαριασμό, διακρίνεται δε από τις τελευταίες μόνον ως προς τα πρόσωπα (φυσικά πρόσωπα, μη έμποροι), που δικαιούνται να τον κινούν, και τις λοιπές ειδικές χρήσεις του (Ψυχομάνης, ό.π.). Συνεπώς, οι διαφορές μεταξύ λογαριασμών όψεως και τρεχούμενων είναι μη ουσιώδεις, ενώ είθισται ως όψεως να χαρακτηρίζονται οι λογαριασμοί επιχειρήσεων/νομικών προσώπων και ως τρεχούμενοι οι λογαριασμοί ιδιωτών-φυσικών προσώπων, χωρίς όμως ο διαχωρισμός αυτός να ισχύει κατ’ ανάγκη σε κάθε περίπτωση. 122 Ψυχομάνης, ό.π., σ. 83 επ. 123 Βλ. Ψυχομάνη (ό.π.), ο οποίος σημειώνει ότι οι δικαιούχοι των οικείων λογαριασμών μπορούν να τηρούν παράλληλα και λογαριασμό όψεως στην ίδια τράπεζα και να την εξουσιοδοτούν για τη μεταφορά ποσών από τους πρώτους λογαριασμούς στους δεύτερους, στις περιπτώσεις που συμφωνούνται. Το κόστος που ενδεχομένως συνεπάγεται για τις τράπεζες η τήρηση λογαριασμών ταμιευτηρίου στο όνομα νομικών, κατά τα ανωτέρω, προσώπων, τα οποία θα τους κινούν τακτικά για εξυπηρέτηση της ταμειακής τους διαχείρισης, αντισταθμίζεται στην τραπεζική πρακτική με τη συμφωνία χαμηλότερων επιτοκίων. Κατά τα λοιπά, η πρακτική 31 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ γ) Καταθέσεις «επί προθεσμία». Οι καταθέσεις «επί προθεσμία» ή προθεσμιακές καταθέσεις δημιουργούνται κατόπιν συμφωνίας τράπεζας και καταθέτη ότι θα είναι αποδοτέες μετά την πάροδο ορισμένου χρονικού διαστήματος, με συνήθως υψηλό επιτόκιο, ανάλογο προς τη χρονική τους διάρκεια. Για τις καταθέσεις αυτές η τράπεζα μπορεί να εκδίδει ονομαστικές ομολογίες, όχι, όμως, βιβλιάρια. Η πρόωρη απόδοση μέρους ή ολόκληρης της καταθέσεως (πριν από τη λήξη του προσυμφωνημένου χρονικού διαστήματος) πραγματοποιείται κατά κανόνα με την επιβολή στον καταθέτη χρηματικής ποινής (penalty). Ζ.1.1.
  33. Προϊόντα Χορηγήσεων
  34. Τα βασικότερα είδη/κατηγορίες προϊόντων χορηγήσεων είναι τα εξής: α) Στεγαστικά δάνεια, τα οποία αφορούν στην αγορά ή επισκευή ακινήτου και προϋποθέτουν την προσκόμιση δικαιολογητικών στην τράπεζα, τον έλεγχο της πιστοληπτικής ικανότητας του πελάτη και το νομικό και τεχνικό έλεγχο του ακινήτου.
  36. β) Καταναλωτικά δάνεια, τα οποία χορηγούνται για την κάλυψη βραχυπρόθεσμων, μακροπρόθεσμων, συγκεκριμένων ή απροσδιόριστων καταναλωτικών αναγκών. Το ύψος της χορήγησης εξαρτάται από την πιστοληπτική ικανότητα του πελάτη. Υπάρχουν δύο βασικά είδη καταναλωτικών δανείων, τα οποία διακρίνονται με βάση τον τρόπο εξόφλησής τους:  Τα ανοιχτά δάνεια λειτουργούν όπως οι πιστωτικές κάρτες, δηλαδή αποτελούν ανοιχτές γραμμές πίστωσης με αόριστη διάρκεια. Η εξόφλησή τους γίνεται με την καταβολή ενός ελάχιστου ποσοστού επί της εκάστοτε οφειλής. Το επιτόκιό τους είναι πάντα κυμαινόμενο, ενώ συνήθως επιβάλλεται μια ετήσια συνδρομή από την τράπεζα.  Τα τοκοχρεολυτικά δάνεια έχουν συγκεκριμένη διάρκεια εξόφλησης και αποπληρώνονται με μηνιαίες καταβολές, που περιλαμβάνουν κεφάλαιο και τόκους. Το επιτόκιό τους μπορεί να είναι είτε σταθερό είτε κυμαινόμενο. Τα έξοδα των δανείων αυτών καταβάλλονται εφάπαξ. Η σκοπούμενη χρήση και η τιμολόγηση των δύο ανωτέρω κατηγοριών καταναλωτικών δανείων, ομοιάζουν τόσο, ώστε να μην απαιτείται η περαιτέρω διάκριση της αγοράς καταναλωτικών δανείων σε υπο-αγορές ανάλογα με τον τρόπο εξόφλησής τους. Συναφώς, σημειώνεται ότι, παρά τα παρόμοια χαρακτηριστικά της με τα ανοιχτά καταναλωτικά δάνεια, η παροχή καταναλωτικής πίστης μέσω (πιστωτικών) καρτών θεωρείται ότι συνιστά διακριτή αγορά124, δεδομένου ότι τόσο η διαδικασία χορήγησης (η διαδικασία έγκρισης πιστωτικών καρτών είναι απλούστερη και λιγότερο χρονοβόρα) όσο και η τιμολόγηση (π.χ. ως προς το ύψος των επιτοκίων), αλλά και οι λοιποί όροι παροχής πίστωσης (π.χ. ο χρονικός ορίζοντας αποπληρωμής) διαφέρουν. Η Τράπεζα της Ελλάδος διακρίνει επίσης μεταξύ καταναλωτικής πίστης μέσω πιστωτικών καρτών και λοιπών δανείων
  37. καθορισμού με διοικητικές πράξεις ελάχιστου επιτοκίου για τις εν λόγω καταθέσεις καταργήθηκε οριστικά με την ΠΔ/ΤΕ 2180/5.3.
  38. Έκτοτε, ως προς τη διαμόρφωση των επιτοκίων στις καταθέσεις ταμιευτηρίου επικρατεί πλήρης ελευθερία. 124 Βλ. απόφαση ΕΑ 534/VI/2012 – ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΕ/ ΤΡΑΠΕΖΑ EFG EUROBANK ERGASIAS ΑΕ, παρ. 74 και απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.5384-BNP PARIBAS/FORTIS, παρ. 42, 43 και
  39. 125 Βλ. Στατιστικό Δελτίο Οικονομικής Συγκυρίας, πίνακα IV 20 ΣΔΟΣ. 32 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ζ.1.1.
  40. Ορισμός αγορών H διάκριση μεταξύ καταθέσεων και χορηγήσεων επιβάλλεται από το γεγονός ότι οι δύο αυτές κατηγορίες τραπεζικών υπηρεσιών επιτελούν διαφορετική λειτουργία (αποταμιευτική και χρηματοδοτική, αντίστοιχα) και, ως εκ τούτου, θεωρούνται μη υποκαταστάσιμες από πλευράς ζήτησης
  41. Ως προς τις καταθέσεις λιανικής, οι προσωπικοί λογαριασμοί/καταθέσεις όψεως και οι προσωπικοί λογαριασμοί/καταθέσεις ταμιευτηρίου παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά (αποταμιευτική λειτουργία, καταθέσεις άμεσα αποδοτέες) σε βαθμό τέτοιο ώστε να μπορεί να υποστηριχθεί ότι συνιστούν υποκατάστατα προϊόντα. Ωστόσο, οι ως άνω τύποι λογαριασμών εμφανίζουν ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (π.χ. οι αναλήψεις μέσω χρήσης επιταγών και οι υπεραναλήψεις επιτρέπονται μόνο επί καταθέσεων όψεως) που συνηγορούν στη διάκρισή τους σε διακριτές προϊοντικές υπο-αγορές. Έτσι, λαμβάνοντας υπόψη την πρακτική της Ε.Α. και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής127, προκρίνεται η αξιολόγηση των καταθέσεων όψεως, ταμιευτηρίου και προθεσμίας ως διακριτών επιμέρους σχετικών αγορών λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της κάθε κατηγορίας, κυρίως δε των διαφορών τους ως προς το ύψος των καταβαλλόμενων επιτοκίων, το χρόνο απόδοσης των καταθέσεων σε περίπτωση σχετικού αιτήματος του δικαιούχου (οι μεν καταθέσεις όψεως και ταμιευτηρίου είναι άμεσα αποδοτέες, ενώ οι προθεσμιακές μετά την πάροδο ορισμένου χρονικού διαστήματος) και τη διαδικασία κίνησης των σχετικών λογαριασμών
  42. Συνεπώς, η αξιολόγηση των επιπτώσεων της υπό κρίση συγκέντρωσης θα πραγματοποιηθεί αφενός:
  46. α) στη συνολική αγορά καταθέσεων λιανικής και αφετέρου 126 Βλ. απόφαση ΕΑ 534/VI/2012 – ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΕ/ ΤΡΑΠΕΖΑ EFG EUROBANK ERGASIAS ΑΕ παρ.79 και αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M. 4844-FORTIS/ABN AMRO ASSETS, παρ. 19-26 και M.3894 UNICREDITO/HVB, παρ.
  47. 127 Βλ. αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.5384 - ΒΝΡ PARIBAS/FORTIS και M.4844 -FORTIS/ABN AMRO ASSETS, καθώς και αποφάσεις ΕΑ 534/VI/2012 – ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΕ/ ΤΡΑΠΕΖΑ EFG EUROBANK ERGASIAS ΑΕ, 488/VI/2010 ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΟ/ASPIS BANK και 335/V/2007 FBBANK/ASPIS BANK. 128 Αντίθετα, όπως έχει υποστηρίξει η […] κατά την εξέταση της συγκέντρωσης ΕΤΕ – Eurobank, ο διαχωρισμός της αγοράς καταθέσεων βάσει τύπου προϊόντος είναι πια αυθαίρετος στην σύγχρονη τραπεζική καθώς τα χαρακτηριστικά των καταθετικών προϊόντων (τρεχούμενος, ταμιευτηρίου, προθεσμιακοί) έχουν συγκλίνει τα τελευταία χρόνια με τάσεις ταύτισης. Για παράδειγμα:  έχουν καταργηθεί οι ποινές προεξόφλησης στις προθεσμιακές καταθέσεις,  υπάρχουν πολλές κατηγορίες μισθοδοτικών τρεχούμενων λογαριασμών με επιτόκια που είναι παρεμφερή με αυτά των προθεσμιακών,  στις προθεσμιακές καταθέσεις ο πελάτης έχει δικαίωμα εισόδου - εξόδου στην προθεσμιακή κατάθεση χωρίς αλλαγή στους όρους της προθεσμιακής, το οποίο τον διευκολύνει να κάνει καθημερινές συναλλαγές μέσω της προθεσμιακής κατάθεσης. Ένας άλλος λόγος για τον οποίο η […] θεωρεί ότι τα διάφορα προϊόντα καταθέσεων πρέπει να αντιμετωπιστούν ως ενιαία αγορά είναι και οι διαχειριστικές συμπεριφορές του πελάτη και η τάση που έχει για ευελιξία. Ο πελάτης έχει πια και τους δύο τύπους προϊόντων (συναλλακτικά και αποταμιευτικά) και έτσι μεταφέρει τα χρήματα του μεταξύ των διαφορετικών ειδών προϊόντων, ώστε να επιτυγχάνει μεγιστοποίηση απόδοσης και ευελιξίας βάσει της ανά πάσα στιγμής διαθέσιμης ρευστότητα του. Η ευελιξία αυτή έχει ενδυναμωθεί από τις υπηρεσίες internet και mobile banking. 33 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ β) στις επιμέρους διακριτές υπο-αγορές των καταθετικών προϊόντων λιανικής, όπως ορίζονται ανά είδος λογαριασμού (ταμιευτηρίου, όψεως, προθεσμίας). Επίσης, λόγω των διαφορετικών χαρακτηριστικών, τιμολόγησης και σκοπούμενης χρήσης, για τους σκοπούς εξέτασης της υπό κρίση πράξης, η αξιολόγηση των προϊόντων χορηγήσεων λιανικής τραπεζικής, ήτοι αυτών που προορίζονται για ιδιώτες δανειολήπτες, θα πραγματοποιηθεί στο επίπεδο:
  48. α) των στεγαστικών δανείων β) της καταναλωτικής πίστης (εξαιρουμένων των δανείων μέσω πιστωτικών καρτών). γ) της καταναλωτικής πίστης μέσω πιστωτικών καρτών. Σε σχέση με τις χορηγήσεις, […] επισημαίνει ότι το ισχύον οικονομικό κλίμα εμποδίζει τη σχετική ανάπτυξη της αγοράς καθώς, «το ελληνικό τραπεζικό σύστημα σήμερα, στο σύνολό του, αντιμετωπίζει ουσιαστική αδυναμία πρόσβασης στις διεθνείς αγορές κεφαλαίων λόγω της δριμύτατης κρίσης χρέους του Ελληνικού Δημοσίου. Ταυτόχρονα βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία επιβεβλημένης ανακεφαλαιοποίησής του, ανάγκη η οποία προέκυψε κυρίως από την εφαρμογή του προγράμματος ανταλλαγής ομολόγων (PSI), το οποίο διέβρωσε τα εποπτικά κεφάλαια των ελληνικών τραπεζών. Όλα τα παραπάνω επενεργούν ουσιωδώς στη δυνατότητα των τραπεζών να χρηματοδοτούν περαιτέρω την αγορά, ενώ ταυτόχρονα υποχρεούνται στη διατήρηση των επιβεβλημένων κεφαλαιακών δεικτών»
  50. Ζ.1.
  51. Επιχειρηματική Τραπεζική – Καταθέσεις και Χορηγήσεις Kατ’ αναλογία προς τη διάκριση των αγορών λιανικής τραπεζικής που αναπτύχθηκε στην προηγούμενη ενότητα, για τους σκοπούς της παρούσας αξιολόγησης λαμβάνονται υπόψη ως επιμέρους διακριτές σχετικές αγορές130,131:
  52. α) η παροχή δανείων / χορηγήσεων προς επιχειρήσεις, β) τα καταθετικά προϊόντα προς επιχειρήσεις, με ανάλυση και ως προς τις υπο-αγορές: βα) καταθέσεων όψεως επιχειρήσεων και ββ) καταθέσεων προθεσμίας επιχειρήσεων. Όσον αφορά στην αγορά της επιχειρηματικής τραπεζικής, θα μπορούσε να υποστηριχθεί η περαιτέρω διάκρισή της132, με γνώμονα το μέγεθος των επιχειρήσεων στις οποίες απευθύνονται οι σχετικές υπηρεσίες, στις επιμέρους υπο-αγορές: α) της επιχειρηματικής τραπεζικής για Μικρές και Μεσαίες Επιχειρήσεις133 και β) της επιχειρηματικής τραπεζικής
  53. 129 Βλ. σχετικά το υπ’ αριθμ. πρωτ. […]. Βλ. απόφαση ΕΑ 534/VI/2012 – ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΕ/ ΤΡΑΠΕΖΑ EFG EUROBANK ERGASIAS ΑΕ παρ. 78, 105 και αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.2400-DEXIA/ARTESIA, παρ.16, και M.0850–FORTIS/ MEESPIERSON, παρ.
  54. 131 Αντίθετα, σύμφωνα με την άποψη της […] όπως υποστηρίχθηκε κατά την εξέταση της συγκέντρωσης ΕΤΕEurobank, στις καταθέσεις εταιρικών πελατών η αγορά πρέπει να θεωρείται πλέον ενιαία, για τους λόγους που αναπτύσσονται ανωτέρω στη λιανική τραπεζική. Επίσης, αναπτύσσει ανάλογη προβληματική για την απάλειψη των επισφαλειών. 132 Βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.4844-FORTIS/ABN AMRO ASSETS, παρ. 13 επ. 133 Σύμφωνα με τη 2003/361/ΕΚ Σύσταση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, επιχείρηση θεωρείται κάθε μονάδα, ανεξάρτητα από τη νομική της μορφή, που ασκεί οικονομική δραστηριότητα. Ως τέτοιες νοούνται ιδίως οι μονάδες που ασκούν βιοτεχνική ή άλλη δραστηριότητα, ατομικά ή οικογενειακά, προσωπικές εταιρίες 130 34 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ για Μεγάλες Επιχειρήσεις, κυρίως δεδομένου ότι η εμπορική στρατηγική των πιστωτικών ιδρυμάτων για κάθε μία από τις ανωτέρω δύο κατηγορίες επιχειρήσεων διαφέρει. Τα τραπεζικά προϊόντα που προσφέρονται στις δύο κατηγορίες πελατών διαφοροποιούνται μεταξύ τους τόσο στα χαρακτηριστικά (πολυπλοκότητα, πλαίσιο παρεχόμενων εξασφαλίσεων)134, όσο και στην τιμολόγησή τους
  55. Επίσης, η τραπεζική προς μεγάλες επιχειρήσεις προσδιορίζεται από την ποικιλία των αναγκών της πελατείας136, την ανάγκη ευελιξίας στη διαμόρφωση λύσεων και τη διαπροσωπική σχέση με τις επιχειρήσεις μέσω εξειδικευμένου προσωπικού, το οποίο προσφέρει τις σχετικές υπηρεσίες σε χωριστά, εξειδικευμένα τμήματα των τραπεζών
  56. Τέλος, οι μεγάλες επιχειρήσεις συνήθως συναλλάσσονται με το εξωτερικό, με αποτέλεσμα να χρειάζονται εξειδικευμένες υπηρεσίες οι οποίες σχετίζονται με το διεθνές εμπόριο (ενέγγυες πιστώσεις, προαγορά συναλλάγματος)
  57. ή ενώσεις προσώπων που ασκούν τακτικά μια οικονομική δραστηριότητα. Η κατηγορία των πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) αποτελείται από επιχειρήσεις που απασχολούν λιγότερους από 250 εργαζομένους και των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 50 εκατομμύρια ευρώ ή το σύνολο του ετήσιου ισολογισμού δεν υπερβαίνει τα 43 εκατομμύρια ευρώ. Σύμφωνα δε με τις Πράξεις του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος ΠΔ 2588/20.8.2007 και ΠΔ 2589/20.8.2007, σε συνδυασμό με τη Σύσταση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 2003/361/ΕΚ, ως μικρές επιχειρήσεις ορίζονται εκείνες των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 2,5 εκ €. Συνεπώς, σύμφωνα με τα παραπάνω, ορίζονται ως:  Μικρές, οι επιχειρήσεις των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 2,5 εκ. €,  Μεσαίες, οι επιχειρήσεις των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 50 εκ. € και απασχολούν λιγότερους από 250 εργαζόμενους,  Μεγάλες, οι επιχειρήσεις των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών υπερβαίνει τα 50 εκ. € και απασχολούν περισσότερους από 250 εργαζόμενους. 134 Βλ. ενδεικτικά την υπ’ αρ. πρωτ. […] κατά την εξέταση της συγκέντρωσης Πειραιώς - Γενική. 135 Βλ. ενδεικτικά την υπ’ αρ. πρωτ. […] και την υπ’ αρ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή της […], κατά την εξέταση της συγκέντρωσης Πειραιώς-Γενική. 136 Βλ. υπ’ αρ. […] απαντητική επιστολή της […] κατά την εξέταση της συγκέντρωσης Πειραιώς – Γενική.. 137 Η πλειονότητα των τραπεζών θεωρεί ότι το δίκτυο καταστημάτων (δηλαδή η τοπική παρουσία της κάθε τράπεζας), σε συνδυασμό με το βαθμό τυποποίησης των προϊόντων, ικανοποιούν διαφορετικές ομάδες πελατών. Πιο συγκεκριμένα, οι ανάγκες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων ικανοποιούνται από το δίκτυο καταστημάτων των τραπεζών με τυποποιημένα προϊόντα, ενώ οι μεγάλες επιχειρήσεις επιλέγουν τις κεντρικές υπηρεσίες/καταστήματα της κάθε τράπεζας για προϊόντα που είναι σε μικρότερο βαθμό τυποποιημένα και επιδέχονται διαπραγμάτευσης (βλ. ενδεικτικά απαντήσεις […], […] […], […], […], […], […], […]κατά την εξέταση της συγκέντρωσης Πειραιώς-Γενική. 138 Από την άλλη πλευρά, σύμφωνα με την […], υπάρχει δυνατότητα υποκατάστασης και από πλευράς ζήτησης και από πλευράς προσφοράς επειδή: α) δεν υπάρχει κοινό «κατώφλι» μεταξύ των τραπεζών για τη διάκριση μικρομεσαίων και μεγάλων επιχειρήσεων και β) οι τράπεζες μπορούν ανά πάσα στιγμή να προσαρμόζουν ανάλογα τα προϊόντα τους στο μέγεθος του πελάτη, και συνεπώς δεν υφίστανται διακριτές αγορές. Ωστόσο, η […] επισημαίνει ότι διατηρεί εξειδικευμένα τμήματα/υποκαταστήματα για μεγάλες επιχειρήσεις (βλ. την υπ’ αρ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή της […] κατά την εξέταση της συγκέντρωσης Πειραιώς-Γενική). Ανάλογη επιχειρηματολογία ανέπτυξε και η […], η οποία, στην υπ’ αρ. πρωτ. […] απάντησή της, αναφέρει ότι η τιμολόγηση και οι όροι συναλλαγών εξαρτώνται από τον πιστωτικό κίνδυνο που αναλαμβάνει και τις εξασφαλίσεις που παρέχονται και όχι από το μέγεθος των επιχειρήσεων. Τέλος, η […] (αρ. πρωτ. 8920/14.11.2012) αναφέρει ότι δεν διακρίνει μεταξύ μικρομεσαίων και μεγάλων επιχειρήσεων στην παροχή των προϊόντων της. 35 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ωστόσο, δεδομένου ότι, όπως προκύπτει από την έρευνα της Γ.Δ.Α., τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα δεν έχουν υιοθετήσει ενιαίο αριθμητικό κριτήριο διάκρισης μεταξύ Μικρομεσαίων και Μεγάλων Επιχειρήσεων ως κατώφλι για τη διάκριση της εμπορικής τους πολιτικής, δυσχεραίνεται η εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων ως προς το μέγεθος των αντίστοιχων υπο-αγορών και τα μερίδια των δραστηριοποιούμενων σε κάθε μία από αυτές επιχειρήσεων139,
  58. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι:
  59.  η EUROBANK και η […] θεωρούν ως μεγάλες επιχειρήσεις αυτές που πραγματοποιούν ετήσιο κύκλο εργασιών ύψους 25 εκ. ευρώ και άνω 141,  Η […] και η […] θεωρούν ως μεγάλες επιχειρήσεις αυτές που πραγματοποιούν ετήσιο κύκλο εργασιών ύψους 50 εκ. ευρώ και άνω
  60.  Η ALPHA θεωρεί ως μεσαίες επιχειρήσεις αυτές των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών κυμαίνεται από 2 έως 75 εκατ. ευρώ
  61. Η ανομοιομορφία των κατωφλίων ένταξης στην τραπεζική μεγάλων επιχειρήσεων οδηγεί σε μεθοδολογικά προβλήματα στη χαρτογράφηση της αγοράς. Σε περίπτωση που λαμβάνονταν τα επιμέρους κατώφλια κάθε μίας τράπεζας ως κριτήριο διαχωρισμού της αγοράς, ο υπολογισμός των μεριδίων εντός των αγορών μεγάλων και μικρομεσαίων επιχειρήσεων θα ενείχε σημαντικά συστηματικά σφάλματα, με πιο σημαντικό το γεγονός ότι όσο πιο χαμηλά έχει θέσει μια τράπεζα το κρίσιμο κατώφλι, τόσο περισσότερες επιχειρήσεις/πελάτες της θα περιλαμβάνονταν στην αγορά μεγάλων επιχειρήσεων, αυξάνοντας διαστρεβλωτικά το μερίδιο της τράπεζας και απομειώνοντας, εξίσου διαστρεβλωτικά, το μερίδιο των τραπεζών που έχουν θέσει υψηλότερο κατώφλι
  62. Κι αυτό επειδή το μερίδιο των τραπεζών με μικρότερα κατώφλια θα είχε υπολογιστεί και επί επιχειρήσεων τις οποίες οι ανταγωνίστριες με μεγαλύτερα κατώφλια δε θεωρούν ως δυνητικούς πελάτες τους στη σχετική αγορά επιχειρηματικής τραπεζικής μεγάλων επιχειρήσεων. Έτσι, για παράδειγμα, το ύψος των καταθέσεων και χορηγήσεων ενός πελάτη της […] με κύκλο εργασιών 27 εκ. ευρώ, θα περιλαμβανόταν στην αγορά μεγάλων επιχειρήσεων, επαυξάνοντας το μερίδιο της τράπεζας στη σχετική αγορά, παρότι καμία εκ των ανταγωνιστριών της δεν τον θεωρεί δυνητικό της πελάτη στην επιχειρηματική μεγάλων επιχειρήσεων.
  64. Οι ως άνω δυσχέρειες εν μέρει θεραπεύονται με την υιοθέτηση του κατωφλίου που έχει θεσπίσει η αγοράστρια (στο πλαίσιο της συγκέντρωσης) τράπεζα ως κριτήριο διαχωρισμού των αγορών. Σε αυτή την περίπτωση, εξετάζονται οι αγορές που περιέχουν τους δυνητικούς πελάτες της συμμετέχουσας επιχείρησης, ανάλογα με τον τρόπο που τους κατηγοριοποιεί η 139 Βλ. Ανακοίνωση της Ευρ. Επιτροπής για τον ορισμό της σχετικής αγοράς (97/C 372/03), παρ.
  65. Τούτο βέβαια δεν αποκλείει διαφορετική προσέγγιση στο ζήτημα αυτό της Γ.Δ.Α και της Επιτροπής στο μέλλον. 141 Βλ. http://www.eurobank.gr/online/home/generic.aspx?id=858&mid=902&lang=gr και υπ΄αριθ. […] επιστολή της […] από την εξέταση της συγκέντρωσης Τράπεζα Πειραιώς-Γενική Τράπεζα. 142 Βλ. […] αντίστοιχα. 143 Βλ. http://www.alpha.gr/page/default.asp?la=1&id=
  66. 144 Αντίστροφα, όσο πιο χαμηλό το κατώφλι, τόσο χαμηλότερο το μερίδιο της τράπεζας στην αγορά μικρομεσαίων επιχειρήσεων. 140 36 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ίδια και ανεξάρτητα από την κατηγοριοποίησή τους στην τράπεζα με την οποία συνεργάζονται
  67. Εν προκειμένω, χρησιμοποιώντας αυτό το κριτήριο, ήταν δυνατό να χαρτογραφηθεί η αγορά χορηγήσεων μεγάλων και μικρομεσαίων επιχειρήσεων
  68. Ωστόσο, λόγω ιδίως του χαμηλού μεριδίου αγοράς της Millennium στις αγορές αυτές (<2%), η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της υπό κρίση πράξης στη λειτουργία του ανταγωνισμού στις επιμέρους αγορές χορηγήσεων επιχειρηματικής τραπεζικής, δεν διαφοροποιείται ουσιαστικά από αυτήν που παρατίθεται κατωτέρω αναφορικά με την ευρύτερη αγορά χορηγήσεων επιχειρηματικής τραπεζικής. Συνεπώς, παρέλκει η περαιτέρω εξέταση των επιμέρους αγορών. Ζ.1.
  69. Σχετικές γεωγραφικές αγορές Ζ.1.3.
  70. Σχετική αγορά των καταθετικών προϊόντων και προϊόντων χορηγήσεων για ιδιώτες
  71. Στη σχετική αγορά των καταθετικών προϊόντων και προϊόντων χορηγήσεων για ιδιώτες, όπως καθορίστηκε και επιμερίστηκε ανωτέρω, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κρίνει, και διαρκώς επιβεβαιώνει με τις αποφάσεις της επί συγκεντρώσεων επιχειρήσεων του χρηματοπιστωτικού τομέα, ότι η σχετική γεωγραφική αγορά αναφοράς είναι συνήθως εγχώρια
  72. Ομοίως έχει κρίνει και η Ε.Α.
  73. Η οριοθέτηση αυτή οφείλεται ιδίως στο γεγονός ότι οι κρατούσες συνθήκες ανταγωνισμού στην εν λόγω σχετική αγορά προϊόντων διαφοροποιούνται στο εσωτερικό κάθε κράτους μέλους, παρά τη σημειωθείσα πρόοδο στον τομέα εναρμόνισης των εθνικών νομοθεσιών. Επιπρόσθετα, παρά την αυξανόμενη διείσδυση της διαδικτυακής προώθησης προϊόντων, η εθνική εμβέλεια της εν λόγω αγοράς ενισχύεται και από σειρά παραγόντων όπως είναι οι γλωσσικές διαφορές, η προτίμηση των καταναλωτών σε τοπικούς προμηθευτές, τα έξοδα συναλλαγών149 και κυρίως το γεγονός ότι τα υποκαταστήματα εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εδραίωση της πελατειακής σχέσης και στην παροχή συμβουλών στους καταναλωτές για σύνθετα και μη προϊόντα. Συνεπώς, στην υπό εξέταση περίπτωση, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, η σχετική γεωγραφική αγορά είναι εθνική, ήτοι καλύπτει το σύνολο της ελληνικής επικράτειας. 145 Την εν λόγω μεθοδολογία ακολούθησε και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις αποφάσεις M.4844-FORTIS/ABN AMRO ASSETS και Μ.5948 - BANCO SANTANDER/ RAINBOW. Ωστόσο, αφενός δεν εξαλείφεται πλήρως η μεροληψία του δείγματος (λ.χ. ο ανωτέρω πελάτης της […], δύσκολα θα μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστα ως δυνητικός πελάτης πχ της […] στην αγορά τραπεζικής μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, δεδομένου ότι στην […] έχει περισσότερα προνόμια θεωρούμενος ως «μεγάλη επιχείρηση») και αφετέρου η συλλογή από τη ΓΔΑ στοιχείων δεν κατέστη δυνατή, δεδομένου ότι οι περισσότερες τράπεζες δεν τηρούν στοιχεία καταθέσεων και χορηγήσεων σε συνάρτηση με τον κύκλο εργασιών του πελάτη τους. 146 Η πληροφόρηση αυτή ήταν διαθέσιμη λόγω της υποχρέωσης των τραπεζών να αποστέλλουν στην ΤτΕ σχετικά στοιχεία για τη μηνιαία έκδοση του ΣΔΟΣ, δεδομένου ότι το κατώφλι διαχωρισμού που χρησιμοποιεί η γνωστοποιούσα περιέχεται σε Πράξεις του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος ΠΔ 2588/20.8.2007 και ΠΔ 2589/20.8.2007 και στη Σύσταση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 2003/361/ΕΚ, από τις οποίες προκύπτει ότι ως μεγάλες επιχειρήσεις θεωρούνται εκείνες που επιτυγχάνουν ετήσιο κύκλο εργασιών που υπερβαίνει τα 50 εκ. 147 Βλ. αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.5384-BNP PARIBAS/FORTIS, Μ.4844-FORTIS/ABN AMBRO ASSETS, M.5276-DEUTSCHE BANK/SAL.OPPENHEIM και Μ.5948 - BANCO SANTANDER/ RAINBOW. 148 Βλ. ενδεικτικά, αποφάσεις Ε.Α. 534/VI/2012 (παρ. 93), 488/2010 και 355/
  74. 149 Βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μ.2491-SAMPO/STOREBRAND, παρ.
  75. 37 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ζ.1.3.
  76. Σχετική αγορά των καταθετικών προϊόντων και προϊόντων χορηγήσεων για επιχειρήσεις
  77. Αναφορικά με τη σχετική αγορά καταθετικών προϊόντων και προϊόντων χορηγήσεων για επιχειρήσεις, όπως αποσαφηνίστηκε και επιμερίστηκε για τους σκοπούς της παρούσας, η πρακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τείνει προς τον εθνικό χαρακτήρα της, καθώς οι εντασσόμενες στην οικεία αγορά υπηρεσίες λόγω της φύσης και του σκοπού τους ζητούνται και παρέχονται αποτελεσματικότερα σε εθνικό επίπεδο
  78. Ο εθνικός χαρακτήρας της τραπεζικής εργασίας που συνίσταται στην παροχή συμβουλών σε επιχειρήσεις ή δημόσιους οργανισμούς για την πραγματοποίηση διαφόρων επιχειρηματικών πράξεων δικαιολογείται από μια σειρά παραγόντων, όπως της ανάγκης για ενδελεχή γνώση τόσο του εταιρικού δικαίου της χώρας στην οποία είναι εγκατεστημένη η επιχείρηση, όσο και της διάρθρωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και του περιβάλλοντος αγοράς, των λογιστικών και φορολογικών κανόνων, καθώς επίσης και του θεσμικού πλαισίου και του επιπέδου τιμών της αγοράς. Ιδίως αναφορικά με την επιμέρους σχετική υπο-αγορά των υπηρεσιών πληρωμών προς Μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ο παράγοντας της εγγύτητας είναι πιο σημαντικός για τις επιχειρήσεις αυτού του μεγέθους οι οποίες μπορεί να χρειάζονται να επισκέπτονται ένα κατάστημα πιο συχνά, ενώ η σημασία του παράγοντα αυτού δείχνει να φθίνει για τις μεγάλες επιχειρήσεις. Μολονότι επιμέρους στοιχεία της επιχειρηματικής τραπεζικής μπορεί να έχουν μία πιο ευρεία ευρωπαϊκή ή και διεθνή διάσταση, κυρίως για τις μεγάλες επιχειρήσεις151, για τους σκοπούς της παρούσας η σχετική γεωγραφική αγορά των καταθετικών προϊόντων και προϊόντων χορηγήσεων για επιχειρήσεις είναι εθνική, ήτοι καλύπτει το σύνολο της ελληνικής επικράτειας. Ζ.
  79. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ Ζ.2.
  80. Ωριμότητα αγοράς
  81. Όπως επισημαίνει το σύνολο σχεδόν των ερωτηθέντων πιστωτικών ιδρυμάτων, η ζήτηση στην ευρύτερη τραπεζική αγορά, αλλά και τις υπο-αγορές των καταθέσεων και χορηγήσεων λιανικής και των χορηγήσεων επιχειρηματικής είναι σε φάση ωριμότητας152, με πτωτικές τάσεις. Ενδεικτικά, η ζήτηση καταθετικών προϊόντων βαίνει, κατά τα τελευταία έτη, μειούμενη, επηρεαζόμενη από τη γενικότερη οικονομική κατάσταση
  82. Αντίστοιχα, σημαντική πτώση της ζήτησης παρατηρείται και στις χορηγήσεις λιανικής. Ταυτόχρονα, η ικανοποίηση της ζήτησης στη χρηματοδότηση επιχειρήσεων περιορίζεται κυρίως στην 150 Βλ. αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.6168–RBI/EFG EUROBANK/JV, M.5384– BNP PARIBAS/FORTIS, M.3894 -UNICREDITO/HVB, M.4844 – FORTIS/ ABN AMRO ASSETS, Μ.873- BANK AUSTRIA/CREDITANSTALT. Ομοίως και οι αποφάσεις Ε.Α. 534/VI/2012 (παρ. 94), 488/VI/2010 ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΤΕ/ASPIS BANK ATE, 335/V/2007 FBB AE/ASPIS BANK ATE, 425/V/2008 ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ/PROTON BANK AE. 151 Βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής επιτροπής M.2567-NORDBANKEN/POSTGIROT. 152 Βλ. επιστολή […]. 153 Όπως έχει επισημάνει η […] κατά την εξέταση της συγκέντρωσης ΕΤΕ-Eurobank, τόσο στη λιανική όσο και στην επιχειρηματική τραπεζική, οι καταθέσεις έχουν παρουσιάσει κάθετη πτώση άνω του 30% την τελευταία τριετία λόγω της οικονομικής κρίσης και τη διεθνοποίηση της αγοράς που επιτρέπει την φυγή καταθέσεων στο εξωτερικό. 38 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  83. ανανέωση της χρηματοδότησης υφιστάμενων πελατών λόγω της σημαντικής έλλειψης ρευστότητας
  84. Σημειώνεται, ωστόσο, ότι κατά την άποψη της […], ναι μεν η παρατεταμένη ύφεση έχει οδηγήσει σε περαιτέρω μείωση της ζήτησης και προσφοράς για τραπεζικά προϊόντα, αλλά «η εφαρμογή του προγράμματος προσαρμογής, σε συνδυασμό με την ολοκλήρωση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που έχουν δρομολογηθεί και την υλοποίηση του προγράμματος αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας, μπορούν να βελτιώσουν σταδιακά την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και το κλίμα στην αγορά, να συμβάλουν στη διαμόρφωση πλεονασματικών προϋπολογισμών-έστω πρωτογενώς- και να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις προοδευτικά για την επιζητούμενη ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας155». Ζ.2.
  85. Εμπόδια Εισόδου
  87. Οι δύο κύριες μέθοδοι εισόδου νέου ανταγωνιστή στην ελληνική τραπεζική αγορά είναι η εξαγορά υπάρχοντος ανταγωνιστή ή η δημιουργία εξ’ ολοκλήρου νέας τράπεζας. Το συνολικό κόστος εισόδου μπορεί να διαφοροποιηθεί σημαντικά ανάλογα με τη μέθοδο και τη φάση ανάπτυξης που βρίσκεται ο κλάδος, ιδιαίτερα όταν ο στόχος είναι η δημιουργία χρηματοοικονομικής εταιρίας ισοδύναμης με σημαντικό βιώσιμο ανταγωνιστή. Οι νομικοί και ρυθμιστικοί περιορισμοί στην είσοδο της τραπεζικής αγοράς διαφέρουν στην περίπτωση εισόδου μέσω εξαγοράς από αυτή μέσω νέας ίδρυσης και καθορίζονται από την Τράπεζα της Ελλάδος και σχετικά Προεδρικά διατάγματα και νόμους. Όπως επεσήμανε η γνωστοποιούσα, αλλά και η πλειονότητα των ερωτηθέντων πιστωτικών ιδρυμάτων156, τα βασικότερα εμπόδια εισόδου στον ευρύτερο εγχώριο χρηματοπιστωτικό κλάδο προκύπτουν από το νομικό πλαίσιο που ρυθμίζει την ίδρυση των πιστωτικών ιδρυμάτων, και τις αυστηρές προβλεπόμενες προϋποθέσεις, διαδικαστικές και ουσιαστικές, κυρίως ως προς το ύψος των απαιτούμενων κεφαλαίων157, καθώς και την υποχρέωση για διαρκή συμμόρφωση με το αυστηρό εποπτικό πλαίσιο
  88. 154 Βάσει στοιχείων του ΣΔΟΣ από το 2009 υπάρχει μέση ετήσια μείωση στις καταθέσεις της τάξης του 13,5%, ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία Ιουνίου 2012 από το Δεκέμβριο του 2011 σημειώνεται περαιτέρω μείωση 11,8%. Βλ. και απάντηση […]. 155 Βλ. […]. 156 Βλ. ενδεικτικά απαντητικές επιστολές των […] κατά την εξέταση της συγκέντρωσης «Τράπεζα Πειραιώς Αγροτική Τράπεζα». 157 Η ίδρυση και λειτουργία πιστωτικών ιδρυμάτων ρυθμίζεται από τον Ν. 3601/2007 (ΦΕΚ Α΄178/1.8.2007) «Ανάληψη και άσκηση δραστηριοτήτων από τα πιστωτικά ιδρύματα, επάρκεια ιδίων κεφαλαίων των πιστωτικών ιδρυμάτων και των επιχειρήσεων παροχής επενδυτικών υπηρεσιών και λοιπές διατάξεις» και τις Πράξεις Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος (ΠΔ/ΤΕ) 2526/2003, 2603/2008 και 2595/2007 και την Απόφαση ΕΤΠΘ 211/1/
  89. Βασική προϋπόθεση για τη δραστηριοποίηση πιστωτικού ιδρύματος στην Ελλάδα συνιστά η χορήγηση σχετικής άδειας από την Τράπεζα της Ελλάδος, η δε σχετική διαδικασία ορίζεται στα άρθρα 5, 6, 7 και 24 του Ν.3601/
  90. Επί πλέον, σύμφωνα με το άρθρο 5 του Ν. 3601/2007, τα πιστωτικά ιδρύματα επιτρέπεται να συσταθούν και να λειτουργούν με τη μορφή ανώνυμης εταιρίας ή με τη μορφή αμιγούς πιστωτικού συνεταιρισμού του Ν. 1667/86 όπως ισχύει. Παράλληλα, κατά την παρ. 4 του ως άνω άρθρου, προϋπόθεση παροχής της σχετικής άδειας είναι η κατοχή ελάχιστου μετοχικού κεφαλαίου ύψους 18 εκ. € για ανώνυμη τραπεζική εταιρία, 9 εκ. € για υποκατάστημα πιστωτικού ιδρύματος που εδρεύει σε τρίτη χώρα και 6 εκ. € για πιστωτικό συνεταιρισμό. 158 Σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του Συμφώνου «Βασιλεία II». 39 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  91. Πέραν των ανωτέρω εμποδίων, υφίστανται πρόσθετα πραγματικά εμπόδια εισόδου, δεδομένου ότι η βιώσιμη και αποτελεσματική διείσδυση ενός νέου πιστωτικού ιδρύματος, τουλάχιστον ως προς τις υπο-αγορές των καταθέσεων και χορηγήσεων λιανικής και των χορηγήσεων επιχειρηματικής, προϋποθέτει σημαντική κεφαλαιακή επάρκεια και την ανάπτυξη δικτύου ικανού να εξυπηρετεί επαρκώς τη διανομή των σχετικών προϊόντων/υπηρεσιών
  92. Παράλληλα, σημαντικός παράγοντας στην είσοδο νέου ανταγωνιστή στον τραπεζικό κλάδο αποτελεί και το εύρος των οικονομιών κλίμακας που προκύπτουν στην παραγωγή και διανομή προϊόντων. Ζ.2.
  93. Δυνητικός ανταγωνισμός
  95. Στην σημερινή συγκυρία, εξαιτίας της Ελληνικής κρίσης χρέους, η χρηματιστηριακή αγορά αποτιμά σε πολύ χαμηλά επίπεδα την αξία των τραπεζών στην Ελλάδα. Το οικονομικό κόστος εισόδου μέσω εξαγοράς έχει συνεπώς μειωθεί δραματικά τα τελευταία δύο χρόνια. Αντιθέτως, η δημιουργία εξ’ αρχής μιας τράπεζας αντιστοίχου μεγέθους μπορεί να απαιτήσει πολύ υψηλότερες επενδύσεις σε κεφάλαια και χρόνο ανάπτυξης. Σημειώνεται, ωστόσο, ότι το επενδυτικό ρίσκο που προκύπτει από την οικονομική κατάσταση της χώρας (country risk) εξουδετερώνει και ενδεχομένως υπερκερνά τον παράγοντα του μειωμένου κόστους εισόδου, κι ως εκ τούτου η ένταση του δυνητικού ανταγωνισμού μάλλον έχει εξασθενίσει κατά τα τελευταία χρόνια. Τόσο η γνωστοποιούσα στο υπ’ αριθμ. πρωτ. 3450/22.04.5.2013 έντυπο γνωστοποίησης όσο και πολλά εκ των ερωτηθέντων πιστωτικών ιδρυμάτων160 θεωρούν απίθανη την είσοδο δυνητικού ανταγωνιστή στο χρηματοπιστωτικό κλάδο εν γένει, κι ως εκ τούτου και στις υποαγορές των καταθέσεων και χορηγήσεων λιανικής και επιχειρηματικής, που συνιστούν και τις παραδοσιακότερες εκ των τραπεζικών εργασιών, όπως επίσης και στις λοιπές χρηματοοικονομικές δραστηριότητες (πχ παροχή υπηρεσιών χρηματοδοτικής μίσθωσης, factoring κλπ)
  96. Σημειωτέον πάντως ότι κάποιες εκ των ερωτηθεισών τραπεζών162 θεωρούν ως πηγή δυνητικού ανταγωνισμού τη δραστηριοποίηση αλλοδαπών πιστωτικών ιδρυμάτων μέσω εξαγοράς εγχώριου πιστωτικού ιδρύματος, βασιζόμενες στην εκτίμηση ότι οι τρέχουσες αποτιμήσεις των ελληνικών τραπεζών είναι εξαιρετικά ελκυστικές
  97. Ωστόσο, εκτιμάται ότι το ασταθές οικονομικό κλίμα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της έντασης 159 Βλ. απόφαση της Ευρ. Επιτροπής M.4844-Fortis/ABN AMRO, σκ. 118 (όπου κρίθηκε ότι το μη ανακτήσιμο κόστος δημιουργίας δικτύου υποκαταστημάτων συνιστά εμπό

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.