2047-decision-574-2013

ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡΙΘΜ. 574/VIΙ/2013 Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΕ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ Συνεδρίασε στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του 1ου ορόφου του κτιρίου των γραφείων της, επί της οδού Κότσικα 1Α, Αθήνα, την 2η Σεπτεμβρίου 2013, ημέρα Δευτέρα και ώρα 13:30, με την εξής σύνθεση: Πρόεδρος: Δημήτριος Κυριτσάκης Μέλη: Δημήτριος Λουκάς(Αντιπρόεδρος) Ιωάννης Μπιτούνης, Εμμανουέλα Τρούλη, Δημήτριος Δανηλάτος και Ιωάννης Αυγερινός. Γραμματέας: Ηλιάνα Κούτρα Το μέλος/Εισηγήτρια Βικτωρία Μερτικοπούλου δεν συμμετείχε στη συζήτηση της υπόθεσης, διότι απείχε λόγω κωλύματος. Θέμα της συνεδρίασης: Λήψη απόφασης επί της γνωστοποίησης συγκέντρωσης κατ’ άρθρο 6 παρ. 1 - 3 του Ν. 3959/2011 της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία «ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α.Ε.» σε σχέση με την απόκτηση στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της ελληνικής δραστηριότητας των τραπεζικών εταιρειών με έδρα την Κύπρο (α) «ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΥΠΡΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΙΜΙΤΕΔ», (β) «CYPRUS POPULAR BANK PUBLIC CO LTD» και (γ) «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΙΜΙΤΕΔ» Πριν την έναρξη της συζήτησης ο Πρόεδρος όρισε Γραμματέα της υπόθεσης την Ηλιάνα Κούτρα, με αναπληρώτρια την Παρασκευή Ζαχαριά. Η γνωστοποιούσα τη συγκέντρωση ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ με την υπ’ αριθ. πρωτ. 222/27.8.2013 έγγραφη δήλωσή της παραιτήθηκε από την προβλεπόμενη προθεσμία κλήτευσης. Στην αρχή της συζήτησης, ο Πρόεδρος έδωσε το λόγο στην Εισηγήτρια της υπόθεσης, Εμμανουέλα Τρούλη, η οποία ανέπτυξε συνοπτικά την υπ’ αριθμ. πρωτ. 6566/23.8.2013 γραπτή  Από την παρούσα απόφαση έχουν παραλειφθεί, σύμφωνα με το άρθρο 28 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ 54/Β΄/16.1.2013), τα στοιχεία εκείνα, τα οποία κρίθηκε ότι αποτελούν επιχειρηματικό απόρρητο. Στη θέση των στοιχείων που έχουν παραλειφθεί υπάρχει η ένδειξη […]. Όπου ήταν δυνατό τα στοιχεία που παραλείφθηκαν αντικαταστάθηκαν με ενδεικτικά ποσά και αριθμούς ή με γενικές περιγραφές (εντός […]). 1 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Εισήγηση επί της κρινόμενης υπόθεσης και πρότεινε, για τους λόγους που αναφέρονται αναλυτικά στην Εισήγηση, να εγκριθεί η γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση. Μετά την ολοκλήρωση της ανάπτυξης της εισήγησης η Επιτροπή προχώρησε σε διάσκεψη επί της ως άνω υπόθεσης και αφού έλαβε υπόψη της τα στοιχεία του φακέλου της κρινόμενης υπόθεσης και την Εισήγηση, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ Α. Η ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΠΡΑΞΗ Α.1. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1. Mε τo υπ’ αριθμ. πρωτ. 3578/25.04.2013 έγγραφό του, το Πιστωτικό Ίδρυμα με την επωνυμία «ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α.Ε» (εφεξής και «Πειραιώς» ή «γνωστοποιούσα»), με έδρα την Ελλάδα, γνωστοποίησε στην Επιτροπή Ανταγωνισμού (εφεξής και «ΕΑ»), σύμφωνα με τα αρ. 5-10 του N. 3959/2011, τις από 26.03.2013 Συμβάσεις Πώλησης και Μεταβίβασης στοιχείων ενεργητικού και παθητικού (εφεξής και ως «Συμβάσεις»), της ελληνικής δραστηριότητας των τραπεζικών εταιριών με έδρα την Κύπρο (α) «ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΥΠΡΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΙΜΙΤΕΔ» (εφεξής και ως «Κύπρου»), (β) «CYPRUS POPULAR BANK PUBLIC CO LTD» (εφεξής και ως «Λαϊκή» ή «CPB») και (γ) «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΙΜΙΤΕΔ» (εφεξής και ως «Ελληνική») – εφεξής από κοινού και ως «τρεις κυπριακές τράπεζες». 2. Στις 9/7/2013 εκδόθηκε, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 8, παρ. 4 του Ν. 3959/2011, η υπ’ αρ. 66 Απόφαση του Προέδρου της Ε.Α. σύμφωνα με την οποία κινήθηκε η διαδικασία της πλήρους διερεύνησης της εν λόγω συγκέντρωσης1. Α.2. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ 3. Στις 16/3/2013 επετεύχθη πολιτική συμφωνία μεταξύ του Eurogroup και της Κυπριακής Δημοκρατίας σχετικά με τους βασικούς άξονες του προγράμματος μακροοικονομικής προσαρμογής της χώρας, προκειμένου να αποφευχθεί η χρεωκοπία της. Ως βασική προϋπόθεση εφαρμογής του προγράμματος τέθηκε ο εξορθολογισμός του τραπεζικού συστήματος, στο πλαίσιο του οποίου αποφασίσθηκε η πώληση των δραστηριοτήτων των κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα σε κάποιο από τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα2. Την 1 Σε συνέχεια της υπ’ αριθ. πρωτ. 5484/9.7.2013 Έκθεσης της Εισηγήτριας κας Ε. Τρούλη. Η Απόφαση Προέδρου επιδόθηκε στη γνωστοποιούσα, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 8, παρ. 4 του Ν. 3959/2011. 2 Βλ. την από 16/3/2012 Ανακοίνωση Eurogroup <http://www.eurozone.europa.eu/media/402209/Eurogroup%20statement%20CY_final__16%203%202013%20 _2_.pdf >. 2 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ίδια στιγμή, στην Ελλάδα, συγκλήθηκε το Συμβούλιο Συστημικής Ευστάθειας3, με θέμα την ως άνω απόφαση, το οποίο ομόφωνα εισηγήθηκε τη μεταφορά των εν λόγω στοιχείων σε υφιστάμενο ελληνικό πιστωτικό ίδρυμα. 4. Ως εκ τούτου, η Ελληνική Κυβέρνηση, η Τράπεζα της Ελλάδος και το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) απηύθυναν πρόσκληση προς τις Ελληνικές Τράπεζες για υποβολή προτάσεων για την εξαγορά επιλεγμένων στοιχείων ενεργητικού και παθητικού των τριών Κυπριακών Τραπεζών στην Ελλάδα. Στη διαδικασία συμμετείχαν και άλλα πλην της Πειραιώς Ελληνικά Πιστωτικά Ιδρύματα4. Το ΤΧΣ, κατά τη συνεδρίαση του Γενικού του Συμβουλίου στις 22 Μαρτίου 2013, ενέκρινε την πρόταση της Τράπεζας Πειραιώς για την εξαγορά των υποκαταστημάτων των τριών Κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα5. 5. Στις 26/3/2013, στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Eurogroup, αλλά και με βάση την εξειδίκευσή της σε επόμενες Συνόδους του6, η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου (εφεξής και ως ΚτΚ), δρώντας ως Αρχή Εξυγίανσης7, έθεσε, με σχετικά Διατάγματα, τα Κυπριακά Πιστωτικά Ιδρύματα Κύπρου και Λαϊκή σε καθεστώς εξυγίανσης και αναδιάρθρωσης, σύμφωνα με το Νόμο 17(Ι)/20138 περί εξυγίανσης Πιστωτικών και άλλων Ιδρυμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας9 (εφεξής «ο Νόμος περί Εξυγίανσης»)10. Μεταξύ των μέτρων 3 Το Συμβούλιο συστάθηκε με το Ν. 3867/2010 και σκοπός του είναι να παρακολουθεί τη σχέση και δυναμική μεταξύ των συστημάτων της οικονομίας, με ιδιαίτερη έμφαση στις κεφαλαιαγορές, το τραπεζικό και ασφαλιστικό σύστημα, τη ρευστότητα, το δημόσιο χρέος και τις κρατικές εγγυήσεις και την προληπτική δράση κατά ακραίων καταστάσεων, ασταθειών και κρίσεων. Επίσης, τη χρηματοοικονομική πολιτική του Υπουργείου Οικονομικών και τη διασφάλιση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ του Υπουργείου Οικονομικών και των εθνικών ανεξάρτητων εποπτικών αρχών του χρηματοοικονομικού τομέα για το συντονισμό της χρηματοοικονομικής πολιτικής του Υπουργείου Οικονομικών. Τα μέλη του Συμβούλιου αποτελούν ο Υπουργός Οικονομικών, ο Υφυπουργός Οικονομικών, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, ο Υποδιοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, ο Πρόεδρος του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και ο Πρόεδρος της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών. Βλ. Δελτίο Τύπου 1/3/2011 Υπ. Οικονομικών αναρτηθέν στην επίσημη ιστοσελίδα του < http://www.minfin.gr >. 4 Βλ. Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής της ΤτΕ 2012-2013, σελ. 94. 5 Βλ Δελτίο Τύπου 22/3/2013 του ΤΧΣ αναρτηθέν στην ιστοσελίδα του < http://www.hfsf.gr >. 6 Βλ. την από 25/3/2013 Ανακοίνωση της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, σύμφωνα με την οποία «Η σημερινή συμφωνία που επιτεύχθηκε στη σύνοδο του Eurogroup, διασφαλίζει την την αποφυγή της χρεοκοπίας του [ενν. της] Κύπρου ] και των συνεπειών μας τέτοιας εξέλιξης για τη χώρα. Με τη συμφωνία έχει, επίσης, αποφευχθεί η άτακτη χρεοκοπία της Λαϊκής Τράπεζας. Η Τράπεζα Κύπρου θα αναδιαρθρωθεί και κεφαλαιοποιηθεί πλήρως στη βάση σχετικής νομοθεσίας, θα αποκτήσει τα εξυπηρετούμενα δάνεια, άλλα στοιχεία ενεργητικού και τις ασφαλισμένες καταθέσεις της Λαϊκής Τράπεζας. Το αποτέλεσμα θα είναι η δημιουργία μιας υγιούς και ανθεκτικής τράπεζας, ικανής να εξυπηρετήσει τις ανάγκες των πελατών της και της κυπριακής οικονομίας ευρύτερα. Η εφαρμογή των πιο πάνω μέτρων, θα βοηθήσει στην ανασύσταση ενός ισχυρού τραπεζικού τομέα που θα συμβάλει ουσιαστικά στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και θα βοηθήσει στην ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας». 7 Σύμφωνα με το άρθρο 5 του Νόμου περί Εξυγίανσης, η Αρχή Εξυγίανσης έχει την αποκλειστική εξουσία να λαμβάνει και να εφαρμόζει μέτρα εξυγίανσης σε επηρεαζόμενα ιδρύματα. 8 Όπως τροποποιήθηκε με το Ν. 38(Ι)/2013. 9 Όπως τροποποιήθηκε με το Ν. 38(Ι)/2013. 10 Σύμφωνα με το άρθρο 6 του Νόμου περί Εξυγίανσης, η λήψη των μέτρων εξυγίανσης αποφασίζεται εφόσον συντρέχουν σωρευτικά οι εξής προϋποθέσεις: 1. Το υπό εξυγίανση ίδρυμα δεν είναι βιώσιμο ή πιθανόν να καταστεί μη βιώσιμο. Ως παράγοντες μη βιωσιμότητας νοούνται, ενδεικτικά, η αδυναμία του ιδρύματος να εκπληρώσει τις απαιτήσεις του όταν αυτές καθίστανται απαιτητές, η απομείωση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων του σε βαθμό που 3 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εξυγίανσης που λήφθηκαν, αποφασίσθηκε, δυνάμει του άρθρου 9 του Νόμου περί Εξυγίανσης, η μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων, δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των κυπριακών τραπεζών που προκύπτουν από τις εργασίες τους στην Ελλάδα σε ελληνικό πιστωτικό ίδρυμα. Την ίδια μέρα, η Πειραιώς υπέγραψε σχετικές Συμβάσεις Πώλησης και Μεταβίβασης με κάθε μία από τις τρεις Κυπριακές Τράπεζες (οι οποίες είναι πανομοιότυπες ως προς τους βασικούς όρους τους – βλ. σχετικά Ενότητα Α.3), με αντικείμενο τη δραστηριότητά τους στην ελληνική επικράτεια11. 6. Με γνώμονα την προστασία των καταθετών και την πρόληψη δημιουργίας κινδύνων που θα έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στη σταθερότητα του ελληνικού χρηματοοικονομικού συστήματος λόγω της θέσης των δύο μεγαλύτερων Κυπριακών τραπεζών σε εκκαθάριση, η Πειραιώς, με την υπ’ αριθμ. πρωτ. 76/25.3.2013 επιστολή της, αιτήθηκε τη χορήγηση παρέκκλισης από τις υποχρεώσεις της για αναστολή της πραγματοποίησης της συγκέντρωσης, σύμφωνα με το άρθρο 9, παρ. 3 του N. 3959/201112. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού, με την υπ’ αρ. 564/VII/2013 απόφασή της13 επέτρεψε την κατά παρέκκλιση πραγματοποίηση των υπό κρίση συναλλαγών πριν από την έκδοση σχετικής απόφασης της Επιτροπής Ανταγωνισμού επί της επίπτωσής τους στη λειτουργία του ανταγωνισμού στις αγορές στις οποίες αφορούν. Α.3. ΟΙ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ Α.3.1 Μεταβιβαζόμενα στοιχεία 7. Όπως αναφέρει η Πειραιώς, «[μ]ε τη συναλλαγή απόκτησης των δραστηριοτήτων στην Ελλάδα των τραπεζών Κύπρου, Cyprus Popular Bank και Ελληνικής Τράπεζας, η Τράπεζα Πειραιώς απέκτησε επιλεγμένα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού και όχι νομικές οντότητες. Συγκεκριμένα η Τράπεζα Πειραιώς απέκτησε χαρτοφυλάκια δανείων και καταθέσεων, καθώς και πάγια στοιχεία ενεργητικού. Επίσης, απέκτησε το δίκτυο καταστημάτων στην Ελλάδα και το ανθρώπινο δυναμικό των εγχώριων τραπεζικών δραστηριοτήτων. Επιπρόσθετα, απέκτησε δάνεια των εγχώριων εταιρειών leasing, factoring των κυπριακών τραπεζών, όπως και τα δάνεια και καταθέσεις της Επενδυτικής Τράπεζας Ελλάδος (IBG), θυγατρικής του ομίλου της CPB»14. Σε άλλο σημείο της απαντητικής επιστολής της, η γνωστοποιούσα διευκρινίζει ότι σχετικά με τις θυγατρικές εταιρίες leasing να υπολείπονται της αξίας των υποχρεώσεών του, η αδυναμία τήρησης των απαιτήσεών του σε κεφαλαιακή επάρκεια, η σημαντική μείωση στην πρόσβασή του σε πηγές χρηματοδότησης κλπ. 2. Δεν μπορούν να ληφθούν άλλα μέτρα πλην αυτών της εξυγίανσης ώστε το υπό εξυγίανση ίδρυμα να μπορεί να τηρεί τις απαιτήσεις κεφαλαιακής επάρκειας ή ρευστότητας και 3. Η εφαρμογή μέτρων εξυγίανσης είναι αναγκαία για την προαγωγή του δημόσιου οφέλους και την εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος. 11 Η μεταβίβαση των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της Κύπρου και της Λαϊκή επικυρώθηκε με τα από 26/3/2013 διατάγματα τα οποία εξέδωσε, δυνάμει του προαναφερόμενου άρθρου 9 του Νόμου περί Εξυγίανσης, η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, με από κοινού απόφαση με τον Υπουργό Οικονομικών της Κύπρου. Στο περιεχόμενο των Διαταγμάτων ορίζεται το αντικείμενο και οι όροι των συμβάσεων που θα συναφθούν μεταξύ των κυπριακών τραπεζών με την Πειραιώς, καθώς και ο χρόνος υλοποίησης της διαδικασίας μεταβίβασης. 12 Η γνωστοποιούσα δικαιολόγησε το αίτημά της στη βάση ότι «[…]». 13 Βλ. σχετ. Δελτίο Τύπου της 26/3/2013 αναρτημένο στην ιστοσελίδα της ΕΑ. 14 Βλ. σχετ. υπ’ αριθμ. πρωτ. 5201/27.06.2013 απαντητική επιστολή της Πειραιώς. 4 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ και factoring των κυπριακών τραπεζών, ήτοι τις Marfin Leasing ΑΕ, Marfin Factors & Forfaiters ΑΕ και Κύπρου Χρηματοδοτικές Μισθώσεις ΑΕ, «[…]». 8. Αναλυτικότερα, μέσω των από 26/3/2013 Συμβάσεων, η Πειραιώς αποκτά επιλεγμένα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού των ελληνικών εργασιών των τριών κυπριακών τραπεζών και ειδικότερα το σύνολο των δανείων15 (ελεύθερα βαρών)16, των καταστημάτων17 τους στην Ελλάδα, ήτοι των ακινήτων18 με τον εξοπλισμό19, την υπεραξία των Ελληνικών Εργασιών, όλα τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας που ανήκουν στις κυπριακές τράπεζες και που σχετίζονται με τις Ελληνικές Εργασίες, όλα τα βιβλία και στοιχεία που αφορούν αποκλειστικά τις Ελληνικές Εργασίες, καθώς και το σύνολο των καταθέσεων αυτών. 9. Παράλληλα, σύμφωνα με τις ως άνω συμβάσεις, η Πειραιώς αποκτά τη δραστηριότητα, τα ακίνητα και τον εξοπλισμό των θυγατρικών των Κύπρου και Λαϊκή που δραστηριοποιούνται στην παροχή υπηρεσιών leasing και factoring στην Ελλάδα20, καθώς και της θυγατρικής της Λαϊκής, «Επενδυτικής Τράπεζας της Ελλάδος» (εφεξής και ως «IBG»)21. Πρόσθετα, δυνάμει των συμβάσεων, […] 10. Διευκρινιστικά σημειώνεται ότι σύμφωνα με σχετική απάντηση της Πειραιώς,αλλά και το από 25/4/2013 δελτίο τύπου της τράπεζας , «Η Τράπεζα Πειραιώς, ανταποκρινόμενη στις ανάγκες της αγοράς και σε σχετικές επαφές με τις αρμόδιες εποπτικές και ρυθμιστικές αρχές της Ελλάδος και Κύπρου, προχώρησε στην κατάρτιση συμφωνίας με τις Τράπεζα Κύπρου, Cyprus Popular Bank (CPB) και Ελληνική Τράπεζα για την απόκτηση του συνόλου των εργασιών και υπηρεσιών θεματοφυλακής, εκκαθάρισης και διακανονισμού συναλλαγών των καταστημάτων των τριών Κυπριακών πιστωτικών ιδρυμάτων στην Ελλάδα. Επιπρόσθετα, η σχετική συμφωνία με την Cyprus Popular Bank περιλαμβάνει και την απόκτηση των εργασιών των καταστημάτων της CPB στην Ελλάδα που αφορούν στην αντιπροσώπευση και διανομή μεριδίων ΟΣΕΚΑ (Αμοιβαίων Κεφαλαίων»)»22. Α.3.2 Οικονομικοί όροι-Τίμημα εξαγοράς 11. Το συνολικό τίμημα για την αγορά των μεταβιβασθέντων στοιχείων του ενεργητικού κάθε μίας εκ των τριών Κυπριακών Τραπεζών που θα καταβάλλει η Πειραιώς σε […]23 και κατανέμεται ως εξής: α) […]24[…]25 β) […]26 και γ) […]27. 15 Σύμφωνα με […]. […]. Σύμφωνα με 17 Σύμφωνα με […]. 16 18 Σύμφωνα […]. Σύμφωνα […]. Ήτοι, της θυγατρικής της Τράπεζας Κύπρου, Κύπρου Leasing AE, και τις θυγατρικές της Λαϊκής Τράπεζας: MARFIN LEASING A.E, και MARFIN FACTORS & FORFAITERS S.Α. 21 Σύμφωνα […]. 22 Βλ. σχετικά υπ’ αριθμ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή της Πειραιώς καθώς και http://www.piraeusbankgroup.com/~/media/Com/Piraeus-Bank-Documents/PressReleases/2013/PressRelease_Thematofylaki_gr.ashx. 23 Σημειώνεται ότι όπως υπογραμμίζει η γνωστοποιούσα στο υπ’ αριθμ. πρωτ. 3578/25.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης, μετά την αξιολόγησή της ως «βιώσιμης» από την Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία καθόρισε τις κεφαλαιακές της ανάγκες στα €7,3 δισ., έχει λάβει προκαταβολή κεφαλαίου ύψους €6,3 δισ. υπό τη μορφή 19 20 5 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 12. Προκειμένου να προσδιοριστεί η οικονομική αξία των υπό μεταβίβαση στοιχείων […]28,[…]29[…]: (

1. i)το […]30 και (
2. ii)[…]31. Α.3.3 Αιρέσεις 13. […]32,[…] Α.3.4 Παροχή υπηρεσιών μετά τη μεταβίβαση 14. […]33.[…]. 15. […].. Α.3.5. Ενοποίηση (Εργαζόμενοι-Σήμα-Δίκτυο) 16. […].. 17. […]34 […]. 18. […]. Α.4 ΣΥΛΛΟΓΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 19. Ο φάκελος της γνωστοποίησης συμπληρώθηκε προσηκόντως, με τα στοιχεία που όφειλε να προσκομήσει η γνωστοποιούσα, στις 10/07/201335.Με επιστολές της προς ανταγωνίστριες επιχειρήσεις ([…]) η Γ.Δ.Α. ζήτησε την παροχή στοιχείων για να συμπληρωθεί ο φάκελος της υπόθεσης και να καταστεί δυνατή η αξιολόγηση της γνωστοποιηθείσας πράξης ως προς τα αποτελέσματά της στις επιμέρους αγορές που αφορά. ομολόγων του EFSF από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) σε δύο δόσεις (στα τέλη Μαΐου 2012 και Δεκεμβρίου 2012), ενώ έχει λάβει βεβαίωση δέσμευσης για €1,1 δισ. επιπρόσθετων κεφαλαίων από το ΤΧΣ. Επίσης, το Μάρτιο του 2013 έλαβε €570 εκατ. ομόλογα EFSF για τα στοιχεία σταθμισμένου ενεργητικού της μεταβιβαζόμενης ΑΤΕ, ενώ θα λάβει πρόσθετα €524 εκατ. για την απόκτηση των στοιχείων των τριών κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα (Τράπεζα Κύπρου, Cyprus Popular Bank, Ελληνική Τράπεζα). Επομένως, τo συνολικό ύψος ανακεφαλαιοποίησης της Τράπεζας Πειραιώς (συμπεριλαμβανομένων των ποσών για τα στοιχεία της μεταβιβαζόμενης ΑΤΕ και των ελληνικών δραστηριοτήτων των Κυπριακών Τραπεζών) ανέρχεται στα €8,4 δισ. Επιπλέον, η Πειραιώς έχει λάβει €750 εκατ. προνομιούχες μετοχές του Ελληνικού Δημοσίου (Ν. 3723/2008) όπως και οι υπόλοιπες μεγάλες ελληνικές τράπεζες. Βλ. και Ετήσια Έκθεση της Τράπεζας για το 2012. 24 Σύμφωνα με […] 25 […] 26 […]. 27 […]. 28 […]. 29 […]. 30 […]. 31 […].. 32 […].. 33 Όπως διευκρινίζει η Πειραιώς στην από 5201/27.06.2013 απαντητική επιστολή της: «[[…].». Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τις […]. 34 Σύμφωνα με […]. 35 Βλ. επιστολή της γνωστοποιούσας υπ’ αρ. πρωτ. 5537. 6 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 20. Η Γ.Δ.Α. απέστειλε, επίσης, επιστολή στην […] και […] για συγκέντρωση στοιχείων για τα σύνολα των υπό εξέταση σχετικών αγορών και διασταύρωση των γνωστοποιηθέντων από τις συμμετέχουσες εταιρίες στοιχείων. Α.5. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ – ΩΦΕΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ – 21. Κατά τη γνωστοποιούσα36, η απόκτηση της Ελληνικής Δραστηριότητας των Κύπρου, Λαϊκής και Ελληνικής θα διασφαλίσει τη χρηματοοικονομική σταθερότητα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, θα αποτρέψει τις τόσο σοβαρές ζημιές σε βάρος των καταθετών λόγω της μη λειτουργίας των υποκαταστημάτων των τριών Τραπεζών Κύπρου, Λαϊκή και Ελληνική στην Ελλάδα όσο και τον κίνδυνο αποσταθεροποίησης της μέχρι σήμερα προσπάθειας των ελληνικών πιστωτικών ιδρυμάτων να εξέλθουν από την οικονομική κρίση της Ελληνικής Τραπεζικής Αγοράς. Σύμφωνα με την Πειραιώς, η γνωστοποιούμενη συγκέντρωση εξυπηρετεί απολύτως αυτό που η παρούσα οικονομική συγκυρία αλλά και η διασφάλιση του ελληνικού δημοσίου συμφέροντος επιβάλλουν, ενώ δεν δημιουργεί δεσπόζουσα θέση, δεν ενισχύει προϋποθέσεις δημιουργίας δεσπόζουσας θέσης και δεν περιορίζει τον ανταγωνισμό στις σχετικές αγορές. 22. Πιο συγκεκριμένα, η Πειραιώς θεωρεί ότι η συμφωνία για την απόκτηση όλων των καταθέσεων, δανείων και καταστημάτων στην Ελλάδα της Τράπεζας Κύπρου, της Cyprus Popular Bank (CPB) και της Ελληνικής Τράπεζας:  διασφαλίζει τη σταθερότητα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, καθώς αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της αναδιάρθρωσης του ελληνικού τραπεζικού συστήματος,  συνδράμει την Κύπρο στην αντιμετώπιση της κρίσης και στην αναδιάρθρωση του τραπεζικού της συστήματος,  εξασφαλίζει τους καταθέτες, τους 1,150 εκατ. περίπου πελάτες και 5.300 περίπου υπαλλήλους των τριών κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα μετά τις ιδιαίτερα δυσμενείς οικονομικές εξελίξεις στην Κύπρο. 23. Επίσης, η γνωστοποιούσα υπογραμμίζει ότι λόγω της σημαντικής σχετικής εμπειρίας της, η ενσωμάτωση των αποκτηθεισών δραστηριοτήτων θα γίνει ομαλά. Ειδικότερα, σημειώνει ότι «[η] ομαλή ενσωμάτωση και των άλλων αποκτηθεισών δραστηριοτήτων και εταιρειών του χρηματοπιστωτικού τομέα από την Τράπεζα Πειραιώς συνιστά προτεραιότητα προς όφελος μετόχων, πελατών και εργαζομένων σε όλο τον Όμιλο, παράλληλα με την επίτευξη των επιδιωκόμενων συνεργιών κόστους και εσόδων, οι οποίες θα του προσδώσουν πρόσθετη αξία. Σε σχέση με τα έξοδα λειτουργίας, σε συνέχεια της μείωσης των προηγούμενων ετών συνέπεια των αρνητικών συνθηκών αγοράς, ο Όμιλος έχει το μεγάλο περιθώριο επίτευξης συνεργιών κόστους, εκμεταλλευόμενος τις ιδιαιτερότητες και τα πλεονεκτήματα του καθενός από τα δίκτυα/δραστηριότητες που αποκτήθηκαν (π.χ. μεγάλο 36 Βλ. τμήμα 1του υπ’ αριθμ. πρωτ. 3578/25.04/2013 εντύπου γνωστοποίησης. 7 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ποσοστό ιδιόκτητων καταστημάτων της ΑΤΕbank), αλλά και τη μεγάλη εμπειρία της διοικητικής του ομάδας και των μηχανισμών/διαδικασιών του όσον αφορά την ενοποίηση, ενσωμάτωση και αξιοποίηση εξαγορών και συγχωνεύσεων κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες» 37. 24. Παράλληλα, όπως αναφέρει η Πειραιώς38, με την από μέρους της απόκτηση των ελληνικών δραστηριοτήτων των Κυπριακών Τραπεζών προκύπτουν […].39. Β. ΤΑ ΜΕΡΗ 25. Όπως προκύπτει και από τα ανωτέρω αναφερθέντα, για τις ανάγκες εξέτασης της υπό κρίση πράξης, ως συμμετέχοντα μέρη λογίζονται αφενός ο Όμιλος του οποίου ηγείται η Πειραιώς και αφετέρου οι μεταβιβαζόμενες δραστηριότητες των εδρευουσών στην Κύπρο πιστωτικών ιδρυμάτων (α) «ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΥΠΡΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΙΜΙΤΕΔ», (β) «CYPRUS POPULAR BANK PUBLIC CO LTD» και (γ) «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΙΜΙΤΕΔ», των οποίων μεταβιβάζονται οι ελληνικές δραστηριότητες. Β.1. ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ40 26. Η Πειραιώς ιδρύθηκε το 1916 και εδρεύει στην Αθήνα, επί της οδού Αμερικής 4. Αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες εμπορικές τράπεζες της Ελλάδας και διαθέτει περισσότερα από 1000 καταστήματα στην ελληνική επικράτεια41. Η μετοχή της Πειραιώς είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών και «συμμετέχει, πέραν του Γενικού Δείκτη του Χ.Α σε μια σειρά από άλλους δείκτες […]»42. Εκτός από τη σημαντική παρουσία της Πειραιώς στην Ελλάδα, οι δραστηριότητές της εκτείνονται και πέρα από αυτή, καθώς «[η] Τράπεζα Πειραιώς και οι θυγατρικές της (αποκαλούμενες μαζί ως ‘ο Όμιλος’) 37 Βλ. σχετικά και υπ’ αριθμ. πρωτ. 5201/27.06.2013 απαντητική επιστολή της Πειραιώς. Βλ. τμήματα 8 & 9 του υπ’ αριθμ. πρωτ. 3578/25.04.2013 εντύπου γνωστοποίησης. 39 Βλ. και υπ’ αριθμ. πρωτ. 3578/25.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης. 40 Βλ. < http://www.piraeusbank.gr >. 41 Στο πλήθος των υποκαταστημάτων συμπεριλαμβάνονται και αυτά που αφορούν στα τραπεζικά ιδρύματα που αποκτήθηκαν από την Πειραιώς κατά την τελευταία διετία. Σημειώνεται ειδικότερα ότι σύμφωνα με το υπ’ αριθμ. πρωτ. […] έντυπο γνωστοποίησης συγκέντρωσης και με τα έως 31/12/2012 διαθέσιμα στοιχεία, η Πειραιώς (συμπεριλαμβανομένου του υγιούς τμήματος της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος) διαθέτει […] καταστήματα στην ελληνική επικράτεια, η Γενική Τράπεζα, θυγατρική της Πειραιώς, διαθέτει […], ενώ η πρόσφατα αποκτηθείσα Millennium Bank διαθέτει […]. Συνεπώς, και χωρίς να συμπεριληφθούν τα υποκαταστήματα των κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα, το σύνολο των υποκαταστημάτων του Ομίλου Πειραιώς ανέρχεται σε […]. Όσον αφορά τον αριθμό των υποκαταστημάτων στις 31/3/2013, η Πειραιώς σημειώνει ότι «[μ]ε την απόκτηση των κυπριακών τραπεζών (Κύπρου, CPB και Ελληνικής), το πλήθος των καταστημάτων του Ομίλου Πειραιώς στην Ελλάδα ανήλθε στο τέλος του Μαρτίου σε […] καταστήματα, ενώ αν συμπεριληφθούν και οι μονάδες του δικτύου της Millennium Bank Ελλάδας ([…]) το δίκτυο ανέρχεται σε […]καταστήματα» (αριθμ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή). Για περαιτέρω πληροφορίες βλ. και Ενότητα Ζ. 42 Βλ. Ετήσια Οικονομική Έκθεση της Πειραιώς για το 2012 που προσκομίσθηκε με το υπ’ αριθμ. πρωτ. 3578/25.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης. Οι εν λόγω δείκτες είναι οι: FTSE/ATHEX (Banks, Large Cap), FTSE/ATHEX-CSE Banking Index, FTSE (Greece Small Cap, RAFI All World 3000 & Developed Small, Med 100), MSCI (World Small Cap, Europe Small Cap, Greece Small Cap), Euro Stoxx (All Europe, TMI Sustainability) και S&P (Global BMI, Europe Developed BMI). 38 8 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ αναπτύσσουν δραστηριότητες στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, την Αίγυπτο, καθώς και τη Δυτική Ευρώπη»43. Β.1.1. Καταστατικός σκοπός 27. Σύμφωνα με το άρθρο […] του Καταστατικού της Πειραιώς, ο καταστατικός της σκοπός περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων: «1. Κάθε εργασία ή δραστηριότητα, η οποία επιτρέπεται ή επιβάλλεται στις Τράπεζες από τη εκάστοτε ισχύουσα νομοθεσία[…]. Β.1.2. Μετοχική σύνθεση 28. Σημειώνεται καταρχάς ότι από τα στοιχεία της παρούσας ενότητας αξιολογήθηκαν αυτά που αφορούν στη μετοχική σύνθεση της αποκτώσας, ως είχε μέχρι και την ημερομηνία της γνωστοποίησης και όχι όπως αυτή διαμορφώθηκε μετά την ολοκλήρωση της ανακεφαλαιοποίησης της τράπεζας. 29. Όπως αναφέρεται και στο υπ’ αριθμ. πρωτ. 3578/25.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης και σύμφωνα με το ισχύον καθεστώς στο χρόνο της γνωστοποίησης, «[η] Πειραιώς είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αθηνών πολυμετοχική εταιρία. Δεν υπάρχουν φυσικά ή νομικά πρόσωπα με δικαιώματα ελέγχου […]». Επίσης, σε επόμενη απαντητική επιστολή της διευκρινίζεται ότι, κατά την ημερομηνία γνωστοποίησης, «[…]»44. 30. Στις 23/4/2013, το μετοχικό της κεφάλαιο ανερχόταν σε € 2.271.770.384,28 διαιρούμενο σε: α) 5.072.567.951 κοινές ονομαστικές με ψήφο μετοχές, ονομαστικής αξίας 0,30 € έκαστη και β) 1.344.234.800 προνομιούχες χωρίς ψήφο μετοχές, εκ των οποίων οι 77.568.134 είχαν ονομαστική αξία €4,77 έκαστη, ενώ οι υπόλοιπες €0,30 έκαστη45. 31. Σύμφωνα με τα προσκομισθέντα στοιχεία της Πειραιώς, καθώς και την Ετήσια Οικονομική Έκθεση για το 2012, κανένας μέτοχος, φυσικό ή νομικό πρόσωπο, δεν κατείχε σε ατομική βάση άμεσα ή έμμεσα ποσοστό μεγαλύτερο από […]% του συνολικού αριθμού των κοινών μετοχών της Τράπεζας Πειραιώς, κατά το χρόνο γνωστοποίησης της υπό εξέταση πράξης. Επιπλέον, η μετοχική βάση της αποκτώσας παρουσιάζει στο χρονικό αυτό σημείο μεγάλη διασπορά, καθώς με τα έως 31/3/2013 διαθέσιμα στοιχεία, το σύνολο των 1.143.326.564 μετοχών κατέχεται από 163.854 μετόχους, εκ των οποίων το 52% πρόκειται για φυσικά πρόσωπα και το λοιπό 48% για νομικά. 43 Βλ. Ετήσια Οικονομική Έκθεση της Πειραιώς για το 2012 που προσκομίστηκε με το υπ’ αριθμ. πρωτ. 3578/25.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης. 44 Βλ. σχετικά υπ’ αριθμ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή της Πειραιώς. 45 Σημειώνεται ότι σύμφωνα με την τράπεζα, στις 23/4/2013 έγινε συνολική αύξηση μετοχικού κεφαλαίου αξίας €8,429 δις εκ των οποίων ποσό ίσο με €7,335 δις αφορούσε αύξηση ανακεφαλαιοποίησης και το υπόλοιπο αφορούσε την κάλυψη κεφαλαιακών αναγκών της Πειραιώς που προέκυψαν από την εξαγορά στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της ATEBank, ύψους €570,00 εκατ., καθώς και στοιχείων του ενεργητικού και παθητικού στην Ελλάδα της Τράπεζας Κύπρου, της Cyprus Popular Bank και της Ελληνικής Τράπεζας ύψους €534,00 εκατ. Εκ της αύξησης ανακεφαλαιοποίησης ποσού €7,335 δις, οι ιδιώτες επενδυτές συνεισέφεραν €1.443.631.721. Το υπόλοιπο ποσό καλύφθηκε με εισφορά σε είδος ομολόγων EFSF από το ΤΧΣ. Για περαιτέρω πληροφορίες βλ. < http://www.piraeusbankgroup.com/el/investors/share/shares-capital-development >. 9 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 32. Ειδικότερα, η σύνθεση των κοινών μετοχών της Πειραιώς, σύμφωνα και με την ιστοσελίδα της τράπεζας, κατά την 31/03/2013 είχε ως εξής46: Κατηγορία Μετόχων Ποσοστό Συνόλου Κοινών Μετοχών Ιδιώτες 52,00% Έλληνες Θεσμικοί 5,00% Ξένοι Θεσμικοί 26,00% ΤΑΙΠΕΔ 1,00% Εταιρίες 17,00% 33. Στον ακόλουθο πίνακα παρουσιάζονται οι δέκα μεγαλύτεροι κάτοχοι μετοχών με δικαίωμα ψήφου της Πειραιώς, βάσει του μετοχολογίου ημερομηνίας 24/4/2013 που η ίδια προσκόμισε με απαντητική επιστολή της47. Επωνυμία Μετόχου Ποσοστό Συνόλου Κοινών Μετοχών […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] 34. Σημειώνεται δε ότι την 22/4/2013, στη μετοχική σύνθεση της Πειραιώς συμμετείχαν η […],η […]και η […]κατά […],[…]και […]αντίστοιχα. 35. Επισημαίνεται, ότι με την ολοκλήρωση της ανακεφαλαιοποίησης της Πειραιώς και σύμφωνα με τα προσκομισθέντα στοιχεία της Τράπεζας48,49, από το σύνολο των κοινών μετοχών, το 81% κατέχεται πλέον από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, ενώ το υπόλοιπο 19% καλύπτεται από ιδιωτική συμμετοχή 50. 46 Βλ. και ιστοσελίδα της Πειραιώς: < http://www.piraeusbankgroup.com/el/investors/share/shareholderstructure >. 47 Βλ. υπ’ αριθμ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή της Πειραιώς κατά την εξέταση της συγκέντρωσης Πειραιώς – Millennium Bank. 48 Βλ. σχετικά υπ’ αριθμ. πρωτ. […] επιστολή παροχής στοιχείων της Πειραιώς και < http://www.piraeusbankgroup.com/el/investors/share/shareholder-structure >. 49 Σχετικά με την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Πειραιώς, διευκρινίζεται ότι σύμφωνα με το Δελτίο Τύπου της Τράπεζας ημερομηνίας 26/6/2013 που προσκομίστηκε από την Τράπεζα με την υπ’ αριθμ. πρωτ. 6177/2.8.2013 απαντητική επιστολή της, «[η] Τράπεζα Πειραιώς Α.Ε. (η «Τράπεζα») ανακοινώνει ότι στο πλαίσιο της Αύξησης Ανακεφαλαιοποίησης για άντληση κεφαλαίων €7,335 δις. , που αποφασίστηκε από τη Γενική Συνέλευση των μετόχων στις 23.04.2013 και την απόφαση ΔΣ της 29.05.013, συγκεντρώθηκαν εγγραφές ιδιωτών επενδυτών ύψους €1,455 δις. ήτοι κάλυψη κατά 19,83%. […]». 50 Ειδικότερα, […]% από νομικά πρόσωπα και […]% από φυσικά πρόσωπα. 10 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 36. Συγκεκριμένα, η μετοχική σύνθεση της Τράπεζας Πειραιώς στις 2/7/2013 είναι η ακόλουθη51: Κατηγορία Μετόχων Ποσοστό Συνόλου Κοινών Μετοχών ΤΧΣ 81,00% Έλληνες Θεσμικοί 1,10% Ξένοι Θεσμικοί 15,30% Ιδιώτες 2,60% 37. Αντίστοιχα, οι δέκα μεγαλύτεροι κάτοχοι μετοχών με δικαίωμα ψήφου της Πειραιώς, βάσει του μετοχολογίου ημερομηνίας 26/7/2013 που η ίδια προσκόμισε με απαντητική επιστολή της52. Επωνυμία Μετόχου Ποσοστό Συνόλου Κοινών Μετοχών […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] 38. Επισημαίνεται, ωστόσο και πάλι ότι η μεταβολή της μετοχικής σύνθεσης της αποκτώσας η οποία επήλθε σε χρόνο μεταγενέστερο της υπό εξέταση γνωστοποιηθείσας πράξης δεν ελήφθη υπόψη για τους σκοπούς της παρούσης, καθώς δεν συνέτρεχε ως νομική ή πραγματική συνθήκη στο χρόνο της γνωστοποίησης, δυνάμει και της αρχής της χρονικής προτεραιότητας, ως αναλυτικά αναφέρεται υπό Ενότητα Γ. Τυχόν επίδραση στη δομή της αγοράς από πλευράς ανταγωνισμού, που δύναται να επιφέρει η επέλευση της συμμετοχής του ΤΧΣ στην Πειραιώς, θα εξεταστεί αυτόνομα υπό το πρίσμα των κρατουσών συνθηκών σε μεταγενέστερο χρονικό σημείο, ήτοι στο χρόνο εξέτασης επόμενων γνωστοποιήσεων συγκεντρώσεων. Β.1.3. Διοικητικό Συμβούλιο 39. Σύμφωνα με το άρθρο […] του Καταστατικού της Πειραιώς53, η εταιρία διοικείται από Διοικητικό Συμβούλιο αποτελούμενο από εννέα έως δεκαεννέα μέλη, που είναι πάντοτε επανεκλέξιμα. Η θητεία του Διοικητικού Συμβουλίου είναι τριετής και παρατείνεται μέχρι 51 Βλ. και ιστοσελίδα της Πειραιώς: < http://www.piraeusbankgroup.com/el/investors/share/shareholderstructure >. 52 Βλ. υπ’ αριθμ. πρωτ. 6177/02.08.2013 απαντητική επιστολή της Πειραιώς. 53 Ως ίσχυε κατά το χρόνο υποβολής της γνωστοποίησης. 11 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ την Τακτική Γενική Συνέλευση που συνέρχεται μετά τη λήξη της θητείας του. Το ισχύον μέχρι και τις 29/6/2015 Διοικητικό Συμβούλιο της Πειραιώς αποτελείται από τους: ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΙΔΙΟΤΗΤΑ Μιχάλης Σάλλας Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, Μη Εκτελεστικό Μέλος Ιάκωβος Γεωργάνας Ά Αντιπρόεδρος, Μη Εκτελεστικό Μέλος Παναγιώτης Ρουμελιώτης Αντιπρόεδρος, Μη Εκτελεστικό Μέλος Σταύρος Λεκκάκος Διευθύνων Σύμβουλος και CEO, Εκτελεστικό Μέλος Άνθιμος Θωμόπουλος Διευθύνων Σύμβουλος και Deputy CEO, Εκτελεστικό Μέλος Γεώργιος Αλεξανδρίδης Ανεξάρτητο Μη εκτελεστικό Μέλος Χριστόδουλος Αντωνιάδης Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος Χαρίκλεια Απαλαγάκη Μη Εκτελεστικό Μέλος Ευτύχιος Βασιλάκης Μη Εκτελεστικό Μέλος Στυλιανός Γκολέμης Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Ηλίας Μίλης Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος Θεόδωρος Μυλωνάς Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Σπυρίδων Παπασπύρου Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος Βασίλειος Φουρλής Μη Εκτελεστικό Μέλος Jiři Šmecj Μη Εκτελεστικό Μέλος Konstantin Yanakov Μη Εκτελεστικό Μέλος Αθανάσιος Τσούμας Ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος – εκπρόσωπος Ελληνικού Δημοσίου54 Σολομών Μπεράχας Ανεξάρτητο μη Εκτελεστικό Μέλος – εκπρόσωπος ΤΧΣ55 Αικατερίνη Μπερίτση Ανεξάρτητο μη Εκτελεστικό Μέλος – εκπρόσωπος ΤΧΣ56 40. Κατά δήλωση της Πειραιώς, «από τα ανωτέρω πρόσωπα μόνον ο κ. Μιχαήλ Σάλλας συμμετέχει ως Μη Εκτελεστικός Πρόεδρος στο Δ.Σ. της Γενικής Τράπεζας, η οποία αποτελεί πλέον θυγατρική του Ομίλου Πειραιώς, ενώ τα λοιπά μέλη του Δ.Σ. δεν συμμετέχουν σε Διοικητικό Συμβούλιο άλλων επιχειρήσεων που ασκούν δραστηριότητες στην τραπεζική αγορά στην Ελλάδα»57. 41. Σχετικά με τη συμμετοχή εκπροσώπων του Ελληνικού Δημοσίου και του ΤΧΣ στο Διοικητικό Συμβούλιο κατά το χρόνο υποβολής της γνωστοποίησης, λεκτέα είναι τα εξής: Σύμφωνα με το άρθρο 7 του Ν. 3864/2010, το ΤΧΣ δύναται να συμμετάσχει στο μετοχικό κεφάλαιο των πιστωτικών ιδρυμάτων, στα οποία έχει χορηγήσει κεφαλαιακή ενίσχυση μέσω αύξησης του μετοχικού τους κεφαλαίου και έκδοσης κοινών μετοχών ή υπό αίρεση μετατρέψιμων ομολογιών (contingent convertible securities), οι οποίες, κατά το άρθρο 8 του ιδίου νόμου, διατίθενται σε τρίτους εντός δύο ή πέντε ετών από τη συμμετοχή του 54 Κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του Ν.3723/2008. Εκπρόσωπος Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας σύμφωνα με το Ν. 3864/2010. 56 Εκπρόσωπος Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας σύμφωνα με το Ν. 3864/2010. 57 Βλ. υπ ’αριθμ. πρωτ. 3578/25.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης. 55 12 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΧΣ στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου του ιδρύματος, αναλόγως της εφαρμογής ή μη αντίστοιχα του άρθρου 7α του νόμου αυτού58. Β.1.4. Συμμετοχή της Πειραιώς σε άλλες τράπεζες ή θυγατρικές αυτών 42. Όσον αφορά τη συμμετοχή της Πειραιώς και των θυγατρικών της σε άλλα πιστωτικά ιδρύματα ή θυγατρικές εταιρίες αυτών στην Ελλάδα, σημειώνεται ότι σύμφωνα με τα προσκομισθέντα στοιχεία της γνωστοποιούσας και για ημερομηνία 31/3/2013, η τελευταία κατά την ημερομηνία αυτή συμμετείχε […] 59. Β.1.5. Συμφωνίες συνεργασίας Πειραιώς με λοιπά πιστωτικά ιδρύματα 43. Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα και τις απαντητικές επιστολές των σχετικά ερωτηθέντων λοιπών πιστωτικών ιδρυμάτων, η συνεργασία της Πειραιώς με τους ανταγωνιστές της αφορά κατά βάση σε συμφωνίες για συναλλαγές μέσω του διατραπεζικού συστήματος ΔΙΑΣ, ενώ η ίδια, καθώς και τα λοιπά πιστωτικά ιδρύματα συμμετέχουν στη διατραπεζική εταιρία Τειρεσίας ΑΕ, «η οποία εξειδικεύεται στη συγκέντρωση και διάθεση πληροφοριών που αναφέρονται στην οικονομική συμπεριφορά επιχειρήσεων και ιδιωτών, πληροφοριών που αφορούν σε ταυτότητες/διαβατήρια που έχουν κλαπεί ή απολεσθεί, καθώς και πληροφοριών σχετικά με δόλια χρήση πιστωτικών καρτών»60. 44. Επίσης, η θυγατρική της Πειραιώς, Γενική Τράπεζα, τηρεί με τη […] συμφωνία για την από μέρους της πρώτης παροχής υπηρεσιών εκκαθάρισης συναλλαγών και θεματοφυλακής σχετικά με τις συναλλαγές πελατών της δεύτερης σε μετοχές εξωτερικού. Με την ίδια τράπεζα, η γνωστοποιούσα τηρεί συμφωνία για την εξυπηρέτηση των πιστωτικών καρτών […] μέσω των τερματικών μηχανημάτων POS της. Με τη δε Millennium Bank, η […] έχει συνάψει συμφωνία διατραπεζικών προμηθειών που αφορά στην αγορά καταθέσεων και, συγκεκριμένα, στην εγχώρια μεταφορά κεφαλαίων σε €61. 45. Συνεργασία ως προς την αποδοχή καρτών τηρεί και με την […] αναφορικά με «τη χρήση της ηλεκτρονικής πλατφόρμας με την ονομασία «ΠΕΙΡΑΙΩΣ PAYCENTER» για την πραγματοποίηση συναλλαγών με κάρτες από επιχειρήσεις που συνεργάζονται με την […] για την αποδοχή καρτών» και «για την πραγματοποίηση συναλλαγών με δόσεις από επιχειρήσεις που συνεργάζονται με την […]» για την αποδοχή καρτών εκδόσεως της Πειραιώς62. 46. Πέρα από τις συμφωνίες για συναλλαγές μέσω του συστήματος ΔΙΑΣ, ο Όμιλος Πειραιώς τηρεί συμφωνίες συνεργασίας με τις […],[…] και […] σχετικά με υπηρεσίες θεματοφυλακής και τήρησης λογαριασμών nostro σε διάφορα νομίσματα για σκοπούς συναλλαγών Treasury63. 58 Εντός προθεσμίας πέντε ετών, εάν εφαρμόζεται το άρθρο 7α του Ν. 3864/2010, και εντός προθεσμίας δύο ετών, δυνάμενης να παραταθεί για άλλα δύο χρόνια με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, εάν δεν εφαρμόζεται το εν λόγω άρθρο (βλ. άρθρο 8 Ν. 3864/ 2010). 59 Βλ. υπ’ αριθμ. πρωτ. 5201/27.06.2013απαντητική επιστολή της Πειραιώς. 60 Βλ. σχετικά υπ’ αριθμ. πρωτ. 5201/27.06.2013 απαντητική επιστολή της Πειραιώς. 61 Βλ. σχετικά […]. 62 Βλ. σχετικά υπ’ αριθμ. πρωτ. […] και […] απαντητικές επιστολές της […]. 63 Βλ. σχετικά υπ’ αριθμ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή της […],[…] απαντητική επιστολή της […] και […] απαντητική επιστολή της […]. 13 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 47. Τέλος, η […] αναφέρει ότι η σχέση της με την Πειραιώς αφορά στην αγορά επιχειρηματικής τραπεζικής και σε επίπεδο υπηρεσιών εμπορίου (έκδοση εγγυητικών επιστολών) καθώς και σε βασικές εργασίες διαχείρισης διαθεσίμων (διαπραγμάτευση ομολόγων και συναλλάγματος)64. Β.1.6. Όμιλος Πειραιώς 48. Η γνωστοποιούσα ηγείται ενός ισχυρού Ομίλου επιχειρήσεων65 με δραστηριότητα εντός και εκτός Ελλάδος καλύπτοντας «όλο το φάσμα του χρηματοπιστωτικού τομέα και σε άλλους τομείς παροχής υπηρεσιών, με έμφαση στους εξής κλάδους: τραπεζική αγορά, παροχή χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, χρηματιστηριακές εργασίες, διαχείριση αμοιβαίων κεφαλαίων, πρακτορειακές εργασίες ασφαλίσεων, αγορά χρηματοδοτικής και λειτουργικής μίσθωσης, παροχή υπηρεσιών επιχειρηματικών συμμετοχών, αγορά και προεξόφληση επιχειρηματικών απαιτήσεων (factoring), διαχείριση ακινήτων, ανταλλακτήρια συναλλάγματος, αξιολόγηση και είσπραξη εμπορικών απαιτήσεων, διαχείριση ΒΙΠΕ, τεχνικές και κατασκευαστικές εταιρείες, τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες»66. 49. Υπενθυμίζεται, δε, ότι η Πειραιώς κατά το προηγούμενο έτος έχει αποκτήσει αφενός το υγιές τμήμα της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος67 και αφετέρου τη Γενική Τράπεζα68 επιτυγχάνοντας σημαντική αύξηση του δικτύου και του μεγέθους της. Τέλος, στον Όμιλο Πειραιώς περιλαμβάνεται πλέον και το πιστωτικό ίδρυμα Millennium Bank69. Β.1.7. Κύκλος εργασιών 50. Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, ο υπολογισθείς κατ’ άρθρο 10 του Ν. 3959/2011 κύκλος εργασιών για τη χρήση 2012 του Ομίλου Πειραιώς βάσει των εργασιών του στην Ελλάδα ανήλθε σε ποσό € […]., ενώ ο παγκόσμιος κύκλος εργασιών του Ομίλου ανήλθε, κατά την ίδια περίοδο, σε ποσό €[…].70. Ο κύκλος εργασιών της πρόσφατα αποκτηθείσας Millennium Bank για το 2012 ανήλθε στο ποσό των € […]. και αφορά αποκλειστικά τη δραστηριοποίησή της στην Ελλάδα71. Συνυπολογίζοντας τον κύκλο εργασιών της Millennium Bank στον Όμιλο Πειραιώς, ο κύκλος εργασιών για τη χρήση 2012 διαμορφώνεται σε € […]. αναφορικά με τις εντός Ελλάδος εργασίες και σε € […]. βάσει των εργασιών σε παγκόσμιο επίπεδο. 64 Βλ. σχετικά υπ ’αριθμ. πρωτ. […] και […] απαντητικές επιστολές της […]. Αναφορικά με τις θυγατρικές της Πειραιώς, βλ. Παράρτημα Α της υπ’ αριθμ. πρωτ. 6566/23.8.2013 Έκθεσης. 66 Βλ. υπ’ αριθμ. πρωτ. 3578/25.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης συγκέντρωσης. 67 Βλ. απόφαση ΕΑ 549/VII/2012. 68 Βλ. απόφαση ΕΑ 553/VII/2012. 69 Η συγκέντρωση των Πειραιώς/Millennium εγκρίθηκε με την υπ’ αριθμ. 566/VII/2013 απόφαση της ΕΑ. Διευκρινίζεται, ωστόσο, ότι οι διαδικασίες ολοκλήρωσης της απόκτησης του 100% του μετοχικού κεφαλαίου της Millennium Bank ολοκληρώθηκαν μέσα στον Ιούνιο 2013. Όπως δε αναφέρει η Πειραιώς στην υπ’ αριθμ. πρωτ. 5537/10.07.2013 απαντητική επιστολή της «την 19.6.2013 ολοκληρώθηκε η εξαγορά από την Τράπεζα Πειραιώς, του συνόλου ποσοστού συμμετοχής (100%) της Millennium BCP («BCP») στη θυγατρική της στην Ελλάδα Millennium Bank SA («MBG») μετά τη λήψη όλων των απαιτούμενων εγκρίσεων». Σε κάθε περίπτωση και για τις ανάγκες της υπό κρίση πράξης, η Millennium Bank συμπεριλαμβάνεται στον Όμιλο Πειραιώς. 70 Βλέπε σχετικά το υπ’ αριθμ. πρωτ. […] έντυπο γνωστοποίησης. Σημειώνεται ότι στον κύκλο εργασιών έχουν συμπεριληφθεί το υγιές κομμάτι της ΑΤΕ από 27/7/2012 και η Γενική Τράπεζα από 14/12/2012. 71 Σημειώνεται ότι η Millennium Bank δραστηριοποιούταν αποκλειστικά και μόνο στην Ελλάδα. 65 14 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Β.2. «ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΥΠΡΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΙΑ ΛΙΜΙΤΕΔ»72 51. Η Τράπεζα Κύπρου Δημόσια Εταιρία ΛΙΜΙΤΕΔ αποτελεί πιστωτικό ίδρυμα που έχει συσταθεί σύμφωνα με το κυπριακό δίκαιο και εδρεύει στη Λευκωσία. Σήμερα η Τράπεζα Κύπρου αποτελεί πιστωτικό ίδρυμα υπό εξυγίανση, «σύμφωνα με το Νόμο του 2013 Περί Εξυγίανσης Πιστωτικών και άλλων Ιδρυμάτων»73. Μάλιστα, σύμφωνα με την από 25/3/2013 ανακοίνωση της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου, «στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της ως Αρχή Εξυγίανσης [ενν. η Κεντρική Τράπεζα Κύπρου], έχει από σήμερα διορίσει τον κύριο Ντίνο Χριστοφίδη ως τον Ειδικό Διαχειριστή για την εκτέλεση των μέτρων εξυγίανσης στην Τράπεζα Κύπρου»74. 52. Η τράπεζα είχε αναπτύξει τραπεζική επιχειρηματική δραστηριότητα μέσω είτε καταστημάτων είτε θυγατρικών στην Ελλάδα. Όπως αναφέρεται και στο υπ’ αριθμ. πρωτ. 3578/25.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης, «[σ]την Ελληνική δραστηριότητα της Κύπρου εμπίπτουν, ενδεικτικά, οι ακόλουθες εργασίες και δραστηριότητες: (α) η αποδοχή, εντόκως ή ατόκως, οποιασδήποτε μορφής καταθέσεων ή άλλων επιστρεπτέων κεφαλαίων σε ευρώ, συνάλλαγμα ή ξένο νόμισμα, (β) η χορήγηση δανείων και πιστώσεων κάθε είδους, η παροχή εγγυήσεων υπέρ τρίτων, η απόκτηση ή εκχώρηση απαιτήσεων, καθώς και η διαμεσολάβηση στην χρηματοδότηση επιχειρήσεων ή τη μεταξύ αυτών συνεργασία, (γ) η λήψη δανείων, πιστώσεων ή εγγυήσεων και η έκδοση χρεωγράφων για την άντληση κεφαλαίων, (δ) οι πράξεις διενέργειας πληρωμών και μεταφοράς κεφαλαίων, (ε) υπηρεσιών χρηματοδότησης, (στ) η πρακτορεία επιχειρηματικών απαιτήσεων (ζ) η εκμίσθωση θυρίδων θησαυροφυλακίου»75. 53. Η τράπεζα διέθετε στις 31/12/2012 […] υποκαταστήματα στην Ελλάδα, που εξυπηρετούσαν το σύνολο σχεδόν της ελληνικής επικράτειας76. Β.2.1. Διοικητικό Συμβούλιο77 54. Όπως προαναφέρθηκε, η Τράπεζα Κύπρου αποτελεί πιστωτικό ίδρυμα υπό καθεστώς εξυγίανσης. Στο πλαίσιο αυτό, το ισχύον από 26/4/2013 Διοικητικό Συμβούλιο που έχει μεταβατικό χαρακτήρα αποτελείται από: ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ Σοφοκλής Μιχαηλίδης Erol Riza Λάμπρος Παπαδόπουλος Μιχάλης Ζαννετίδης ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΜΕΛΟΥΣ Πρόεδρος Αντιπρόεδρος Μέλος Μέλος 72 Βλ. < http://www.bankofcyprus.com/el-GR/ >. Βλ. σχετικά υπ’ αριθμ. πρωτ. 3578/25.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης. 74 Βλ. σχετικά ιστοσελίδα της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου < http://www.centralbank.gov.cy/ > καθώς και στοιχεία που προσκομίσθηκαν από την Πειραιώς με την υπ’ αριθμ. πρωτ. 5201/27.06.2013 απαντητική επιστολή της. 75 Βλ. σχετικά υπ’ αριθμ. πρωτ. 3578/25.04.0213 έντυπο γνωστοποίησης. 76 Ειδικότερα, σύμφωνα με τα προσκομισθέντα στοιχεία με το υπ’ αριθμ. πρωτ. 3578/25.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης, η Τράπεζα Κύπρου δεν διέθετε υποκαταστήματα μόνο στους νομούς […] και […]. 77 Για περαιτέρω πληροφορίες βλ. ιστοσελίδα της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου < http://www.centralbank.gov.cy/ >, καθώς και στοιχεία που προσκομίσθηκαν από την Πειραιώς με την υπ’ αριθμ. πρωτ. 5201/27.06.2013 απαντητική επιστολή της. 73 15 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Πανίκος Πούρος Σάββας Σαββίδης Λένια Γεωργιάδου Γιώργος Θεοχαρίδης Φίλιππος Μαννάρης Τάκης Ταουσιάνης Κώστας Χατζήπαπας Ανδρέας Περσιάνης Ανδρέας Ποιητής Κωνσταντίνος Δάμτσας Μέλος Μέλος Μέλος Μέλος Μέλος Μέλος Μέλος Μέλος Μέλος Μέλος 55. Επίσης, ως ενδιάμεσος Διευθύνων Σύμβουλος78 της Τράπεζας Κύπρου ορίστηκε ο κ. Χρήστος Σορώτος. Β.2.2. Συμφωνίες συνεργασίας Τράπεζας Κύπρου με λοιπά πιστωτικά ιδρύματα 56. Από τις απαντήσεις των σχετικά ερωτηθέντων πιστωτικών ιδρυμάτων, οι συμφωνίες συνεργασίας της Τράπεζας Κύπρου με τις ανταγωνίστριες τράπεζες περιορίζονται στις συναλλαγές μέσω του συστήματος ΔΙΑΣ και μεταφορές πιστώσεων79. Επίσης, η τράπεζα τηρεί με την […] συμφωνία ως προς την αποδοχή καρτών ώστε να διεκπεραιώνονται συναλλαγές μέσω αυτών80. 57. Η […] έχει συνάψει συμφωνία με την Τράπεζα Κύπρου «για την παροχή της δυνατότητας στους κατόχους πιστωτικών καρτών […] να εξοφλούν τις οφειλές τους από τις κάρτες αυτές μέσω του δικτύου καταστημάτων της Τράπεζας Κύπρου στην Ελλάδα»81. Β.2.3. Όμιλος Κύπρου 58. Η τράπεζα Κύπρου ηγείται ενός Ομίλου επιχειρήσεων που καλύπτουν όλο το φάσμα των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών αλλά και λοιπές εργασίες όπως η παροχή ασφαλιστικών και κτηματομεσιτικών υπηρεσιών. Εκ των εταιριών του Ομίλου Κύπρου, η Κύπρου Asset Management ΑΕΔΑΚ, η Κύπρου Leasing ΑΕ, η Κύπρου Χρηματιστηριακή ΑΕΠΕΥ, η Κύπρου Services ΑΕ και η Κύπρου Ακίνητα ΑΕ εδρεύουν στην Ελλάδα και δραστηριοποιούνται στην αγορά της διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων, στην αγορά της χρηματοδοτικής μίσθωσης, στην παροχή χρηματιστηριακών υπηρεσιών, στην παροχή υπηρεσιών εμπορίας οχημάτων και στην παροχή κτηματομεσιτικών υπηρεσιών αντίστοιχα. Επίσης, η με έδρα την Κύπρο, Κύπρου Ασφαλιστική ΑΕ δραστηριοποιείται και στην Ελλάδα ως υποκατάστημα στην αγορά των ασφαλιστικών υπηρεσιών. Β.2.5. Κύκλος εργασιών 59. Σύμφωνα με τα προσκομισθέντα από τη γνωστοποιούσα στοιχεία, ο υπολογισθείς κατ’ άρθ. 10 του Ν. 3959/2011 κύκλος εργασιών από τις εργασίες του Ομίλου της Τράπεζας Κύπρου στην Ελλάδα ανέρχεται για το 2012 στο ύψος των €[…]. Εξ αυτών, ο κύκλος 78 Προσωρινός, δηλαδή μέχρι την ολοκλήρωση της εξυγίανσης της τράπεζας. Ο όρος έχει χρησιμοποιηθεί κατ’ αντιστοιχία με τα δελτία τύπου της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου. 79 Βλ. ενδεικτικά απαντητικές επιστολές των: […], […],[…],[…] και […]. 80 Βλ. σχετικά […]. 81 Βλ. σχετικά […]. 16 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εργασιών που αφορά στις μεταβιβαζόμενες στην Πειραιώς εργασίες ανέρχεται για το ίδιο έτος στο ποσό των €[…] 82. Β.3. «ΛΑΪΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΥΠΡΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΙΑ ΛΙΜΙΤΕΔ»83 60. Η Λαϊκή Τράπεζα Κύπρου Δημόσια Εταιρία ΛΙΜΙΤΕΔ αποτελεί πιστωτικό ίδρυμα που έχει συσταθεί σύμφωνα με το κυπριακό δίκαιο και εδρεύει στη Λευκωσία. Σήμερα η Λαϊκή Τράπεζα αποτελεί πιστωτικό ίδρυμα υπό εξυγίανση, «σύμφωνα με το Νόμο του 2013 Περί Εξυγίανσης Πιστωτικών και άλλων Ιδρυμάτων»84 και, όπως προκύπτει από σχετική ανακοίνωση της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου, έχει ήδη ορισθεί Ειδικός Διαχειριστής85. Μάλιστα, στην ιστοσελίδα της τράπεζας επισημαίνεται ότι: «Σύμφωνα με τα περί της Πώλησης Ορισμένων Εργασιών της Cyprus Popular Bank Public Co Ltd Διατάγματα του 2013, τα οποία εκδόθηκαν δυνάμει του περί Εξυγίανσης Πιστωτικών και Άλλων Ιδρυμάτων Νόμου του 2013, από τις 29 Μαρτίου 2013 οι ασφαλισμένες καταθέσεις και η πλειοψηφία των στοιχείων του ενεργητικού και των δανείων της Λαϊκής Τράπεζας στην Κύπρο, έχουν απορροφηθεί από την Τράπεζα Κύπρου. […]»86 ενώ τα αντίστοιχα στοιχεία που αφορούν ελληνικές εργασίες έχουν απορροφηθεί από τον Όμιλο Πειραιώς. 61. Όπως και η Τράπεζα Κύπρου, η Λαϊκή Τράπεζα είχε αναπτύξει τραπεζική επιχειρηματική δραστηριότητα μέσω είτε καταστημάτων είτε θυγατρικών στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, «[σ]την Ελληνική δραστηριότητα της Κύπρου εμπίπτουν, ενδεικτικά, οι ακόλουθες εργασίες και δραστηριότητες: (α) η αποδοχή, εντόκως ή ατόκως, οποιασδήποτε μορφής καταθέσεων ή άλλων επιστρεπτέων κεφαλαίων σε ευρώ, συνάλλαγμα ή ξένο νόμισμα, (β) η χορήγηση δανείων και πιστώσεων κάθε είδους, η παροχή εγγυήσεων υπέρ τρίτων, η απόκτηση ή εκχώρηση απαιτήσεων, καθώς και η διαμεσολάβηση στην χρηματοδότηση επιχειρήσεων ή τη μεταξύ αυτών συνεργασία, (γ) η λήψη δανείων, πιστώσεων ή εγγυήσεων και η έκδοση χρεωγράφων για την άντληση κεφαλαίων, (δ) οι πράξεις διενέργειας πληρωμών και μεταφοράς κεφαλαίων, (ε) υπηρεσιών χρηματοδότησης, (στ) η εκμίσθωση θυρίδων θησαυροφυλακίου (ζ) η πρακτορεία επιχειρηματικών απαιτήσεων […]»87. 62. Σημειώνεται ότι στον Όμιλο της Λαϊκής Τράπεζας περιλαμβάνεται και η Επενδυτική Τράπεζα της Ελλάδος ΑΕ, πιστωτικό ίδρυμα με έδρα την Ελλάδα. Διευκρινίζεται ότι οι εργασίες της τελευταίας που αφορούν σε χορηγήσεις, μεταβιβάζονται στην Πειραιώς δυνάμει της από 26/3/2013 Σύμβασης μεταξύ Πειραιώς-Λαϊκής, ενώ αυτές που αφορούν 82 Βλ. σχετικά υπ’ αριθμ. πρωτ. 5201/27.06.2013 απαντητική επιστολή της Πειραιώς. Σημειώνεται ότι με βάση την από 2/4/2012 Απόφασης της ΓΣ των μετόχων της, η Marfin Popular Bank Public co. Ltd μετονομάστηκε σε Cyprus Popular Bank Public co. Ltd (βλ. ΦΕΚ τ. ΑΕ/ΕΠΕ 3527/23.5.2012). 84 Βλ. σχετικά υπ’ αριθμ. πρωτ. 3578/25.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης. 85 Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την από 25/3/2013 ανακοίνωση της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου που προσκομίσθηκε με την υπ’ αριθμ. πρωτ. 5201/27.06.2013 απαντητική επιστολή της Πειραιώς, «[η] ΚΤΚ [ενν. Κεντρική Τράπεζα Κύπρου] ανακοινώνει ότι, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της ως Αρχή Εξυγίανσης, έχει από σήμερα διορίσει την κυρία Άντρη Αντωνιάδου ως την Ειδική Διαχειρίστρια για την εκτέλεση των μέτρων εξυγίανσης στη Λαϊκή Τράπεζα […]». 86 Βλ. σχετικά < www.laikibank.com > καθώς και προσκομισθέντα στοιχεία της Πειραιώς με την υπ’ αριθμ. πρωτ. 5201/27.06.2013 απαντητική επιστολή της. 87 Βλ. σχετικά υπ’ αριθμ. πρωτ. 3578/25.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης. 83 17 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ σε καταθέσεις θα μεταβιβαστούν υπό τους όρους που θα προβλεφθούν σε νέα σύμβαση μεταξύ των μερών, σύμφωνα με το άρθρο […] της ως άνω Σύμβασης. 63. Αναφορικά με την παρουσία της τράπεζας στην ελληνική επικράτεια, η Λαϊκή Τράπεζα κατά την 31/12/2012 διέθετε […] υποκαταστήματα καλύπτοντας μεγάλο τμήμα του Ελλαδικού χώρου88. Αντιθέτως, η θυγατρική της IBG είχε σαφώς πιο περιορισμένη παρουσία καθώς με στοιχεία 31/12/2012 τα υποκαταστήματά της δεν ξεπερνούσαν τα […] και μόνο […],[…],[…] και […] 89. Β.3.1. Διοικητικό Συμβούλιο 64. Όπως προαναφέρθηκε, η Αρχή Εξυγίανσης της Κύπρου έχει ήδη ορίσει Ειδικό Διαχειριστή για την εκτέλεση των μέτρων εξυγίανσης στη Λαϊκή Τράπεζα, ενώ οι εργασίες της τελευταίας έχουν μεταβιβαστεί σε άλλες τράπεζες. Ως εκ τούτου, δεν υφίσταται σήμερα Διοικητικό Συμβούλιο. Ωστόσο, το μέχρι τις 28/3/2013 ισχύον Διοικητικό Συμβούλιο αποτελούνταν από τα κάτωθι μέλη90: ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ Ανδρέας Φιλίππου Σπύρος Επισκόπου Ανδρέας Ζαχαριάδης Πανίκκος Πουτζιουρής Χρίστος Στυλιανίδης Στέλιος Στυλιανού Ανδρέας Τρόκκος Μάριος Χατζηγιαννάκης Νίκος Χατζηνικολάου Fadel Al Ali ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΜΕΛΟΥΣ Πρόεδρος Μέλος Μέλος Μέλος Μέλος Μέλος Μέλος Μέλος Μέλος Μέλος Β.3.2. Συμφωνίες συνεργασίας Λαϊκής Τράπεζας με λοιπά πιστωτικά ιδρύματα 65. Από τις απαντήσεις των σχετικά ερωτηθέντων πιστωτικών ιδρυμάτων, οι συμφωνίες συνεργασίας της Λαϊκής Τράπεζας με τις ανταγωνίστριες τράπεζες περιορίζονται στις συναλλαγές μέσω του συστήματος ΔΙΑΣ και μεταφορές πιστώσεων91. Επίσης, η τράπεζα τηρεί με την […] συμφωνία ως προς την αποδοχή καρτών, ώστε να διεκπεραιώνονται συναλλαγές μέσω αυτών92. 66. Περαιτέρω, η […] έχει συνάψει συμφωνία με τη Λαϊκή Τράπεζα ώστε να εξοφλούνται οφειλές των πελατών της πρώτης (πχ δάνεια και κάρτες) μέσω του δικτύου καταστημάτων 88 Σύμφωνα με τα προσκομισθέντα στοιχεία στο υπ’ αριθμ. πρωτ. 3578/25.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης, η Λαϊκή Τράπεζα δεν διέθετε υποκαταστήματα στους νομούς […],[…],[…] , […],[…] και […]. 89 Για περαιτέρω πληροφορίες βλ. και υπ’ αριθμ. πρωτ. 3578/25.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης. 90 Τα εν λόγω μέλη καθώς και ο κ. Τάκης Φειδίας, Αναπληρών Πρώτος Εκτελεστικός Διευθυντής, υπέβαλαν τις παραιτήσεις τους στις 28/3/2013 σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση της Λαϊκής, η οποία προσκομίστηκε με την υπ’ αριθμ. πρωτ. 5201/27.06.2013 απαντητική επιστολή της Πειραιώς. 91 Βλ. ενδεικτικά και απαντητικές επιστολές των: […], […],[…],[…] και […]. 92 Βλ. σχετικά […]. 18 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ της Λαϊκής. Αντίστοιχη συμφωνία έχει συναφθεί και για την εξόφληση των οφειλών των κατόχων πιστωτικών καρτών […] 93. Β.3.3. Ο Όμιλος Λαϊκή 67. Η Λαϊκή τράπεζα ηγείτο ενός Ομίλου επιχειρήσεων, ενώ πέρα από την ανωτέρω αναφερθείσα IBG ΑΕ, και οι εταιρίες Marfin Leasing ΑΕ, Marfin Factors & Forfaiters AE, Dynamic Asset Operating Leasing SA, Marfin GAM Mutual Funds Management SA, Marfin Collections SA, Marfin Egnatia SA, IBG Capital SA και IBG Management Mutual Funds & Venture Capital SA εδρεύουν στην Ελλάδα καλύπτοντας όλο το φάσμα των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. Β.3.4. Κύκλος εργασιών 68. Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, ο υπολογισθείς κατ’ άρθ. 10 του Ν. 3959/2011 κύκλος εργασιών των μεταβιβαζόμενων εργασιών της Λαϊκής Τράπεζας ανέρχεται για το 2012 στο ύψος των €[…] και αφορά αποκλειστικά τη δραστηριοποίηση της τράπεζας στην Ελλάδα. Ο αντίστοιχος κύκλος εργασιών για τη θυγατρική τράπεζα IBG ανέρχεται στο ποσό των €[…]. Ο κύκλος εργασιών από τις μεταβιβαζόμενες στην Πειραιώς εργασίες ανέρχεται για το ίδιο έτος στο ποσό των € […]. και για την IBG στο ποσό των € […]. Β.4. «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΙΑ ΛΙΜΙΤΕΔ»94 69. Η Ελληνική Τράπεζα Δημόσια Εταιρία ΛΙΜΙΤΕΔ αποτελεί συσταθείσα σύμφωνα με το κυπριακό δίκαιο τραπεζική εταιρία, η οποία έχει αναπτύξει τραπεζική επιχειρηματική δραστηριότητα μέσω είτε υποκαταστημάτων είτε θυγατρικών στην Ελλάδα. Σε αντίθεση με τις Τράπεζες Κύπρου και Λαϊκή, η Ελληνική δεν έχει υπαχθεί σε καθεστώς εξυγίανσης. 70. Όσον αφορά τις εργασίες της Ελληνικής, η γνωστοποιούσα αναφέρει ότι σε αυτές εντάσσονται ενδεικτικά «(α) η αποδοχή εντόκως ή ατόκως, οποιασδήποτε μορφής καταθέσεων ή άλλων επιστρεπτέων κεφαλαίων σε ευρώ, συνάλλαγμα ή ξένο νόμισμα, (β) η χορήγηση δανείων και πιστώσεων κάθε είδους, η παροχή εγγυήσεων υπέρ τρίτων, η απόκτηση ή εκχώρηση απαιτήσεων, καθώς και η διαμεσολάβηση στην χρηματοδότηση επιχειρήσεων ή τη μεταξύ αυτών συνεργασία, (γ) η λήψη δανείων, πιστώσεων ή εγγυήσεων και η έκδοση χρεωγράφων για την άντληση κεφαλαίων, (δ) υπηρεσιών χρηματοδοτικής μίσθωσης, (ε) η εκμίσθωση θυρίδων θησαυροφυλακίου»95. 71. Η δραστηριοποίηση της Ελληνικής στην Ελλάδα είναι εξαιρετικά περιορισμένη, ενώ τα υποκαταστήματά της σύμφωνα με τα από 31/12/2012 στοιχεία δεν ξεπερνούν τα […] για το σύνολο της ελληνικής επικράτειας96. 93 Βλ. σχετικά […]. Βλ. < http://www.hellenicbank.gr/HB/content/gr/index.jsp?lang=gr >. 95 Για περαιτέρω πληροφορίες βλ. και υπ’ αριθμ. πρωτ. 3578/25.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης. 96 Σύμφωνα με τα προσκομισθέντα στοιχεία στο υπ’ αριθμ. πρωτ. 3578/25.04.2013 έντυπο γνωστοποίησης, η Ελληνική διέθετε στις 31/12/2012 υποκαταστήματα μόνο στους νομούς […],[…],[…],[…],[…] και […]. 94 19 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Β.4.1. Διοικητικό Συμβούλιο 72. Το ισχύον Διοικητικό Συμβούλιο της Ελληνικής αποτελείται από 11 μέλη, εκ των οποίων οι 9 αποτελούν Διοικητικούς Συμβούλους. Ειδικότερα, το ΔΣ της Ελληνικής συγκροτούν οι: ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ Ανδρέας Παναγιώτου Ανδρέας Μουσιούττας Μάκης Κεραυνός Μάριος Κληρίδης Ιάκωβος Ιακώβου Σωτήρης Καλλής Χαράλαμπος Παναγιώτου Ιωάννης Χαριλάου Γεώργιος Παύλου Κυριάκος Γεωργίου Κυριάκος Δρουσιώτης ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΜΕΛΟΥΣ Πρόεδρος Αντιπρόεδρος Μέλος Μέλος Μέλος Μέλος Μέλος Μέλος Μέλος Μέλος Μέλος Β.4.2. Συμφωνίες συνεργασίας Ελληνικής με λοιπά πιστωτικά ιδρύματα 73. Από τις απαντήσεις των σχετικά ερωτηθέντων πιστωτικών ιδρυμάτων, οι συμφωνίες συνεργασίας της Ελληνικής με τις ανταγωνίστριες τράπεζες περιορίζονται στις συναλλαγές μέσω του συστήματος ΔΙΑΣ και στις μεταφορές πιστώσεων97. Επίσης, η τράπεζα τηρεί με την […] συμφωνία ως προς την αποδοχή καρτών ώστε να διεκπεραιώνονται συναλλαγές μέσω αυτών98. Β.4.3. Ο Όμιλος Ελληνική 74. Ο Όμιλος της Ελληνικής περιλαμβάνει 6 εταιρίες εκ των οποίων μόνο η Ελληνική Ασφαλιστική Πρακτόρευση ΕΠΕ εδρεύει στην Ελλάδα ενώ οι λοιπές εταιρίες εδρεύουν στην Κύπρο. Πλην των αμιγώς τραπεζικών εργασιών, ο Όμιλος Ελληνική καλύπτει εργασίες που αφορούν στην παροχή ασφαλιστικών υπηρεσιών και υπηρεσιών ασφαλιστικής διαμεσολάβησης, χρηματιστηριακών υπηρεσιών και υπηρεσιών χρηματοδοτικής μίσθωσης. Β.4.4. Κύκλος εργασιών 75. Ο υπολογισθείς κατ’ άρθ. 10 του Ν. 3959/2011 κύκλος εργασιών από τις εργασίες του Ομίλου της Ελληνικής ανέρχεται για το 2012 στο ύψος των €[…]., ενώ ο αντίστοιχος από τις μεταβιβαζόμενες στην Πειραιώς εργασίες ανέρχεται στο ποσό των € […]. Σε κάθε περίπτωση, οι εδώ παρατιθέμενοι κύκλοι εργασιών αφορούν αποκλειστικά τη δραστηριοποίηση της τράπεζας στην Ελλάδα. Γ. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ 97 98 Βλ. ενδεικτικά απαντητικές επιστολές των: […],[…],[…],[…] και […]. Βλ. σχετικά […]. 20 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Γ.1. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟ ΚΡΙΣΗ ΠΡΑΞΗΣ 76. Κατά το άρθρο 5 παρ. 2 του Ν. 3959/2011, συγκέντρωση επιχειρήσεων πραγματοποιείται όταν προκύπτει μόνιμη μεταβολή του ελέγχου, μεταξύ άλλων, στην περίπτωση κατά την οποία ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ελέγχουν ήδη τουλάχιστον μία επιχείρηση, ή μία ή περισσότερες επιχειρήσεις, αποκτούν άμεσα ή έμμεσα τον έλεγχο του συνόλου ή τμημάτων μιας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων, με την αγορά τίτλων ή στοιχείων του ενεργητικού, με σύμβαση ή με άλλο τρόπο. 77. Η γενική ρήτρα του εν λόγω άρθρου συγκεκριμενοποιείται έτι περαιτέρω με τις παραγράφους 399 και 4100 του προαναφερόμενου άρθρου, που ορίζουν την έννοια του ελέγχου κατά τις ανωτέρω διατάξεις. Σύμφωνα με αυτές, έλεγχο συνιστά η δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη δραστηριότητα μιας επιχείρησης, ενώ όσον αφορά τα μέσα απόκτησης ελέγχου ορίζεται ότι ο έλεγχος δύναται να απορρέει από δικαιώματα ή συμβάσεις που παρέχουν τη δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη σύνθεση, στις συσκέψεις ή στις αποφάσεις των οργάνων μιας επιχείρησης, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών πραγματικών ή νομικών συνθηκών. Σε αυτό το πλαίσιο, συγκέντρωση πραγματοποιείται και στην περίπτωση απόκτησης ελέγχου επί των στοιχείων ενεργητικού, που αποτελούν το σύνολο ή τμήμα μιας επιχείρησης, δηλαδή μιας επιχειρηματικής δραστηριότητας με παρουσία στην αγορά της οποίας μπορεί να προσδιοριστεί σαφώς ο κύκλος εργασιών101. 78. Εν προκειμένω, οι μητρικές με έδρα την Κύπρο τραπεζικές επιχειρήσεις ασκούσαν, έως και την υπογραφή των Συμβάσεων, αποκλειστικό έλεγχο επί επιλεγμένων στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της ελληνικής δραστηριότητας τους. Με τη μεταβίβασή τους στην Πειραιώς, δυνάμει των Συμβάσεων, οι εταιρίες αυτές αποξενώνονται από τα δικαιώματα ελέγχου επί των στοιχείων αυτών. Συνεπώς η απόκτηση των επιλεγμένων στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της ελληνικής δραστηριότητας των Κύπρου, CPB και Ελληνική από την Πειραιώς, δυνάμει των προαναφερόμενων συμβάσεων με τα Κυπριακά πιστωτικά ιδρύματα συνεπάγεται μόνιμη μεταβολή του de jure ασκούμενου ελέγχου εξ αυτών ως προς τις προαναφερόμενες δραστηριότητες και συνιστά συγκέντρωση, η οποία αφορά στην απόκτηση ελέγχου σε τμήματα επιχειρήσεων, κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 5 παρ. 2 περ. β΄ του Ν. 3959/2011. Στην υπό εξέταση περίπτωση οι γνωστοποιηθείσες συμβάσεις αφορούν στην ταυτόχρονη απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου από την ίδια επιχείρηση επί των τμημάτων των προαναφερομένων επιχειρήσεων. Η μη διαφοροποίηση του είδους του ελέγχου όπως προκύπτει από εκάστη γνωστοποιηθείσα σύμβαση, η ύπαρξη κοινού αποκτώντος νομικού προσώπου και στις τρεις εταιρικές πράξεις, παρά το γεγονός ότι τα μεταβιβαζόμενα περιουσιακά στοιχεία 99 Βλ. άρθρο 5 παρ. 3 Ν. 3959/2011. Βλ. άρθρο 5 παρ. 4 Ν. 3959/2011. 101 Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση της Επιτροπής για θέματα δικαιοδοσίας βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων, ΕΕ 2008, C95, σελ. 1 (στο εξής: Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση), παρ. 24, με παραπομπή σε σχετική νομολογία. Βλ. σχετικά αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (στο εξής και: Ε.Επ.) Μ.3867, Vattenfall/Elsam της 22-12-2005, σκ. 8, Μ.2857, ECS/IEH της 23-12-2002, σκ. 7-9. 100 21 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ανήκουν σε διαφορετικές νομικές οντότητες, και η ταυτόχρονη σύναψη των προαναφερομένων συμβάσεων κατατείνουν υπέρ της de facto αλληλεξάρτησης των τριών πράξεων102 και συνηγορούν υπέρ της ενιαίας αντιμετώπισης αυτών. Προς αυτή την κατεύθυνση εξάλλου οδηγούν και οι έκτακτες χρηματοοικονομικές συνθήκες που επέβαλλαν τη σωρευτική πώληση των μεταβιβαζόμενων επιχειρήσεων σε ένα και μόνο πιστωτικό ίδρυμα. Γ.2. ΕΞΕΤΑΣΗ ΠΑΡΑΛΛΗΛΩΝ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ 79. Υπό τον όρο «παράλληλες συγκεντρώσεις» νοείται η κατάσταση που δημιουργείται όταν δύο ή περισσότερες συγκεντρώσεις επιχειρήσεων, που επηρεάζουν την ίδια αγορά, γνωστοποιούνται ταυτόχρονα ή σε σχετικά κοντινό χρονικό διάστημα, οδηγώντας σε μία «αλληλοκαλυπτόμενη» περίοδο αξιολόγησης από την αρμόδια αρχή ανταγωνισμού. Το ζήτημα που ανακύπτει είναι πως θα πρέπει να αντιμετωπιστούν αυτές οι δύο (ή περισσότερες) συγκεντρώσεις από πλευράς ελέγχου επηρεασμού του αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην εξεταζόμενη αγορά. 80. Η κρατούσα πρακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής103 και της Επιτροπής Ανταγωνισμού104 στις περιπτώσεις παράλληλων συγκεντρώσεων υιοθετεί την αρχή της χρονικής προτεραιότητας, βάσει της οποίας αξιολογείται η χρονικά προηγούμενη γνωστοποιηθείσα πράξη συγκέντρωσης στη βάση των δικών της πραγματικών και νομικών περιστατικών, και χωρίς να ληφθεί υπόψη η επόμενη (χρονικά) γνωστοποιηθείσα πράξη, ενώ η δεύτερη (πράξη) αξιολογείται υπό το πρίσμα της δομικής αλλαγής της αγοράς που προκλήθηκε από την πρώτη. 102 Σύμφωνα και με την παρ. 46 της Κωδικοποιημένης Ανακοίνωσης της Ε. Επ.,ό.π., ενδείξεις για τη de facto αλληλεξάρτηση μεταξύ των συναλλαγών, προκειμένου για τον χαρακτηρισμό τους ως μίας συγκέντρωσης, συνιστούν η σύντομη χρονική απόσταση μεταξύ της σύναψης των συναλλαγών, η επιδίωξη κοινού οικονομικού σκοπού και πιθανώς το γεγονός ότι μπορεί να συμφωνούνται υπό κοινό συμβατικό κείμενο. Βλ. ενδεικτικά και απόφαση Ε.Επ. Μ.4521, LGI/Telenet, σκ. 9-20. 103 Μέχρι το 2007 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εφάρμοζε τη μέθοδο της συνδυαστικής προσέγγισης, ήτοι της αξιολόγησης των γνωστοποιηθεισών πράξεων με γνώμονα τις αλλαγές που θα επιφέρει στη σχετική αγορά εκάστη πράξη συγκέντρωσης (σχετικές αποφάσεις της Ε.Επ. M. 1016, Price Waterhouse/Coopers & Lybrand και M.1044, KPMG/Ernst& Young, M.2389, Shell/DEA και M.2533, BP/EON). Από το 2007 και έπειτα, η Επιτροπή υιοθέτησε την αρχή της χρονικής προτεραιότητας αιτιολογώντας τη στροφή της στη βάση του ότι είναι έμφυτο στο σύστημα του Κανονισμού ελέγχου των συγκεντρώσεων ότι ένα μέρος που γνωστοποιεί πρώτο μία συγκέντρωση που αξιολογούμενη κατ’ ουσίαν επί των δικών της δεδομένων δεν προκαλεί αμφιβολίες για σημαντική παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην κοινή αγορά ή σε σημαντικό τμήμα αυτής, δικαιούται να αξιολογηθεί η προτεινόμενη συναλλαγή ως συμβατή με την κοινή αγορά μέσα στα προβλεπόμενα χρονικά όρια. Η αρχή αυτή επιβεβαιώνεται και από το Γενικό Δικαστήριο σε σχετικές υποθέσεις (ΓενΔικ. Τ2/93 AirFrance κατά Επιτροπής, Συλλ. 1994 ΙΙ-327, σκ. 70-72, ΓενΔικ. T-374/00, Verband der freien Rohrwerke κ.α κατά Επιτροπής, Συλλ. ΙΙ-2275, 170 και ΓενΔικ. T-342/99 Airtours κατά Επιτροπής, Συλλ. ΙΙ-2585, σκ. 82). Στις πρόσφατες αποφάσεις της, η Επιτροπή έχει αξιολογήσει παράλληλες συγκεντρώσεις επιχειρήσεων, εφαρμόζοντας την αρχή της χρονικής προτεραιότητας (Μ.4601, KarstadtQuelle/MyTravel, σκ. 50, και M.4601, Tui/First Choice, Μ.4854, TomTom/Teleatlas και M.4942, Nokia/Navteq, Μ.5403, Lufthansa/BMI και M.5440, Lufthansa/Austrian Airlines), ενώ στις τελευταίες της αποφάσεις Μ.6214, Seagate Technology/HDD Business of Samsung Electronics και Μ.6203, Western Digital Ireland/Viviti Technologies εφήρμοσε την ως άνω αρχή με γνώμονα την ημερομηνία γνωστοποίησης (notification date) προσανατολιζόμενη σε ένα ακόμη αυστηρότερο κριτήριο σε σχέση με την παράλληλη αξιολόγηση των δύο συναλλαγών. 104 Βλ. πρόσφατες αποφάσεις ΕΑ επί συγκεντρώσεων στον τραπεζικό κλάδο. 22 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 81. Εν προκειμένω, μετά την υποβολή της υπό αξιολόγηση γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης η ΕΑ έλαβε την κατ’ άρθρο 6 παρ. 1 - 3 του Ν. 3959/2011 με ημερομηνία 10/6/2013 πράξη γνωστοποίησης (αρ. πρωτ. 4701/10.6.2013) από την ανώνυμη τραπεζική εταιρία με την επωνυμία «ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.» περί απόκτησης επιλεγμένων στοιχείων του ενεργητικού και παθητικού της υπό ειδική εκκαθάριση τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία «FBB-ΠΡΩΤΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε.», που καλύπτει ορισμένες εκ των σχετικών αγορών στις οποίες δραστηριοποιούνται τα συμμετέχοντα μέρη στην παρούσα υπό αξιολόγηση συγκέντρωση. Επ’ αυτής της πράξης γνωστοποίησης εκδόθηκε η υπ’αρ. 568/VII/2013 απόφαση της ΕΑ κατ’ άρθρο 8 παρ. 3 του Ν. 3959/2011, ενώ θα πρέπει να σημειωθεί, ότι η επίπτωση εκ της συγκεκριμένης πράξης στις κρατούσες ανταγωνιστικές συνθήκες του χρηματοπιστωτικού τομέα είναι ανεπαίσθητη, λόγω των αμελητέων μεριδίων που κατέχει η FBB στις αξιολογηθείσες σχετικές αγορές. 82. Επιπροσθέτως, η ΕΑ έλαβε, κατ’ άρθρο 6 παρ. 1 - 3 του Ν. 3959/2011, αφενός την με ημερομηνία 30.7.2013 πράξη γνωστοποίησης (αρ. πρωτ. 6053/30.7.2013) από την ανώνυμη τραπεζική εταιρία με την επωνυμία «Τράπεζα Eurobank Ergasias A.E.» σχετικά με την απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου επί της τράπεζας «Νέα Proton Τράπεζα Α.Ε.», και αφετέρου την με ημερομηνία 30.7.2013 πράξη γνωστοποίησης (αρ. πρωτ. 6054/30.7.2013) από την ίδια γνωστοποιούσα επιχείρηση σχετικά με την απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου επί της τράπεζας «Νέο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο Ελλάδος ΑΤΕ». Αμφότερες οι γνωστοποιηθείσες πράξεις καλύπτουν ορισμένες εκ των σχετικών αγορών στις οποίες δραστηριοποιούνται οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις εν προκειμένω. 83. Ενόψει των ανωτέρω, και με γνώμονα την κρατούσα πρακτική και νομολογία για την αντιμετώπιση του ζητήματος των παράλληλων γνωστοποιήσεων, η γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση εκτιμάται από πλευράς επηρεασμού των συνθηκών ανταγωνισμού σε εκάστη σχετική αγορά, λαμβανομένων υπόψη των πραγματικών και νομικών δεδομένων που ισχύουν στο χρόνο υποβολής της εν λόγω γνωστοποίησης. Γ.3. ΕΜΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΗΚΟΥΣΑ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ 84. Η υπό εξέταση συγκέντρωση υπόκειται σε προηγούμενη γνωστοποίηση, δεδομένου ότι, σύμφωνα με τα προσκομισθέντα από τη γνωστοποιούσα στοιχεία, πληρούνται τα κριτήρια του άρθρου 6 παρ.1 του Ν. 3959/2011, όπως ισχύει. 85. Η εθνική διάσταση της εξεταζόμενης συγκέντρωσης προκύπτει σύμφωνα με το νόμο από τον προσδιορισμό του κύκλου εργασιών105 όλων των συμμετεχουσών στη 105 Ο κύκλος εργασιών του εξαγοράζοντος ή των μερών που συμμετέχουν στη συγκέντρωση προκύπτει από το άθροισμα των κύκλων εργασιών των επιχειρήσεων που ορίζει το άρθρο 10 παρ. 4 Ν. 3959/2011, όπως ισχύει, κατά τα οριζόμενα και στην παρ. 1 του άρθρου αυτού. Όταν η συγκέντρωση πραγματοποιείται με την απόκτηση τμημάτων μιας ή περισσότερων επιχειρήσεων, ασχέτως αν τα τμήματα αυτά έχουν ή όχι νομική προσωπικότητα, λαμβάνονται υπόψη, όσον αφορά το μεταβιβάζοντα, μόνο ο κύκλος εργασιών που αντιστοιχεί στο μεταβιβαζόμενο μέρος, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 2 του ανωτέρω άρθρου. Ειδικές διατάξεις σχετικά με τα πιστωτικά ιδρύματα, τις ασφαλιστικές εταιρίες, τους λοιπούς χρηματοοικονομικούς οργανισμούς και τις 23 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συγκέντρωση επιχειρήσεων106. Σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 139/2004107 άρθρο 1 παρ. 2, μία συγκέντρωση έχει κοινοτική διάσταση όταν: α) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν παγκοσμίως όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπερβαίνει τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ και β) δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, κάθε μία χωριστά, εντός της Κοινότητας, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 250 εκατομμυρίων ευρώ, εκτός εάν κάθε μία από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιεί άνω των δύο τρίτων του συνολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών της σε ένα και το αυτό κράτος μέλος. 86. Με βάση τους γνωστοποιηθέντες κύκλους εργασιών των συμμετεχουσών επιχειρήσεων, οι κάτωθι Κύκλοι Εργασιών πραγματοποιήθηκαν ως προς την εθνική και παγκόσμια διάσταση για το τελευταίο οικονομικό έτος: Κύκλος Εργασιών 2012 (σε εκ €) Όμιλος Εθνικός κ.ε. Παγκόσμιος κ.ε. Πειραιώς […] […] Τράπεζα Κύπρου […] […] Cyprus Popular Bank […] […] Επενδυτική Τράπεζα (IBG) […] […] Ελληνική Τράπεζα […] […] * Ως έχει υπολογιστεί βάσει του άρθρου 10 του ν.3959/2011. Κατά τα προβλεπόμενα στο εν λόγω άρθρο, για τις κυπριακές τράπεζες παρατίθεται ο κύκλος εργασιών που αφορά μόνο στις μεταβιβαζόμενες στην Πειραιώς εργασίες. 87. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, κατά την εκτίμηση της Επιτροπής108, η υπό κρίση πράξη δεν είναι κοινοτικών διαστάσεων109. 88. Περαιτέρω, η υπό εξέταση συγκέντρωση γνωστοποιήθηκε προσηκόντως κατά την παρ. 3 εδ. β΄ του άρθρου 6 του Ν. 3959/2011, και εμπροθέσμως κατά τις παρ. 1 και 2110 του κοινές επιχειρήσεις περιέχονται στο άρθρο 10 παρ. 3, 4 και 5. Σύμφωνα με όσα ορίζει το άρθρο 6 του Ν. 3959/2011, κάθε συγκέντρωση επιχειρήσεων πρέπει να γνωστοποιείται στην Επιτροπή Ανταγωνισμού μέσα σε τριάντα ημέρες από τη σύναψη της συμφωνίας ή τη δημοσίευση της προσφοράς ή ανταλλαγής ή την ανάληψη υποχρέωσης για την απόκτηση συμμετοχής, που εξασφαλίζει τον έλεγχο της επιχείρησης, όταν ο συνολικός κύκλος εργασιών όλων των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στη συγκέντρωση κατά το άρθρο 10 ανέρχεται, στην παγκόσμια αγορά τουλάχιστον σε εκατόν πενήντα εκατομμύρια (150.000.000) ευρώ και δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, η καθεμία χωριστά, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των δεκαπέντε εκατομμυρίων (15.000.000) ευρώ στην ελληνική αγορά. 106 Για τον ορισμό της συμμετέχουσας επιχείρησης βλ. άρθρα 5, 6 και 10 Ν. 3959/2011, όπως ισχύει, καθώς και σχετική νομολογία της Επιτροπής Ανταγωνισμού (< www.epant.gr >) και επικουρικά τη σχετική Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. 107 Κανονισμός του Συμβουλίου, της 20.01.2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων («Κοινοτικός κανονισμός συγκεντρώσεων»), ΕΕ L 024 της 29/01/2004 σελ. 0001 - 0022. 108 Αλλά και κατά δήλωση της γνωστοποιούσας, η οποία αναφέρει ότι η συγκέντρωση «[…] αφορά μόνο τις ελληνικές δραστηριότητες των κυπριακών τραπεζών. Διευκρινίζεται επίσης ότι η παρούσα γνωστοποίηση δεν διενεργείται κατ’ εφαρμογή του κανόνα των 2/3 του ολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών σε ένα και το αυτό κράτος μέλος. Ειδικότερα: α) ο συνολικός κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα €5 δις και β) ναι μεν ο συνολικός κύκλος εργασιών υπερβαίνει τα €2,5 δις, όμως αφορά μόνο τη δραστηριότητα των Κυπριακών Τραπεζών στην Ελλάδα». 109 Κατά την έννοια του άρθρου 1 παρ. 2 και 3 του Κοινοτικού Κανονισμού Συγκεντρώσεων 139/2004 του Συμβουλίου της 20ης Ιανουαρίου 2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων. 110 Σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 2 του Ν. 3959/2011: «2. Η προθεσμία των τριάντα ημερών αρχίζει από την επέλευση της πρώτης από τις πράξεις, που αναφέρονται στην προηγούμενη παράγραφο». 24 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ άρθρου 6 του Ν. 3959/2011. Συγκεκριμένα, η υπόχρεη προς γνωστοποίηση επιχείρηση Πειραιώς γνωστοποίησε στην Ε.Α. στις 25.04.2013 (αριθ. πρωτ. 3578) τις από 26.03.2013 Συμβάσεις Πώλησης και Μεταβίβασης στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της ελληνικής δραστηριότητας των προαναφερόμενων «ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΥΠΡΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΙΜΙΤΕΔ», «CYPRUS POPULAR BANK PUBLIC CO LTD» και «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΙΜΙΤΕΔ», ως αφετηρία δε της προθεσμίας των 30 ημερών (προς γνωστοποίηση) λογίζεται η ημερομηνία υπογραφής των εν λόγω συμβάσεων, ήτοι η 26/03/2013. 89. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι αναφορικά με την ως άνω συγκέντρωση οι προβλεπόμενες προθεσμίες των παραγράφων 3, 4, 5 και 6 του άρθρου 8 του Ν. 3959/2011 έχουν παραταθεί για χρονικό διάστημα 45 ημερών με τη συναίνεση της γνωστοποιούσας επιχείρησης111, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 8 παρ. 11 περ. α΄ του Ν. 3959/2011. 90. Επιπλέον, η γνωστοποιούσα Πειραιώς κοινοποίησε στην Ε.Α. αντίτυπο του φύλλου112 της ημερήσιας οικονομικής εφημερίδας πανελλαδικής κυκλοφορίας «ΗΜΕΡΗΣΙΑ» της 26/04/2013, στο οποίο δημοσίευσε την υπό κρίση πράξη, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 6 παρ. 6 Ν. 3959/2011 και την Απόφαση Ε.Α. με αριθ. 305/V/2006, σχετικά με τον καθορισμό του ειδικότερου περιεχομένου της δημοσίευσης των συγκεντρώσεων που υπόκεινται σε προληπτικό έλεγχο, το δε κείμενο της ως άνω δημοσίευσης αναρτήθηκε στο διαδικτυακό τόπο της Ε.Α. στις 10/5/2013, κατ’ άρθρο 6 παρ. 6 εδ. β΄ του Ν. 3959/2011. 91. Τέλος, τη γνωστοποίηση συνόδευε το προβλεπόμενο στο άρθρο 45 παρ. 1 του Ν. 3959/2011 παράβολο των 1.100 ευρώ113. Δ. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΡΙΖΟΝΤΙΩΝ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ 92. «Οριζόντιες συγκεντρώσεις» είναι οι συγκεντρώσεις στις οποίες συμμετέχουν επιχειρήσεις που αποτελούν πραγματικούς ή δυνητικούς ανταγωνιστές στην ίδια σχετική αγορά. Δύο είναι οι βασικοί τρόποι με τους οποίους οι οριζόντιες συγκεντρώσεις ενδέχεται να εμποδίσουν σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, ιδίως με τη δημιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης: α) καταργώντας σημαντικές ανταγωνιστικές πιέσεις σε μία ή περισσότερες επιχειρήσεις, οι οποίες ως εκ τούτου θα έχουν αυξημένη ισχύ στην αγορά, χωρίς να καταφύγουν σε συντονισμό της συμπεριφοράς τους (επιπτώσεις μη συντονισμένης συμπεριφοράς), β) μεταβάλλοντας τη φύση του ανταγωνισμού ούτως ώστε επιχειρήσεις που προηγουμένως δεν συντόνιζαν τη συμπεριφορά τους, τώρα είναι πολύ πιθανότερο να συντονίζουν και να αυξάνουν τις τιμές ή με άλλο τρόπο να βλάπτουν τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό. μια συγκέντρωση μπορεί επίσης να καταστήσει το συντονισμό ευκολότερο, σταθερότερο ή αποτελεσματικότερο για τις επιχειρήσεις που 111 Βλ. επιστολές υπ’ αρ. πρωτ. 3610/26.4.2013 και 3663/29.4.2013. Αρ. φύλλου 19542. 113 Σειρά Η 2959924 α/α 7969/24.04.2013. 112 25 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συντόνιζαν τη συμπεριφορά τους και πριν από τη συγκέντρωση (επιπτώσεις συντονισμένης συμπεριφοράς). Δ.1. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΜΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 93. Κατά κανόνα, μία συγκέντρωση με επιπτώσεις μη συντονισμένης συμπεριφοράς θα εμποδίσει σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό με τη δημιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης από μία και μόνη επιχείρηση, η οποία θα έχει συνήθως αισθητά μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς από τον επόμενο σε μέγεθος ανταγωνιστή μετά τη συγκέντρωση114. 94. Κατά την εκτίμηση των εν λόγω επιπτώσεων, η Επιτροπή Ανταγωνισμού λαμβάνει υπόψη της τους ακόλουθους κυρίως παράγοντες:
3. i)Υψηλά μερίδια αγοράς, ώστε μία ενδεχόμενη αύξηση των τιμών να αποβεί επικερδής για τη νέα οντότητα. Έχει γίνει δεκτό ότι πολύ μεγάλα μερίδια αγοράς (άνω του 50%) μπορούν από μόνα τους να μαρτυρούν την ύπαρξη δεσπόζουσας θέσης στη σχετική αγορά115,116. Παράλληλα, παγίως αναγνωρίζεται ότι αύξηση των μεριδίων λόγω της συγκέντρωσης της τάξης του 0-5% θεωρείται καταρχήν ανεπαίσθητη117. Θα πρέπει, επίσης, να τονιστεί και η σημασία της απόστασης μεταξύ των μεριδίων της οντότητας που θα προκύψει από τη συγκέντρωση και των επόμενων ανταγωνιστών, καθώς στις περιπτώσεις που αυτή ανέρχεται σε ποσοστό ανώτερο του 20%, υφίσταται μεγαλύτερος κίνδυνος για τη δημιουργία ατομικής δεσπόζουσας θέσης118. Εξάλλου, συνδυασμένα μερίδια αγοράς που δεν υπερβαίνουν το 25% κατατείνουν υπέρ της απουσίας οριζόντων επιπτώσεων μη συντονισμένης συμπεριφοράς119. Τέλος, κατά την αξιολόγηση των ασκούμενων στη νέα οντότητα ανταγωνιστικών πιέσεων αξιολογούνται πέραν των μεριδίων αγοράς και οι παραγωγικές δυνατότητες των ανταγωνιστών (δυνατότητα αύξησης παραγωγής, επέκτασης φάσματος προϊόντων, επανατοποθέτησης προϊόντων).
4. ii)Επίπεδα συγκέντρωσης (δείκτης ΗΗΙ): Η Ε.Α. είναι ελάχιστα πιθανό να εντοπίσει οριζόντια προβλήματα ανταγωνισμού σε αγορές όπου ο Herfindahl-Hirschman (ΗHI) μετά τη συγκέντρωση δεν θα ξεπερνά το 1000 ή που κυμαίνεται μεταξύ 1000-2000 και η διαφορά («δέλτα») είναι κάτω από 250 ή που είναι πάνω από 2000 και το δέλτα κάτω από 150 εκτός ειδικών περιστάσεων120, 121, 122. 114 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 05.02.2004 για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον κανονισμό του Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων, (2004/C 31/03), παρ 25. 115 Απόφαση ΓενΔικ. στην υπόθ. T-210/01, General Electric κατά Ε. Επ., σκ. 570-574. Επίσης αποφάσεις Ε.Επ. Μ.3732, Procter & Gamble/Gilette, σκ. 19-20, 22-24, Μ.774, St Gobain/Wacker/NOM, σκ. 223, M.4494, Evraz/Highveld, σκ. 91-93. Βλ. και απόφαση E.A. 434/V/2009, σκ. 28. 116 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ. 17. 117 Αποφάσεις Ε.Επ. Μ.5384, BNP Paribas/Fortis, σκ. 85, 90, 95-96, Μ.4844, Fortis/ABN AMRO Assets, σκ. 137-138, 139-140,155-156, Μ.4155, BNP Paribas/BNL, σκ. 30-31. 118 Βλ. σχετ. απόφαση Ε.Επ. Μ.6458, Universal/EMI, σκ. 302-303 και 372. 119 Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ. 18. 120 Απόφαση Ε.Επ. Μ.4314, Johnson & Johnson/Pfizer, σκ. 73. 121 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ. 19-20. 26 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ iii) Μη στενή υποκατάσταση μεταξύ των προϊόντων των συμμετεχουσών επιχειρήσεων και των αντιπάλων τους: Όταν υφίστανται δυνατότητες υποκατάστασης μεταξύ των προϊόντων των διαφόρων εταιριών, οι πιθανότητες παρακώλυσης του ανταγωνισμού περιορίζονται123, 124.
5. iv)Εναλλακτικές επιλογές εφοδιασμού: Λαμβάνεται υπόψη κατά την αξιολόγηση της πράξης από την Ε.Α. η τυχόν δυσκολία των πελατών των συμμετεχουσών επιχειρήσεων να ανεύρουν εναλλακτικούς προμηθευτές, είτε διότι αυτοί είναι ελάχιστοι, είτε διότι οι πελάτες αντιμετωπίζουν σημαντικά έξοδα προσαρμογής125,126.
6. v)Δυνατότητα αποκλεισμού ανταγωνιστών: Αξιολογείται επίσης η δυνατότητα της προκύπτουσας από τη συγκέντρωση επιχείρησης να δυσχεράνει την επέκταση μικρότερων εταιριών στη σχετική αγορά ή να περιορίσει την ικανότητα των αντιπάλων επιχειρήσεων να την ανταγωνιστούν (π.χ. η νέα οντότητα μπορεί να ελέγχει ή να επηρεάζει σε τέτοιο βαθμό τις δυνατότητες διανομής, ώστε να είναι περισσότερο δαπανηρή η επέκταση δραστηριοτήτων ή η είσοδος αντιπάλων επιχειρήσεων)127. 122 Ο δείκτης Herfindahl-Hirschman (HHI) δίνει μια εικόνα του βαθμού συγκέντρωσης της υπό εξέταση αγοράς, ενώ ο υπολογισμός του στηρίζεται σε μεγέθη μετρήσιμα που είναι εφικτό να διαθέτουν οι Αρχές Ανταγωνισμού. Όσο πιο συγκεντρωμένη είναι η αγορά, τόσο μεγαλύτερη είναι η τιμή που λαμβάνει ο δείκτης. Όταν ο εν λόγω δείκτης υπερβαίνει τις 2000 μονάδες, αυτό αποτελεί ένδειξη μιας συγκεντρωμένης αγοράς. Στην ακραία περίπτωση όπου η αγορά είναι μονοπωλιακή (και λειτουργεί σε αυτή μία μόνο επιχείρηση με μερίδιο ίσο με 100%), ο δείκτης λαμβάνει τιμή ίση με 10.000 μονάδες. Εφόσον ο υπολογισμός του δείκτη λαμβάνει υπόψη τα τετράγωνα των μεριδίων αγοράς ( , όπου si είναι το μερίδιο της i επιχείρησης και i = 1,2,…n), όσο πιο μεγάλη είναι η επιχείρηση τόσο μεγαλύτερη βαρύτητα έχει στον υπολογισμό του HHI. Ο δείκτης HHI δίνει μια στατική εικόνα για την αγορά εφόσον στηρίζεται αποκλειστικά στα τρέχοντα μερίδια αγοράς. Σε μια συγκεντρωμένη αγορά διευκολύνεται η επικοινωνία μεταξύ των επιχειρήσεων και ο συντονισμός των στρατηγικών και πολιτικών τους. Βλ. και Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ. 28-29 καθώς και απόφαση Ε.Επ. Μ.4314, Johnson & Johnson/Pfizer, σκ. 73. 123 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ. 28-29. 124 Γενικά όσο υψηλότερος είναι ο βαθμός υποκατάστασης μεταξύ των προϊόντων των συμμετεχουσών σε μία πράξη συγκέντρωσης επιχειρήσεων, τόσο αυξάνει το κίνητρο για τις εν λόγω επιχειρήσεις να αυξήσουν τις τιμές τους μετά τη συγκέντρωση. Βλ. ενδεικτικά Μ.3191, Philip Morris/Papastratos, σκ. 20, 32, Μ.3544, BayerHealthcare/Roche OTC, σκ. 40-45 και 50-53, Μ.2978, Lagardere/Natexis/VUP, σκ. 700-703, Μ.2817, Barilla/BPL/Kamps, σκ. 34-39. Στην υπόθεση Μ.3287 AGCO/Valtra, σκ. 31-34, έγινε δεκτό ότι τα προϊόντα της αποκτώμενης οντότητας δεν ήταν στενά υποκατάστατα με τα προϊόντα της αποκτώσας αλλά και των ανταγωνιστών, με αποτέλεσμα να γίνει δεκτό ότι παρά την ισχυρή θέση της νέας οντότητας δεν δημιουργούνταν προβλήματα ανταγωνισμού. Προς τούτο λήφθηκε υπόψη ότι η αποκτώμενη οντότητα αξιοποιούσε ανεξάρτητους διανομείς σε αντίθεση με την αποκτώσα που είχε δικό της δίκτυο διανομής των προϊόντων. Σημασία έχει επίσης και το αγοραστικό κοινό στο οποίο απευθύνεται εκάστη επιχείρηση, καθώς όταν οι συμμετέχουσες σε μία συγκέντρωση επιχειρήσεις απευθύνονται σε διαφορετικών χαρακτηριστικών πελάτες, υφίστανται λιγότερες πιθανότητες να θεωρηθούν στενοί ανταγωνιστές. Βλ. σχετ. απόφ. Ε.Επ. Μ.5128, Nordic Capital/TietoEnator, σκ. 26. 125 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ. 31. 126 Η ύπαρξη κόστους μεταστροφής των πελατών συνιστά ευνοϊκό παράγοντα για τη δημιουργία οριζόντιων μη συντονισμένων αποτελεσμάτων. Βλ. σχετ. αποφάσεις Ε.Επ. M.986, Agfa-Gevaert/DuPont, σκ. 63-71, Μ.4731, Google/Doubleclick, σκ. 210, όπου παρά τη διαπίστωση της ύπαρξης μη αμελητέων εξόδων αλλαγής προμηθευτή, η Επιτροπή κατέληξε ότι υπήρχε πραγματική, ουσιαστική δυνατότητα αλλαγής παρόχου και δεν ευνοούνταν η δημιουργία ατομικής δεσπόζουσας θέσης. Επίσης και M.4439, RyanAir/Air Lingus, σκ. 542. 127 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, παρ. 36 (και νομολογία στην οποία παραπέμπει). 27 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ vii) Aντισταθμιστική ισχύς αγοραστών: Ως αντισταθμιστική αγοραστική ισχύς πρέπει να νοείται η διαπραγματευτική ισχύς που έχει ο πελάτης έναντι του πωλητή στις μεταξύ τους διαπραγματεύσεις, λόγω του μεγέθους του, της εμπορικής σημασίας για τον πωλητή και της ικανότητας του πελάτη να στραφεί σε εναλλακτικούς προμηθευτές128. Μία πηγή αντισταθμιστικής ισχύος είναι η δυνατότητα του πελάτη να απειλήσει ότι σε εύλογο χρονικό διάστημα θα στραφεί σε εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού, αν ο προμηθευτής αποφάσιζε να αυξήσει τις τιμές ή να εφαρμόσει δυσμενέστερους όρους παράδοσης. Συνήθως η αντισταθμιστική ισχύς χαρακτηρίζει μεγάλους και πολυσύνθετους πελάτες και όχι μικρές επιχειρήσεις σε ένα κατακερματισμένο κλάδο. Δεν αρκεί η ύπαρξη αγοραστικής ισχύος πριν τη συγκέντρωση, αλλά πρέπει να υπάρχει και μετά την πραγματοποίησή της, καθώς η συγκέντρωση δύο προμηθευτών μπορεί να καταργεί μία αξιόπιστη πηγή εφοδιασμού129. viii) Δυνητικός ανταγωνισμός - Εμπόδια εισόδου: Όταν η είσοδος σε μία αγορά είναι πιθανή, έγκαιρη και επαρκής, τότε είναι δυνατόν να ματαιώσει ή να αποτρέψει τις αντιανταγωνιστικές επιπτώσεις μίας συγκέντρωσης130. Η είσοδος είναι πιθανή, εάν είναι επικερδής, λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις που θα έχει στις τιμές η αύξηση του όγκου παραγωγής που είναι διαθέσιμη στην αγορά και τις πιθανές αντιδράσεις των ήδη δραστηριοποιούμενων επιχειρήσεων. Περαιτέρω, το εάν θα είναι επικερδής η είσοδος σε μία αγορά εξαρτάται και από το εάν η αγορά είναι υπό ανάπτυξη ή εάν είναι κορεσμένη ή αναμένεται να συρρικνωθεί131, 132. Η είσοδος είναι έγκαιρη εάν γίνει εντός δύο ετών, πάντοτε όμως εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά της αγοράς. Πρέπει δε να είναι επαρκής, ώστε να θεωρηθεί υπολογίσιμη133. Η είσοδος ενδέχεται να είναι δυσκολότερη αν οι ήδη υπάρχουσες επιχειρήσεις προστατεύουν τα μερίδια αγοράς τους προσφέροντας μακροχρόνιες συμβάσεις ή επιλεκτικές μειώσεις τιμών στους πελάτες που προσπαθεί να προσελκύσει ο νεοεισερχόμενος. Οι πιθανότητες εισόδου μειώνονται, επίσης, εάν το κόστος αποτυχίας είναι μεγάλο. Παραδείγματα επιχειρήσεων που εισήλθαν και εξήλθαν από το κλάδο κατά το παρελθόν μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με το μέγεθος των εμποδίων εισόδου. Τα εμπόδια εισόδου μπορεί να λάβουν τις ακόλουθες μορφές: νομικά πλεονεκτήματα που περιορίζουν τον αριθμό επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην αγορά λόγω π.χ. περιορισμού αριθμού αδειών εκμετάλλευσης, τεχνικά πλεονεκτήματα ήδη δραστηριοποιούμενων επιχειρήσεων όπως π.χ. πρόσβαση σε βασικές διευκολύνσεις με προνομιακούς όρους ή σε βασικές τεχνολογίες, η ύπαρξη πείρας ή φήμης που είναι δύσκολο να αποκτηθεί από μία νεοεισερχόμενη επιχείρηση, η προσήλωση στο σήμα, οι στενές σχέσεις προμηθευτών-πελατών, η σημασία της 128 Αποφάσεις Ε.Επ. Μ.2533, BP/EON, σκ. 128-132, Μ.3732, Procter & Gamble/Gilette, σκ. 24, και Μ.774, St Gobain/Wacker/NOM, σκ. 228-229 και 265. 129 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, παρ. 65, 67. 130 Βλ. π.χ. απόφαση ΓενΔικ Τ-342/99, Airtours κατά Ε.Επ., σκ. 262, 266-268. Επίσης, απόφαση Ε.Επ. Μ.3732, Procter & Gamble/Gilette,, σκ. 26-27. 131 Βλ. απόφαση Ε.Επ. Μ.774, St Gobain/Wacker/NOM, σκ. 232. 132 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, παρ. 69-71. 133 Βλ. ανωτέρω Κατευθυντήριες για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, παρ. 74-75. 28 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ διαφήμισης, το απαγορευτικό κόστος μεταστροφής των πελατών σε ένα άλλο προμηθευτή. Δ.2. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 95. Συγκεντρώσεις σε αγορές με υψηλό βαθμό συγκέντρωσης μπορεί να οδηγήσουν στη δημιουργία ή την ενίσχυση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης και ως εκ τούτου στην παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού, καθώς αυξάνουν την πιθανότητα συντονισμού μεταξύ των δραστηριοποιούμενων επιχειρήσεων αναφορικά με τις τιμές, την παραγωγή, τους πελάτες ή τις πωλήσεις, χωρίς προς τούτο να απαιτείται να προσφύγουν σε συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική με την έννοια των άρθρων 1 του Ν. 3959/2011 και 101 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «ΣΛΕΕ») 134. Έτσι, μία συγκέντρωση που δημιουργεί ή ενισχύει δεσπόζουσα θέση που κατέχουν οι συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις από κοινού με άλλη ή άλλες επιχειρήσεις μπορεί να αποδειχθεί ασύμβατη προς το καθεστώς του ανόθευτου ανταγωνισμού. 96. Κατά την αξιολόγηση αυτή η Ε.Α. λαμβάνει υπόψη της τα χαρακτηριστικά της σχετικής αγοράς και τη μεταβολή που θα επιφέρει στη δομή αυτής η πραγματοποίηση της συγκεντρώσεως135 και ιδίως αν μέσω αυτής καθίσταται πλέον περισσότερο οικονομικά ορθολογικό και, επομένως, προτιμητέο να υιοθετηθεί κοινή γραμμή δράσεως από τις δραστηριοποιούμενες στην αγορά επιχειρήσεις αναφορικά με την εμπορική, τιμολογιακή ή άλλη πολιτική τους χωρίς προς τούτο να απαιτείται η προσφυγή σε συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική136. 97. Τα κριτήρια βάσει των οποίων αξιολογείται η ενδεχόμενη δημιουργία ή ενίσχυση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης είναι:
7. i)Επίπεδο συγκέντρωσης στις υπό εξέταση αγορές: Ο υψηλός βαθμός συγκέντρωσης μίας αγοράς ευνοεί την ανάπτυξη συντονισμού. Η από κοινού κατοχή υψηλού μεριδίου αγοράς, ιδίως στην περίπτωση δυοπωλίου μπορεί, εκτός αποδείξεως του εναντίου, να 134 Συλλογική δεσπόζουσα θέσεως παρακωλύουσα σε σημαντικό βαθμό τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό εντός της κοινής αγοράς ή σε σημαντικό τμήμα αυτής μπορεί, επομένως, να προκύψει κατόπιν μιας συγκεντρώσεως όταν, λαμβανομένων υπόψη των χαρακτηριστικών της οικείας αγοράς και της μεταβολής που θα επιφέρει στα χαρακτηριστικά της η πραγματοποίηση της συγκεντρώσεως, η τελευταία θα έχει ως αποτέλεσμα ότι κάθε μέλος του οικείου ολιγοπωλίου, συνειδητοποιώντας τα κοινά συμφέροντα, θα θεωρούσε δυνατό, οικονομικά ορθολογικό και, επομένως, προτιμητέο να υιοθετεί διαρκώς την ίδια γραμμή δράσεως στην αγορά με σκοπό να πωλεί σε τιμές υψηλότερες από τις ανταγωνιστικές, χωρίς να χρειάζεται να συνάψει συμφωνία ή να ακολουθήσει εναρμονισμένη πρακτική, κατά την έννοια του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, και χωρίς οι σημερινοί ή οι μελλοντικοί ανταγωνιστές ή ακόμη οι πελάτες και οι καταναλωτές να μπορούν να αντιδράσουν αποτελεσματικά. Βλ. σχετ. απόφαση ΔΕΕ C-413/06, Sony/BMG κατά Ε. Επ. (υπόθεση Impala), σκ. 122. 135 Και στη θεμελίωση της πιθανής δημιουργίας συλλογικής δεσπόζουσας θέσης θα πρέπει να υφίσταται αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της κατάστασης που θα διαμορφωθεί από πλευράς ανταγωνιστικών συνθηκών στην αγορά και της γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης. Βλ. απόφαση Ε.Επ. M.4865, Enel/Acciona/Endesa, σκ. 30-43, όπου έγινε δεκτό ότι η μικρή αύξηση του μεριδίου αγοράς που προέκυπτε από την συγκέντρωση δεν ενίσχυε την πιθανότητα συντονισμού. Επιπρόσθετα, τα μέρη είχαν ήδη δεσμούς μεταξύ τους και η πιθανότητα συντονισμού προϋπήρχε και δεν επήλθε ως αποτέλεσμα της συγκέντρωσης. 136 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ. 39-40, 42, καθώς και απόφαση ΓενΔικ Τ-342/99, Airtours κατά Ε.Επ., σκ. 61. 29 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συνιστά σημαντικότατη ένδειξη υπάρξεως συλλογικής δεσπόζουσας θέσεως137. Συγκεκριμένα, στις περιπτώσεις που μετά τη συγκέντρωση προκύπτει δυοπώλιο με μερίδιο αγοράς άνω του 60%, υφίσταται σοβαρό έρεισμα για την εξέταση της πιθανότητας συντονισμού λόγω δημιουργίας συλλογικής δεσπόζουσας θέσης138. Περαιτέρω, ενδείξεις ύπαρξης συλλογικής δεσπόζουσας θέσης υφίστανται και στις περιπτώσεις που μετά τη συγκέντρωση προκύπτει ότι τρεις επιχειρήσεις κατέχουν από κοινού μερίδιο αγοράς άνω του 60%139. Αντίθετα, στις περιπτώσεις όπου τέσσερις και 137 Βλ. απόφαση ΓενΔικ Τ-102/96, Gencor κατά Ε.Επ., σκ. 205-206. Βλ. Επίσης απόφαση Ε.Επ. Μ.1517, Rhodia/Donau Chemie, σκ. 61. 138 Βλ. απόφαση ΓενΔικ T-102/96, Gencor κατά Ε.Επ.. Στην υπόθεση αυτή, συμμετρικά μερίδια της τάξεως του 70% περίπου που θα κατείχαν τρεις επιχειρήσεις έγινε δεκτό ότι δημιουργούσαν συλλογική δεσπόζουσα θέση λόγω: α) διαφάνειας τιμών, β) ανελαστικής ζήτησης, γ) έλλειψης αντισταθμιστικής ισχύος και δ) μικρών πιθανοτήτων ανάπτυξης της αγοράς. Βλ. επίσης, απόφαση Ε.Επ. Μ.1363, DuPont/Hoechst/Herberts, σκ. 35-36. Στην υπόθεση αυτή μερίδιο αγοράς άνω του 60% του δυοπωλίου δεν θεωρήθηκε επαρκές για την διαπίστωση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης λόγω: α) ύπαρξης ισχυρής αντισταθμιστικής ισχύος, β) μη ύπαρξης ιδιαίτερης διαφάνειας ως προς τις τιμές (bidding market), γ) ανομοιογένειας των προϊόντων. Βλ. και αποφάσεις Ε.Επ. Μ.1882, Pirelli/BICC (όπου μερίδιο του δυοπωλίου της τάξεως του 50-60% θεωρήθηκε ότι δεν προκαλούσε πρόβλημα ανταγωνισμού διότι τα εμπόδια εισόδου δεν ήταν υψηλά (σκ. 87), υπήρχε περιορισμένη διαφάνεια τιμών (σκ. 91), ενώ υπήρχε αρκετά μεγάλο ανταγωνιστικό περιθώριο με δυνατότητες ανταπόκρισης στη ζήτηση (σκ. 92)) και Μ.3314, Air Liquide/Messer Targets, σκ. 115-116 (όπου διαπιστώθηκε η πιθανότητα δημιουργίας συλλογικής δεσπόζουσας με μερίδιο αγοράς μεταξύ 60-70% του δυοπωλίου λόγω: α) του γεγονότος ότι καθεμία από τις δύο εταιρίες κατείχε δίκτυα διανομής και υψηλά μερίδια αγοράς σε διαφορετικές περιοχές, με αποτέλεσμα το δυοπώλιο να μπορεί να δρα ανεξάρτητα από τις υπόλοιπες εταιρίες (σκ. 119-120), β) υπήρχε διαφάνεια τιμών λόγω των διαφορετικών περιοχών, στις οποίες ηγείται η καθεμία επιχείρηση, η οποία επέτρεπε την επιβολή αντιποίνων (σκ. 124), γ) δεν υπήρχε αντισταθμιστική ισχύς των μικρών πελατών, ενώ οι κυριότεροι ανταγωνιστές δεν είχαν παρουσία σε ορισμένες περιοχές, με αποτέλεσμα να μην μπορούν ασκήσουν ανταγωνιστική πίεση (σκ. 125). 139 Βλ. αποφάσεις Ε.Επ. Μ.1681, Akzo Nobel/Hoechst Roussel VET, σκ. 37 (όπου διαπιστώθηκε η ύπαρξη συλλογικής δεσπόζουσας θέσης μεταξύ τριών εταιριών που μετά τη συγκέντρωση θα κατείχαν συμμετρικά μερίδια συνολικού ύψους περίπου 85-90%, καθώς υπήρχε υπερβολική παραγωγική δυναμικότητα στον κλάδο που μπορούσε να χρησιμεύσει για την επιβολή αντιποίνων, ενώ υπήρχε και διαρθρωτικός δεσμός μεταξύ τους), Μ.2420, Mitsui/CVRD/Caemi, σκ. 223, 225 (όπου ερευνήθηκε η πιθανότητα συλλογικής δεσπόζουσας θέσης μεταξύ τριών εταιριών που κατείχαν συνολικά μερίδιο της τάξης τουλάχιστον του 70% και έγινε δεκτό ότι μία τέτοια θέση ήταν δύσκολο να διατηρηθεί διότι: α) οι ανταγωνιστές και οι πελάτες βεβαίωσαν ότι τα μέρη ασκούσαν ανταγωνισμό ως προς τις πωλήσεις (σκ. 228) β) το προϊόν ήταν διαφοροποιημένο (σκ. 229), γ) υπήρχαν διαφορετικές στρατηγικές μεγιστοποίησης του κέρδους λόγω διαφορών ως προς το κόστος ανάλογα με την περιοχή όπου απευθύνονταν τα προϊόντα τους (σκ. 230), δ) υπήρχε επίταση λόγω της συγκέντρωσης της ασυμμετρίας μεριδίων αγοράς, με αποτέλεσμα να μειώνονται τα κίνητρα συντονισμού (σκ. 231) και ε) δεν αναμενόταν ομοιόμορφη ανάπτυξη στις περιοχές που απευθύνονταν η κάθε εταιρία, με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνητρο ανταγωνισμού μεταξύ τους (σκ. 244)). Βλ. επίσης, απόφαση Ε.Επ. Μ.2498, ό.π., σκ. 117-118, όπου ερευνήθηκε η πιθανότητα δημιουργίας συλλογικής δεσπόζουσας με τρεις εταιρίες που θα είχαν περίπου 60-70% της αγοράς και έγινε δεκτό ότι η πιθανότητα αυτή δεν ήταν πιθανή διότι: α) η εξεταζόμενη πράξη αύξανε την ασυμμετρία μεταξύ των κυριότερων φορέων της αγοράς (σκ. 119), β) ο μηχανισμός αντιποίνων ως προς τον πιθανό συντονισμό μέσω επενδύσεων δεν ήταν επαρκής (σκ. 128, 139) και γ) υπήρχε δυνατότητα αντίδρασης από τους μικρότερους ανταγωνιστές, καθώς ένας εξ αυτών είχε αυξήσει τα μερίδια αγοράς του πρόσφατα (σκ.141). Βλ. και απόφαση Ε.Επ. Μ.4338, Cinven/Warburg Pincus/Casema/Multicabel, σκ. 43-48, όπου συμμετρικά μερίδια μεταξύ τριών προμηθευτών που προσέγγιζαν το 90% της αγοράς έγινε δεκτό ότι δεν οδηγούσαν σε συλλογική δεσπόζουσα διότι: α) δεν υπήρχε διαφάνεια ως προς τις τιμές και όρους συνεργασίας (σκ. 46), β) δεν υπήρχαν αποκλειστικότητες ως προς τη συνεργασία (σκ. 45), γ) καμία εταιρία δεν επεσήμανε κίνδυνο συντονισμού (σκ. 47) και δ) μία εξ αυτών θα ετίθετο επικεφαλής της αγοράς, συνεπώς ήταν αμφίβολο εάν θα είχε κίνητρο συντονισμού (σκ. 48). Βλ. επίσης απόφαση Ε.Επ. Μ.4154, Degussa/Dow, σκ. 28, όπου ερευνήθηκε η πιθανότητα συλλογικής δεσπόζουσας θέσης μεταξύ τριών εταιριών που θα κατείχαν 75% της σχετικής αγοράς και δεν διαπιστώθηκε διότι: α) τα μερίδια που θα προέκυπταν από την συγκέντρωση θα ήταν ασύμμετρα μεταξύ των τριών (30-35%, 25%, 15-20% αντίστοιχα, σκ. 20, 29), β) η αγορά ήταν σε ανάπτυξη και 30 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ πλέον επιχειρήσεις κατέχουν μερίδιο αγοράς άνω του 60% μετά τη συγκέντρωση, θεωρείται καταρχήν ότι είναι δύσκολη η διατήρηση του ενδεχόμενου συντονισμού μεταξύ τους140. Επίσης, λαμβάνεται υπόψη και η αύξηση του βαθμού συγκέντρωσης που προκύπτει από την προταθείσα πράξη. Δείκτης HHI κάτω του επιπέδου των 1800 μονάδων δεν καταδεικνύει την ύπαρξη υψηλού βαθμού συγκέντρωσης στην αγορά141.
8. ii)Μερίδια αγοράς ανταγωνιστών: Η σχέση μεταξύ των μεριδίων αγοράς που κατέχουν οι κατέχουσες συλλογική δεσπόζουσα θέση επιχειρήσεις και αυτών που κατέχουν οι ανταγωνιστές τους αποτελεί παράγοντα που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τη διερεύνηση της ύπαρξης δεσπόζουσας θέσεως. Εφόσον οι ανταγωνιστές κατέχουν μικρά μερίδια αγοράς, δεν μπορούν να ασκήσουν αποτελεσματικά ανταγωνιστική πίεση στη συλλογική δεσπόζουσα θέση142. iii) Συνθήκες που ευνοούν την επίτευξη συναντίληψης και τον έλεγχο εκ μέρους των επιχειρήσεων των όρων συντονισμού: Όσο λιγότερο περίπλοκο και περισσότερο σταθερό είναι το οικονομικό περιβάλλον, τόσο πιο εύκολο είναι για τις επιχειρήσεις να καταλήξουν σε κοινή αντίληψη για τους όρους συντονισμού143. Έτσι είναι ευκολότερο να υπάρξει συντονισμός σε μία αγορά με λίγες επιχειρήσεις που παράγουν ομοιογενή προϊόντα144, που χαρακτηρίζεται από σταθερότητα αναφορικά με τη ζήτηση, τα μερίδια αγοράς και τις ανταγωνιστικές συνθήκες, στην οποία επικρατεί διαφάνεια και όπου παρατηρούνται συμμετρικά μερίδια αγοράς και κοινές δομές κόστους. Ειδικότερα, έχει αξιολογηθεί ότι ο συντονισμός είναι πιο εύκολος σε αγορές που δεν αναπτύσσονται, εμφανίζουν μία ωριμότητα και σταθερότητα, με χαμηλό δείκτη καινοτομίας, με αποτέλεσμα για την όποια έστω μικρή αύξηση της ζήτησης να μην υπάρχει κίνητρο εισόδου νέων ανταγωνιστών στην αγορά ή υιοθέτησης κάποιας επιθετικής στρατηγικής οικειοποίησης της νέας ζήτησης από τις δραστηριοποιούμενες γ) δεν υπήρχε διαφάνεια λόγω ατομικών διαπραγματεύσεων μεταξύ προμηθευτών και πελατών (σκ. 29). Βλ. τέλος απόφαση Ε.Επ. Μ.4523, Travelport/Worldspan, σκ. 149, στην οποία ερευνήθηκε η δυνατότητα συντονισμού μεταξύ τριών επιχειρήσεων με συνολικό μερίδιο της τάξης τουλάχιστον του 80% και δεν έγινε δεκτή διότι: α) υπήρχε προοπτική ανάπτυξης στην αγορά (σκ. 153), β) τα προϊόντα ήταν διαφοροποιημένα (σκ. 156), με αποτέλεσμα να μην υφίσταται επαρκής διαφάνεια στην αγορά (σκ. 161-162). 140 Βλ. απόφαση Ε.Επ. M.1016, Price Waterhouse/Coopers & Lybrand, σκ. 103, σύμφωνα με την οποία: «Ωστόσο, η Επιτροπή δεν έχει πειστικές ενδείξεις ότι υπάρχει πράγματι παρόμοια δεσπόζουσα θέση σήµερα στην αγορά των "έξι µεγάλων". Κατά την έρευνά της, η Επιτροπή δεν συγκέντρωσε στοιχεία που επιτρέπουν να θεωρηθεί ότι οι µεγάλες επιχειρήσεις πελάτες των "έξι µεγάλων" πιστεύουν ότι υπάρχει σήµερα συλλογική δεσπόζουσα θέση. Από γενική άποψη, η ύπαρξη συλλογικής δεσπόζουσας θέσης τριών ή τεσσάρων προµηθευτών δεν είναι πιθανή, λόγω των πολύπλοκων αµοιβαίων σχέσεων που αυτό προϋποθέτει και των επακόλουθων κινήτρων για την υιοθέτηση αποκλινουσών συµπεριφορών. Η κατάσταση αυτή θα ήταν ασταθής και δυσβάστακτη µακροχρόνια. Ειδικότερα, όπως αναπτύσσεται ανωτέρω, φαίνεται ότι η αγορά των υπηρεσιών σε µεγάλες επιχειρήσεις/πελάτες των "έξι µεγάλων" είναι σήµερα ανταγωνιστική, εφόσον οι πελάτες δηµοσιεύουν προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών και υπάρχουν αλλαγές ελεγκτών µεταξύ µελών της οµάδας των "έξι µεγάλων». 141 Βλ. απόφαση Ε.Επ. Μ.2498, UPM-Kymmene/Haidl, σκ. 115. 142 Βλ. απόφαση Ε.Επ. Μ.2533, BP/EON, σκ. 52. 143 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ. 45, 47. 144 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ. 45, όπου αναφέρεται ότι ο συντονισμός είναι ευκολότερος σχετικά με τη τιμή που θα ισχύει για ένα και μόνο ομοιογενές απ’ ότι για πολλά και ανόμοια προϊόντα. 31 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ επιχειρήσεις145. Αντίθετα, η υψηλή ελαστικότητα ζήτησης σε σχέση με την τιμή, η ασταθής ζήτηση ή η έντονη ανάπτυξη μιας αγοράς ή, αντίθετα, μία έντονα πτωτική πορεία αυτής δηλώνουν ότι οι τρέχουσες συνθήκες αγοράς δεν καθιστούν πιθανό το συντονισμό146. Επίσης, σε αγορές που μπορεί να αναπτυχθούν λόγω καινοτομιών ή της πιθανής μετατόπισης της ζήτησης σε νέες τεχνολογίες καθίσταται αβέβαιος και ασταθής ο πιθανός συντονισμός147. Επιπλέον, ευχερέστερος είναι ο συντονισμός κατανομής της αγοράς όταν οι πελάτες έχουν απλά χαρακτηριστικά που επιτρέπουν την κατανομή πελατείας. Εξάλλου, όσο μεγαλύτερη η διαφάνεια σε μία αγορά, τόσο ευκολότερο καθίσταται για τις επιχειρήσεις να εδραιώσουν επιτυχώς και να διατηρήσουν το μεταξύ τους συντονισμό148. Η διαφάνεια συνιστά μία από τις βασικές συνθήκες που χαρακτηρίζουν αγορές δεκτικές συντονισμού149. Ιδίως η διαφάνεια ως προς τις τιμές συνιστά βασικό παράγοντα κατά την αξιολόγηση του επιπέδου διαφάνειας μιας αγοράς150 151. Οι αγορές πρέπει να είναι αρκετά διαφανείς, ώστε οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν στο συντονισμό να παρακολουθούν επαρκώς αν οι άλλες επιχειρήσεις παρεκκλίνουν από αυτόν και να τους επιβάλλουν αντίποινα. Όσο μικρότερος ο αριθμός των δραστηριοποιούμενων σε μία αγορά επιχειρήσεων και όσο λιγότερο περίπλοκο και περισσότερο σταθερό το ανταγωνιστικό περιβάλλον, τόσο κατά πάσα πιθανότητα υψηλότερος θα είναι ο βαθμός διαφάνειας στην εν λόγω αγορά. Επιπροσθέτως, ο τρόπος με τον οποίο συνάπτονται οι εμπορικές συνεργασίες σε μία αγορά δύναται να ευνοεί τη διαφάνεια. Έτσι, η δημοσιοποίηση πληροφοριών (π.χ. για τις τιμές) ή η ανταλλαγή τους μέσω εμπορικών ενώσεων ή μέσω σταυροειδών συμμετοχών ή συμμετοχής σε κοινές επιχειρήσεις συνιστούν συνθήκες που διευκολύνουν το συντονισμό152. 145 Βλ. αποφάσεις ΓενΔικ Τ-102/96, Gencor κατά Ε.Επ., σκ. 235-237 και 244, και Τ-342/99, Airtours κατά Ε.Επ., σκ. 121-125, όπου εκτιμήθηκε ότι η υψηλή ζήτηση που παρατηρήθηκε τη τελευταία δεκαετία στη σχετική αγορά αποτελούσε παράγοντα μη διευκόλυνσης της δημιουργίας συλλογικής δεσπόζουσας θέσης (βλ. ιδίως σκ. 133). Βλ. επίσης αποφάσεις Ε.Επ. 94/208, Mannesmann/Valourec/Ilva, σκ. 55, 78, 94, 97/25/ΕΚ, ABB/DaimlerBenz, σκ. 91, 92/553/ΕΟΚ, Nestle/Perrier, σκ. 126, Μ.1673, VEBA/VIAG,, σκ. 81-82, Μ.2389, Shell/Dea, σκ. 80 (όπου ετήσια αναμενόμενη αύξηση περίπου 2,5% έχει θεωρηθεί ότι καθιστά την αγορά ώριμη). 146 Η ελαστικότητα της ζήτησης έχει γίνει δεκτό ότι συνιστά παράγοντα αποτροπής της δημιουργίας συλλογικής δεσπόζουσας θέσης (βλ. απόφαση ΓενΔικ Τ-342/99, Airtours κατά Ε.Επ., σκ. 139-140). Αντίθετα, η σταθερή ζήτηση κατατείνει στη διαπίστωση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης. Βλ. αποφάσεις Ε.Επ. Μ.2420, Mitsui/CVRD/Caemi, σκ. 240, 92/553/ΕΚ, Nestle/Perrier, σκ. 60, 124, και Μ.1673, VEBA/VIAG, σκ. 83-84. Βλ. τέλος και απόφαση ΔΕΕ C-68/94, Γαλλία κατά Ε.Επ., σκ. 238 (όπου θεωρήθηκε ότι η έντονα πτωτική πορεία της ζήτησης, περίπου 30% τα τελευταία πέντε χρόνια, καθιστούσε την αγορά ανταγωνιστική). 147 Βλ. ενδεικτικά απόφαση Ε.Επ. Μ.1298, Kodak/Imation, σκ. 60. 148 Βλ. σχετικά και πέμπτο κριτήριο (v). 149 Βλ. απόφαση Ε.Επ. M.1383, Exxon/Mobil, σκ. 474. 150 Βλ. απόφαση ΓενΔικ T-102/96, Gencor, σκ. 227. 151 Βλ. σχετ. αποφ. Ε.Επ. M.4844, Fortis/ABN AMRO Assets, σκ. 197 και Μ.4523, Travelport/Worldspan, σκ. 161, όπου αξιολογήθηκε ότι η πολυπλοκότητα της δομής τιμολόγησης δεν επιτρέπει την διαφάνεια στην αγορά καθώς είναι απαραίτητες πολλές προσθήκες για την ικανή διεξαγωγή της δραστηριότητας (στη σχετική αγορά). 152 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, παρ. 47, 49-50. Βλ. επίσης αποφάσεις Ε.Επ. M.3060, UCB/Solutia, σκ. 46-47, Μ.190, Nestle/Perrier, σκ. 121-122 (όπου η δημοσίευση τιμοκαταλόγων εκ του εργοστασίου μπορούσαν να αποτελέσουν στοιχείο αναφοράς για σιωπηρό συντονισμό πολιτικών τιμολόγησης), Μ.1225, Enso/Stora, σκ. 68 (όπου η καταγραφή μυστικών εκπτώσεων δείκνυε την έλλειψη διαφάνειας στην σχετική αγορά), Μ.3868, DONG/Elsam/Energi E2, σκ. 623-624 (όπου θεωρήθηκε ότι 32 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Τέλος, πιο εύκολος καθίσταται ο συντονισμός μεταξύ επιχειρήσεων που παρουσιάζουν κοινά σημεία π.χ. ως προς τη διάρθρωση του κόστους, τα μερίδια αγοράς, τα επίπεδα παραγωγικής ικανότητας ή/και κάθετης ολοκλήρωσης153. Συγκεκριμένα, θα πρέπει να συνεκτιμάται ότι ο συντονισμός είναι πιο εύκολος σε περίπτωση συμμετρικών και σταθερών μεριδίων αγοράς154. Επαρκής βαθμός συμμετρίας μεταξύ των μερών του ολιγοπωλίου μπορεί να εδραιώσει και να διατηρήσει πιθανό συντονισμό, είτε συντελείται με βάση την τιμή, την κατανομή πελατείας ή τις παραγόμενες ποσότητες, με αποτέλεσμα τα οφέλη του συντονισμού να μπορούν να επιμεριστούν συμμετρικά και να είναι πιο ελκυστικά. Σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των μεριδίων αγοράς κατά τη διάρκεια ενός χρονικού διαστήματος αποτελούν ένδειξη ότι η αγορά είναι ανταγωνιστική συνηγορώντας κατά της θεμελιώσεως συλλογικής δεσπόζουσας θέσης στη σχετική αγορά155.
9. iv)Δεσμοί μεταξύ των επιχειρήσεων στη σχετική αγορά προϊόντος: Για την ύπαρξη συλλογικής δεσπόζουσας θέσης απαιτείται οι επιχειρήσεις να είναι επαρκώς συνδεδεμένες μεταξύ τους, ώστε να ακολουθούν μία και την αυτή γραμμή δράσεως στη σχετική αγορά, οι δεσμοί δε αυτοί πρέπει να είναι σημαντικοί156. Πρέπει ιδίως να εξετάζεται εάν υπάρχουν τέτοιοι δεσμοί μεταξύ των οικείων επιχειρήσεων που τους επιτρέπουν να ενεργούν από κοινού ανεξάρτητα από τους ανταγωνιστές τους, από τους πελάτες τους και τους καταναλωτές157. Οι δεσμοί μεταξύ των μελών του ολιγοπωλίου μπορεί να είναι υπήρχε διαφάνεια ως προς τις τιμές και τις μετακινήσεις των πελατών λόγω α) της ύπαρξης συμφωνίας προμήθειας μεταξύ ανταγωνιστών με αποτέλεσμα να υπάρχει γνώση του κόστους προμήθειας μεταξύ τους, β) της δημοσίευσης τιμών, δίχως να παρατηρούνται συχνές εκπτώσεις, και γ) της ομοιογένειας προϊόντων που διευκόλυνε την μη εμπλοκή των επιχειρήσεων στις περιοχές δραστηριοποίησης των άλλων ανταγωνιστών με συνέπια να είναι εύκολο να διαπιστωθεί η μετακίνηση πελάτη). 153 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, παρ. 41, 45-48. Ενδεικτικά αναφέρεται και η απόφαση Ε.Επ. Μ.3333, Sony/BMG