ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡΙΘ. 578/VII/2013* Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΕ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ Συνεδρίασε στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του 1ου ορόφου του κτιρίου των γραφείων της, επί της οδού Κότσικα 1Α, Αθήνα, την 13η Νοεμβρίου 2013, ημέρα Τετάρτη και ώρα 14:00, με την εξής σύνθεση: Πρόεδρος: Δημήτριος Κυριτσάκης. Αντιπρόεδρος: Δημήτριος Λουκάς. Μέλη: Ιωάννης Μπιτούνης, Εμμανουέλα Τρούλη (Εισηγήτρια), Βικτωρία Μερτικοπούλου, Δημήτριος Δανηλάτος και Χρυσοβαλάντου – Βασιλική Μήλλιου, σε αναπλήρωση τακτικού μέλους. Γραμματέας: Ευαγγελία Ρουμπή. Θέμα της συνεδρίασης: Λήψη απόφασης επί της γνωστοποίησης συγκέντρωσης κατ’ άρθρο 6 παρ. 1 - 3 του ν. 3959/2011 της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία «EUROBANK ERGASIAS Α.Ε.» σε σχέση με την απόκτηση του αποκλειστικού ελέγχου επί του μεταβατικού πιστωτικού ιδρύματος με την επωνυμία «NEA PROTON ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε.». Στη αρχή της συζήτησης, ο Πρόεδρος έδωσε το λόγο στην αρμόδια Εισηγήτρια, Εμμανουέλα Τρούλη, η οποία ανέπτυξε συνοπτικά την υπ’ αριθμ. πρωτ. οικ. 8815/8.11.2013 Έκθεσή της και πρότεινε για τους λόγους που αναφέρονται αναλυτικά σε αυτή, την έγκριση από την Επιτροπή Ανταγωνισμού, κατ’ άρθρο 8 παρ. 3 ν. 3959/2011 (ΦΕΚ 93 Α΄/20.4.2011), της γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης που προκύπτει από την απόκτηση από την ανώνυμη τραπεζική εταιρία «EUROBANK ERGASIAS Α.Ε.» του αποκλειστικού ελέγχου επί του μεταβατικού πιστωτικού ιδρύματος με την επωνυμία «NEA PROTON ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε.» διότι, με συνεκτίμηση όλων όσων εξετέθησαν στην ως άνω Έκθεση, η κατ’ άρθρο 6 παρ.1 του ν. 3959/2011 γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση δεν προκαλεί σοβαρές αμφιβολίες ως προς το συμβατό αυτής με τις απαιτήσεις λειτουργίας του ανταγωνισμού στις σχετικές αγορές στις οποίες αφορά. * Από την παρούσα απόφαση έχουν παραλειφθεί, σύμφωνα με το άρθρο 28 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ 54 Β΄/16.1.2013), τα στοιχεία εκείνα, τα οποία κρίθηκε ότι αποτελούν επιχειρηματικό απόρρητο. Στη θέση των στοιχείων που έχουν παραλειφθεί υπάρχει η ένδειξη […]. Όπου ήταν δυνατό τα στοιχεία που παραλείφθηκαν αντικαταστάθηκαν με ενδεικτικά ποσά και αριθμούς ή με γενικές περιγραφές (εντός […]). ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Με την ολοκλήρωση της ανάπτυξης της εισήγησης, η Επιτροπή προχώρησε σε διάσκεψη επί της ως άνω υπόθεσης με τη συμμετοχή της Εισηγήτριας Εμμανουέλας Τρούλη, η οποία δεν έλαβε μέρος στην ψηφοφορία, και αφού έλαβε υπόψη της την Έκθεση της εν λόγω Εισηγήτριας, τα στοιχεία του φακέλου της κρινόμενης υπόθεσης και το ισχύον νομικό πλαίσιο, ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ Α. H ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΠΡΑΞΗ Α.
- ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ
- Mε το υπ’ αρ. 6053/30.7.2013 έγγραφό του, το πιστωτικό ίδρυμα με την επωνυμία «EUROBANK ERGASIAS Α.Ε.» (εφεξής και «EUROBANK» ή «γνωστοποιούσα») γνωστοποίησε στην Επιτροπή Ανταγωνισμού (εφεξής και «ΕΑ»), σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3959/2011, την από 15.07.2013 «Σύμβαση Πώλησης Μετοχών» (εφεξής «η Σύμβαση»), μεταξύ του ιδίου και του Ελληνικού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (εφεξής και «ΤΧΣ» ή «ΕΤΧΣ»). Με την εν λόγω Σύμβαση συμφωνείται να μεταβιβαστούν από το δεύτερο στο πρώτο το σύνολο (100%) των μετοχών του μεταβατικού πιστωτικού ιδρύματος με την επωνυμία «NEA PROTON ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε.» (εφεξής και «ΝΕΑ PROTON»). Κατά δήλωση της γνωστοποιούσας, η υπό κρίση πράξη δεν είναι κοινοτικών διαστάσεων
- Α.
- ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ Α.2.
- Ανάκληση αδείας της «PROTON ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε.»
- Στις 9.10.2011, δυνάμει της Απόφασης της Επιτροπής Πιστωτικών και Ασφαλιστικών Θεμάτων (εφεξής και «ΕΠΑΘ») της Τράπεζας της Ελλάδος (εφεξής και «ΤτΕ»)2, ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας της «PROTON ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε.» (εφεξής «PROTON»)3, τέθηκε σε καθεστώς ειδικής 1 Κατά την έννοια του άρ. 1 παρ. 2 και 3 του Κοινοτικού Κανονισμού Συγκεντρώσεων 139/2004 του Συμβουλίου της 20/1/2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων. Βλ. και Ενότητα Γ.
- Συνεδρίαση 20/9.10.2011 (Θέμα 3ο), βλ. ΦΕΚ Β΄ 2246/9.10.
- Η Τράπεζα της Ελλάδος, εν προκειμένω, δρα ως εθνική κεντρική Τράπεζα και μέλος του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών. αρμοδιότητά της μεταξύ άλλων είναι η εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων και άλλων επιχειρήσεων και οργανισμών του χρηματοπιστωτικού τομέα της οικονομίας, καθώς και των ασφαλιστικών επιχειρήσεων, σύμφωνα με το άρθρο 55 Α του καταστατικού της (βλέπε καταστατικό της ΤτΕ όπως κυρώθηκε δια του ν. 3424/27 και συμπληρώθηκε δια των ν. 4502, 4731 και 5055). 2 3 Με την απόφαση 104/1/18.6.2001 της Επιτροπής Τραπεζικών και Πιστωτικών Θεμάτων της ΤτΕ είχε παρασχεθεί άδεια λειτουργίας στην «ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Α.Ε.», η οποία μετονομάστηκε, με μεταγενέστερη απόφαση της ιδίας επιτροπής (230/3/26.9.2006), σε «PROTON ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε.» (βλ. ΦΕΚ Β΄ 2246/9.10.2011). Βάσει της υπ’αρ. 9250/9.10.2011 απόφασης του Υπουργού Οικονομικών για τη σύσταση μεταβατικού πιστωτικού ιδρύματος, συνέτρεξε 2 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εκκαθάρισης4 και διορίστηκε ειδικός εκκαθαριστής
- Σύμφωνα με την ως άνω απόφαση, η «PROTON» επιτρέπεται εφεξής να διενεργεί μόνο τις πράξεις που εξυπηρετούν τον σκοπό της εκκαθαρίσεως
- Α.2.
- Σύσταση της «ΝΕΑ PROTON ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε.»
- Δυνάμει της υπ’αρ. 9250/9.10.2011 Απόφασης του Υπουργού Οικονομικών, συστάθηκε το μεταβατικό πιστωτικό ίδρυμα με την επωνυμία «NEA PROTON ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε.» (με διακριτικό τίτλο «PROTON ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε.»)7, στο οποίο η ΕΠΑΘ8 παρείχε, την 9.10.2011, άδεια λειτουργίας τραπεζικού ιδρύματος στην Ελλάδα, κατά την έννοια του αρ. 63Ε του ν.3601/2007, ενώ «[ε]ιδικές εγκρίσεις που έχουν παρασχεθεί στο αρχικό πιστωτικό ίδρυμα με την επωνυμία ‘PROTON ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε.’, ισχύουν υπέρ του μεταβατικού πιστωτικού ιδρύματος με την επωνυμία ‘NEA PROTON ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε.’»
- Επίσης, βάσει της ανωτέρω υπουργικής απόφασης, στην ΝΕΑ PROTON μεταβιβάστηκαν10 όλες οι συμβατικές σχέσεις της PROTON με τρίτους, στις οποίες υποκαθίσταται πλέον πλήρως η ΝΕΑ PROTON, καθώς και το σύνολο του ενεργητικού και παθητικού της PROTON (δικαιώματα, αξιώσεις, υποχρεώσεις και βάρη κάθε είδους), εκτός από συγκεκριμένες συμβατικές σχέσεις και στοιχεία
- σύμφωνα με την παρ. 4 του άρ. 63Ε του ν. 3601/2007 λόγος ανάκλησης της άδειας λειτουργίας του αρχικού πιστωτικού ιδρύματος. 4 Σύμφωνα με το άρθρο 68 του ν.3601/2007, όπως ισχύει. 5 Ο κ. Δημήτριος Δεληπέτρος. 6 Ειδικώς, απαγορεύεται η άσκηση όλων των δραστηριοτήτων της παρ. 1, του αρθ. 11, ν. 3601/2007, όπως ισχύει. 7 Καταχωρήθηκε την 9.10.2011 στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) με κωδικό αριθμό καταχώρησης 494 και αριθμό μητρώου Γ.Ε.ΜΗ.
- 8 Με την απόφαση που λήφθηκε στην 20/9.10.2011 Συνεδρίασή της (θέμα 2 ο). 9 Βλ. ΦΕΚ Β΄ 2246/9.10.
- 10 Bλ. σχετικά ΦΕΚ ΑΕ-ΕΠΕ 2246/9.10.
- 11 Ειδικότερα, στα περιουσιακά στοιχεία (συμβατικές σχέσεις, ενεργητικό και παθητικό) τα οποία αποτυπώνονται αναλυτικά στο Παράρτημα 1 της 9250/9.10.2011 Απόφασης του Υπουργού Οικονομικών που μεταβιβάστηκαν στη ΝΕΑ PROTON συμπεριλαμβάνονται ιδίως τα ακόλουθα: α. οι τίτλοι που κατέχει η τράπεζα λόγω της υπαγωγής της στις διατάξεις του ν.3723/2008, όπως ισχύει (συγκεκριμένα, το ειδικό ομόλογο (άρθρο 3) με ISIN GR0326039220 ονομαστικής αξίας €78 εκ και οι τίτλοι που έχει εκδώσει η PROTON με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου με ISIN XS0524119988 και XS0528405466 ονομαστικής αξίας €40 εκ. και €109,4 εκ., αντίστοιχα). β. οι συμβατικές σχέσεις από δανειακές συμβάσεις της PROTON με τρίτους, εκτός από συγκεκριμένες δανειακές συμβάσεις (οι οποίες αναφέρονται αναλυτικά στην ανωτέρω υπουργική απόφαση) γ. οι συμβατικές σχέσεις από συμβάσεις ανοίγματος τραπεζικών λογαριασμών και οι υποχρεώσεις της PROTON από καταθέσεις πελατών της σ’ αυτήν, ανεξαρτήτως του ορίου του ν.3746/2009 (περιλαμβανομένων των συμβάσεων και των υποχρεώσεων της PROTON σε σχέση με λογαριασμούς που έχουν δεσμευτεί με απόφαση της Αρχής Καταπολέμησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες). δ. οι συμβατικές σχέσεις από συμβάσεις ανοίγματος τραπεζικών λογαριασμών και οι υποχρεώσεις της PROTON από καταθέσεις άλλων πιστωτικών ιδρυμάτων σ’ αυτήν. 3 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Βάσει της ίδιας υπουργικής απόφασης, το μετοχικό κεφάλαιο της ΝΕΑ PROTON «[α]νέρχεται στο ποσό των διακοσίων πενήντα εκατομμυρίων (250.000.000) ευρώ, διαιρούμενο σε πενήντα (50.000.000) εκατομμύρια κοινές, ονομαστικές μετοχές ε. οι συμβατικές σχέσεις από συμβάσεις ανοίγματος τραπεζικών λογαριασμών και οι αξιώσεις της PROTON από καταθέσεις της σε πιστωτικά ιδρύματα και οργανισμούς. στ. οι συμβατικές σχέσεις από συμβάσεις ανοίγματος τραπεζικών λογαριασμών και οι υποχρεώσεις της PROTON από καταθέσεις του Ελληνικού Δημοσίου και φορέων της Κεντρικής Κυβέρνησης σ’ αυτήν. ζ. οι συμβατικές σχέσεις από συμβάσεις πώλησης με σύμφωνα επαναγοράς (REPOS και REVERSE REPOS) που έχει καταρτίσει η PROTON. η. παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα που ανήκουν στην PROTON και όλες οι συμβατικές σχέσεις από συμβάσεις με αντικείμενο παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα που έχει καταρτίσει η PROTON. θ. οι υποχρεώσεις και τα δικαιώματα της PROTON από εγγυητικές επιστολές που έχει εκδώσει αυτή έως τον χρόνο της μεταβίβασης στη ΝΕΑ PROTON. ι. οι υποχρεώσεις και τα δικαιώματα της PROTON από αξιόγραφα που έχει εκδώσει αυτή έως τον χρόνο της μεταβίβασης στην ΝΕΑ PROTON. ια. οι συμβατικές σχέσεις από συμβάσεις και κάθε είδους υποχρεώσεις και δικαιώματα της PROTON που απορρέουν από την καθοιονδήποτε τρόπο συμμετοχή της σε οργανωμένες αγορές, χρηματιστήρια, συστήματα συμψηφισμού, συστήματα πληρωμών, καθώς και συστήματα εκκαθάρισης και/ή διακανονισμού χρηματοπιστωτικών μέσων (περιλαμβανομένων και των υποχρεώσεων και δικαιωμάτων που σχετίζονται με εντολές οι οποίες έχουν εισαχθεί στα ως άνω συστήματα πριν από τη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων στην ΝΕΑ PROTON και οι οποίες δεν έχουν εκκαθαριστεί, συμψηφιστεί ή διακανονιστεί έως τον χρόνο αυτόν.). ιβ. ο διακριτικός τίτλος και τα σήματα της PROTON. ιγ. όλες συμβατικές σχέσεις από συμβάσεις εργασίας μισθωτών της PROTON. ιδ. όλα τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας της PROTON, συμπεριλαμβανομένων ιδίως των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, δικαιωμάτων ευρεσιτεχνίας, δικαιωμάτων επί λογισμικού, αποκλειστικές ή μη άδειες χρήσης επί προϊόντων διανοητικής ιδιοκτησίας κλπ. ιε. όλα τα δικαιώματα, ενοχικά και εμπράγματα, της PROTON επί κινητών, ακινήτων και χρηματοπιστωτικών μέσων, έγχαρτων ή άυλων, συμπεριλαμβανομένων μετοχών, ομολόγων και άλλων αξιογράφων. ιστ. όλες οι αξιώσεις αποζημίωσης (ανεξαρτήτως αιτίας και νομικής θεμελίωσης) και αδικαιολόγητου πλουτισμού της PROTON, εκτός αν από αξιώσεις που συνδέονται στενά με περιουσιακά στοιχεία της PROTON που δεν περιλαμβάνονται στα προς μεταβίβαση περιουσιακά στοιχεία. ιη. όλες οι αξιώσεις που έχουν προηγουμένως εκχωρηθεί εξασφαλιστικά στην PROTON. ιζ. όλες συμβατικές σχέσεις και όλα τα δικαιώματα και υποχρεώσεις από συμβάσεις παροχής επενδυτικών υπηρεσιών της PROTON με τρίτους. Αντίθετα, δεν μεταβιβάστηκαν στην PROTON τα ακόλουθα στοιχεία: α. οι υποχρεώσεις και τα δικαιώματα της PROTON έναντι των μετόχων της, κοινών και προνομιούχων, που απορρέουν από τη μετοχική σχέση. β. οι υποχρεώσεις και τα δικαιώματα της PROTON από δάνεια χαμηλής εξασφάλισης. Συγκεκριμένα: α) οι υποχρεώσεις και τα δικαιώματα της PROTON από το ομολογιακό δάνειο μειωμένης εξασφάλισης (Lower tier II) για κεφάλαιο ύψους 60.000.000 ευρώ με ISIN: XS0585677874 το οποίο εκδόθηκε στις 8.2.2011 με λήξη 8.2.2021, και β) οι υποχρεώσεις και τα δικαιώματα της PROTON από το μετατρέψιμο ομολογιακό δάνειο (Lower tier II) ποσού €47,5 εκ που εκδόθηκε στις 28.9.2011 με 10ετή διάρκεια, το οποίο διαιρείται σε 158.333.334 έγχαρτες ομολογίες ονομαστικής αξίας 0,30 €, η καθεμία. γ. οι συμβατικές σχέσεις της PROTON από τη χορήγηση δάνειων και πιστώσεων σε τρίτους οι οποίες περιγράφονται αναλυτικά στην προαναφερόμενη υπουργική απόφαση(πρόκειται για δάνεια υψηλού κινδύνου συνολικής αξίας €722 εκ., ήτοι δάνεια που έχουν μεταφερθεί στην οριστική καθυστέρηση και δάνεια με υψηλό ποσοστό πιθανής ζημιάς). δ. οι αξιώσεις αποζημίωσης (ανεξαρτήτως αιτίας και νομικής θεμελίωσης) και αδικαιολόγητου πλουτισμού της PROTON που συνδέονται στενά με περιουσιακά στοιχεία της PROTON τα οποία δεν μεταβιβάζονται στην ΝΕΑ PROTON. ε. οι υποχρεώσεις που κατά τον νόμο ικανοποιούνται από το προϊόν της εκκαθάρισης της PROTON στ. οι συμβατικές σχέσεις της PROTON από συμβάσεις με τρίτους οι οποίες αφορούν στη μακροχρόνια μίσθωση αυτοκινήτων. ζ. οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις της PROTON κατά του Ελληνικού Δημοσίου ύψους €49,3 εκ που προέρχονται από τα στοιχεία που αναφέρονται αναλυτικά στην απόφαση της ΤτΕ. 4 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ μετά ψήφου, αξίας πέντε
(5)ευρώ η καθεμία και θα καταβληθεί στο σύνολο του από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, σύμφωνα με την από 9.10.2011 εισήγηση της Τράπεζας της Ελλάδος. Τα είκοσι δύο εικοστά πέμπτα (22/25) της αξίας κάθε μετοχής, ήτοι τέσσερα Ευρώ και σαράντα λεπτά (€4,40) ανά μετοχή, καταβάλλονται αμέσως κατά τη σύσταση της Τράπεζας. Το υπόλοιπο θα καταβληθεί σε τρείς μήνες από τη σύσταση της Τράπεζας»
- Συνεπώς, το ΤΧΣ κατέβαλλε την 9.10.2011 το πόσο των 220.000.000 ευρώ για το αρχικό μετοχικό κεφάλαιο της ΝΕΑ PROTON, ενώ την 3.2.2012 κατέβαλλε το υπόλοιπο ποσό, ήτοι 30.000.000 ευρώ
- Επιπλέον, σύμφωνα με το ΤΧΣ, «[η] ΤτΕ και το ΔΣ του ΤΧΣ ενέκριναν το αναθεωρημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης της Νέας Proton για τη περίοδο 2012 – 2016, το οποίο προέβλεπε επιπρόσθετη κεφαλαιακή ενίσχυση κατά €300 εκ. ούτως ώστε η τράπεζα να πληρεί τις κεφαλαιακές απαιτήσεις όπως ορίζονται από τη ΤτΕ. Σε αυτά τα πλαίσια το Ταμείο προχώρησε στην πλήρη κάλυψη δύο επιπρόσθετων αυξήσεων κεφαλαίου της τράπεζας συνολικού ποσού €265 εκ. (€230 εκ. την 01/08/2012 και €35 εκ. την 31/12/2012)»
- Α.2.
- Διενέργεια διαγωνισμού για τη μεταβίβαση της ΝΕΑ PROTON
- Σύμφωνα με το άρθρο 63Ε παράγ. 9 του ν. 3601/2007, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει, το μεταβατικό πιστωτικό ίδρυμα που συστήνεται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου αυτού δεν μπορεί να λειτουργήσει για διάστημα πέραν των δύο ετών. Για λόγους χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, κατόπιν εισήγησης της Τράπεζας της Ελλάδος, το διάστημα αυτό παρατείνεται για δύο ακόμη έτη.
- Περαιτέρω στο άρθρο 63ΣΤ παράγ. 3 του ως άνω νόμου 3601/2007, όπως ισχύει, ορίζεται ότι σε κάθε περίπτωση η διαδικασία πώλησης των μετοχών του μεταβατικού πιστωτικού ιδρύματος ολοκληρώνεται εντός διετίας από την έκδοση της απόφασης μεταβίβασης των μεταφερόμενων στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της προϋπάρχουσας τράπεζας στο νέο μεταβατικό πιστωτικό ίδρυμα και σε κάθε περίπτωση εντός της ενδεχόμενης παράτασης λειτουργίας του μεταβατικού πιστωτικού ιδρύματος σύμφωνα με την απόφαση του τελευταίου εδαφίου της παραγράφου 9 του ως άνω άρθρου 63Ε.
- Σε περίπτωση αποτυχίας του πλειστηριασμού ή με την πάροδο άπρακτης της ως άνω προθεσμίας ή με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, κατόπιν εισήγησης της Τράπεζας της Ελλάδος, η οποία μπορεί να ληφθεί κατά πάντα χρόνο, εφόσον έχει καταστεί αδύνατη η πραγματοποίηση του σκοπού του μεταβατικού πιστωτικού ιδρύματος, το μεταβατικό πιστωτικό ίδρυμα λύεται αυτοδικαίως και εκκαθαρίζεται σύμφωνα με το άρθρο 68 του ιδίου νόμου 3601/
- 12 Βλ. ΦΕΚ Β΄ 2246/9.10.
- 13 Βλ. Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2012 του ΤΧΣ, http://www.hfsf.gr/el/financialinformation.htm 14 Βλ. Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2012 του ΤΧΣ, http://www.hfsf.gr/el/financialinformation.htm 5 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Ως εκ τούτου, το ΤΧΣ κίνησε διαδικασία υποβολής προσφορών για τη μεταβίβαση επιλεγμένων περιουσιακών στοιχείων του ανωτέρω πιστωτικού ιδρύματος, σε έτερο πιστωτικό ίδρυμα, δυνάμει της σχετικής δυνατότητας που της παρέχει η διάταξη της παρ. 1 του άρ. 63Δ του ν. 3601/2007, ως ισχύει
- Η ακριβής διαδικασία μεταβίβασης περιγράφεται στην παρ. 3 του ίδιου άρθρου, σύμφωνα με το οποίο η ΤτΕ «καλεί πιστωτικά ιδρύματα ή άλλα πρόσωπα, που κατά την κρίση της και σύμφωνα με τις διαθέσιμες σε αυτήν κατά το χρόνο αυτό πληροφορίες είναι κατάλληλα για την κτήση των υπό μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων, σε άτυπη και εμπιστευτική διαδικασία υποβολής προσφορών για την απόκτησή τους».
- Σύμφωνα με την γνωστοποιούσα16, «[η] EUROBANK συμμετείχε στη σχετική διαγωνιστική διαδικασία πώλησης της ΝΕΑ PROTON από το ΤΧΣ, […][17], […]». Στη συνέχεια, στις 11.7.2013, η EUROBANK υπέβαλλε την αιτούμενη δεσμευτική προσφορά18 της για την ΝΕΑ PROTON και στις 12.7.2013 το ΤΧΣ, με ανακοίνωση του, ανακήρυξε την EUROBANK ως «προτιμητέο υποψήφιο αγοραστή της Νέας Proton»
- Α.2.
- Πώληση των μετοχών στη EUROBANK
- Την 15.7.2013, το ΤΧΣ και η EUROBANK υπέγραψαν σύμβαση για την πώληση των μετοχών της ΝΕΑ PROTON από το πρώτο στη δεύτερη
- Το τίμημα της πώλησης καθορίστηκε σε ένα 1 ευρώ (βλ. άρ. […] της Σύμβασης). Σύμφωνα με το άρθρο […], «[…]». Ως αναβλητικές αιρέσεις για την πραγματοποίηση της μεταβίβασης, συμφωνήθηκαν οι εξής21: α) […], β) […], γ) […]22, 15 Σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο, «Η Τράπεζα της Ελλάδος δύναται με απόφαση της να υποχρεώσει πιστωτικό ίδρυμα στη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων του προς άλλο πιστωτικό ίδρυμα ή προς άλλο πρόσωπο. Τα προς μεταβίβαση περιουσιακά στοιχεία προσδιορίζονται στην απόφαση του προηγούμενου εδαφίου και μπορούν να είναι δικαιώματα, απαιτήσεις, υποχρεώσεις ή και συμβατικές σχέσεις». 16 Υπ’αρ. 6608/26.08.2013 απαντητική επιστολή. 17 […]. 18 Σύμφωνα με την υπ’ αρ. πρωτ. […] επιστολή, το ΤΧΣ έλαβε επίσης προσφορές από χρηματοοικονομικούς επενδυτές αλλά μόνο η EUROBANK κατέθεσε δεσμευτική προσφορά συμβατή με τους όρους του διαγωνισμού (βλ. και ανακοινώσεις ΤΧΣ στο http://www.hfsf.gr). 19 Βλ. Δελτίο Τύπου 12/7/2013 στον ιστότοπο http://www.hfsf.gr 20 Κατά το άρθρο […] της Σύμβασης, «[…]». http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/ΔΤ%20ΤΤ-Proton%20Greek.pdf 21 Βλ. αρ. […] της Σύμβασης 22 Αναλυτικότερα, […]. 6 Βλ. σχετικά και ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ δ) […], ε) […]και στ) […]
- Α.2.
- Μεταβίβαση των μετοχών στη Eurobank - Λήψη άδειας παρέκκλισης από την ΕΑ
- Στις 19.07.2013 κατατέθηκε από τη EUROBANK, σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 9 του ν.3959/2011, αίτηση παρέκκλισης από την υποχρέωση αναστολής ολοκλήρωσης της συναλλαγής έως την έκδοση της απόφασης της Επιτροπής κατά το άρθρο 8 του ν.3959/2011, συνοδευόμενη από το νόμιμο παράβολο
- Με την υπ’αριθμ. 569/VII/2013 απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού χορηγήθηκε στη EUROBANK η αιτούμενη παρέκκλιση και παράλληλα η EUROBANK ανέλαβε την υποχρέωση να ενημερώνει την Επιτροπή Ανταγωνισμού σχετικά με την πρόοδο των εργασιών πραγματοποίησης της συγκέντρωσης. Στη συνέχεια, στις 30.07.2013 κατατέθηκε η γνωστοποίηση της εξεταζόμενης συγκέντρωσης.
- Κατόπιν υπεβλήθη στην Επιτροπή Ανταγωνισμού η υπ’ αριθμ. πρωτ. 217/02.08.2013 επιστολή, με την οποία η EUROBANK ενημερώνει την Επιτροπή ότι η Γενική Συνέλευση των μετόχων της EUROBANK συνεκλήθη με την 31.07.2013 πρόσκληση για τις 26.08.2013, προκειμένου να εγκριθεί η σύναψη της από 15.07.2013 Σύμβασης Αγοραπωλησίας μετοχών μεταξύ της EUROBANK και του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας25 καθώς και της σχετικής σύμβασης μεταβίβασης, σύμφωνα και με τα οριζόμενα στο αρ. […] και […] της ως άνω Σύμβασης
- Στις 2.9.2013 κατέθεσε δεύτερη επιστολή με αρ. πρωτ. 230/02.09.2013 με την οποία ενημερώνει την Επιτροπή ότι πραγματοποιήθηκε η ανωτέρω Γενική Συνέλευση ως είχε προγραμματιστεί, κατόπιν της οποίας ολοκληρώθηκε η μεταβίβαση των μετοχών της ΝΕΑ PROTON στη EUROBANK. Με την ίδια επιστολή η EUROBANK υπέβαλλε αντίγραφο του πρακτικού της από 26.08.2013 Γενικής Συνέλευσης της EUROBANK.
- Παράλληλα το ΤΧΣ με δελτίο τύπου της 02.09.2013 ανακοίνωσε ότι, «[σ]ε συνέχεια της από 15 Ιουλίου 2013 δεσμευτικής συμφωνίας μεταξύ του ΤΧΣ και της Τράπεζας Eurobank Ergasias Α.Ε. («Eurobank») για την απόκτηση του 100% των 23 […]. A/A 17228/19.07.2013 ΔΟΥ Δ΄ ΑΘΗΝΩΝ. 25 Βλ. σχετικά www.eurobank.gr/Uploads/pdf/NOTICE_LONG_GR_EGM260813_(FINAL)_SITE.PDF 26 Βλ. ανωτέρω […] της από 15.07.2013 Σύμβασης Αγοραπωλησίας μετοχών μεταξύ της EUROBANK και του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. 24 7 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ μετοχών του Νέου Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου Ελλάδος Α.Τ.Ε. («Νέο Τ.Τ.») και της Νέας Proton Τράπεζας Α.Ε. («Νέα Proton»), ολοκληρώθηκε την Παρασκευή 30 Αυγούστου 2013 η μεταβίβαση των ανωτέρω μετοχών και κατά συνέπεια το Νέο Τ.Τ. και η Νέα Proton αποτελούν θυγατρικές εταιρείες της Eurobank κατά ποσοστό 100%»
- Επισημαίνεται, τέλος, για λόγους πληρότητας ότι η EUROBANK κατέθεσε την υπ’αριθμ. 257/24.09.2013 επιστολή στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, με την οποία δηλώνει ότι δεν υπάρχει οιαδήποτε περαιτέρω εξέλιξη σε σχέση με την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης. Α.
- ΛΟΓΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ – ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ
- Η γνωστοποιούσα αναφέρει28 ότι «[η] γνωστοποιούμενη συναλλαγή λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο του ν.3601/2007 και σκοπός των μερών είναι να δημιουργηθεί ένα μακροπρόθεσμα οικονομικά ισχυρό τραπεζικό ίδρυμα, ικανό να ανταπεξέλθει στις τρέχουσες δυσμενείς οικονομικές συγκυρίες». Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με το κείμενο της Γνωστοποίησης, η ένταξη της ΝΕΑ PROTON στον Όμιλο EUROBANK πρόκειται να οδηγήσει στη δημιουργία σημαντικών συνεργιών και να ενισχύσει τη στρατηγική θέση του Ομίλου στο Ελληνικό τραπεζικό σύστημα και τη δυνατότητα του να χρηματοδοτεί τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Με αυτό τον τρόπο, θα διευκολυνθεί η μελλοντική ιδιωτικοποίηση της EUROBANK, σημερινής ιδιοκτησίας του ΤΧΣ ([…]), σύμφωνα με τα οριζόμενα στον ν.3601/2007, προς όφελος του Ελληνικού Δημοσίου και της Ελληνικής οικονομίας. Αναλυτικότερα, μετά την εξαγορά της ΝΕΑ PROTON ο νέος όμιλος EUROBANK θα απασχολεί […] εργαζομένους (συμπεριλαμβανομένων […] εργαζομένων της ΝΕΑ PROTON) και θα διαθέτει δίκτυο […] καταστημάτων στην Ελλάδα ενώ αναμένεται να ισχυροποιηθούν σημαντικά τα βασικά του μεγέθη, όπως οι καταθέσεις ([…]), ο λόγος δανείων προς καταθέσεις ([…]) και το ενεργητικό ([…]). Επίσης, σύμφωνα με την Γνωστοποιούσα, «[η] υπό κρίση συναλλαγή θα ενισχύσει τη σταθερότητα και βιωσιμότητα του εγχώριου τραπεζικού συστήματος […]».
- Η EUROBANK βάσει υπολογισμών του δείκτη συγκέντρωσης Herfindahl– Hirschman Index (HHI) συμπεραίνει ότι «[δ]εν θα υπάρξει καμία ουσιαστική αύξηση του επιπέδου συγκέντρωσης σε καμία από τις επηρεαζόμενες αγορές» ως συνέπεια της γνωστοποιούμενης συναλλαγής
- Σύμφωνα με το ΤΧΣ, «[η] ένταξη του Nέου Τ.Τ. και της Νέας Proton στο διευρυµένο όµιλο της Eurobank ενισχύει τη στρατηγική της θέση στο ελληνικό τραπεζικό σύστηµα και την ελκυστικότητα της ως επενδυτική πρόταση, 27 Βλ. Δελτίο Τύπου 2/9/2013 στον ιστότοπο http://www.hfsf.gr Υπ’αρ. πρωτ. 6053/30.7.2013 Γνωστοποίηση της συγκέντρωσης. 29 Ο.π. 28 8 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ διευκολύνοντας τη µελλοντική της ιδιωτικοποίηση προς όφελος του ∆ηµοσίου και της ελληνικής οικονοµίας. Τους επόμενους μήνες το Ταμείο θα προετοιμάσει το έδαφος για την επιστροφή της Eurobank σε ιδιωτικό καθεστώς, μεριμνώντας για την αποτελεσματική λειτουργία της τράπεζας με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια και εξασφαλίζοντας ότι η διοίκηση της Eurobank θα προετοιμάσει τη τράπεζα για μια γρήγορη ιδιωτικοποίηση είτε μέσω ιδιωτικής τοποθέτησης ή μέσω τοποθέτησης στην αγορά»
- Β. ΤΑ ΜΕΡΗ
- Για τις ανάγκες εξέτασης της υπό κρίση πράξης, ως συμμετέχοντα μέρη λογίζονται αφενός ο Όμιλος του οποίου ηγείται η EUROBANK και αφετέρου η ΝΕΑ PROTON. Β.
- ΟΜΙΛΟΣ EUROBANK Β.1.
- Εurobank Ergasias ΑΕ
- Η EUROBANK31, με έδρα την Αθήνα (Όθωνος 8), αποτελεί πιστωτικό ίδρυμα, η οποίο δραστηριοποιείται τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό
- Σύμφωνα με το κείμενο της γνωστοποίησης, η EUROBANK δραστηριοποιείται στην Ελλάδα, είτε απευθείας η ίδια είτε μέσω των θυγατρικών της εταιριών, σε όλους τους κλάδους της τραπεζικής αγοράς και, ειδικότερα, παρέχει υπηρεσίες λιανικής τραπεζικής, επιχειρηματικής τραπεζικής, καρτών πληρωμών, επενδυτικής τραπεζικής, καρτών πληρωμών, επενδυτικής τραπεζικής, χρηματιστηριακών συναλλαγών, διαχείρισης χαρτοφυλακίου και αμοιβαίων κεφαλαίων, χρηματοδοτικών μισθώσεων, πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτήσεων και ασφαλιστικών και κτηματομεσιτικών εργασιών. Στο Παράρτημα 1 της υπ’ αριθμ. πρωτ. 8815/8.11.2013 Έκθεσης αποτυπώνεται ο Όμιλος της γνωστοποιούσας. Β.1.
- Διοικητικό Συμβούλιο
- Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, το ΤΧΣ ασκεί πλήρως τα δικαιώματα του στην Γ.Σ. της EUROBANK (βλ. και επόμενες ενότητες Β.1.
- και Β.1.4.). Σε αυτό πλαίσιο, η επιλογή του εννιαμελούς, πλέον33, Δ.Σ. πραγματοποιήθηκε κατόπιν σχετικής πρότασης του ΤΧΣ. Η σημερινή σύνθεσή του, κατόπιν εκλογής τους 30 Βλ. Ετήσια Οικονομική Έκθεση http://www.hfsf.gr/el/financialinformation.htm. 2012 του ΤΧΣ, σελ. 17, 31 Η επωνυμία της τράπεζας τροποποιήθηκε τη 2/8/2012 από «EFG Eurobank Εργασίας Α.Ε.» σε «Eurobank Εργασίας Α.Ε.», κατόπιν σχετικής απόφασης της Ετήσιας Γενικής Συνέλευσης της 29/06/
- Βλ. οικ. Καταστάσεις 2012, σελ.
- 32 Βλ. http://www.eurobank.gr/. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με το κείμενο της Γνωστοποίησης, ο Όμιλος της Eurobank δραστηριοποιείται στην Ρουμανία, τη Σερβία, την Κύπρο, την Βουλγαρία, την Ουκρανία και προσφέρει επίσης υπηρεσίες διαχείρισης περιουσίας και επιχειρηματικής τραπεζικής (wealth management και wholesale banking services) στο Λουξεμβούργο και στο Ηνωμένο Βασίλειο. 33 Μέχρι τις 18/6/2013, το ΔΣ της Eurobank αριθμούσε 18 μέλη. 9 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ από την Τακτική Γενική Συνέλευση των μετόχων της στις 27.06.2013, με θητεία έως το 2016 έχει ως εξής34: ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ
- Γεώργιος Δαυίδ
- Ευστράτιος-Γεώργιος Αράπογλου ΙΔΙΟΤΗΤΑ Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, Μη Εκτελεστικό Μέλος Αντιπρόεδρος, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος
- Χρήστος Μεγάλου
- Μιχαήλ Κολακίδης35
- Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος Μη εκτελεστικό Μέλος Γεώργιος Γόντικας Ανεξάρτητο Μη εκτελεστικό Μέλος
- Σπυρίδων Λορεντζιάδης Ανεξάρτητο Μη εκτελεστικό Μέλος
- Δημήτρης Παπαλεξόπουλος
- Δημήτριος Γεωργούτσος Μη εκτελεστικό μέλος, Εκπρόσωπος Ελληνικού Δημοσίου36 Μη εκτελεστικό μέλος, Εκπρόσωπος ΤΧΣ37
- Kenneth Howard Prince - Wright
- Σύμφωνα με την Γνωστοποιούσα, το ΤΧΣ ασκεί πλήρως τα δικαιώματα του στην Γ.Σ. της EUROBANK και, συνεπώς, μπορεί να προβεί σε αντικατάσταση των μελών του ΔΣ. Σε αυτό το πλαίσιο έγινε η επιλογή του 9-μελούς ΔΣ κατόπιν σχετικής πρότασης του ΤΧΣ.
- Σύμφωνα με την γνωστοποιούσα38 […] Διοικητικού Συμβουλίου της τράπεζας […], που δραστηριοποιείται σε σχετική η επηρεαζόμενη αγορά
- Επίσης, 34 Βλ. Δελτίο Τύπου EUROBANK 27.06.2013 και ΦΕΚ ΑΕ-ΕΠΕ 4436/18.07.
- Σύμφωνα με την Γνωστοποιούσα, το ΤΧΣ ασκεί πλήρως τα δικαιώματα του στην ΓΣ της EUROBANK και, συνεπώς, μπορεί να προβεί σε αντικατάσταση των μελών του ΔΣ. Σε αυτό πλαίσιο έγινε η επιλογή του 9-μελούς ΔΣ κατόπιν σχετικής πρότασης του ΤΧΣ. Κατά την Γνωστοποιούσα, το ΤΧΣ, ενεργώντας μέσω του εκπροσώπου του στο ΔΣ της EUROBANK, «[…] ουδέποτε προέβη σε οποιαδήποτε ενέργεια σχετιζόμενη ή/και που επηρέασε με οποιονδήποτε τρόπο τη στρατηγική εμπορική πολιτική της Τράπεζας» και «[…] ουδέποτε άσκησε οποιοδήποτε δικαίωμα αρνησικυρίας» (υπ’ άρ. πρωτ. 6674/29.8.2013 απαντητική επιστολή της). Στην ίδια επιστολή της, η EUROBANK αναφέρει ότι […]. Κατά την Γνωστοποιούσα, το μόνο δικαίωμα που ουσιαστικά άσκησε το ΤΧΣ έως σήμερα ήταν ο διορισμός ενός εκπροσώπου του στο ΔΣ της Τράπεζας, βάσει του ν. 3864/2010 ως ίσχυε. 35 Σύμφωνα με ανακοίνωση της EUROBANK, με ημερομηνία 31/10/2013, ο κ. Κολακίδης υπέβαλε την παραίτηση του. Κατά συνέπεια, από την εν λόγω ημερομηνία, έπαυσε να είναι μέλος του Δ.Σ. της EUROBANK. Το Δ.Σ. κατόπιν συνεδρίασης του, με τη συναίνεση του ΤΧΣ, αποφάσισε «[να] συνεχίσει τη διαχείριση και εκπροσώπηση της Τράπεζας με τα εναπομείναντα μέλη του μέχρι την εκλογή νέου μέλους σε αντικατάσταση του παραιτηθέντος» <http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/ANNOUNCEMENT_COLAKIDES_311013_GR.pdf>. 36 Κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του ν.3723/
- 37 Σύμφωνα με το ν. 3864/
- 38 Βλ. Παράρτημα 12 Γνωστοποίησης 39 […]. 10 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ σύμφωνα με την Γνωστοποιούσα40, το Δ.Σ. είναι υπεύθυνο έναντι του ΤΧΣ για την παρακολούθηση και τη συμμόρφωση της EUROBANK με τις απορρέουσες από το «Πλαίσιο Συνεργασίας»41 υποχρεώσεις της και για τη λήψη των απαιτούμενων μέτρων για την άσκηση από το ΤΧΣ των αντίστοιχων δικαιωμάτων του. Β.1.
- Μετοχική Σύνθεση
- Η EUROBANK περιλαμβανόταν μέχρι πρότινος στον Όμιλο της Εθνικής Τράπεζας. Πιο συγκεκριμένα, στις 5 Οκτωβρίου 2012, η Εθνική42 υπέβαλε προαιρετική δημόσια πρόταση για την απόκτηση του συνόλου των κοινών ονομαστικών μετά ψήφου μετοχών της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία «Τράπεζα Eurobank Ergasias Α.Ε.». Στις 15 Φεβρουαρίου 2013, κατόπιν και της σχετικής Απόφασης της Επιτροπής Ανταγωνισμού 43, η Εθνική απόκτησε το 84,35% των κοινών μετοχών (μαζί με το ποσοστό που ήδη κατείχε η Εθνική το ποσοστό ανήλθε σε 84,38%) και ταυτόχρονα τον έλεγχο επί της EUROBANK. Εν συνεχεία ωστόσο, στις 7 Απριλίου 201344, οι δυο τράπεζες δήλωσαν ότι σε συμφωνία με τις εποπτικές αρχές, θα ανακεφαλαιοποιηθούν πλήρως και ανεξάρτητα η μια από την άλλη και ότι η διαδικασία της (νομικής) συγχώνευσης αναστέλλεται.
- Κατόπιν της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου (που αποφάσισε η έκτακτη γενική συνέλευση της EUROBANK στις 30.4.2013) και της ολοκλήρωσης του «reverse split»45, το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας απέκτησε στις 19.6.2013 το 98,56% των κοινών με δικαίωμα ψήφου μετοχών
- Έτσι, στις 19 Ιουνίου 2013, ημερομηνία πίστωσης των νέων μετοχών που εκδόθηκαν με αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της EUROBANK στο λογαριασμό του ΤΧΣ, το ποσοστό των δικαιωμάτων ψήφου που κατείχε (άμεσα και έμμεσα) η Εθνική στην EUROBANK μειώθηκε από 84,38% σε 1,21%
- Κατόπιν, σύμφωνα με την EUROBANK48, με την εισαγωγή στις 5.7.2013 των 205.804.664 νέων κοινών, με δικαίωμα ψήφου μετοχών, οι οποίες προέκυψαν από την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου με καταβολή μετρητών49, με 40 Υπ’αρ.πρωτ. 6608/26.8.2013 απαντητική επιστολή της. 41 Το Πλαίσιο Συνεργασίας υπεγράφη στις 12.7.2013 από την EUROBANK και το ΤΧΣ, Βλ. ετήσιες οικονομικές καταστάσεις Εθνικής Τράπεζας 31.12.2012, σελ.
- 43 Βλ. Απόφαση 562/VII/2013 της Επιτροπής Ανταγωνισμού. 44 Βλ. τριμηνιαίες οικονομικές καταστάσεις EUROBANK 31.3.2013, σελ.
- 45 Αναλογία 10 παλαιές κοινές μετοχές προς 1 νέα. 46 Υπ’αρ. πρωτ. 6608/26.8.2013 απαντητική επιστολή της EUROBANK. 47 Σύμφωνα με το ενημερωτικό δελτίο της EUROBANK της 10/6/2013, σελ.
- http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/EFG%20Eurobank_AMK.pdf 48 Yπ’αρ.πρωτ. 6608/26.8.2013 απαντητική επιστολή και Συνοπτικές Ενδιάμεσες Οικονομικές Καταστάσεις Eurobank Α΄εξαμήνου
- 49 Η οποία συντελέστηκε με ιδιωτική τοποθέτηση στους κατόχους πέντε σειρών υβριδικών τίτλων (Lower Tier 1 – Series A, B, C, D και E) και στους κατόχους μιας σειράς τίτλων μειωμένης εξασφάλισης (Lower Tier 2). 42 11 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ κατάργηση του δικαιώματος προτίμησης των υφιστάμενων κοινών και προνομιούχων μετοχών, «[…]». Τέλος, σύμφωνα με στοιχεία του μετοχολογίου της EUROBANK50, […].
- Ως εκ τούτου, το μετοχικό κεφάλαιο της EUROBANK την 2.9.2013 αναλύεται στον ακόλουθο πίνακα51: Πριν την αύξηση μετοχ. Κεφαλαίου Μετά την αύξηση μετοχ. κεφαλαίου ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΜΕΤΟΧΩΝ Αρ. Μετοχών %Δικ/των ψήφου Αρ. Μετοχών %Δικ/των ψήφου ΤΧΣ […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] 4.050.416.865 100% 5.469.166.865 100% 345.500.000 100% 345.500.000 100% Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Λοιποί μέτοχοι Σύνολο Κοινών Μετοχών Σύνολο προνομιούχων μετοχών 52 Β.1.
- Έλεγχος επί της EUROBANK B.1.4.
- H υπαγωγή του ΤΧΣ στους κανόνες ανταγωνισμού
- Tο ΤΧΣ ιδρύθηκε τον Ιούλιο του 2010 (ν.3864/2010) ως νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, το οποίο δεν ανήκει στο δημόσιο τομέα. Διαθέτει διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια, λειτουργεί κατά τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας και διέπεται από τις διατάξεις του ιδρυτικού του νόμου53 και συμπληρωματικά από τις διατάξεις του Κ.Ν.2190/
- Σύμφωνα με το άρθρο 1 του ν.3864/2010, ο αμιγώς ιδιωτικός χαρακτήρας του ΤΧΣ δεν αναιρείται ούτε από την κάλυψη του συνόλου του κεφαλαίου του από το Ελληνικό Δημόσιο, ούτε 50 Υπ’αρ.πρωτ. 6998/11.9.2013 απαντητική επιστολή της EUROBANK. 51 Υπ’αρ.πρωτ. 6998/11.9.2013 απαντητική επιστολή της Γνωστοποιούσας, στην οποία αναφέρει αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της κατόπιν απόφασης της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της τράπεζας στις 26.08.
- Για λόγους πληρότητας της ανάλυσης η EUROBANK παραθέτει τη σύνθεση των μετόχων της τράπεζας, βάσει στοιχείων μετοχολογίου της EUROBANK, πριν και μετά την προγραμματισμένη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με την έκδοση 1.418.750.000 νέων κοινών μετοχών με δικαίωμα ψήφου. Η σύνθεση του μετοχικού κεφαλαίου μετά την προγραμματισμένη αύξηση, έγινε με την παραδοχή ότι οι λοιποί μέτοχοι, πλην του ΤΧΣ που θα λάβει αυτές τις μετοχές, θα παραμείνουν μέτοχοι κατέχοντας τον ίδιο αριθμό μετοχών που κατείχαν και στις 2.9.
- 52 Πρόκειται για μετοχές, χωρίς δικαίωμα ψήφου, που κατέχει το Ελληνικό Δημόσιο και οι οποίες εκδόθηκαν με απόφαση της από 12.01.2009 Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της EUROBANK. Βλ σχετικά και και Συνοπτικές Ενδιάμεσες Οικονομικές Καταστάσεις Eurobank Α΄εξαμήνου
- 53 Άρθρο 1 ν.3864/2010 54 Ο.π. Ετήσια Οικονομική Έκθεση του ΤΧΣ για τη χρήση από 01.01.2012 έως 31.12.2012, σελ. 5 (διαθέσιμη στην ιστοσελίδα του ΤΧΣ : http://www.hfsf.gr/files/hfsf_annual_report_2012_el.pdf ). Ο αμιγώς ιδιωτικός χαρακτήρας του ΤΧΣ δεν αναιρείται ούτε από την κάλυψη του συνόλου του κεφαλαίου του από το Ελληνικό Δημόσιο, ούτε από την έκδοση των προβλεπόμενων αποφάσεων του Υπουργού Οικονομικών. 12 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ από την έκδοση των προβλεπόμενων αποφάσεων του Υπουργού Οικονομικών
- Σκοπός του ΤΧΣ είναι η διατήρηση της σταθερότητας του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, μέσω της ενίσχυσης της κεφαλαιακής επάρκειας των πιστωτικών ιδρυμάτων και μέσω της κεφαλαιακής ενίσχυσης μεταβατικών πιστωτικών ιδρυμάτων (άρθρο 63Ε ν.3601/2007)
- Στο πλαίσιο εκπλήρωσης του σκοπού του, το ΤΧΣ οφείλει να διαχειρίζεται το κεφάλαιο και την περιουσία του και να ασκεί τα απορρέοντα από την ιδιότητά του ως μετόχου δικαιώματα κατά τρόπο που να προστατεύει την αξία της περιουσίας αυτής, να ελαχιστοποιεί τους κινδύνους για τον Έλληνα πολίτη και να μην εμποδίζει ούτε να στρεβλώνει τον ανταγωνισμό στον τραπεζικό τομέα
- Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του ΤΧΣ58, ο νομοθέτης επέλεξε τη λύση του νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου για να διασφαλίσει την αποτελεσματικότητα των ενεργειών του ΤΧΣ, ώστε να μπορεί να εκπληρώνει το σκοπό του και όχι για να εξομοιωθεί με κάθε άλλο πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, ενώ δεν επελέγει η μορφή της Α.Ε. και οι διατάξεις του ν.2190/20 εφαρμόζονται μόνο συμπληρωματικά για να καλύψουν τυχόν νομοθετικά κενά. Το ΤΧΣ είναι, επομένως, πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, του οποίου, ωστόσο, οι μετοχές ανήκουν εξ ολοκλήρου στο ελληνικό δημόσιο.
- Το ΤΧΣ υποστηρίζει ότι οι δραστηριότητές του εκφεύγουν στο σύνολό τους της εφαρμογής του ν.3959/2011 και των άρθρων 101 – 102 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής και «ΣΛΕΕ»)
- Η πλήρης εξαίρεση του ΤΧΣ από το ν. 3959/2011 και τα άρθρα 101 και 102 ΣΛΕΕ δεν μπορεί να γίνει δεκτή για τους ακόλουθους λόγους:
- Πρώτον, διότι τέτοιου είδους εξαίρεση δεν προβλέπεται ούτε στον ιδρυτικό νόμο του ΤΧΣ ούτε σε άλλη νομοθετική διάταξη. Αντιθέτως, είναι προφανώς αντίθετη με το σκοπό του νομοθέτη ο οποίος στον ιδρυτικό νόμο του ΤΧΣ προέβλεψε ότι το ΤΧΣ θα πρέπει κατά την άσκηση των καθηκόντων του «να μην εμποδίζει ούτε να στρεβλώνει τον ανταγωνισμό στον τραπεζικό τομέα»
- Συνεπώς εκ του 55 Βλ. και άρθρο 3 Ν. 3864/2010 με τίτλο «Κεφάλαιο, περιουσία 1: Το κεφάλαιο του Ταμείου ανέρχεται στο ποσό των πενήντα δισεκατομμυρίων (50.000.000.000) ευρώ προερχόμενο από κεφάλαια που θα αντληθούν στο πλαίσιο του μηχανισμού στήριξης της Ελλάδας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δυνάμει του ν. 3845/2010, καλύπτεται σταδιακά από το Ελληνικό Δημόσιο και ενσωματώνεται σε τίτλους, οι οποίοι δεν είναι μεταβιβάσιμοι μέχρι τη λήξη της κατά το προηγούμενο άρθρο διάρκειας του Ταμείου. Το κεφάλαιο του Ταμείου δύναται να αυξηθεί, με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών […]». 56 Άρθρο 2 του ν. 3864/2010 και αντίστοιχη Αιτιολογική Έκθεση, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 50 παρ. 1 του ν.4021/2011 57 Ο.π. 58 Απάντηση […] με αρ.πρωτ. […]σ.11-12 59 Βλ. σχετικά υπόμνημα ΤΧΣ […] «Το γεγονός ότι το ΤΧΣ δεν συνιστά επιχείρηση κατά την ως άνω έννοια, συνεπάγεται ότι δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των άρθρων 101-102 ΣΛΕΕ και 1-2 του Ν.3959/2011, ούτε στο πεδίο εφαρμογής των περί ελέγχου συγκεντρώσεων διατάξεων», βλ. και επιστολή ΤΧΣ υπ’ αρ. πρωτ […]. 60 Αρ. 2 παρ. 1 του ν.3864/
- 13 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ιδρυτικού του νόμου το ΤΧΣ υπόκειται στους κανόνες ανταγωνισμού, οι οποίοι αποτυπώνονται κατ’ εξοχήν στο ν.3959/2011 και στα άρθρα 101-102 ΣΛΕΕ.
- Δεύτερον, διότι είναι ευθέως αντίθετη με τη θέση του ίδιου του ΤΧΣ, όπως αυτή αποτυπώνεται στον προς υιοθέτηση κανονισμό εσωτερικής πολιτικής του ΤΧΣ ειδικώς για την συμμόρφωσή του με τα άρθρα 1 και 2 του ν. 3959/2011 και τα άρθρα 101 και 102 ΣΛΕΕ, επί του οποίου μάλιστα ζητήθηκαν τα σχόλια της Επιτροπής Ανταγωνισμού πριν την υποβολή του προς έγκριση στο Γενικό Συμβούλιο του ΤΧΣ
- Ο εν λόγω εσωτερικός κανονισμός (συνταχθείς στα αγγλικά) ρητώς προβλέπει ότι «[…]». Τούτο πιθανώς είναι επακόλουθο σχετικής επισήμανσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (εφεξής «ΕΕπ») στο πλαίσιο εξέτασης της ανακεφαλαιοποίησης των ελληνικών πιστωτικών ιδρυμάτων μέσω του ΤΧΣ υπό το πρίσμα της νομοθεσίας περί κρατικών ενισχύσεων, η οποία είχε επισημάνει τον κίνδυνο παράβασης των κανόνων του ανταγωνισμού, ιδίως ενόψει της έλλειψης κανόνων και μηχανισμών που να εμποδίζουν το ΤΧΣ να προβαίνει σε μεταξύ τους συντονισμό
- Ενόψει των ανωτέρω, είναι προφανές ότι η εξαίρεση του ΤΧΣ από τους κανόνες ανταγωνισμού θα προσέκρουε στο ν.3864/2010, στη θέση και την πολιτική της ΕΕπ, αλλά και θα ήταν τουλάχιστον αντιφατική με την στάση του ίδιου του ΤΧΣ. B.1.4.
- Το ΤΧΣ ως «επιχείρηση» ή «πρόσωπο» κατά την έννοια του άρθρου 5 παρ. 2 του ν. 3959/2011
- Το ΤΧΣ υποστηρίζει, επίσης, ότι δεν αποτελεί «επιχείρηση» για τους σκοπούς του δικαίου του ανταγωνισμού. Τούτο δεν μπορεί να γίνει δεκτό για τους ακόλουθους λόγους:
- Ως «επιχείρηση» νοείται κάθε φυσικό πρόσωπο ή οικονομική ενότητα που ασκεί εμπορική ή άλλη οικονομική δραστηριότητα, ανεξάρτητα από το νομικό 61 Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. […] σελ. 2 και σχετικό επισυναπτόμενο […]. 62 Ενδεικτικά Ε.Ε. 359/18 21.11.2012 Κρατική ενίσχυση αριθ. SA.34824 (2012/C) (ex2012/NN) – Ανακεφαλαιοποίηση Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος από το Ελληνικό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας παρ. 63 «the Commission has doubts at this stage whether the current corporate governance framework can limit public interference and avoid coordination (coordination due to the high amounts of State aid provided by the HFSF which thus becomes a shareholder in several banks which may inter alia lean to an infringement of the EU rules in mergers and antitrust)”. Βλ. και παρ. 74 «The Commission notes that the HFSF has already appointed its representatives in all of the four banks which have received a bridge recapitalisation. The HFSF representatives are different for each bank and the HFSF does not yet have control in the four banks. Nevertheless, the Commission notes that there are no rules in place that prevent the HFSF from carrying out coordination between them. Moreover, adequate safeguards should be in place to ensure that commercially sensitive information is not shared between those undertakings which could lead to distortions of competition. In order to monitor the bank closely, it seems appropriate that the Commission should be able to rely on a monitoring trustee which would be physically present in the bank. The same monitoring trustee might have in its mandate to observe any detrimental changes in the bank's commercial practices, such mispricing, carrying out lending that is not business-oriented or offering unsustainable interest rates on deposits». 14 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ καθεστώς του και από τον τρόπο χρηματοδότησής του
- Η έννοια της «επιχείρησης» είναι περισσότερο οικονομική παρά νομική, με αποτέλεσμα, το αποφασιστικό κριτήριο της έννοιας αυτής στο δίκαιο της προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισμού να είναι η οικονομική64 και όχι η νομική της αυτοτέλεια.
- Με άλλα λόγια, επιχείρηση είναι κάθε οντότητα που ασκεί οικονομική δραστηριότητα και διαθέτει αποφασιστική αυτονομία ως προς τον καθορισμό της συμπεριφοράς της στην αγορά, ανεξαρτήτως εάν πρόκειται για φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή για οργανωμένο σύνολο προσώπων και παραγωγικών μέσων χωρίς νομική προσωπικότητα
- Ωστόσο, η απλή κατοχή μετοχών, έστω και πλειοψηφικών, σε μία άλλη επιχείρηση δεν συνεπάγεται ότι ο κάτοχος των μετοχών είναι επιχείρηση με οικονομική δραστηριότητα
- Εντούτοις, γίνεται δεκτό ότι «ένα νομικό πρόσωπο που, μέσω της πλειοψηφικής συμμετοχής του σε εταιρία, αναμειγνύεται ευθέως ή εμμέσως στη διαχείριση της εν λόγω εταιρίας θεωρείται ότι μετέχει στην οικονομική δραστηριότητα της ελεγχομένης επιχειρήσεως. Πρέπει, επομένως, να χαρακτηριστεί και το ίδιο το νομικό πρόσωπο επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 87, παράγραφος 1, ΕΚ»
- Κρίσιμο στοιχείο συνεπώς για την ύπαρξη οικονομικής δραστηριότητας είναι η ανάμιξη στη διαχείριση, χωρίς να είναι απαραίτητη η διαπίστωση ελέγχου, με άλλα λόγια χωρίς αυτή η οικονομική δραστηριότητα να φτάνει μέχρι του σημείου της δυνατότητας άσκησης καθοριστικής επίδρασης επί της δραστηριότητας της επιχείρησης. 63 Whish R., Bailey D., Competition Law, Oxford University Press, 7th ed., p. 83-89, Κοτσίρης Λ., Δίκαιο του Ανταγωνισμού, Αθέμιτου και Θεμιτού, Εκδ. Σάκκουλα, 4η έκδ., σελ.
- Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και το ΔΕΕ, βλ. C-55/96, Job Centre II, Συλλ. 1997, σελ. Ι-7119, σκ.21, C-180184/98, Pavlov κλπ, Συλλ. 2000, σελ. Ι-6451, σκ.74,C-41/90, Hofner & Elser v Macrotron GmbH, Συλλ. 1991, σ. Ι-1979, σκ.
- Ως «οικονομική δραστηριότητα» νοείται κάθε δραστηριότητα προσφοράς αγαθών ή υπηρεσιών σε δεδομένη αγορά (C-118/85, C-35/96). 64 Απαιτείται η οικονομική ενότητα να αποφασίζει και να ενεργεί κατά τρόπο αυτόνομο στην αγορά [βλ. Κοτσίρης, ο.π. σελ. 416]. 65 Αθανασίου Λ. σε Τζουγανάτο Δ., Δίκαιο του Ελεύθερου Ανταγωνισμού, Νομική Βιβλιοθήκη, 2013, 192, με παραπομπή σε σχετική βιβλιογραφία. 66 Απόφαση ΓενΔικΕΕ της 10.01.2006 υπόθεση C-222/04, Cassa di Risparmio di Firenze SpA, σκ. 111 «η κατοχή απλώς μεριδίων συμμετοχής, έστω πλειοψηφικών, δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί ως οικονομική η δραστηριότητα του νομικού προσώπου που κατέχει τις συμμετοχές αυτές, εφόσον η δραστηριότητα αυτή συνίσταται μόνο στην άσκηση των μετοχικών ή εταιρικών δικαιωμάτων ή και στην είσπραξη μερισμάτων, που αποτελούν απλώς καρπούς της ιδιοκτησίας του αγαθού.» 67 C-222/04, ο.π., σκ. 112-
- «ένα νομικό πρόσωπο που, μέσω της πλειοψηφικής συμμετοχής του σε εταιρία, αναμειγνύεται ευθέως ή εμμέσως στη διαχείριση της εν λόγω εταιρίας θεωρείται ότι μετέχει στην οικονομική δραστηριότητα της ελεγχομένης επιχειρήσεως. Πρέπει, επομένως, να χαρακτηριστεί και το ίδιο το νομικό πρόσωπο επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 87, παράγραφος 1, ΕΚ». Η αναφορά σε «ελεγχόμενη» επιχείρηση γίνεται προφανώς επειδή η κατοχή πλειοψηφικού πακέτου μετοχών κατά κανόνα συνεπάγεται έλεγχο και δεν αναιρεί το ανωτέρω συμπέρασμα. 15 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Εν προκειμένω, έναντι της ενίσχυσης της κεφαλαιακής επάρκειας των πιστωτικών ιδρυμάτων το ΤΧΣ απέκτησε την πλειοψηφία των μετοχών σε σειρά πιστωτικών ιδρυμάτων και το 100% των μετοχών των μεταβατικών πιστωτικών ιδρυμάτων του αρ. 63Ε του ν.3601/
- Το ΤΧΣ, από την απόκτηση του μεταβατικού πιστωτικού ιδρύματος «Νέα Proton Bank» το 2011, αποτελεί τον μοναδικό ελέγχοντα μέτοχο της εταιρίας PROTON (ασκώντας επομένως προφανώς και οικονομική δραστηριότητα). Ταυτόχρονα, στα υπόλοιπα πιστωτικά ιδρύματα (και εν προκειμένω στην αποκτώσα EUROBANK), το ΤΧΣ αναμειγνύεται στην οικονομική τους δραστηριότητα, μέσω των δικαιωμάτων που του δίδει ο νόμος και οι επιμέρους συμβάσεις του με τα πιστωτικά ιδρύματα: για παράδειγμα, οι εκπρόσωποι του ΤΧΣ […]68, […]. Ως εκ τούτου, είναι αναμφίβολο ότι και μέσω της αποκτώσας EUROBANK, το ΤΧΣ ασκεί οικονομική δραστηριότητα και, ως εκ τούτου, θα πρέπει για τους σκοπούς της παρούσας συγκέντρωσης να θεωρηθεί ότι αποτελεί «επιχείρηση»
- Σε κάθε περίπτωση, υπενθυμίζεται ότι συγκέντρωση υπάρχει και όταν προκύπτει μόνιμη μεταβολή του ελέγχου από «...β) την απόκτηση από ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ελέγχουν ήδη τουλάχιστον μία επιχείρηση …ελέγχου στο σύνολο ή σε τμήματα μίας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων»
- Συνεπώς, έλεγχος μπορεί να αποκτηθεί και από πρόσωπο, στις περιπτώσεις που το πρόσωπο αυτό ελέγχει ήδη (μόνο του ή από κοινού) τουλάχιστον μία άλλη επιχείρηση. Ο όρος «πρόσωπο», στο πλαίσιο αυτό, περιλαμβάνει πρόσωπα δημόσιου71 και ιδιωτικού δικαίου. Για παράδειγμα, στην έννοια του «προσώπου» της αντίστοιχης διάταξης του Κανονισμού 139/200472 εντάχθηκε νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, σκοπός του οποίου ήταν να ανασυγκροτήσει τις επιχειρήσεις που ανήκαν στην 68 Βλ. […]. 69 Βλ. και Μ.5508- SoFFin/Hypo Real Estate, ιδίως σκ. 1-
- Στην εν λόγω υπόθεση, η SoFFin αποτελούσε οργανισμό που ελεγχόταν από το κράτος και εισήλθε στο μετοχικό κεφάλαιο της Hypo αποκτώντας ελέγχουσα συμμετοχή. Η Ε.Επ. αποδέχτηκε (εμμέσως τουλάχιστον) ότι η SoFFin συνιστά επιχείρηση και υπαγόταν στον έλεγχο περί συγκεντρώσεων, αφού το μόνο που η Ε.Επ. ήλεγξε ήταν το ποιος ήταν ο τελικώς ελέγχων μέτοχος της SoFFin, ώστε να διαπιστωθεί εάν υπάρχουν και άλλες επιχειρήσεις υπαγόμενες στον έλεγχο αυτού του μετόχου, ώστε εξεταστεί η πιθανότητα συντονισμού μεταξύ της SoFFin και των επιχειρήσεων αυτών, καθώς και να υπολογιστεί ο κύκλος εργασιών της SoFFin, ώστε να κριθεί εάν υπήρχε ή όχι κοινοτική αρμοδιότητα (βλ. ιδίως παρ.7). Η Ε.Επ. δεν εξέτασε ειδικά το ζήτημα το εάν η SoFFin συνιστά ή όχι επιχείρηση και υπήγαγε την απόκτηση ελέγχου εκ μέρους της στον έλεγχο περί συγκεντρώσεων. 70 Άρθρο 5 παρ. 2 του ν. 3959/
- 71 Περιλαμβανομένου του ίδιου του κράτους, π.χ. υπόθεση IV/M.157 — Air France/Sabena της 5ης Οκτωβρίου 1992 σχετικά με το βελγικό κράτος, Μ.1745, EADS, σκ.1-12 (όπου η απόκτηση κοινού ελέγχου από κρατική οντότητα στην δημιουργούμενη κοινή επιχείρηση θεωρήθηκε ότι αποτελούσε συγκέντρωση, η δε συγκεκριμένη κρατική οντότητα θεωρήθηκε επιχείρηση για την εφαρμογή του δικαίου του ανταγωνισμού), M.511, TEXACO/NORSK HYDRO, σκ.1-
- 72 EE L 024 της 29.01.2004, σ. 1 16 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ πρώην Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας κατά τρόπο που θα τις καθιστούσε ανταγωνιστικές και να προχωρήσει σε ιδιωτικοποίησή τους
- Κατά συνέπεια, εν προκειμένω, ακόμα και αν ήθελε θεωρηθεί ότι το ΤΧΣ δε συνιστά επιχείρηση κατά τα προεκτεθέντα, συνιστά πρόσωπο που ελέγχει ήδη τουλάχιστον μια άλλη επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 5 του ν. 3959/2011, ήτοι την «Νέα Proton Bank». B.1.4.
- Δικαιώματα ελέγχου του ΤΧΣ στην EUROBANK
- Κατά το άρθρο 5 παρ. 2 του ν. 3959/2011, συγκέντρωση επιχειρήσεων πραγματοποιείται όταν προκύπτει μόνιμη μεταβολή του ελέγχου, μεταξύ άλλων, στην περίπτωση κατά την οποία ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ελέγχουν ήδη τουλάχιστον μία επιχείρηση, ή μία ή περισσότερες επιχειρήσεις, αποκτούν άμεσα ή έμμεσα τον έλεγχο του συνόλου ή τμημάτων μιας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων, με την αγορά τίτλων ή στοιχείων του ενεργητικού, με σύμβαση ή με άλλο τρόπο. O έλεγχος απορρέει από δικαιώματα, συμβάσεις ή άλλα μέσα, τα οποία, είτε μεμονωμένα είτε από κοινού με άλλα, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών πραγματικών ή νομικών συνθηκών, παρέχουν τη δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη δραστηριότητα μιας επιχείρησης
- Κατά την αξιολόγηση της απόκτησης ελέγχου (αποκλειστικού ή κοινού) σε μία επιχείρηση αξιολογείται γενικά εάν μετά τη συγκέντρωση η αποκτώσα επιχείρηση θα έχει τη δυνατότητα να ελέγχει τις στρατηγικές εμπορικές αποφάσεις της αποκτώμενης επιχείρησης. Κατά την ειδικότερη αξιολόγηση λαμβάνονται υπόψη παράγοντες, όπως το ύψος του μετοχικού κεφαλαίου που αποκτάται και το είδος των δικαιωμάτων που μπορούν να ασκηθούν, η συμμετοχή στα διοικητικά όργανα (Γ.Σ. και Δ.Σ.) και οι δυνατότητες επιρροής που υφίστανται εντός αυτών, η δυνατότητα εκλογής και αλλαγής του διοικητικού συμβουλίου της αποκτώμενης, καθώς και δικαιώματα αρνησικυρίας για τις στρατηγικές εμπορικές αποφάσεις της εταιρίας (πχ. προϋπολογισμός, σημαντικές επενδύσεις, στρατηγικά επιχειρηματικά σχέδια-business plans). Η απόκτηση του ελέγχου δύναται να προκύπτει είτε de jure (πχ. από τις εκάστοτε ισχύουσες συμφωνίες μετόχων, τις καταστατικές προβλέψεις των εταιριών) είτε de facto (πχ. από την εν τοις πράγμασι άσκηση των δικαιωμάτων ψήφου στις γενικές 73 Απόφαση της Επιτροπής της 14ης Δεκεμβρίου 1993 (Υπόθεση IV/M.308 Kali+Salz/MdK/Treuhand), Επίσημη Εφημερίδα αριθ. L 186 της 21/07/1994, σ. 0038 –
- 74 - Αναλυτικά παράγραφοι 3 και 4 του άρθρου 5 του ν. 3959/2011: Η δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης απορρέει «ιδίως από: α) δικαιώματα κυριότητας ή επικαρπίας επί του συνόλου ή μέρους των περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης, β) δικαιώματα ή συμβάσεις που παρέχουν δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη σύνθεση, στις συσκέψεις ή στις αποφάσεις των οργάνων μιας επιχείρησης.
- Ο έλεγχος αποκτάται από το πρόσωπο ή τα πρόσωπα ή τις επιχειρήσεις, τα οποία: α) είναι υποκείμενα αυτών των δικαιωμάτων ή δικαιούχοι από τις συμβάσεις αυτές ή β) χωρίς να είναι υποκείμενα αυτών των δικαιωμάτων ή δικαιούχοι από τις συμβάσεις αυτές, δικαιούνται να ασκούν τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτές». 17 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συνελεύσεις και τα διοικητικά συμβούλια των εταιριών κατά τη διάρκεια ενός σημαντικού χρονικού διαστήματος)
- Ως προς την δυνατότητα του ΤΧΣ να ασκεί καθοριστική επίδραση στην EUROBANK λεκτέα τα ακόλουθα76: i) Το ΤΧΣ συμμετέχει με ποσοστό […]% στο μετοχικό κεφάλαιο της ΕUROBANK
- Είναι, επομένως, ο πλειοψηφών μέτοχος της ΕUROBANK. Για τον πλειοψηφούντα μέτοχο, με συμμετοχή ιδιωτών υπολειπόμενη του 10%, τόσο η νομοθετική πρόβλεψη78 όσο και η αντίστοιχη συμβατική ρύθμιση μεταξύ του ΤΧΣ και της τράπεζας προβλέπει απεριόριστα δικαιώματα ψήφου στη Γενική Συνέλευση. Ειδικότερα στη Σύμβαση Πλαίσιο μεταξύ του ΤΧΣ και της EUROBANK (εφεξής και «Σύμβαση ΤΧΣ - ΕUROBANK»)79 ρητώς προβλέπεται ότι το ΤΧΣ ως πλειοψηφών μέτοχος έχει πλήρη δικαιώματα ψήφου στη Γενική Συνέλευση. ii) Περαιτέρω, στη Σύμβαση ΤΧΣ - ΕUROBANK προβλέπεται το δικαίωμα του ΤΧΣ (ως πλειοψηφών μέτοχος) να ασκεί πλήρη δικαιώματα ψήφου […]
- Στην ίδια κατεύθυνση, […]
- Τα ως άνω δικαιώματα θεωρούνται κρίσιμα για την παροχή ελέγχου, καθώς δίνουν τη δυνατότητα άσκησης αποφασιστικής επιρροής στην εμπορική πολιτική της EUROBANK
- Συνεπώς, το εύρος των ως άνω προβλεπόμενων δικαιωμάτων του ΤΧΣ για τον καθορισμό και την παύση των ανώτερων διευθυντικών στελεχών του ιδρύματος δημιουργεί το έρεισμα να θεωρηθεί ότι υφίσταται δυνατότητα άσκησης αποφασιστικής επιρροής στην 75 Περί όλων αυτών βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, ο.π., παρ. 54 επ. 76 Υπενθυμίζεται ότι είναι αδιάφορο αν το ΤΧΣ πράγματι άσκησε τα ως άνω δικαιώματα ή αν σκοπεύει να τα ασκήσει στο μέλλον, αρκεί ότι η δυνατότητα αυτή είναι πραγματική [Γεν.ΔΕΕ (23.02.2006), Υπόθεση Τ-282/02, Cementbouw Handel & Industrie BV, σκ. 58 «Πρέπει συγκεκριμένα να τονισθεί ότι, ναι μεν η καθοριστική επιρροή, κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 3, του κανονισμού 4064/89, δεν πρέπει οπωσδήποτε να έχει ασκηθεί για να υφίσταται, αντιθέτως, για να υφίσταται έλεγχος κατά την έννοια του άρθρου 3 του κανονισμού, η δυνατότητα ασκήσεως της επιρροής αυτής πρέπει να είναι πραγματική», ομοίως και Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση ο.π., σκ. 16]. 77 Υπ’αρ. πρωτ. 6053/30.07.13 γνωστοποίηση. 78 Αρ. 7α παρ. 2 ν.3864/2010: «Το Ταμείο ασκεί πλήρως τα δικαιώματα ψήφου, χωρίς τους περιορισμούς της παραγράφου 1, στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) Εάν δεν επιτευχθεί η προβλεπόμενη στο πρώτο εδάφιο της παραγράφου 1 συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου του πιστωτικού ιδρύματος.» 79 […] 80 […] 81 […] 82 Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση ο.π. σκ. 69 : «Πολύ σημαντικά είναι τα δικαιώματα αρνησικυρίας που αφορούν αποφάσεις σχετικά με το διορισμό και την απόλυση των ανώτερων διευθυντικών στελεχών και την έγκριση του προϋπολογισμού. Η εξουσία για τον από κοινού προσδιορισμό της σύνθεσης των ανώτερων διευθυντικών οργάνων, όπως των μελών του διοικητικού συμβουλίου, συνήθως παρέχει και εξουσία άσκησης αποφασιστικής επιρροής στην εμπορική πολιτική μιας επιχείρησης….» 18 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εμπορική πολιτική της τράπεζας από το ΤΧΣ και ως εκ τούτου δυνατότητα άσκησης ελέγχου από το ΤΧΣ. iii) Σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου, το άρθρο 10 περίπτωση β) της παρ. 2 του ν.3864/2010 προβλέπει ότι: «… ο εκπρόσωπος του Ταμείου στο Διοικητικό Συμβούλιο έχει: … β) το δικαίωμα αρνησικυρίας στη λήψη οποιασδήποτε απόφασης του ΔΣ του πιστωτικού ιδρύματος: …ii) εφόσον η υπό συζήτηση απόφαση δύναται να θέσει σε κίνδυνο τα συμφέροντα των καταθετών ή να επηρεάσει σοβαρά τη ρευστότητα ή τη φερεγγυότητα ή των εν γένει συνετή και εύρυθμη λειτουργία του πιστωτικού ιδρύματος (όπως επιχειρηματική στρατηγική, διαχείριση στοιχείων ενεργητικού – παθητικού, κλπ.)». Προβλέπεται, επίσης, ότι το ΤΧΣ «εξετάζει κατά πόσον τα πιστωτικά ιδρύματα προς τα οποία έχει χορηγήσει κεφαλαιακή ενίσχυση και επί των οποίων εφαρμόζεται το άρθρο 7α, υλοποιούν τα σχέδια αναδιάρθρωσής τους, διασφαλίζοντας και την επιχειρησιακή τους αυτονομία»
- Ομοίως και στη Σύμβαση ΤΧΣ - ΕUROBANK84 προβλέπεται (βλ. […].
- Δεδομένης της ρητής νομοθετικής πρόβλεψης ότι ο εκπρόσωπος του ΤΧΣ στο ΔΣ θα ασκεί τα δικαιώματά του λαμβάνοντας υπόψη την επιχειρηματική αυτονομία του πιστωτικού ιδρύματος85 και πάντως μόνο εφόσον το ζήτημα περιλαμβάνεται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, θίγει τους καταθέτες ή/και διακυβεύει τη ρευστότητα, την φερεγγυότητα και την εν γένει συνετή λειτουργία του ιδρύματος86, φαίνεται ότι ο εκπρόσωπος του ΤΧΣ μπορεί καταρχήν να παρεμβαίνει σε περιορισμένο και μόνο βαθμό στα στρατηγικά εμπορικά ζητήματα της εταιρίας σε επίπεδο ΔΣ. Η ανωτέρω θέση ενισχύεται και από την αντίστοιχη πρόβλεψη στη Σύμβαση ΤΧΣ – ΕUROBANK, όπου προβλέπεται ότι η EUROBANK θα εξακολουθήσει να αποφασίζει ανεξάρτητα την εμπορική στρατηγική και πολιτική ([…])
- Στην ίδια κατεύθυνση, οι εκπρόσωποι του ΤΧΣ κατά την άσκηση των δικαιωμάτων τους, άρα περιλαμβανομένων και των δικαιωμάτων αρνησικυρίας του ΤΧΣ, θα πρέπει να σέβονται την επιχειρηματική αυτονομία της EUROBANK 88, ενώ η συμμετοχή του ΤΧΣ και των αντιπροσώπων του στα όργανα της EUROBANK, η οποία αποφασίζει 83 Σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 2 του ν. 3864/2010: «Το Ταμείο εξετάζει το κατά πόσον πιστωτικά ιδρύματα προς τα οποία έχει χορηγήσει κεφαλαιακή ενίσχυση [και επί των οποίων εφαρμόζεται το άρθρο 7α], υλοποιούν τα σχέδια αναδιάρθρωσής του, διασφαλίζοντας και την επιχειρησιακή τους αυτονομία.» 84 Βλ. την από 12.07.2013 Σύμβαση «Relationship Framework Agreement between the HFSF and EUROBANK ERGASIAS A.E.» (αρ. πρωτ. 6608/26.08.2013). 85 Βλ. άρθρο 10 παρ.2 (ε) του ν. 3864/2010 και άρθρο 2 παρ. 3 του ιδίου νόμου. 86 Βλ. Αποφάσεις ΕΑ 549/VI/2012, Πειραιώς/Αγροτική, κεφάλαιο Β.1.5, καθώς και 556/VI/2012, ALPHA/Εμπορική, κεφάλαιο B.1.5 (με σχετικές παραπομπές σε σχετική νομοθεσία και νομολογία). Βλ. επίσης ενδεικτικά Case No IV/M.697 - Lockheed Martin / Loral Corporation, σκ. 6-
- 87 […] 88 […]Το ίδιο προβλέπεται και νομοθετικά (στο άρθρο 10 παρ. 2 του ν.3864/2010). 19 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ανεξάρτητα, δεν μειώνει ή παρεμποδίζει την ευθύνη του διοικητικού συμβουλίου
- Παρά τους ανωτέρω περιορισμούς που υφίστανται σε σχέση με τα δικαιώματα αρνησικυρίας των εκπροσώπων του ΤΧΣ στο ΔΣ, το ΤΧΣ απολαμβάνει κατά τα ανωτέρω […], με αποτέλεσμα να αμβλύνονται ή/και να εξαλείφονται οι όποιοι ανωτέρω περιορισμοί ως προς το δικαίωμα καθοριστικής επίδρασης επί της EUROBANK.
- Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι η πλειοψηφική συμμετοχή του ΤΧΣ στο μετοχικό κεφάλαιο της EUROBANK αρκεί90 για την παροχή ελέγχου επί της Τράπεζας, ενόψει, κυρίως του γεγονότος ότι σύμφωνα με το ν.3864/2010 και τη Σύμβαση ΤΧΣ – ΕUROBANK ως πλειοψηφών μέτοχος το ΤΧΣ έχει πλήρη δικαιώματα ψήφου στη Γενική Συνέλευση (και επομένως και για τον ορισμό μελών διοικητικού συμβουλίου) και ορίζει τον Πρόεδρο του ΔΣ, καθώς και λόγω της […], όπως περιγράφεται αναλυτικά ανωτέρω.
- Εντούτοις, επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ.2 του ν.3959/11, μόνο η μόνιμη μεταβολή ελέγχου συνεπάγεται την ύπαρξη συγκέντρωσης. Επίσης, συγκέντρωση μπορεί να προκύπτει ακόμα και στις περιπτώσεις που οι συμφωνίες προβλέπουν ορισμένη καταληκτική ημερομηνία, αν το καλυπτόμενο χρονικό διάστημα είναι αρκετά μεγάλο, ώστε να οδηγεί σε μόνιμη μεταβολή του ελέγχου των συμμετεχουσών επιχειρήσεων
- Ωστόσο, απόκτηση ελέγχου που δεν ξεπερνά το ένα έτος δεν μπορεί να θεωρηθεί μόνιμη
- Εν προκειμένω, σύμφωνα τους ισχυρισμούς των μερών93 και με την τρίτη αναθεώρηση του Second Economic Adjustment Programme for Greece94, η Ελληνική Κυβέρνηση ανέλαβε την υποχρέωση να επιταχύνει την πώληση της EUROBANK και να διαθέσει σημαντικό πακέτο μετοχών της σε ιδιώτη επενδυτή μέχρι το τέλος Μαρτίου 2014, με ταυτόχρονη σύντμηση της προθεσμίας που θέτει ο ν.3864/201095, 89 […] 90 Δεδομένου αυτού δεν αξιολογούνται εν προκειμένου τα δικαιώματα του ΤΧΣ επί του Σχεδίου Αναδιάρθρωσης και του επιχειρησιακού σχεδίου. Για το συγκεκριμένο ζήτημα βλ. σχετικά απόφαση ΕΑ υπ’ αριθμ. 576/VII/2013 Εθνική/Probank. 91 Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, ο.π., παρ. 28 : «…. Συγκέντρωση μπορεί να προκύπτει ακόμα και στις περιπτώσεις που οι συμφωνίες προβλέπουν ορισμένη καταληκτική ημερομηνία, αν το καλυπτόμενο χρονικό διάστημα είναι αρκετά μεγάλο, ώστε να οδηγεί σε μόνιμη μεταβολή του ελέγχου των συμμετεχουσών επιχειρήσεων» [με παραπομπή σε σχετική νομολογία]. 92 Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, ο.π., σκ.
- 93 Απαντήσεις Eurobank με αρ.πρωτ. […]& 6608/26.08.13, απάντηση ΤΧΣ με αρ.πρωτ. […], σ.
- 94 Συμφωνήθηκε τον Ιούλιο 2013 ανάμεσα στην Ελληνική Κυβέρνηση και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 95 Σύμφωνα με το Supplemental MoU (παρ. 24, σ. 116) αναφέρεται ότι «We will undertake to place a substantial equity stake in Eurobank to a privately owned strategic international investor by endMarch
- To this end, we will contract consultants by end-August 2013, develop an evaluation metric for potential investors by mid-October 2013, and allow them to start the due diligence process no LATER THAN END-November
- We will also structure this placement with a view to incentivize participation of investors who want to obtain a majority stake in the future.». Βλ. σχετικά: 20 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ σύμφωνα με τον οποίο το ΤΧΣ είναι υποχρεωμένο να διαθέσει τις μετοχές που απέκτησε σε πιστωτικό ίδρυμα εντός διετίας από την συμμετοχή του στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου και μάλιστα σε επιχείρηση που δεν ελέγχεται άμεσα ή έμμεσα από το κράτος λαμβάνοντας υπόψη την τήρηση των όρων ανταγωνισμού στο χρηματοπιστωτικό τομέα
- Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τα ανωτέρω, αξιολογείται ότι δεν προκύπτει επί του παρόντος μόνιμη μεταβολή ελέγχου, λαμβάνοντας ως δεδομένο ότι θα υλοποιηθεί η ανωτέρω δέσμευση που έχει αναληφθεί εκ μέρους της Ελληνικής Κυβέρνησης και του ΤΧΣ.
- Επιπλέον, σημειώνεται ότι παρά την δυνατότητα παρέμβασής του στην εμπορική αυτονομία των τραπεζών για το χρονικό διάστημα που θα μετέχει ως πλειοψηφών μέτοχος στις τράπεζες, το ΤΧΣ προτίθεται να αναλάβει υποχρεώσεις ώστε να διασφαλιστεί η μη δυνατότητα συντονισμού μεταξύ των τραπεζών97, δηλαδή να εξασφαλιστεί και στην πράξη η εμπορική τους αυτονομία και ανεξαρτησία.
- Τέλος, τονίζεται ότι τα ανωτέρω ισχύουν με βάση την ισχύουσα δέσμευση της Ελληνικής Κυβέρνησης και του ΤΧΣ για τη διάθεση σημαντικού μέρους των μετοχών που απέκτησε το τελευταίο μέχρι τον Μάρτιο
- Η τυχόν μη υλοποίησης της ως άνω δέσμευσης, αλλά και οποιαδήποτε άλλη αλλαγή νομοθετική, συμβατική ή de facto επηρεάζουσα τη σχέση EUROBANK και ΤΧΣ ή/και το χρόνο υλοποίησης της ανωτέρω δέσμευσης θα πρέπει να αξιολογηθεί εκ νέου από την Επιτροπή Ανταγωνισμού. Β.1.
- Συμμετοχές της EUROBANK
- Σύμφωνα με την Γνωστοποιούσα98, οι άμεσες και έμμεσες συμμετοχές της EUROBANK και των θυγατρικών της σε άλλα πιστωτικά ιδρύματα στην Ελλάδα, με ποσοστό συμμετοχής ίσο ή μεγαλύτερο του 0,5% και με ημερομηνία αναφοράς 3.9.2013, αναφέρονται στον ακόλουθο πίνακα: http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/occasional_paper/2013/op159_en.htm 96 Άρθρο 8 του ν.3864/2010, σύμφωνα με το οποίο «Το Ταμείο αποφασίζει τον τρόπο και τη διαδικασία διάθεσης των μετοχών σε χρόνο που κρίνει σκόπιμο και … εάν εφαρμόζεται η παράγραφος 1 του άρθρου 7α, εντός διετίας από τη συμμετοχή του στην αύξηση των ιδίων κεφαλαίων του πιστωτικού ιδρύματος. … Η διάθεση των μετοχών εντός των χρονικών ορίων του πρώτου εδαφίου δεν μπορεί να φαίνεται σε οποιαδήποτε επιχείρηση η οποία ανήκει άμεσα ή έμμεσα στο κράτος, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία». Κατά την εκτίμηση αυτή, το ΤΧΣ δύναται να λάβει υπόψη και τις σχετικές αποφάσεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού που έχουν ληφθεί κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών και αφορούν τον τραπεζικό τομέα. Σε κάθε περίπτωση, η τήρηση των όρων ανταγωνισμού θα αποτελέσει αντικείμενο και της Επιτροπής Ανταγωνισμού. 97 Αρ.πρωτ. […], […]σ. 2 και σχετικό επισυναπτόμενο 98 Υπ’αρ. πρωτ. 6998/11.9.
- 21 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Άμεσα Πιστωτικά ιδρύματα Έμμεσα Αριθμός Μετοχών Αριθμός Μετοχών % Σύνολο % Αριθμός Μετοχών % Μη εισηγμένα ΝΕΟ ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΤΕ […] 100,00% […] 0,00% […] 100,00% NEA PROTON A.E. […] 100,00% […] 0,00% […] 100,00% Σε αναστολή […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] Εισηγμένα […] […] […] […]
- Οι άμεσες και έμμεσες συμμετοχές της EUROBANK και των θυγατρικών της σε επηρεαζόμενες αγορές (ποσοστό μεγαλύτερο του 10%), στην Ελλάδα, κατά την 30.6.2013 αναφέρονται αναλυτικά στο Παράρτημα 2 της υπ’ αριθμ. πρωτ. 8815/8.11.2013 Έκθεσης
- Β.1.
- Συνεργασίες EUROBANK
- Οι συνεργασίες της EUROBANK με άλλα πιστωτικά ιδρύματα που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα παρατίθενται στο Παράρτημα 3 της υπ’ αριθμ. πρωτ. 8815/8.11.2013 Έκθεσης. Β.1.
- Κύκλος Εργασιών
- Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, ο υπολογισθείς κατ’ άρθ. 10 του ν. 3959/2011 κύκλος εργασιών για τη χρήση 2012 του Ομίλου της EUROBANK ανήλθε, στην Ελλάδα, σε […] ευρώ, ενώ ο αντίστοιχος παγκόσμιος κύκλος εργασιών ανήλθε σε […] ευρώ. Β.
- ΝΕΑ PROTON ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε.
- Η Νέα Proton Τράπεζα Α.Ε., με τον διακριτικό τίτλο «PROTON BANK» (Έσλιν & Αμαλιάδος 20)100, συστάθηκε στις 9 Οκτωβρίου
- H NEA PROTON 99 Σύμφωνα με το κείμενο της υπ’αρ. πρωτ. 6053/30.07.2013 Γνωστοποίησης. 100 Έδρα της Τράπεζας είναι ο Δήμος Αθηναίων. 101 Με την υπ’αρ. 9250/2011 απόφαση του Υπουργού Οικονομικών (ΦΕΚ Β’ 2246/9.10.2011), κατόπιν εισήγησης της Τράπεζας της Ελλάδος, σε εφαρμογή του ν. 4021/2011 περί εξυγίανσης 22 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ λειτουργεί υπό το σήμα Proton, ενώ το ΤΧΣ αποτελεί τον μοναδικό μέτοχό της, αφού κατέβαλε ολοσχερώς το μετοχικό της κεφάλαιο
- Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με την Γνωστοποιούσα η ΝΕΑ PROTON δραστηριοποιείται, άμεσα ή μέσω θυγατρικών της, στις αγορές: της λιανικής τραπεζικής της επιχειρηματικής τραπεζικής των καρτών πληρωμών της χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing), των αμοιβαίων κεφαλαίων, της παροχής υπηρεσιών ασφαλιστικής διαμεσολάβησης των χρηματιστηριακών υπηρεσιών.
- Σύμφωνα με το Καταστατικό της103, σκοπός της εταιρείας είναι «η διασφάλιση της συνέχειας των κρίσιμων τραπεζικών εργασιών και υπηρεσιών πληρωμών του πιστωτικού ιδρύματος με την επωνυμία «PROTON ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» προκειμένου να διατηρηθεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα και να εξασφαλιστεί η προστασία των καταθετών και επενδυτών υπό την έννοια του ν. 3746/2009, η διαφύλαξη της αξίας της εισφερόμενης στην Τράπεζα περιουσίας και η ομαλή λειτουργία της προς μεγιστοποίηση της αξίας της μέχρι την εντός ευλόγου χρόνου πώληση των μετοχών της, σύμφωνα με το άρθρο 63ΣΤ του ν. 3601/
- Σύμφωνα με το έντυπο Γνωστοποίησης, η ΝΕΑ PROTON δραστηριοποιείται μόνο στην Ελλάδα, στον τομέα παροχής τραπεζικών υπηρεσιών, μέσω δικτύου […] καταστημάτων105 και […] Αυτόματων Ταμειολογιστικών Μηχανών (ΑΤΜ). πιστωτικών ιδρυμάτων (ΦΕΚ ΑΕ-ΕΠΕ 10749/9.10.2011). Με βάση το Νόμο αυτό, στη νεοϊδρυθείσα τράπεζα NEA PROTON μεταφέρθηκαν το σύνολο των καταθέσεων (ιδιωτών, τραπεζών και Δημοσίου) και το υγιές ενεργητικό (χαρτοφυλάκια δανείων και τίτλων) της PROTON. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της ΤτΕ της 10.10.2011, η άδεια της παλαιάς τράπεζας ανακλήθηκε και η τράπεζα τίθεται σε εκκαθάριση. Εκκαθαριστής ορίστηκε ο κ. Δημήτριος Δεληπέτρος. Από το προϊόν της εκκαθάρισης θα ικανοποιηθούν απαιτήσεις τρίτων κατά τη σειρά προτεραιότητας που ορίζει ο νόμος, με πρώτες τις απαιτήσεις του Σκέλους Εξυγίανσης του Ταμείου Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων (TEKE) και τελευταίες τις απαιτήσεις των μετόχων. 102 Υπ’ αρ. πρωτ. 6053/30.7.2013 Γνωστοποίηση και ΦΕΚ ΑΕ-ΕΠΕ 10749/9.10.
- 103 ΦΕΚ ΑΕ-ΕΠΕ 10749/9.10.
- Σύμφωνα με το άρθρο 4 του καταστατικού της, η διάρκεια της τράπεζας ορίζεται σε δυο έτη από την καταχώρηση στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο της απόφασης του Υπουργού Οικονομικών για τη σύσταση της. 104 Προς τον σκοπό αυτόν η Τράπεζα μπορεί να διενεργεί, για ίδιο λογαριασμό ή για λογαριασμό τρίτων, στην Ελλάδα και στην αλλοδαπή, είτε αυτοτελώς είτε σε συνεργασία, συμπεριλαμβανομένης της κοινοπραξίας, μετά τρίτων, του συνόλου, άνευ περιορισμού και ετέρας διακρίσεως, των (κυρίων και παρεπόμενων) εργασιών, δραστηριοτήτων, συναλλαγών και υπηρεσιών, που η εκάστοτε κείμενη (ημεδαπή, κοινοτική, αλλοδαπή) νομοθεσία επιτρέπει σε πιστωτικά ιδρύματα. 105 Στους νομούς […], […], […], […], […], […], […], […], […], […]και […]. 23 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Τέλος, σύμφωνα με στοιχεία της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών, κατά το 2012 ο Όμιλος απασχολούσε […] άτομα
- Β.2.
- Διοικητικό Συμβούλιο
- Σύμφωνα με την Γνωστοποιούσα, τα μέλη του Δ.Σ. της ΝΕΑ PROTON, κατά την ημερομηνία της μεταβίβασης, ορίσθηκαν με την από 10.7.2012 απόφαση του ΔΣ της τράπεζας, η δε εκλογή τους εγκρίθηκε με την από 19.7.2012 συνεδρίαση της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης της ΓΣ της τράπεζας. Η θητεία του ΔΣ, βάσει του Κωδικοποιημένου Καταστατικού της NEA PROTON (άρθρο 6), είναι διετής, «[η] οποία άρχιζε την 03.11.2011 και παρατείνεται μέχρι τη λήξη της προθεσμίας, εντός της οποίας πρέπει να συνέλθει η Τακτική Γενική Συνέλευση της εταιρικής χρήσης του έτους 2013»
- Β.2.
- Μετοχική Σύνθεση
- Το σύνολο (100%) του μετοχικού κεφαλαίου (κοινές, ονομαστικές, μετά ψήφου μετοχές) της ΝΕΑ PROTON την χρονική στιγμή της μεταβίβασης άνηκε στο ΤΧΣ (βλ. και ενότητα Α.2.)
- Β.2.
- Έλεγχος επί της NEA PROTON
- Σύμφωνα με όσα αναφέρονται ανωτέρω υπό A.2, την 09.10.2011 ιδρύθηκε η ΝΕΑ PROTON, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 63Ε του ν. 3601/
- Πιο συγκεκριμένα, τέθηκε σε ειδική εκκαθάριση η πρώην PROTON και ιδρύθηκε η ΝΕΑ PROTON ως μεταβατικό πιστωτικό ίδρυμα στο οποίο μεταβιβάστηκε μέρος των περιουσιακών στοιχείων και, ειδικότερα, το σύνολο των καταθέσεων και το υγιές ενεργητικό (χαρτοφυλάκιο δανείων και επενδύσεων) της πρώην PROTON
- Η ΝΕΑ PROTON συστάθηκε με τη μορφή ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας, κατόπιν της υπ’ αριθμ. 9250/2011 Απόφασης του Υπουργού Οικονομικών και έλαβε άδεια λειτουργίας από την ΤτΕ. Το μετοχικό της κεφάλαιο καλύφθηκε ολοσχερώς από το ΤΧΣ, το οποίο κατέστη και ο μοναδικός μέτοχος της νέας τράπεζας110,
- 106 http://www.hba.gr/ 107 Υπ’αρ.πρωτ. 6674/29.8.2013 απαντητική επιστολή της EUROBANK και ΦΕΚ ΑΕ-ΕΠΕ 785830.7.
- 108 Υπ’αρ.πρωτ. 6053/30.7.2013 Γνωστοποίηση της συγκέντρωσης. 109 Υπ’αρ. πρωτ. 6053/30.07.13 Γνωστοποίηση της συγκέντρωσης. 110 Ο.π. Βλ. επίσης ΤΧΣ, Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 01.01.2012 έως 31.12.2012, σελ. 16-17, σ. 6 (διαθέσιμη στην ιστοσελίδα του ΤΧΣ: http://www.hfsf.gr/files/hfsf_annual_report_2012_el.pdf ), όπου αναφέρεται ότι: «Την 09.10.2011, το ΤΧΣ κατέβαλε την πρώτη δόση ποσού (€220 εκ.) για το αρχικό μετοχικό κεφάλαιο της νέας PROTON. Την 03.02.2012, το ΤΧΣ κατέβαλε το ποσό των € 30 εκ. στη νέα PROTON για τη δεύτερη δόση της κατά €250 εκ. αρχικής αύξησης κεφαλαίου, η οποία αποφασίστηκε κατά τη χρήση
- Επιπλέον, η ΤτΕ και το ΔΣ του ΤΧΣ ενέκριναν το αναθεωρημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης της νέας PROTON για την περίοδο 2012-2016, το οποίο προέβλεπε επιπλέον κεφαλαιακή ενίσχυση κατά € 300 εκ. ούτως ώστε η τράπεζα να πληρεί τις κεφαλαιακές απαιτήσεις όπως 24 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Η από 15.09.13 Συμφωνία Αγοραπωλησίας που υπεγράφη μεταξύ της EUROBANK και του ΤΧΣ, συνήφθη ως αποτέλεσμα σχετικής διαγωνιστικής διαδικασίας, στην οποία έλαβε μέρος η EUROBANK, κατόπιν πρόσκλησης του ΤΧΣ, σύμφωνα με το 63Ε του ν. 3601/2007 και το ν.3864/
- Για την ως άνω συμφωνία χορηγήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 9 παρ. 3 του ν.3959/11 άδεια παρέκκλισης από την υποχρέωση αναστολής πραγματοποίησης της συγκέντρωσης112, στο πλαίσιο της οποίας η εξαγοράζουσα τράπεζα δεσμεύεται να ενημερώνει την ΕΑ για την πρόοδο των εργασιών πραγματοποίησης της συγκέντρωσης. Σύμφωνα με την έως τώρα ενημέρωση και σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται ανωτέρω υπό Α.2.5 και Β.1.5, στις 30.08.2013 ολοκληρώθηκε η μεταβίβαση των μετοχών της ΝΕΑ PROTON από το ΤΧΣ στη EUROBANK, με αποτέλεσμα η NEA PROTON να καταστεί θυγατρική εταιρία της εξαγοράζουσας τράπεζας κατά ποσοστό 100%
- Κατά συνέπεια, μετά την διενέργεια της διαγωνιστικής διαδικασίας κατά τα αναφερόμενα στο ανωτέρω κεφάλαιο Α.2, τον έλεγχο αποκτά η EUROBANK. B.2.
- Διερεύνηση ενδεχομένου εσωτερικής αναδιάρθρωσης
- Σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται υπό Β.1.
- για την EUROBANK και ανωτέρω για τη ΝΕΑ PROTON, προκύπτει ότι κατά τη χρονική περίοδο της υπό εξέταση συγκέντρωσης και τα δυο ανωτέρω τραπεζικά ιδρύματα βρίσκονται υπό τον έλεγχο του ΤΧΣ. Σε αυτό το πλαίσιο, διατυπώνεται ο ισχυρισμός της EUROBANK, σύμφωνα με τον οποίο με δεδομένο ότι το ΤΧΣ κατέχει ποσοστό […]% του μετοχικού κεφαλαίου της εξαγοράζουσας και το σύνολο του μετοχικού κεφαλαίου της εξαγοραζόμενης τράπεζας, η γνωστοποιούμενη συναλλαγή θα πρέπει να θεωρηθεί ότι αποτελεί εσωτερική αναδιάρθρωση, η οποία, εκ του λόγου αυτού, δεν εμπίπτει στους κανόνες περί έλεγχου συγκεντρώσεων και εφαρμόζεται το άρθρο 8 παρ. 2 του ν.3959/2011, ως ισχύει
- Υπενθυμίζεται ότι συγκέντρωση κατά την έννοια του δικαίου του ανταγωνισμού υφίσταται όταν επέρχεται μεταβολή στον ασκούμενο έλεγχο. Ως εκ τούτου μια ορίζονται από την ΤτΕ. Σε αυτά τα πλαίσια το ΤΧΣ προχώρησε στην πλήρη κάλυψη δύο επιπρόσθετων αυξήσεων κεφαλαίου της τράπεζας συνολικού ποσού €265 εκ. (€ 230 εκ. την 01.08.2012 και €35 εκ. την 31.12.2012)». Σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 63Ε του ν. 3601/2007, όπως ισχύει : «Το μεταβατικό πιστωτικό ίδρυμα τελεί υπό τον έλεγχο του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.3864/2010….». 111 Δεδομένου ότι το ΤΧΣ απόκτησε τον πλήρη έλεγχο της ΝΕΑ PROTON, ερευνητέο είναι το ζήτημα της υποχρέωσης γνωστοποίησης συγκέντρωσης εκ μέρους του ΤΧΣ, ενώπιον της ΕΑ. Δεδομένου ότι κατά τη χρονική στιγμή απόκτησης του ελέγχου της ΝΕΑ PROTON, ήτοι την 09.10.11, το ΤΧΣ δεν είχε τον έλεγχο σε άλλη επιχείρηση, δεν υπήρχε, σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 6 του ν.3959/2011, υποχρέωση γνωστοποίησης της πράξης απόκτησης ελέγχου επί της ΝΕΑ PROTON. 112 Απόφαση ΕΑ 569/VII/2013, της 17.07.13 113 […] 114 Αρ. πρωτ. 6608/26.08.13, σ. 2 25 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εσωτερική αναδιάρθρωση εντός ενός ομίλου επιχειρήσεων δεν συνιστά συγκέντρωση, εκτός εάν η πράξη οδηγεί σε μεταβολή της ποιότητας του ελέγχου σε μια από τις επιχειρήσεις, με αποτέλεσμα να μην έχει καθαρά εσωτερικό χαρακτήρα
- Η υπό εξέταση πράξη, δεδομένου ότι όπως αναφέρεται ανωτέρω υπό Β.1.4., το ΤΧΣ έχει αποκτήσει μόνο προσωρινό έλεγχο επί της EUROBANK δεν συνιστά εσωτερική αναδιάρθρωση. Β.2.
- Συμμετοχές NEA PROTON
- Σύμφωνα με το κείμενο της Γνωστοποίησης και την απαντητική επιστολή της Γνωστοποιούσας116, η NEA PROTON, από την σύσταση της (στις 9.10.2011) μέχρι την 15.7.2013, δεν ήλεγχε οποιαδήποτε άλλη επιχείρηση και δεν είχε προβεί σε καμία εξαγορά επιχειρήσεων με δραστηριότητα στις αγορές της λιανικής τραπεζικής, της επιχειρηματικής τραπεζικής, των καρτών πληρωμών, της επενδυτικής τραπεζικής, των χρηματιστηριακών συναλλαγών, της διαχείρισης χαρτοφυλακίου και αμοιβαίων κεφαλαίων, της χρηματοδοτικής μίσθωσης, της πρακτόρευσης επιχειρηματικών απαιτήσεων, των ασφαλιστικών υπηρεσιών και της ασφαλιστικής διαμεσολάβησης και/η των κτηματομεσιτικών αγορών. Η NEA PROTON διατηρεί, σήμερα, μειοψηφική, χωρίς δικαίωμα ελέγχου συμμετοχή στην εταιρία με την επωνυμία «Ωμέγα Μεσίτες Ασφαλίσεων & Αντασφαλίσεων Α.Ε.» (με αντικείμενο εργασιών τη μεσιτεία/πρακτόρευση ασφαλειών), κατέχοντας το […]% του μετοχικού της κεφαλαίου. Β.2.
- Συνεργασίες NEA PROTON
- Οι συνεργασίες της ΝΕΑ PROTON με άλλα πιστωτικά ιδρύματα που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα παρατίθενται στο Παράρτημα 3 της υπ’ αριθμ. πρωτ. 8815/8.11.2013 Έκθεσης. Επίσης, σύμφωνα με την απάντηση της Γνωστοποιούσας117, η ΝΕΑ PROTON έχει συνάψει συμφωνία συνεργασίας με την εταιρία «METLIFE ALICO AEAZ», για την παροχή υπηρεσιών ασφαλιστικής διαμεσολάβησης και για την οποία δεν έχει προς το παρόν αποφασιστεί εκ μέρους της Γνωστοποιούσας η συνέχιση της. Β.2.
- Κύκλοι εργασιών
- Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της γνωστοποιούσας, ο παραγόμενος κατά το 2012 κύκλος εργασιών κατ’ άρθ. 10 του ν. 3959/2011 των μεταβιβασθέντων στοιχείων 115 Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση της Επιτροπής για θέματα δικαιοδοσίας βάσει του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ των επιχειρήσεων (2008/C 95/01) , παρ. 51 με παραπομπή σε παραδείγματα εσωτερικής αναδιάρθρωσης (αυξήσεις συμμετοχής που δεν συνοδεύονται από μεταβολές του ελέγχου ή πράξεις αναδιάρθρωσης, όπως η συγχώνευση μιας εταιρείας εισηγμένης σε δύο χρηματιστήρια, σε ενιαία νομική οντότητα ή η συγχώνευση θυγατρικών). 116 Υπ’ αρ. πρωτ. 6053/30.7.2013 Γνωστοποίηση της συγκέντρωσης. 117 Υπ’ αρ. πρωτ. 6053/30.7.2013 Γνωστοποίηση συγκέντρωσης και 6608/26.8.2013 απαντητική επιστολή. 26 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ της ΝΕΑ PROTON ανήλθε σε […] ευρώ. Υπενθυμίζεται ότι, εν προκειμένω, ο παγκόσμιος κύκλος εργασιών ταυτίζεται με τον εθνικό, δεδομένου ότι η ΝΕΑ PROTON δεν δραστηριοποιείται στο εξωτερικό. Γ. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Γ.
- ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟ ΚΡΙΣΗ ΠΡΑΞΗΣ
- Κατά το άρθρο 5
(2)του ν. 3959/2011, συγκέντρωση επιχειρήσεων πραγματοποιείται όταν προκύπτει μόνιμη μεταβολή του ελέγχου, μεταξύ άλλων, στην περίπτωση κατά την οποία ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ελέγχουν ήδη τουλάχιστον μία επιχείρηση, ή μία ή περισσότερες επιχειρήσεις, αποκτούν άμεσα ή έμμεσα τον έλεγχο του συνόλου ή τμημάτων μιας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων, με την αγορά τίτλων ή στοιχείων του ενεργητικού, με σύμβαση ή με άλλο τρόπο.
- Συνεπώς, η απόκτηση από την EUROBANK του συνόλου των μετοχών της NEA PROTON, συνιστά συγκέντρωση κατά την έννοια της παρ. 2 του άρθρου 5 του ν. 3959/2011, καθώς συνεπάγεται μεταβίβαση του ελέγχου επί της NEA PROTON από το ΤΧΣ προς την EUROBANK. Γ.
- ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΕΑ
- Η υπό εξέταση συγκέντρωση υπόκειται σε προηγούμενη γνωστοποίηση, δεδομένου ότι, σύμφωνα με τους γνωστοποιηθέντες κύκλους εργασιών των συμμετεχουσών επιχειρήσεων, όπως αυτοί αναλύονται ανωτέρω στο κεφάλαιο Β και παρατίθενται συνοπτικά στον παρακάτω πίνακα118, πληρούνται τα κριτήρια του άρθρου 6 παρ.1 του ν. 3959/2011, όπως ισχύει
- Ειδικότερα, η εθνική διάσταση της εξεταζόμενης συγκέντρωσης προκύπτει σύμφωνα με το νόμο από τον προσδιορισμό του κύκλου εργασιών120 όλων των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων
- 118 Σχετικά με το ύψος του κύκλου εργασιών των EUROBANK και ΝΕΑ PROTON, βλ. ανωτέρω Κεφ. Β΄. 119 Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 6 παρ. 1 «Κάθε συγκέντρωση επιχειρήσεων πρέπει να γνωστοποιείται στην Επιτροπή Ανταγωνισμού μέσα σε τριάντα ημέρες από τη σύναψη συμφωνίας ή τη δημοσίευση προσφοράς ή ανταλλαγής ή την ανάληψη υποχρέωσης για την απόκτηση συμμετοχής, που εξασφαλίζει τον έλεγχο της επιχείρησης όταν ο συνολικός κύκλος εργασιών όλων των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στη συγκέντρωση κατά το άρθρο 10 ανέρχεται, στην παγκόσμια αγορά τουλάχιστον σε εκατόν πενήντα εκατομμύρια (150.000.000) ευρώ και δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, η καθεμία χωριστά, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των δεκαπέντε εκατομμυρίων (15.000.000) ευρώ στην ελληνική αγορά». 120 Ο κύκλος εργασιών του εξαγοράζοντος ή των μερών που συμμετέχουν στη συγκέντρωση προκύπτει από το άθροισμα των κύκλων εργασιών των επιχειρήσεων που ορίζει το άρθρο 10 παρ. 4 ν. 3959/2011, όπως ισχύει, κατά τα οριζόμενα και στην παράγραφο 1 του άρθρου αυτού. Όταν η συγκέντρωση πραγματοποιείται με την απόκτηση τμημάτων μιας ή περισσότερων επιχειρήσεων, ασχέτως αν τα 27 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Κύκλος Εργασιών 2012* (σε εκ €) Όμιλος/Τράπεζα Εθνικός κ.ε. Παγκόσμιος κ.ε. Eurobank […] […] Νέα Proton […] […] * Ως έχει υπολογιστεί βάσει του άρθρου 10 του ν.3959/
- Περαιτέρω ισχύει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 2 εδ. γ΄ του Κανονισμού (ΕΚ) 139/2004122, μία συγκέντρωση έχει κοινοτική διάσταση όταν: α) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν παγκοσμίως όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπερβαίνει τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ και β) δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, κάθε μία χωριστά, εντός της Κοινότητας, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 250 εκατομμυρίων ευρώ, εκτός εάν κάθε μία από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιεί άνω των δύο τρίτων του συνολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών της σε ένα και το αυτό κράτος μέλος
- Εν προκειμένω ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν παγκοσμίως όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις δεν υπερβαίνει τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ, επομένως η εξεταζόμενη συναλλαγή δεν έχει κοινοτική διάσταση με βάση τα ανωτέρω κατώτατα όρια κύκλου εργασιών.
- Εντούτοις μία συγκέντρωση που δεν υπερβαίνει τα ως άνω κατώτατα όρια έχει κοινοτική διάσταση, εφόσον: α) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν παγκοσμίως όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπερβαίνει τα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ, β) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις σε κάθε ένα από τρία τουλάχιστον κράτη µέλη, υπερβαίνει τα 100 εκατομμύρια ευρώ, γ) σε κάθε ένα από τα τρία τουλάχιστον κράτη µέλη που λαμβάνονται υπόψη για τους σκοπούς του στοιχείου β), δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν κάθε µία χωριστά συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 25 τμήματα αυτά έχουν ή όχι νομική προσωπικότητα, λαμβάνονται υπόψη, όσον αφορά το μεταβιβάζοντα, μόνο ο κύκλος εργασιών που αντιστοιχεί στο μεταβιβαζόμενο μέρος, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παράγραφο 2 του ανωτέρω άρθρου. Ειδικές διατάξεις σχετικά με τα πιστωτικά ιδρύματα, τις ασφαλιστικές εταιρίες, τους λοιπούς χρηματοοικονομικούς οργανισμούς και τις κοινές επιχειρήσεις περιέχονται στο άρθρο 10 παράγραφοι 3, 4 και
- 121 Για τον ορισμό της συμμετέχουσας επιχείρησης βλέπε άρθρα 5, 6 και 10 ν. 3959/2011, όπως ισχύει, καθώς και σχετική νομολογία της Επιτροπής Ανταγωνισμού (www.epant.gr) και επικουρικά τη σχετική Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. 122 Του Συμβουλίου, της 20.01.2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων («Κοινοτικός κανονισμός συγκεντρώσεων»), ΕΕ L 024 της 29/01/2004, σελ. 0001 -
- 123 Κανονισμός Συγκεντρώσεων 139/2004 του Συμβουλίου της 20 ης Ιανουαρίου 2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων, βλ. αρ. 1 παρ.
- 28 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εκατομμυρίων ευρώ και δ) δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, κάθε µία χωριστά, εντός της Κοινότητας συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ, εκτός εάν κάθε μία από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιεί άνω των δύο τρίτων του συνολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών της σε ένα και το αυτό κράτος μέλος
- Εν προκειμένω, ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν παγκοσμίως όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπερβαίνει τα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Εντούτοις, η ΝΕΑ PROTON πραγματοποιεί το σύνολο του κύκλου εργασιών της στην Ελλάδα. Κατά συνέπεια, δεν πληρούται το υπό (γ) κριτήριο και παρέλκει η εξέταση των υπολοίπων κριτηρίων. Εξάλλου, και η EUROBANK και η ΝΕΑ PROTON πραγματοποιούν άνω των δύο τρίτων του ολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών τους στην Ελλάδα και συνεπώς πληρούται και η κατά τα ανωτέρω αρνητική προϋπόθεση του άρθρου 1 παρ. 3 εδάφ. δ΄ του Κανονισμού (ΕΚ) 139/
- Κατά συνέπεια, με βάση τα υφιστάμενα στοιχεία, η παρούσα γνωστοποίηση υποβάλλεται αρμοδίως ενώπιον της ΕΑ Γ.
- ΕΜΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΗΚΟΥΣΑ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ
- Η υπό εξέταση συγκέντρωση γνωστοποιήθηκε εμπροθέσμως κατά τις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 6 του ν. 3959/
- Συγκεκριμένα, η EUROBANK125 γνωστοποίησε στην ΕΑ την 30.07.2013 (αρ. πρωτ. 6053)126 την από 15.07.2013 Σύμβαση Πώλησης Μετοχών μεταξύ του ΕΤΧΣ και της EUROBANK, με την τελευταία να καταθέτει το προβλεπόμενο στο άρθρο 45 παρ. 1 του ν. 3959/2011 παράβολο των 1.100 ευρώ
- Της γνωστοποιήσεως είχε προηγηθεί, στις 19/7/2013, αίτημα παρέκκλισης κατ’ άρθρο 9 παρ. 3 του ν.3959/
- Σε συνέχεια της γνωστοποίησης, η EUROBANK απέστειλε στις 02.08.2013 αντίτυπο του φύλλου της ημερήσιας οικονομικής εφημερίδας πανελλαδικής κυκλοφορίας «Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ» της 02.08.2013129, στο οποίο δημοσιεύθηκε η υπό κρίση πράξη κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 6 παρ. 6 ν. 3959/2012 και την Απόφαση ΕΑ με αριθ. 305/V/2006 σχετικά με τον καθορισμό του ειδικότερου περιεχομένου της δημοσίευσης των συγκεντρώσεων που 124 Ό.π. βλ. αρ. 1 παρ.
- 125 Μέσω των πληρεξούσιων δικηγόρων Π. Μπερνίτσα και Ε. Νισυρίου. 126 Είχε προηγηθεί η υπ’αρ.πρωτ. 5801/19.7.2013 αίτηση παρέκκλισης της EUROBANK, κατ’ άρθρο 9 παράγραφος 3, ν. 3959/2011, συνοδευόμενη από το διπλότυπο είσπραξης (Σειρά Η 2487382, α/α 17228, 19/7/2013). 127 Σειρά Η4286874, α/α 17664/24.07.2013, ΔΟΥ Δ ΑΘΗΝΩΝ. 128 Βλ. κεφάλαιο Α.2.
- 129 Αρ. φύλλου 25.
- 29 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ υπόκεινται σε προληπτικό έλεγχο. Το κείμενο της ως άνω δημοσίευσης αναρτήθηκε στο διαδικτυακό τόπο της ΕΑ στις 04.07.2013, κατ’ άρθρο 6 παρ. 6 εδ. β΄ του ν. 3959/
- Μετά την εξέταση του υποβληθέντος φακέλου, η Υπηρεσία έκρινε ότι υπήρχαν ελλείψεις και ασάφειες στη συμπλήρωση του εντύπου γνωστοποίησης και στα προσκομισθέντα στοιχεία, απέστειλε επιστολή και προς τη γνωστοποιούσα, αλλά και προς τον ελέγχοντα μέτοχό της ΤΧΣ, ζητώντας πρόσθετα και διευκρινιστικά στοιχεία, προκειμένου να συμπληρωθεί προσηκόντως ο φάκελος της γνωστοποίησης. Ειδικότερα:
- Με την υπ’ αριθμ. πρωτ. 6317/08.08.2013 επιστολή η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού (εφεξής και «ΓΔΑ») ζήτησε πρόσθετα και διευκρινιστικά στοιχεία από τη EUROBANK, προκειμένου να συμπληρωθεί προσηκόντως ο φάκελος της γνωστοποίησης. Με την ίδια ως άνω επιστολή η EUROBANK ενημερώθηκε ότι η ΓΔΑ έστειλε επιστολή παροχής στοιχείων και προς το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας131 σχετικά με τη συμμετοχή του στο μετοχικό κεφάλαιο και τη διοίκηση τόσο της EUROBANK και της NEA PROTON αλλά και άλλων πιστωτικών ιδρυμάτων, καθώς με βάση την πραγματοποιηθείσα από τη ΓΔΑ έρευνα, προέκυπτε ότι το ΤΧΣ είναι ελέγχων μέτοχος της EUROBANK. Στην επιστολή σημειώνεται επίσης ότι η γνωστοποίηση θα θεωρηθεί προσήκουσα132 μόνο εφόσον παρασχεθούν τα αιτούμενα στοιχεία και πληροφορίες τόσο από τη EUROBANK, όσο και από το ΤΧΣ.
- H EUROBANK αιτήθηκε133 και έλαβε134 παρατάσεις της προθεσμίας παροχής των στοιχείων, και τελικώς απάντησε πλήρως με τις υπ’ αρ. πρωτ. 6608/26.8.2013 και 6674/29.8.2013 επιστολές
- Κατόπιν, η ΓΔΑ ζήτησε και η EUROBANK προσκόμισε136 πρόσθετα διευκρινιστικά και συμπληρωματικά στοιχεία εκ των οποίων τα τελευταία ελήφθησαν την 18.09.
- Στη συνέχεια η ΓΔΑ, με την υπ’ αρ. πρωτ. οικ. 7314/20.09.2013 επιστολή της ενημέρωσε την EUROBANK ότι προσκομίσθηκαν από πλευράς της όλα τα αιτούμενα στοιχεία 130 Το κείμενο της ως άνω δημοσίευσης αναρτήθηκε στο διαδικτυακό τόπο της ΕΑ στις 5.8.2013, κατ’ άρθρο 6 παρ. 6 εδ. β΄ του ν. 3959/2011, βλ. http://www.epant.gr/news_details.php?Lang=gr&id=306&nid=
- 131 Η υπ’ αρ. πρωτ. 6316/8.8.2013 επιστολή παροχής στοιχείων. 132 Κατά την έννοια της πάρ. 11 του άρ. 8 ν. 3959/
- 133 Οι παρατάσεις ζητήθηκαν με τις υπ’αρ. πρωτ. 6375/13.8.2013 και 6561/22.8.2013 επιστολές από τη EUROBANK. 134 Οι παρατάσεις δόθηκαν με τις υπ’αρ. πρωτ. 6375/13.8.2013 και 6561/23.8.2013 επιστολές της ΓΔΑ. 135 Στις 28.8.2013 η ΓΔΑ απέστειλε επιστολή στην EUROBANK στην οποία ανέφερε ότι σε συνέχεια της 6608/26.8.2013 επιστολής εκκρεμούσε η συμπλήρωση και αποστολή απαντήσεων σε ορισμένα ερωτήματα της υπ’αρ. πρωτ. 6317/8.8.2013 επιστολής παροχής στοιχείων. 136 Βλ. επιστολή ΓΔΑ αρ. πρωτ. 6708/30.8.2013 στην οποία η EUROBANK απάντησε με την αρ. πρωτ. 6998/11.09.2013 επιστολή της και επιστολή ΓΔΑ αρ. πρωτ. 7041/13.9.2013 στην οποία η EUROBANK απάντησε με την αρ. πρωτ. 7228/18.9.2013 επιστολή της. 30 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ χωρίς ωστόσο να έχει ολοκληρωθεί η συλλογή των στοιχείων από το ΤΧΣ, και ως, εκ τούτου, επισημάνθηκε ότι η γνωστοποίηση θα θεωρηθεί προσήκουσα137 μόνο εφόσον παρασχεθούν και τα αιτούμενα από το Ταμείο στοιχεία.
- Ειδικότερα αναφορικά με τις επιστολές που απεστάλησαν στο ΤΧΣ σημειώνονται τα ακόλουθα:
- Mε την υπ’ αριθμ. πρωτ. 6316/08.08.2013 επιστολή η ΓΔΑ ζήτησε πρόσθετα και διευκρινιστικά στοιχεία από το ΤΧΣ με στόχο τη συμπλήρωση της υπό εξέταση γνωστοποίησης και προκειμένου να καταστεί δυνατή η αξιολόγησή της και να προχωρήσει η εξέτασή της. Το ΤΧΣ απάντησε με την υπ’ αρ. πρωτ. 6669/29.8.2013 επιστολή του. Ωστόσο η ΓΔΑ, με το υπ’ αρ. πρωτ. οικ. 6732/2.9.2013 ερωτηματολόγιο της, ζήτησε από το Ταμείο να επανέλθει στην απάντηση συγκεκριμένων ερωτημάτων τα οποία δεν είχαν απαντηθεί πλήρως και σαφώς. Επισημαίνεται ότι στην επιστολή αυτή η ΓΔΑ ενημέρωσε το ΤΧΣ ότι ο φάκελος της υπό εξέταση συγκέντρωσης δε μπορεί να θεωρηθεί πλήρης έως ότου η Υπηρεσία συλλέξει όλες τις αιτούμενες πληροφορίες και ότι οι σχετικές προθεσμίες αναστέλλονται, μέχρι την ημερομηνία παροχής των πλήρων και ακριβών πληροφοριών που ζητήθηκαν από το ΤΧΣ. Επί της ανωτέρω επιστολής, το Ταμείο απάντησε με τα υπ’ αρ. πρωτ. 7263 και 7264/19.09.2013 έγγραφά του, στα οποία επίσης διαπιστώθηκαν ελλείψεις, τις οποίες η ΓΔΑ κοινοποίησε με την υπ’ αρ. πρωτ. 7331/23.09.2013 επιστολή της, επισημαίνοντας εκ νέου την αναστολή των προθεσμιών μέχρι την παροχή των αιτούμενων πληροφοριών.
- Το ΤΧΣ απάντησε στην ως άνω από 23.09.2013 επιστολή της ΓΔΑ με σειρά επιστολών138 του, εκ των οποίων η τελευταία ελήφθη στις 25.10.
- Προ της υποβολής της τελευταίας αυτής επιστολής το ΤΧΣ, με την υπ’αριθμ. 7594/30.09.2013 επιστολή του, ζήτησε εκ νέου παράταση για την υποβολή ορισμένων εκ των αιτούμενων με την ως άνω από 23.09.2013 επιστολή της ΓΔΑ, η οποία ΓΔΑ στη σχετική υπ’ αριθμ. πρωτ. 7624/01.10.2013 απαντητική επιστολή της επεσήμανε εκ νέου ότι οι σχετικές προθεσμίες που προβλέπονται στο άρθρο 8 παρ. 5 και 6 αναστέλλονται, κατ’ άρ. 8 παρ. 12 του ν. 3959/2011, μέχρι την ημερομηνία παροχής των πλήρων και ακριβών πληροφοριών που ζητήθηκαν. Ενόψει όλων των ανωτέρω και δεδομένου ότι τα τελευταία στοιχεία προσκομίστηκαν από το ΤΧΣ την 25.10.2013, η ημερομηνία αυτή θεωρείται ημερομηνία προσήκουσας γνωστοποίησης. Επισημαίνεται ότι η EUROBANK κατέθεσε την υπ’αριθμ. πρωτ. 7547/30.09.2013 επιστολή με την οποία, αναφερόμενη στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων των παραγράφων 11 και 12 του άρθρου 8 του Ν. 3959/2011, δηλώνει ότι αφορά στην παροχή στοιχείων μόνο από τις συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις, και συνεπώς οι διατάξεις αυτές δεν εφαρμόζονται σε σχέση με την παροχή στοιχείων από άλλες επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως της σχέσης αυτών με τις συμμετέχουσες 137 138 Κατά την έννοια των πάρ. 11 και 12 του άρ. 8 ν. 3959/
- Πρόκειται για τις επιστολές του ΤΧΣ υπ’αριθμ. πρωτ. (ΕΑ) […], […], […] και […]. 31 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ επιχειρήσεις
- Ενόψει των ανωτέρω ζήτησε να προχωρήσει η εξέταση της γνωστοποιούμενης συγκέντρωσης με δεδομένο ότι η Τράπεζα έχει πλήρως συνεργασθεί και προσκομίσει όλα τα στοιχεία που της ζητήθηκαν από τη ΓΔΑ και ουδεμία ευθύνη φέρει σε σχέση με την υποβολή από το Ταμείο των στοιχείων που έχουν ζητηθεί από αυτό.
- Το ανωτέρω επιχείρημα δεν φαίνεται να μπορεί να γίνει δεκτό δεδομένου ότι ο προσδιορισμός της συμμετέχουσας επιχείρησης γίνεται κυρίως με γνώμονα την έννοια της απόκτησης ελέγχου
- Εν προκειμένω το ΤΧΣ αποτελεί τον ελέγχοντα μέτοχο της EUROBANK141, η συλλογή δε των εν λόγω στοιχείων απέβλεπε ακριβώς στη διασάφηση της σχέσης μεταξύ ΤΧΣ και EUROBANK και στην ιδιότητα του ΤΧΣ ως ελέγχοντος μετόχου αυτής.
- Σε κάθε περίπτωση η ΓΔΑ θα μπορούσε να μην έχει απευθυνθεί απευθείας στο ΤΧΣ για την παροχή των ως άνω απαραίτητων για την πληρότητα της γνωστοποίησης στοιχείων αλλά να τα έχει αιτηθεί άμεσα από τη EUROBANK. Εντούτοις προκρίθηκε εν προκειμένω η απευθείας υποβολή ερωτημάτων στο ΤΧΣ με παράλληλη σχετική ενημέρωση της EUROBANK, για λόγους επιτάχυνσης της διαδικασίας και προστασίας του επιχειρηματικού απορρήτου, ενόψει της παροχής μεταξύ άλλων στοιχείων τα οποία συνιστούσαν επιχειρηματικά απόρρητα τρίτων ανταγωνιστριών της EUROBANK πιστωτικών ιδρυμάτων στο μετοχικό κεφάλαιο των οποίων συμμετέχει το ΤΧΣ. Εν προκειμένω, το ΤΧΣ και EUROBANK είχαν επανειλημμένα ενημερωθεί ότι οι σχετικές προθεσμίες που προβλέπονται στο άρθρο 8 παρ. 5 και 6 αναστέλλονται, κατ’ άρ. 8 παρ. 12 του ν. 3959/2011, μέχρι την ημερομηνία παροχής των πλήρων και ακριβών πληροφοριών που ζητήθηκαν. Γ.4 ΤΗΡΗΣΗ ΠΡΟΘΕΣΜΙΩΝ ΤΟΥ Ν. 3959/2011
- Για τις συγκεντρώσεις που δεν προκαλούν σοβαρές αμφιβολίες ως προς το συμβατό τους με τη λειτουργία του ανταγωνισμού, η προθεσμία εντός της οποίας η Επιτροπή Ανταγωνισμού πρέπει να εκδώσει τη σχετική απόφασή της είναι ένας 139 Συγκεκριμένα η EUROBANK αναφέρει ότι « […] από τη διατύπωση των παραγράφων 11 και 12 του άρθρου 8 του Ν.3959/2011, φαίνεται ότι οι προθεσμίες για τη λήψη απόφασης επί συγκέντρωσης επιχειρήσεων δύναται να παραταθούν ή/και, κατ΄ εξαίρεση, να ανασταλούν σε περίπτωση που εκκρεμεί η παροχή στοιχείων από τις επιχειρήσεις που συμμετέχουν στη συγκέντρωση. Σύμφωνα με την Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής “για θέματα δικαιοδοσίας βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων”, ως συμμετέχουσες επιχειρήσεις θεωρούνται οι επιχειρήσεις που μετέχουν σε μια συγκέντρωση (παράγραφος 129). Στην περίπτωση απόκτησης αποκλειστικού ελέγχου, συμμετέχουσες επιχειρήσεις είναι η αποκτώσα επιχείρηση και η επιχείρηση-στόχος (παράγραφος 134)». 140 Κωδικοποιημένη ανακοίνωση της Επιτροπής για θέματα δικαιοδοσίας βάσει του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ των επιχειρήσεων (2008/C 95/01) βλ παρ.
- 141 Βλ. και κεφάλαιο Β επί της υπαγωγής του ΤΧΣ στην έννοια της επιχείρησης. 32 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
(1)μήνας από τη γνωστοποίηση. Ως χρονικό σημείο έναρξης της ανωτέρω προθεσμίας, θεωρείται η ημερομηνία της προσήκουσας γνωστοποίησης. 85. Στην υπό εξέταση συγκέντρωση, η απάντηση του ΤΧΣ, με την οποία συμπληρώθηκε προσηκόντως ο φάκελος της γνωστοποίησης λήφθηκε την 25.10.2013142. Άρα, η προθεσμία εντός της οποίας η ΕΑ πρέπει να εκδώσει την απόφασή της για την υπό εξέταση συγκέντρωση εκπνέει στις 25.11.2013, ημέρα Δευτέρα. Γ.5. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΠΟ ΑΛΛΕΣ ΠΗΓΕΣ 86. Η υπηρεσίες της ΕΑ, με επιστολές τους στις ανταγωνίστριες επιχειρήσεις Πειραιώς, Εθνική, Alpha, Αττικής, HSBC, Πανελλήνια και Citibank, ζήτησε την παροχή στοιχείων για να συμπληρωθεί ο φάκελος της υπόθεσης και να καταστεί δυνατή η αξιολόγηση της γνωστοποιηθείσας πράξης ως προς τα αποτελέσματά της στις επιμέρους αγορές που αφορά. 87. Η υπηρεσίες της ΕΑ απέστειλαν επίσης επιστολή για παροχή στοιχείων στην Ένωση Ελληνικών Εταιρειών Χρηματοδοτικής Μίσθωσης (Leasing) και στις εταιρίες ATE Leasing και Crédit Agricole Leasing Hellas για συγκέντρωση στοιχείων για τα σύνολα των υπό εξέταση σχετικών αγορών και διασταύρωση των γνωστοποιηθέντων από τις συμμετέχουσες εταιρείες στοιχείων. Δ. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΡΙΖΟΝΤΙΩΝ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ 88. «Οριζόντιες συγκεντρώσεις» είναι οι συγκεντρώσεις στις οποίες συμμετέχουν επιχειρήσεις που αποτελούν πραγματικούς ή δυνητικούς ανταγωνιστές στην ίδια σχετική αγορά. Δύο είναι οι βασικοί τρόποι με τους οποίους οι οριζόντιες συγκεντρώσεις ενδέχεται να εμποδίσουν σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, ιδίως με τη δημιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης: α) καταργώντας σημαντικές ανταγωνιστικές πιέσεις σε μία ή περισσότερες επιχειρήσεις, οι οποίες ως εκ τούτου θα έχουν αυξημένη ισχύ στην αγορά, χωρίς να καταφύγουν σε συντονισμό της συμπεριφοράς τους (επιπτώσεις μη συντονισμένης συμπεριφοράς), β) μεταβάλλοντας τη φύση του ανταγωνισμού ούτως ώστε επιχειρήσεις που προηγουμένως δεν συντόνιζαν τη συμπεριφορά τους, τώρα είναι πολύ πιθανότερο να συντονίζουν και να αυξάνουν τις τιμές ή με άλλο τρόπο να βλάπτουν τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό. μια συγκέντρωση μπορεί επίσης να καταστήσει το συντονισμό ευκολότερο, σταθερότερο ή αποτελεσματικότερο για τις επιχειρήσεις που συντόνιζαν τη συμπεριφορά τους και πριν από τη συγκέντρωση (επιπτώσεις συντονισμένης συμπεριφοράς). 142 Είχε προηγηθεί η τελική απάντηση της EUROBANK την 18.9.2013 (αρ.πρωτ. 7228). 33 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Δ.1. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΜΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 89. Κατά την εκτίμηση των εν λόγω επιπτώσεων, η Επιτροπή Ανταγωνισμού λαμβάνει υπόψη της τους ακόλουθους κυρίως παράγοντες:
- i)τα υψηλά μερίδια αγοράς,
- ii)τα επίπεδα συγκέντρωσης (δείκτης ΗΗΙ), iii) τη διαφοροποίηση των προϊόντων και το βαθμό υποκατάστασης,
- iv)τις εναλλακτικές επιλογές εφοδιασμού,
- v)τη δυνατότητα αποκλεισμού ανταγωνιστών,
- vi)την αντισταθμιστική ισχύ των αγοραστών και vii) το δυνητικό ανταγωνισμό και τα εμπόδια εισόδου143. Δ.2. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 90. Συγκεντρώσεις σε αγορές με υψηλό βαθμό συγκέντρωσης μπορεί να οδηγήσουν στη δημιουργία ή την ενίσχυση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης, και ως εκ τούτου στην παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού, καθώς αυξάνουν την πιθανότητα συντονισμού μεταξύ των δραστηριοποιούμενων επιχειρήσεων αναφορικά με τις τιμές, την παραγωγή, τους πελάτες ή τις πωλήσεις, χωρίς προς τούτο να απαιτείται να προσφύγουν σε συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική με την έννοια των άρθρων 1 ν. 3959/2011 και 101 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής και «ΣΛΕΕ»). Έτσι, μία συγκέντρωση που δημιουργεί ή ενισχύει δεσπόζουσα θέση που κατέχουν οι συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις από κοινού με μία τρίτη επιχείρηση μπορεί να αποδειχθεί ασύμβατη προς το καθεστώς του ανόθευτου ανταγωνισμού. 91. Κατά την αξιολόγηση αυτή η ΕΑ λαμβάνει υπόψη της τα χαρακτηριστικά της σχετικής αγοράς και τη μεταβολή που θα επιφέρει στη δομή αυτής η πραγματοποίηση της συγκεντρώσεως και ιδίως αν μέσω αυτής καθίσταται πλέον περισσότερο οικονομικά ορθολογικό και, επομένως, προτιμητέο να υιοθετηθεί κοινή γραμμή δράσεως από τις δραστηριοποιούμενες στην αγορά επιχειρήσεις αναφορικά με την εμπορική, τιμολογιακή ή άλλη πολιτική τους χωρίς προς τούτο να απαιτείται η προσφυγή σε συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική144. 92. Τα κριτήρια βάσει των οποίων αξιολογείται η ενδεχόμενη δημιουργία ή ενίσχυση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης είναι145:
- i)τα μερίδια αγοράς των ανταγωνιστών και η συμμετρία τους,
- ii)ο έλεγχος εκ μέρους των επιχειρήσεων των όρων συντονισμού, iii) η παρακολούθηση των παρεκκλίσεων και ύπαρξη αποτρεπτικών μηχανισμών,
- iv)η αντίδραση τρίτων
- v)η πιθανή ενίσχυση της αγοραστικής ισχύος εκ της δημιουργίας της νέας οντότητας. 143 Βλ. αναλυτικά και απόφαση ΕΑ 549/VII/2012 της 10.10.2012 «ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ» και «ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ», σελ. 67-69. 144 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, σημεία 39-40,42, καθώς και απόφαση ΓενΔικ Τ-342/99, ο.π., παρ.61. 145 Βλ. αναλυτικά και απόφαση ΕΑ 549/VII/2012 της 10.10.2012 «ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ» και «ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ», σελ. 70-72. 34 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ε. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΚΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΜΕΝΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ε.1. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ146 ΚΑΙ ΕΠΗΡΕΖΟΜΕΝΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ - 93. Σύμφωνα με πάγια πρακτική της ΕΑ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής147, η βασική κατηγοριοποίηση των κλασικών τραπεζικών υπηρεσιών περιλαμβάνει: α) τις υπηρεσίες προς ιδιώτες/λιανική τραπεζική (retail banking), β) τις υπηρεσίες προς επιχειρήσεις/επιχειρηματική τραπεζική (corporate banking), και γ) τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, καθεμία δε, από τις προαναφερθείσες κατηγορίες μπορεί να διακριθεί περαιτέρω, με βάση την υποκαταστασιμότητα των επιμέρους τραπεζικών και εν γένει χρηματοπιστωτικών προϊόντων και υπηρεσιών από πλευράς προσφοράς και ζήτησης. Συγκεκριμένα, ενόψει της μεταβίβασης της NEA PROTON στην EUROBANK, παρουσιάζονται οριζόντιες 148 αλληλεπικαλύψεις στις αγορές : α) των καταθέσεων και χορηγήσεων λιανικής τραπεζικής, και στις υποαγορές της: αα) των καταθέσεων ταμιευτηρίου, αβ)των καταθέσεων προθεσμίας, αγ) των καταθέσεων όψεως, αδ) των καταναλωτικών δανείων (εξαιρουμένων των δανείων μέσω πιστωτικών καρτών), 146 Η σχετική αγορά προϊόντων περιλαμβάνει το σύνολο των προϊόντων ή/και υπηρεσιών που θεωρούνται από τον καταναλωτή εναλλάξιμα ή δυνάμενα να υποκατασταθούν μεταξύ τους, λόγω των χαρακτηριστικών τους, των τιμών τους και της χρήσης, για την οποία προορίζονται. Σύμφωνα με τους Βέττα-Κατσουλάκο (Πολιτική Ανταγωνισμού & Ρυθμιστική Πολιτική, ό.π., σελ. 283-286) η υποκατάσταση από πλευράς προσφοράς είναι μια λιγότερο προφανής αλλά περισσότερο πολύπλοκη μορφή υποκατάστασης, η οποία μπορεί να είναι εξίσου αποτελεσματική με την υποκατάσταση από πλευράς ζήτησης. Πιο συγκεκριμένα, αναγκαία συνθήκη προκειμένου δύο προϊόντα να είναι υποκατάστατα από πλευράς προσφοράς είναι ότι οι προμηθευτές ενός εκ των προϊόντων ήδη κατέχουν όλα τα σημαντικά περιουσιακά στοιχεία που απαιτούνται για να παράγουν το άλλο, χωρίς όμως αυτό να συνεπάγεται οπωσδήποτε τροποποίηση της παραγωγικής διαδικασίας (π.χ. η επανατοποθέτηση ενός υπάρχοντος σήματος προϊόντος-brand). 147 Βλ. ενδεικτικά, απόφαση ΕΑ 335/V/2007 – FBB/ASPIS BANK ATE και αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.4844–FORTIS/ABN AMRO, παρ. 33-41, M.5384 - BNP PARIBAS/FORTIS, παρ. 9-10, M.4844-FORTIS/ABN AMRO ASSETS, παρ. 39-40, M.3894–UNICREDITO/HBV, παρ. 16-17, M.6168–RBI/EFG EUROBANK/JV, παρ. 12 και 18, M.4155–BNP PARIBAS/BNL, παρ. 8, 9 και 19, (M.2567–NORDBANKEN/POSTGIROT). Σε κάποιες περιπτώσεις, οι πολύ μικρές επιχειρήσεις περιλαμβάνονται στη λιανική τραπεζική (retail) (βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.5384 - ΒΝΡ PARIBAS/FORTIS παρ. 9), ενώ σε άλλες όχι (βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.6168 – RBI/EFG EUROBANK/JV παρ. 12). 148 Όπως ορίζονται στις πρόσφατες αποφάσεις ΕΑ σχετικά με τις συγκεντρώσεις στον τραπεζικό κλάδο, ενδεικτικά στις Αποφάσεις 534/VI/2012-ALPHA-Eurobank, 549/VII/2012-Πειραιώς-Αγροτική 556/VII/2012-ALPHA-Εμπορική, 553/VII/2012-Πειραιώς-Γενική και ΕΘΝΙΚΗ-Εurobank562/VII/2013. 35 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ αε) των καταναλωτικών δανείων (μέσω πιστωτικών καρτών) και αστ) των στεγαστικών δανείων, β) των καταθέσεων και χορηγήσεων επιχειρηματικής τραπεζικής, και στις υποαγορές της: βα) των καταθέσεων προθεσμίας, ββ) των καταθέσεων όψεως και βγ) των επιχειρηματικών δανείων, γ) των μέσων πληρωμής - καρτών, και στις υποαγορές της: γα) έκδοσης πιστωτικών καρτών και γβ) έκδοσης χρεωστικών καρτών, δ) της διάθεσης αμοιβαίων κεφαλαίων (ΟΣΕΚΑ), ε) των εργασιών ασφαλιστικής διαμεσολάβησης, στ) της χρηματοδοτικής μίσθωσης, ζ) της παροχής χρηματιστηριακών υπηρεσιών, Ε.2. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ149 94. Για τους λόγους που εκτίθενται στις οικείες ενότητες, κατά κανόνα, για κάθε σχετική αγορά προϊόντος λαμβάνεται ως σχετική γεωγραφική αγορά το σύνολο της ελληνικής επικράτειας, όπου οι δραστηριοποιούμενες επιχειρήσεις ανταγωνίζονται μεταξύ τους υπό επαρκώς ομοιογενείς συνθήκες ανταγωνισμού150. 149 Η σχετική γεωγραφική αγορά περιλαμβάνει την περιοχή στην οποία προσφέρουν ή ζητούν τα σχετικά προϊόντα ή παρέχουν τις σχετικές υπηρεσίες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπό επαρκώς ομοιογενείς συνθήκες ανταγωνισμού και η οποία μπορεί να διακριθεί από άλλες γειτονικές γεωγραφικές περιοχές, ιδίως λόγω των αισθητά διαφορετικών συνθηκών ανταγωνισμού που επικρατούν σ' αυτές. Στους παράγοντες που επιτρέπουν τον προσδιορισμό της σχετικής γεωγραφικής αγοράς περιλαμβάνονται η φύση και τα χαρακτηριστικά των σχετικών προϊόντων ή υπηρεσιών, η ύπαρξη φραγμών κατά την είσοδο στην αγορά, οι προτιμήσεις των καταναλωτών, οι ουσιαστικές διαφορές στα μερίδια αγοράς των επιχειρήσεων μεταξύ γειτονικών γεωγραφικών περιοχών ή οι σημαντικές διαφορές ως προς τις τιμές. 150 Βλ. αποφάσεις ΕΑ σχετικά με τις συγκεντρώσεις στον τραπεζικό κλάδο, ενδεικτικά στις Αποφάσεις 534/VI/2012 Alpha-Eurobank, 549/VII/2012 Πειραιώς-Αγροτική, 556/VII/2012 Alpha-Εμπορική, 553/VII/2012 Πειραιώς-Γενική και 562/VII/2013 Εθνική-Εurobank. 36 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ε.3. ΕΠΗΡΕΑΖΟΜΕΝΕΣ ΑΓΟΡΕΣ151 95. Ενόψει της ανάλυσης στις Ενότητες που ακολουθούν, ως επηρεαζόμενες αγορές σε οριζόντιο επίπεδο από την υπό κρίση πράξη λαμβάνονται οι εξής αγορές: Καταθέσεων λιανικής (όψεως/τρεχούμενοι) Χορηγήσεις λιανικής (καταναλωτικά δάνεια εξαιρουμένων των πιστωτικών καρτών και καταναλωτικά δάνεια μέσω πιστωτικών καρτών) Επιχειρηματικής τραπεζικής και οι υποαγορές τους Έκδοσης πιστωτικών καρτών Διάθεσης Αμοιβαίων Κεφαλαίων Αγορά χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing) Παροχή χρηματιστηριακών υπηρεσιών (συναλλαγές σε μετοχές) Ε.4. ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΩΝ ΣΤΙΣ ΕΠΗΡΕΑΖΟΜΕΝΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 96. Από τα στοιχεία που συνέλεξε η ΓΔΑ ως προς την ύπαρξη διαρθρωτικών δεσμών, προέκυψαν τα εξής: Δεν υφίστανται σταυροειδείς συμμετοχές στα Διοικητικά Συμβούλια τουλάχιστον των τεσσάρων μεγαλύτερων τραπεζών152, Ορισμένες εκ των τραπεζών συμμετέχουν άμεσα ή έμμεσα στο μετοχικό κεφάλαιο ανταγωνιστών τους (βλ. Παράρτημα 4 της υπ’ αριθμ. πρωτ. 8815/8.11.2013 Έκθεσης). Υφίστανται συμφωνίες συνεργασίας μεταξύ αφενός των συμμετεχουσών και αφετέρου των λοιπών τραπεζών, οι σημαντικότερες εξ αυτών, όσον αφορά στις υπό κρίση επηρεαζόμενες αγορές, έχουν συναφθεί στο πλαίσιο των διατραπεζικών συστημάτων ΔΙΑΣ και ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ (βλ. Παράρτημα 3 της υπ’ αριθμ. πρωτ. 8815/8.11.2013 Έκθεσης). 151 Με τον όρο «επηρεαζόμενη αγορά» νοείται α) κάθε σχετική αγορά προϊόντος, στην οποία ασκούν επιχειρηματικές δραστηριότητες δύο ή περισσότερες από τις συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις, εφόσον εκτιμάται ότι η συγκέντρωση θα οδηγήσει σε συνολικό μερίδιο στην αγορά αυτή ύψους τουλάχιστον 15% (η περίπτωση αφορά οριζόντιες σχέσεις), καθώς και β) κάθε σχετική αγορά, στην οποία ασκεί επιχειρηματικές δραστηριότητες οποιαδήποτε συμμετέχουσα επιχείρηση και βρίσκεται σε προηγούμενο ή επόμενο στάδιο της παραγωγικής ή εμπορικής διαδικασίας του προϊόντος, σε σχέση με την αγορά στην οποία δραστηριοποιείται άλλη συμμετέχουσα επιχείρηση, και οποιοδήποτε από τα ατομικά ή συνδυασμένα μερίδια αγοράς των επιχειρήσεων αυτών, σε οποιοδήποτε στάδιο της παραγωγικής ή εμπορικής διαδικασίας, ανέρχεται σε 25% τουλάχιστον, ανεξάρτητα αν μεταξύ των μερών υφίσταται σχέση προμηθευτή/πελάτη (η περίπτωση αφορά στις κάθετες σχέσεις). 152 Ήτοι μεταξύ της Alpha Τράπεζας, της Τράπεζας Eurobank, της Εθνικής Τράπεζας και της Τράπεζας Πειραιώς. 37 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ I ΣΤ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ - ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ I.1 ΣΤ.1. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 97. Tα μέρη που συμμετέχουν στη συγκέντρωση αποτελούν πλήρως καθετοποιημένες τραπεζικές μονάδες τόσο στη λιανική όσο και στην επιχειρηματική τραπεζική. Οι σχετικές αγορές που συναποτελούν τις ευρύτερες αγορές καταθέσεων-χορηγήσεων είναι οι εξής: ΣΤ.1.1. Λιανική τραπεζική – Καταθέσεις και χορηγήσεις 98. Οι κύριες τραπεζικές υπηρεσίες προς φυσικά πρόσωπα περιλαμβάνουν τα καταθετικά προϊόντα και τα προϊόντα χορηγήσεων. ΣΤ.1.1.1. Καταθετικά Προϊόντα 99. Η σύμβαση κατάθεσης συνάπτεται μεταξύ του πιστωτικού ιδρύματος και του καταθέτη και έχει ως ελάχιστο περιεχόμενο τα στοιχεία της ανώμαλης παρακαταθήκης (άρθρο 830 ΑΚ), δηλαδή την προσωρινή παράδοση από τον καταθέτη στην τράπεζα χρημάτων, με παραχώρηση προς την τράπεζα της εξουσίας χρησιμοποίησής τους, καθώς και την υποχρέωση της τελευταίας να εξασφαλίσει την αγοραστική δύναμη που τα χρήματα εμπερικλείουν υπέρ του καταθέτη153, ενώ παράλληλα ο καταθέτης δικαιούται να εισπράξει τους συμφωνημένους τόκους. Η τήρηση και κίνηση/διαχείριση των λογαριασμών καταθέσεων ενέχει κατά κανόνα σειρά επιβαρύνσεων για τον καταθέτη, μεταξύ των οποίων χρεώσεις154 για απενεργοποίηση/ «κλείσιμο» του λογαριασμού, για χρήση δικτύων άλλων τραπεζών (μέσω ΑΤΜ) και για μεταφορές κεφαλαίων εκτός δικτύου (προς και από τράπεζες του εξωτερικού και του εσωτερικού). 100. Τα βασικότερα είδη/κατηγορίες τραπεζικών λογαριασμών καταθέσεων είναι: α) Καταθέσεις όψεως. Ως κατάθεση όψεως155 νοείται η τηρούμενη σε τράπεζα (με χρήση ατομικού ή κοινού λογαριασμού) κατάθεση χρημάτων, με βάση ομώνυμη σύμβαση σύμφωνα με την οποία η τράπεζα αναλαμβάνει την υποχρέωση να αποδίδει μερικά ή ολικά το κατατεθειμένο ποσό στον καταθέτη (φυσικό ή νομικό πρόσωπο), 153 Βλ. ενδεικτικά Σπ. Ψυχομάνη, Τραπεζικό δίκαιο, Δίκαιο Τραπεζικών Συμβάσεων, Ε΄ έκδοση, σελ. 221. 154 Σημειώνεται ότι ορισμένες χρεώσεις (π.χ. χρεώσεις για αδράνεια λογαριασμού για πάνω από ένα οριζόμενο από τις τράπεζες χρονικό διάστημα, χρεώσεις στην περίπτωση ανάληψης μετρητών μέσω ΑΤΜ του ίδιου πιστωτικού ιδρύματος όπου τηρείται λογαριασμός, κ.λπ.) έχουν κριθεί παράνομες ως καταχρηστικές και έχουν καταργηθεί (βλ. ενδεικτικά ΥΑ Ζ1-21/2011 και Ζ1-798/2008). 155 Βλ. ενδεικτικά Σπ. Ψυχομάνη, Τραπεζικό Δίκαιο, Δίκαιο Τραπεζικών Συμβάσεων, Ε΄ έκδοση, σελ. 245 επ. 38 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ οποτεδήποτε ζητεί τούτο ο τελευταίος, με όρους - σχετικούς με επιτόκια, χρεωστικά τυχόν υπόλοιπα, χρήση βιβλιαρίων επιταγών, παροχή εγγύησης επιταγών κ.λπ.-, οι οποίοι από το 2006 καθορίζονται ελεύθερα από τις τράπεζες (ΕΤΠΘ/ΤΕ 234/23/11.12.2006). Οι καταθέσεις αυτές ήταν αρχικά άτοκες. Με την ΠΔ/ΤΕ 1553/5.6.89 επετράπη τόσο η καταβολή τόκων επί των πιστωτικών υπολοίπων των λογαριασμών καταθέσεων όψεως με επιτόκιο ελεύθερα καθοριζόμενο από τις τράπεζες, όσο και η χρηματοδότηση επιχειρήσεων και επαγγελματιών μέσω υπεραναλήψεων από τους εν λόγω λογαριασμούς με βάση τους ισχύοντες πιστωτικούς κανόνες και με επιτόκιο που καθορίζεται ελεύθερα από τις τράπεζες χωρίς περιορισμούς. Εξάλλου, ενώ έως το 1989 οι αναλήψεις από έναν λογαριασμό καταθέσεως όψεως έπρεπε να γίνονται με χρησιμοποίηση βιβλιαρίου καταθέσεως ή με επιταγές, που σύρονταν επί των οικείων λογαριασμών, στην πράξη είχε ήδη επικρατήσει η κίνηση των καταθέσεων αυτών μόνο με επιταγές ή με απευθείας αναλήψεις του δικαιούχου από το ταμείο της τράπεζας ή από ATM. Οι καταθέσεις στους λογαριασμούς όψεως και τρεχούμενους156 συμφωνούνται άμεσα αποδοτέες όταν ζητηθούν, οι δε αναλήψεις πραγματοποιούνται μέσω βιβλιαρίου κατάθεσης, κάρτας αναλήψεων ή επιταγών, ενώ παρέχεται και δυνατότητα υπεραναλήψεων. β) Καταθέσεις απλού ταμιευτηρίου. Οι καταθέσεις απλού ταμιευτηρίου είναι άμεσα αποδοτέες και αποτελούν παραλλαγή των καταθέσεων όψεως, επειδή και αυτές αποδίδονται οποτεδήποτε ζητήσει μερική ή ολική ανάληψή τους ο δικαιούχος157. Οι διαφορές τους - τεχνικής, κατά βάση, φύσεως – από τους λογαριασμούς όψεως έγκεινται στο ότι, επί των καταθέσεων ταμιευτηρίου, (α) τα κατατεθειμένα ποσά είναι πάντοτε τοκοφόρα, (β) δικαιούχοι μπορούν να είναι μόνον φυσικά πρόσωπα ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και (γ) οι αναλήψεις 156 Ο «τρεχούμενος λογαριασμός καταθέσεως» αποτελεί παραλλαγή της καταθέσεως όψεως, που εξ ορισμού συνδυάζεται πάντα με σύμβαση τρέχοντος λογαριασμού, ώστε να μη χρειάζεται ιδιαίτερη γι’ αυτήν συμφωνία, πλην της δηλώσεως προσχωρήσεως του πελάτη, ο οποίος μπορεί να είναι φυσικό πρόσωπο χωρίς εμπορική ιδιότητα. Η κατάθεση, δηλαδή, συμφωνείται, εν προκειμένω, με βάση υποκείμενη σύμβαση πλαίσιο, ως ανακυκλούμενη πάντα κατάθεση όψεως, εξυπηρετούμενη από την παράλληλη τήρηση τρέχοντος λογαριασμού, στον οποίο καταχωρίζονται όλες οι διενεργούμενες καταθέσεις, ως πιστωτικά κονδύλια του λογαριασμού, και όλες οι πραγματοποιούμενες αναλήψεις και πληρωμές, ως χρεωστικά κονδύλιά του. Συχνά, συνοδεύεται με συμφωνία δυνατότητας υπεραναλήψεων, που αποτελεί πρόσθετη σύμβαση ανοίγματος πιστώσεως. Ο λογαριασμός αυτός, που μπορεί να είναι ατομικός ή κοινός, ανοίγεται για τη μέσω των τραπεζών διενέργεια όλων των πληρωμών και την εξόφληση υποχρεώσεων των φυσικών προσώπων που δεν είναι έμποροι, κινείται δε μόνο με επιταγές, που μπορούν μάλιστα να είναι εγγυημένες, ή με εντολές (πάγιες ή κατά περίπτωση) του καταθέτη ή με χρεώσεις δαπανών από τη χρήση τραπεζικών καρτών, κατόπιν συμφωνίας με τον πελάτη. Ο τρεχούμενος λογαριασμός καταθέσεων έχει την ίδια νομική φύση και λειτουργία με τις καταθέσεις όψεως σε τρέχοντα λογαριασμό, διακρίνεται δε από τις τελευταίες μόνον ως προς τα πρόσωπα (φυσικά πρόσωπα, μη έμποροι), που δικαιούνται να τον κινούν, και τις λοιπές ειδικές χρήσεις του (ενδεικτικά βλ. Ψυχομάνη, ό.π.). Συνεπώς, οι διαφορές μεταξύ λογαριασμών όψεως και τρεχούμενων είναι μη ουσιώδεις, ενώ είθισται ως όψεως να χαρακτηρίζονται οι λογαριασμοί επιχειρήσεων/νομικών προσώπων και ως τρεχούμενοι οι λογαριασμοί ιδιωτών-φυσικών προσώπων, χωρίς όμως ο διαχωρισμός αυτός να ισχύει κατ’ ανάγκη σε κάθε περίπτωση. 157 Βλ. ενδεικτικά Ψυχομάνη, ό.π., σελ. 83 επ. 39 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ γίνονται με χρήση βιβλιαρίου καταθέσεως και κάρτας αναλήψεων, ενώ αποκλείεται η χρησιμοποίηση του σχετικού λογαριασμού για την έκδοση και πληρωμή επιταγής158. γ) Καταθέσεις «επί προθεσμία». Οι καταθέσεις «επί προθεσμία» ή προθεσμιακές καταθέσεις δημιουργούνται κατόπιν συμφωνίας τράπεζας και καταθέτη ότι θα είναι αποδοτέες μετά την πάροδο ορισμένου χρονικού διαστήματος, με συνήθως υψηλό επιτόκιο, ανάλογο προς τη χρονική τους διάρκεια. Για τις καταθέσεις αυτές η τράπεζα μπορεί να εκδίδει ονομαστικές ομολογίες, όχι όμως βιβλιάρια. Η πρόωρη απόδοση μέρους ή ολόκληρης της καταθέσεως (πριν από τη λήξη του προσυμφωνημένου χρονικού διαστήματος) πραγματοποιείται κατά κανόνα με την επιβολή στον καταθέτη χρηματικής ποινής (penalty), η οποία ως επί το πλείστον αφορά στη μερική καταβολή ή μη καταβολή των τόκων παρά στην απομείωση του κατατιθέμενου κεφαλαίου. ΣΤ.1.1.2. Προϊόντα Χορηγήσεων 101. Τα βασικότερα είδη/κατηγορίες προϊόντων χορηγήσεων είναι: α) Στεγαστικά δάνεια, τα οποία αφορούν στην αγορά ή επισκευή ακινήτου και προϋποθέτουν την προσκόμιση δικαιολογητικών στην τράπεζα, τον έλεγχο της πιστοληπτικής ικανότητας του πελάτη και το νομικό και τεχνικό έλεγχο του ακινήτου. β) Καταναλωτικά δάνεια, τα οποία χορηγούνται για την κάλυψη βραχυπρόθεσμων, μακροπρόθεσμων, συγκεκριμένων ή απροσδιόριστων καταναλωτικών αναγκών. Το ύψος της χορήγησης εξαρτάται από την πιστοληπτική ικανότητα του πελάτη. Υπάρχουν δύο βασικά είδη καταναλωτικών δανείων, τα οποία διακρίνονται με βάση τον τρόπο εξόφλησής τους: Τα ανοιχτά δάνεια λειτουργούν όπως οι πιστωτικές κάρτες, δηλαδή αποτελούν ανοιχτές γραμμές πίστωσης με αόριστη διάρκεια. Η εξόφλησή τους γίνεται με την καταβολή ενός ελάχιστου ποσοστού επί της εκάστοτε οφειλής. Το επιτόκιό τους είναι πάντα κυμαινόμενο, ενώ συνήθως επιβάλλεται μια ετήσια συνδρομή από την τράπεζα. Τα τοκοχρεολυτικά δάνεια έχουν συγκεκριμένη διάρκεια εξόφλησης και αποπληρώνονται με μηνιαίες καταβολές, που περιλαμβάνουν κεφάλαιο και τόκους. Το επιτόκιό τους μπορεί να είναι είτε σταθερό είτε κυμαινόμενο. Τα έξοδα των δανείων αυτών καταβάλλονται εφάπαξ. 158 Βλ. ενδεικτικά Ψυχομάνη, ό.π., ο οποίος σημειώνει ότι οι δικαιούχοι των οικείων λογαριασμών μπορούν να τηρούν παράλληλα και λογαριασμό όψεως στην ίδια τράπεζα και να την εξουσιοδοτούν για τη μεταφορά ποσών από τους πρώτους λογαριασμούς στους δεύτερους, στις περιπτώσεις που συμφωνούνται. Το κόστος που ενδεχομένως συνεπάγεται για τις τράπεζες η τήρηση λογαριασμών ταμιευτηρίου στο όνομα νομικών, κατά τα ανωτέρω, προσώπων, τα οποία θα τους κινούν τακτικά για εξυπηρέτηση της ταμειακής τους διαχείρισης, αντισταθμίζεται στην τραπεζική πρακτική με τη συμφωνία χαμηλότερων επιτοκίων. Κατά τα λοιπά, η πρακτική καθορισμού με διοικητικές πράξεις ελάχιστου επιτοκίου για τις εν λόγω καταθέσεις καταργήθηκε οριστικά με την ΠΔ/ΤΕ 2180/5.3.93. Έκτοτε, ως προς τη διαμόρφωση των επιτοκίων στις καταθέσεις ταμιευτηρίου επικρατεί πλήρης ελευθερία. 40 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 102. Η σκοπούμενη χρήση και η τιμολόγηση των δύο ανωτέρω κατηγοριών καταναλωτικών δανείων, ομοιάζουν τόσο, ώστε να μην απαιτείται η περαιτέρω διάκριση της αγοράς καταναλωτικών δανείων σε υπο-αγορές ανάλογα με τον τρόπο εξόφλησής τους. Συναφώς σημειώνεται ότι παρά τα παρόμοια χαρακτηριστικά της με τα ανοιχτά καταναλωτικά δάνεια, η παροχή καταναλωτικής πίστης μέσω (πιστωτικών) καρτών θεωρείται ότι συνιστά διακριτή αγορά159, δεδομένου ότι διαφέρουν τόσο η διαδικασία χορήγησης (η διαδικασία έγκρισης πιστωτικών καρτών είναι απλούστερη και λιγότερο χρονοβόρα) όσο και η τιμολόγηση (π.χ. ως προς το ύψος των επιτοκίων), αλλά και οι λοιποί όροι παροχής πίστωσης (π.χ. ο χρονικός ορίζοντας αποπληρωμής). Η Τράπεζα της Ελλάδος διακρίνει επίσης μεταξύ καταναλωτικής πίστης μέσω πιστωτικών καρτών και λοιπών δανείων160. ΣΤ.1.1.3. Ορισμός αγορών 103. H διάκριση μεταξύ καταθέσεων και χορηγήσεων επιβάλλεται από το γεγονός ότι οι δύο αυτές κατηγορίες τραπεζικών υπηρεσιών επιτελούν διαφορετική λειτουργία (αποταμιευτική και χρηματοδοτική, αντίστοιχα) και, ως εκ τούτου, θεωρούνται μη υποκαταστάσιμες από πλευράς ζήτησης161. 104. Ως προς τις καταθέσεις λιανικής, οι προσωπικοί λογαριασμοί/καταθέσεις όψεως και οι προσωπικοί λογαριασμοί/καταθέσεις ταμιευτηρίου παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά (αποταμιευτική λειτουργία, καταθέσεις άμεσα αποδοτέες) σε βαθμό τέτοιο ώστε να μπορεί να υποστηριχθεί ότι συνιστούν υποκατάστατα προϊόντα. Ωστόσο, οι ως άνω τύποι λογαριασμών εμφανίζουν ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (π.χ. οι αναλήψεις μέσω χρήσης επιταγών και οι υπεραναλήψεις επιτρέπονται μόνο επί καταθέσεων όψεως) που συνηγορούν στη διάκρισή τους σε διακριτές προϊοντικές υπο-αγορές. 105. Έτσι, λαμβάνοντας υπόψη την πρακτική της ΕΑ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής162, προκρίνεται η αξιολόγηση των καταθέσεων όψεως, ταμιευτηρίου και προθεσμίας ως διακριτών επιμέρους σχετικών αγορών λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της κάθε κατηγορίας, κυρίως δε των διαφορών τους ως προς το ύψος των καταβαλλόμενων επιτοκίων, το χρόνο απόδοσης των καταθέσεων σε περίπτωση σχετικού αιτήματος του δικαιούχου (οι μεν καταθέσεις όψεως και 159 Βλ. σχετικά αποφάσεις ΕΑ 534/VI/2012, Alpha Τράπεζα ΑΕ/Τράπεζα EFG Eurobank Ergasias ΑΕ, σκ. 74, 549/VII/2012 Πειραιώς-Αγροτική, 553/VII/2012 Πειραιώς-Γενική και απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.5384, BNP Paribas/Fortis, σκ. 42, 43 και 127. 160 Βλ. σχετικά Στατιστικό Δελτίο Οικονομικής Συγκυρίας, πίνακα IV 20 ΣΔΟΣ. 161 Βλ. σχετικά αποφάσεις ΕΑ 534/VI/2012, Alpha Τράπεζα ΑΕ/Τράπεζα EFG Eurobank Ergasias ΑΕ, σκ. 79, 549/VII/2012 Πειραιώς-Αγροτική, 553/VII/2012, Πειραιώς-Γενική και αποφάσεις Ε. Επ. M. 4844, Fortis/ABN AMRO Assets, σκ. 19-26 και M.3894, Unicredito/HVB, σκ. 10. 162 Βλ. σχετικά αποφάσεις Ε. Επ. M.5384, ΒΝΡ Paribas/Fortis και M.4844, Fortis/ABN AMRO Assets, καθώς και αποφάσεις ΕΑ 534/VI/2012 – Alpha Τράπεζα ΑΕ/Τράπεζα EFG Eurobank Ergasias ΑΕ, 488/VI/2010 Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο/Aspis Bank και 335/V/2007 FBBANK/Aspis Bank. 41 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ταμιευτηρίου είναι άμεσα αποδοτέες, ενώ οι προθεσμιακές μετά την πάροδο ορισμένου χρονικού διαστήματος) και τη διαδικασία κίνησης των σχετικών λογαριασμών. 106. Συνεπώς, η αξιολόγηση των επιπτώσεων της υπό κρίση συγκέντρωσης θα πραγματοποιηθεί αφενός: α) στη συνολική αγορά καταθέσεων λιανικής και αφετέρου β) στις επιμέρους διακριτές υπο-αγορές των καταθετικών προϊόντων λιανικής, όπως ορίζονται ανά είδος λογαριασμού (ταμιευτηρίου, όψεως, προθεσμίας). 107. Επίσης, λόγω των διαφορετικών χαρακτηριστικών, τιμολόγησης και σκοπούμενης χρήσης, για τους σκοπούς εξέτασης της υπό κρίση πράξης, η αξιολόγηση των προϊόντων χορηγήσεων λιανικής τραπεζικής, ήτοι αυτών που προορίζονται για ιδιώτες δανειολήπτες, θα πραγματοποιηθεί στο επίπεδο: α) των στεγαστικών δανείων β) της καταναλωτικής πίστης (εξαιρουμένων των δανείων μέσω πιστωτικών καρτών). γ) της καταναλωτικής πίστης μέσω πιστωτικών καρτών. 108. Αναφορικά με τη σχετική γεωγραφική αγορά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κρίνει, και διαρκώς επιβεβαιώνει με τις αποφάσεις της επί συγκεντρώσεων επιχειρήσεων του χρηματοπιστωτικού τομέα, ότι η σχετική γεωγραφική αγορά αναφοράς είναι συνήθως εγχώρια163. Ομοίως έχει κρίνει και η ΕΑ164. Η οριοθέτηση αυτή οφείλεται ιδίως στο γεγονός ότι οι κρατούσες συνθήκες ανταγωνισμού στην εν λόγω σχετική αγορά προϊόντων διαφοροποιούνται στο εσωτερικό κάθε κράτους μέλους, παρά τη σημειωθείσα πρόοδο στον τομέα εναρμόνισης των εθνικών νομοθεσιών. Επιπρόσθετα, παρά την αυξανόμενη διείσδυση της διαδικτυακής προώθησης προϊόντων, η εθνική εμβέλεια της εν λόγω αγοράς ενισχύεται και από σειρά παραγόντων όπως είναι οι γλωσσικές διαφορές, η προτίμηση των καταναλωτών σε τοπικούς προμηθευτές, τα έξοδα συναλλαγών165 και κυρίως το γεγονός ότι τα υποκαταστήματα εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εδραίωση της πελατειακής σχέσης και στην παροχή συμβουλών στους καταναλωτές για σύνθετα και μη προϊόντα. Συνεπώς, στην υπό εξέταση περίπτωση, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, η 163 Βλ. σχετικά αποφάσεις Ε.Επ. M.5384, BNP Paribas/Fortis, Μ.4844, Fortis/ABN AMRO Assets, M.5276, Deutsche Bank/Sal.Oppenheim και Μ.5948, Banco Santander/Rainbow. 164 Βλ. ενδεικτικά, αποφάσεις ΕΑ 534/VI/2012, Alpha Τράπεζα ΑΕ-Τράπεζα EFG Eurobank Ergasias ΑΕ, σκ. 93, 488/VI/2010, Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο – Aspis Bank, , 335/V/2007 FBB-Aspis Bank, 549/VII/2012 Πειραιώς-Αγροτική, 553/VII/2012 Πειραιώς- Γενική. 165 Βλ. σχετικά απόφαση Ε.Επ. Μ.2491, Sampo/Storebrand, σκ.13. 42 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ σχετική γεωγραφική αγορά είναι εθνική, ήτοι καλύπτει το σύνολο της ελληνικής επικράτειας. ΣΤ.1.2. Επιχειρηματική τραπεζική – Καταθέσεις και χορηγήσεις 109. Kατ’ αναλογία προς τη διάκριση των αγορών λιανικής τραπεζικής που αναπτύχθηκε στην προηγούμενη ενότητα, για τους σκοπούς της παρούσας αξιολόγησης λαμβάνονται υπόψη ως επιμέρους διακριτές σχετικές αγορές166, 167: α) η παροχή δανείων / χορηγήσεων προς επιχειρήσεις, β) τα καταθετικά προϊόντα προς επιχειρήσεις, με ανάλυση και ως προς τις υποαγορές: βα) καταθέσεων όψεως επιχειρήσεων και ββ) καταθέσεων προθεσμίας επιχειρήσεων. 110. Όσον αφορά στην αγορά της επιχειρηματικής τραπεζικής, θα μπορούσε να υποστηριχθεί η περαιτέρω διάκρισή της168, με γνώμονα το μέγεθος των επιχειρήσεων στις οποίες απευθύνονται οι σχετικές υπηρεσίες, στις επιμέρους υπο-αγορές: α) της επιχειρηματικής τραπεζικής για Μικρές και Μεσαίες Επιχειρήσεις169 και β) της επιχειρηματικής τραπεζικής για Μεγάλες Επιχειρήσεις, κυρίως δεδομένου ότι η εμπορική στρατηγική των πιστωτικών ιδρυμάτων για 166 Βλ. σχετικά αποφάσεις ΕΑ 534/VI/201, Alpha Τράπεζα ΑΕ/Τράπεζα EFG Eurobank Ergasias ΑΕ, σκ. 78, 105, 549/VII/2012, Πειραιώς-Αγροτική, 553/VII/2012 Πειραιώς-Γενική και αποφάσεις Ε. Επ. M.2400, Dexia/Artesia, σκ.16, και M.0850, Fortis/Meespierson, σκ. 8. 167 Αντίθετα, σύμφωνα με την άποψη της […], όπως υποστηρίχθηκε κατά την εξέταση της συγκέντρωσης […], στις καταθέσεις εταιρικών πελατών η αγορά πρέπει να θεωρείται πλέον ενιαία, για τους λόγους που αναπτύσσονται ανωτέρω στη λιανική τραπεζική. Επίσης, αναπτύσσει ανάλογη προβληματική για την απάλειψη των επισφαλειών. 168 Βλ. σχετικά αποφάσεις ΕΑ 534/VI/2012, Alpha Τράπεζα ΑΕ/Τραπεζα EFG Eurobank Ergasias ΑΕ, σκ. 76, 549/VII/2012, Πειραιώς-Αγροτική, 553/VII/2012, Πειραιώς-Γενική και απόφαση Ε. Επ. M.4844, Fortis/ABN AMRO Assets, σκ. 13 επ. 169 Σύμφωνα με τη 2003/361/ΕΚ Σύσταση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, επιχείρηση θεωρείται κάθε μονάδα, ανεξάρτητα από τη νομική της μορφή, που ασκεί οικονομική δραστηριότητα. Ως τέτοιες νοούνται ιδίως οι μονάδες που ασκούν βιοτεχνική ή άλλη δραστηριότητα, ατομικά ή οικογενειακά, προσωπικές εταιρίες ή ενώσεις προσώπων που ασκούν τακτικά μια οικονομική δραστηριότητα. Η κατηγορία των πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) αποτελείται από επι