2351-decision-757-2021

(18)εκδόσεις: Mία εξ αυτών για Δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (

(1)Έκδοση για το ΦΕΚ) και οι λοιπές για τα διάδικα μέρη (

(2)«Έκδοση για την καταγγέλλουσα εταιρεία «ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ»,

(3)«Έκδοση για την εταιρεία «RIST HELLAS PRIVATE COMPANY ΙΚΕ»,

(4)«Έκδοση για την εταιρεία «ΝΤΗΖΕΛ ΕΛΛΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΕΙΔΩΝ ΕΝΔΥΣΗΣ»,

(5)«Έκδοση για την εταιρεία «Ρ. ΓΚΟΓΚΑΣ και ΣΙΑ ΟΕ»,

(6)«Έκδοση για την εταιρεία «ΤΑΙΜ ΣΕΝΤΕΡ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΑ ΩΡΟΛΟΓΙΩΝ ΚΟΣΜΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ»,

(7)«Έκδοση για την εταιρεία «THE SWATCH GROUP (GREECE) SA»,

(8)«Έκδοση για την εταιρεία «SWATCH GROUP LTD»,

(9)«Έκδοση για την εταιρεία «ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΑΝΤΖΙΚΗ – ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΟΥΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΚΕ»,

(10)«Έκδοση για την εταιρεία «LOTHMAN TRADING B.V»,

(11)«Έκδοση για την εταιρεία «ΓΑΒΡΙΗΛ Μ. ΑΠΟΣΠΟΡΗΣ»,

(12)«Έκδοση για την εταιρεία «SHOP & TRADE ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΔΥΜΑΤΩΝ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ»,

(13)«Έκδοση για την εταιρεία «ΧΡΟΝΩΡΑ Π. ΚΑΛΛΙΓΕΡΗΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ»,

(14)«Έκδοση για την εταιρεία «TAG HEUER HEADQUARTERS BRANCH OF LVMH SWISS MANUFACTURE SA»,

(15)«Έκδοση για την εταιρεία «AMER SPORTS EXPORT GMBH»,

(16)«Έκδοση για την εταιρεία «ORIS S.A»,

(17)«Έκδοση για την εταιρεία «SYMBOL ΕΛΛΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και

(18)«Έκδοση για την εταιρεία «FOSSIL (EUROPE) GmbH».). Από τις παραπάνω εκδόσεις έχουν αφαιρεθεί τα απόρρητα επιχειρηματικά στοιχεία (όπου η ένδειξη […]) τα οποία δεν θα πρέπει να περιέλθουν σε γνώση του αντίστοιχου αποδέκτη της έκδοσης, σύμφωνα με το άρθρο 41 του ν. 3959/2011 (ΦΕΚ 93 Α΄/20.4.2011), όπως ισχύει, και τον Κανονισμό Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ 54 Β΄/16.1.2013). * 1 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ «ΤΑΙΜ ΣΕΝΤΕΡ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΑ ΩΡΟΛΟΓΙΩΝ ΚΟΣΜΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», 5) «THE SWATCH GROUP (GREECE) SA», 6) «SWATCH GROUP LTD», 7) «ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΑΝΤΖΙΚΗ – ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΟΥΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΚΕ», 8) «LOTHMAN TRADING B.V», 9) «ΓΑΒΡΙΗΛ Μ. ΑΠΟΣΠΟΡΗΣ», 10) «SHOP & TRADE ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΔΥΜΑΤΩΝ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ», 11) «ΧΡΟΝΩΡΑ Π. ΚΑΛΛΙΓΕΡΗΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και 12) «TAG HEUER HEADQUARTERS BRANCH OF LVMH SWISS MANUFACTURE SA», για παράβαση των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 περί «Προστασίας του Ελεύθερου Ανταγωνισμού», όπως ισχύει ή/και του άρθρου 101 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), και β) στην αυτεπάγγελτη έρευνα της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού (εφεξής ΓΔΑ) στην αγορά εμπορίας - διανομής ρολογιού χειρός, προκειμένου να διαπιστωθεί αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 ή/και 101 ΣΛΕΕ. Πριν την έναρξη της συνεδρίασης, ο Πρόεδρος της Επιτροπής όρισε Γραμματέα της υποθέσεως την Ηλιάνα Κούτρα με αναπληρώτρια αυτής την Ευγενία Ντόρντα. Η συζήτηση της υπόθεσης συνεχίσθηκε κατά τις συνεδριάσεις της Επιτροπής την 2 α Ιουλίου 2021, ημέρα Παρασκευή και ώρα 10:00, την 7η Ιουλίου 2021, ημέρα Τετάρτη και ώρα 10:00, και την 16η Ιουλίου 2021, ημέρα Παρασκευή και ώρα 10:00, οπότε και ολοκληρώθηκε. Στις ως άνω συνεδριάσεις οι νομίμως κλητευθείσες εταιρείες παραστάθηκαν ως εξής: 1) η εταιρεία «ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» με τους νόμιμους εκπροσώπους της, Κωνσταντίνο Κωσταρέλο και Σοφία Τουρλή μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων Πλάτωνα Νιάδη, Ιωάννη Παπαναστασόπουλο, Ανέστη Παπαδόπουλο, Μαρία Τσιμπούρα και Αλεξία Σπανού, 2) η εταιρεία AMER SPORTS EXPORT GMBH, διά των πληρεξουσίων δικηγόρων, Γρηγόρη Πελεκάνου, Κωνσταντίνου Μπέικου-Πασχάλη και Μαρίας-Αγγελικής Παπαγεωργίου, 3) η εταιρεία FOSSIL GMBH, δια των πληρεξουσίων δικηγόρων, Σταμάτη Δρακακάκη και Μαρίας Λαμπαδάκη, 4) η εταιρεία SHOP & TRADE AE, διά της πληρεξούσιας δικηγόρου, Ευαγγελίας-Ροζαλίας Βιτζηλαίου, 5) η εταιρεία THE SWATCH GROUP GREECE με τους νόμιμους εκπροσώπους της Ιωάννη Φάρο και Μαρία Κωστάκη, μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων, Παναγιώτη Μπερνίτσα και Μαρίνας Ανδρουλακάκη, 6) η εταιρεία SWATCH GROUP LIMITED διά των πληρεξουσίων δικηγόρων, Παναγιώτη Μπερνίτσα και Μαρίνας Ανδρουλακάκη, 7) η εταιρεία ΝΤΗΖΕΛ ΕΛΛΑΣ με τον νόμιμο εκπρόσωπό της Σπυρίδωνα Γκρούιτς μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων, Παναγιώτη Μπερνίτσα, Μαρίνας Ανδρουλακάκη, Αρετής-Τάνιας Πατσαλιά και Βαγγέλη Καλογιάννη, 8) η εταιρεία SYMBOL ΕΛΛΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΑΕ διά των πληρεξουσίων δικηγόρων Ανδρέα Μήτσαινα και Δήμητρας Λαμπράκου, 9) η εταιρεία TAG HEUER HEADQUARTERS BRANCH OF LVMH SWISS MANUFACTURE SA διά των πληρεξουσίων δικηγόρων, Νικόλαου Κοσμίδη και Αναστασίας Σταυροπούλου, 10) η εταιρεία ΤΑΙΜ ΣΕΝΤΕΡ ΑΕ με τους νομίμους εκπροσώπους της Γεώργιο Κουγιουμτζόπουλο και Ελένης Φαμπρίτσιο μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων Γαρυφαλιάς Αθανασίου και Τριαντάφυλλου Σταυρακίδη, 11) η εταιρεία ORIS SA διά του 2 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ πληρεξουσίου δικηγόρου, Παναγιώτη Γιαταγαντζίδη, 12) η εταιρεία RIST HELLAS PRIVATE COMPANY ΙΚΕ, με τον νόμιμο εκπρόπωπό της Βασίλειο Τοτόλη μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων, Παναγιώτη Γιαταγαντζίδη και Αικατερίνης Φερέτη, 13) η εταιρεία «Ρ. ΓΚΟΓΚΑΣ και ΣΙΑ ΟΕ» με τον νόμιμο εκπρόσωπό της Ρίζο Γκόκα μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου, Δημητρίου Μέλλιου και 14) η εταιρεία ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΑΝΤΖΙΚΗ-ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΟΥΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ, με τον νόμιμο εκπρόσωπό της, Δημήτριο Κουτσικόπουλο μετά της πληρεξούσιας δικηγόρου Ευαγγελίας Καραβία. Οι εταιρείες «ΧΡΟΝΩΡΑ Π. ΚΑΛΛΙΓΕΡΗΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», «ΓΑΒΡΙΗΛ Μ. ΑΠΟΣΠΟΡΗΣ» και «LOTHMAN TRADING B.V» καίτοι νομίμως κλητευθείσες δεν προσήλθαν στις συνεδριάσεις. Αρχικά ο Πρόεδρος έδωσε το λόγο στην αρμόδια Εισηγήτρια Μαρία Ιωάννα Ράντου, η οποία ανέπτυξε συνοπτικά την υπ’ αριθ. πρωτ. 10846/18.12.2020 γραπτή Εισήγηση, και λαμβάνοντας υπόψη όσα αναφέρονται αναλυτικά στην Εισήγηση, πρότεινε τα εξής: «Α. Αναφορικά με την επιχείρηση με την επωνυμία ΤΑΙΜ ΣΕΝΤΕΡ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΑ ΩΡΟΛΟΓΙΩΝ ΚΟΣΜΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ:

1. Να διαπιστωθεί η παράβαση των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ για τους λόγους που εκτενώς αναφέρθηκαν ανωτέρω και να επιβληθεί σε αυτήν πρόστιμο για τη διάρκεια συμμετοχής της στην παράβαση, όπως περιγράφηκε στην Εισήγηση,
2. να υποχρεωθεί να παύσει την ως άνω διαπιστωθείσα παράβαση, στο βαθμό που αυτή συνεχίζεται και να την παραλείπει στο μέλλον,
3. να απειληθεί η με πρόστιμο αν με απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού βεβαιώνεται η συνέχιση ή επανάληψη της διαπιστωθείσας παράβασης. Β. Αναφορικά με την επιχείρηση με την επωνυμία ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΑΝΤΖΙΚΗ – ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΟΥΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΚΕ:
4. Να διαπιστωθεί η παράβαση των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ για τους λόγους που εκτενώς αναφέρθηκαν ανωτέρω και να επιβληθεί σε αυτήν πρόστιμο για τη διάρκεια συμμετοχής της στην παράβαση, όπως περιγράφηκε στην Εισήγηση,
5. να υποχρεωθεί να παύσει την ως άνω διαπιστωθείσα παράβαση, στο βαθμό που αυτή συνεχίζεται και να την παραλείπει στο μέλλον,
6. να απειληθεί η με πρόστιμο αν με απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού βεβαιώνεται η συνέχιση ή επανάληψη της διαπιστωθείσας παράβασης. Γ. Αναφορικά με την επιχείρηση με την επωνυμία SHOP & TRADE ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΔΥΜΑΤΩΝ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:
7. Να διαπιστωθεί η παράβαση των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ για τους λόγους που εκτενώς αναφέρθηκαν ανωτέρω και να επιβληθεί σε αυτήν πρόστιμο για τη διάρκεια συμμετοχής της στην παράβαση, όπως περιγράφηκε στην Εισήγηση, 3 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
8. να υποχρεωθεί να παύσει την ως άνω διαπιστωθείσα παράβαση, στο βαθμό που αυτή συνεχίζεται και να την παραλείπει στο μέλλον,
9. να απειληθεί η με πρόστιμο αν με απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού βεβαιώνεται η συνέχιση ή επανάληψη της διαπιστωθείσας παράβασης. Δ. Αναφορικά με την επιχείρηση με την επωνυμία SYMBOL ΕΛΛΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ:
10. Να διαπιστωθεί η παράβαση των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ για τους λόγους που εκτενώς αναφέρθηκαν ανωτέρω και να επιβληθεί σε αυτήν πρόστιμο για τη διάρκεια συμμετοχής της στην παράβαση, όπως περιγράφηκε στην Εισήγηση,
11. να υποχρεωθεί να παύσει την ως άνω διαπιστωθείσα παράβαση, στο βαθμό που αυτή συνεχίζεται και να την παραλείπει στο μέλλον,
12. να απειληθεί η με πρόστιμο αν με απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού βεβαιώνεται η συνέχιση ή επανάληψη της διαπιστωθείσας παράβασης. E. Αναφορικά με την επιχείρηση με την επωνυμία ORIS S.A:
13. Να διαπιστωθεί η παράβαση των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ για τους λόγους που εκτενώς αναφέρθηκαν ανωτέρω και να επιβληθεί σε αυτήν πρόστιμο για τη διάρκεια συμμετοχής της στην παράβαση, όπως περιγράφηκε στην Εισήγηση,
14. να υποχρεωθεί να παύσει την ως άνω διαπιστωθείσα παράβαση, στο βαθμό που αυτή συνεχίζεται και να την παραλείπει στο μέλλον,
15. να απειληθεί η με πρόστιμο αν με απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού βεβαιώνεται η συνέχιση ή επανάληψη της διαπιστωθείσας παράβασης. ΣΤ. Αναφορικά με την επιχείρηση με την επωνυμία AMER SPORTS EXPORT GMBH:
16. Να διαπιστωθεί η παράβαση των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ για τους λόγους που εκτενώς αναφέρθηκαν ανωτέρω και να επιβληθεί σε αυτήν πρόστιμο για τη διάρκεια συμμετοχής της στην παράβαση, όπως περιγράφηκε στην Εισήγηση,
17. να υποχρεωθεί να παύσει την ως άνω διαπιστωθείσα παράβαση, στο βαθμό που αυτή συνεχίζεται και να την παραλείπει στο μέλλον,
18. να απειληθεί η με πρόστιμο αν με απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού βεβαιώνεται η συνέχιση ή επανάληψη της διαπιστωθείσας παράβασης. Ζ. Αναφορικά με την επιχείρηση με την επωνυμία FOSSIL GROUP:
19. Να διαπιστωθεί η παράβαση των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ για τους λόγους που εκτενώς αναφέρθηκαν ανωτέρω και να επιβληθεί σε αυτήν πρόστιμο για τη διάρκεια συμμετοχής της στην παράβαση, όπως περιγράφηκε στην Εισήγηση,
20. να υποχρεωθεί να παύσει την ως άνω διαπιστωθείσα παράβαση, στο βαθμό που αυτή συνεχίζεται και να την παραλείπει στο μέλλον, 4 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
21. να απειληθεί η με πρόστιμο αν με απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού βεβαιώνεται η συνέχιση ή επανάληψη της διαπιστωθείσας παράβασης. Η. Αναφορικά με τις εταιρείες 1) «RIST HELLAS PRIVATE COMPANY ΙΚΕ», 2) «ΝΤΗΖΕΛ ΕΛΛΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΕΙΔΩΝ ΕΝΔΥΣΗΣ», 3) «Ρ. ΓΚΟΓΚΑΣ και ΣΙΑ ΟΕ»,4) «THE SWATCH GROUP (GREECE) SA», 5) «SWATCH GROUP LTD», 6) «ΓΑΒΡΙΗΛ Μ. ΑΠΟΣΠΟΡΗΣ» 7) «ΧΡΟΝΩΡΑ Π. ΚΑΛΛΙΓΕΡΗΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», 8) «TAG HEUER HEADQUARTERS BRANCH OF LVMH SWISS MANUFACTURE SA», 9) «LOTHMAN TRADING B.V.(OOZOO TIMEPIECES)» να απορριφθεί ως αβάσιμη η υπ’ αριθ. πρωτ. 3760/4.7.2017 καταγγελία της εταιρείας «ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» για παράβαση των άρθρων 1 ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ, για τους λόγους που εκτενώς αναφέρθηκαν στην Εισήγηση.» Κατόπιν, και κατά τη διάρκεια των προαναφερθεισών συνεδριάσεων το λόγο έλαβαν οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των εταιρειών και οι νόμιμοι εκπρόσωποί τους, οι οποίοι τοποθετήθηκαν επί της προαναφερόμενης Εισήγησης, ανέπτυξαν τις απόψεις τους, έδωσαν διευκρινίσεις και απάντησαν σε ερωτήσεις που τους υπέβαλαν ο Πρόεδρος και τα μέλη της Επιτροπής. Κατά τη συνεδρίαση 2 Ιουλίου 2021 εξετάστηκαν οι προτεινόμενες δεσμεύσεις από την εταιρεία ORIS S.A. Η Εισηγήτρια Μαρία-Ιωάννα Ράντου ανέγνωσε την υπ’ αριθ. πρωτ. 5381/18.6.2021 Εισήγηση επί των προτεινόμενων δεσμεύσεων και για τους λόγους που αναφέρονταν σε αυτή πρότεινε την απόρριψή τους. Στη συνέχεια, το λόγο έλαβε ο πληρεξούσιος δικηγόρος της ως άνω εταιρείας, ο οποίος τοποθετήθηκε επί της Εισηγήσεως και ζήτησε από την Επιτροπή την αποδοχή των προτεινόμενων δεσμεύσεων. Η Επιτροπή μετά από διαλογική συζήτηση, αφού αποχώρησαν από την αίθουσα τα ενδιαφερόμενα Μέρη, με τη συμμετοχή της Εισηγήτριας Μαρία- Ιωάννας Ράντου, η οποία δεν έλαβε μέρος στην ψηφοφορία, ομόφωνα αποφάσισε την απόρριψη των δεσμεύσεων και η συζήτηση συνεχίσθηκε με την εν λόγω εταιρεία επί της ουσίας της υπόθεσης, όπως αναφέρεται στην υπ’ αριθ. πρωτ. 10846/18.12.2020 Εισήγηση. Κατά τις συνεδριάσεις της Επιτροπής οι πληρεξούσιοι δικηγόροι ζήτησαν την εξέταση μαρτύρων, για τη θεμελίωση των ισχυρισμών τους. Η Επιτροπή, αποδεχόμενη το σχετικό αίτημά τους, εξέτασε τους μάρτυρες: 1) […] από την εταιρεία ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ, 2) […], από την εταιρεία ORIS, 3) τον […] από την TIME CENTER, 4) τον […] από την εταιρεία SHOP & TRADE AE και 5) τον […] από την εταιρεία AMER. Επίσης, εξετάστηκαν ανωμοτί και οι νόμιμοι εκπρόσωποι Κουτσικόπουλος, β) Β. Τοτόλης και γ) ο Γ. Κουγιουμτζόπουλος. εταιρειών: α) Δ. Με την ολοκλήρωση της ακροαματικής διαδικασίας και την εξέταση των μαρτύρων οι πληρεξούσιοι δικηγόροι ζήτησαν και ο Πρόεδρος της Επιτροπής χορήγησε προθεσμία 5 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ επτά

(7)εργάσιμων ημερών μετά την παραλαβή των πρακτικών από τα ενδιαφερόμενα μέρη, προκειμένου να υποβάλουν τα συμπληρωματικά υπομνήματά τους. Η Επιτροπή συνήλθε σε διάσκεψη την 8η Δεκεμβρίου 2021 (ημέρα Τετάρτη και ώρα 17:30 π.μ.), η οποία συνεχίσθηκε την 10η Δεκεμβρίου 2021, (ημέρα Παρασκευή και ώρα 15:30), την 16η Δεκεμβρίου 2021, (ημέρα Πέμπτη και ώρα 15:00) και ολοκληρώθηκε την 22 α Δεκεμβρίου 2021, (ημέρα Τετάρτη και ώρα 12:00), στην ως άνω αίθουσα συνεδριάσεων του 1ου ορόφου των Γραφείων της, με τη συμμετοχή της Εισηγήτριας Μαρίας Ιωάννας Ράντου, η οποία δεν έλαβε μέρος στην ψηφοφορία, και αφού έλαβε υπόψη τα στοιχεία του φακέλου της κρινόμενης υπόθεσης, την Εισήγηση, τις απόψεις που διατύπωσαν προφορικώς τα ενδιαφερόμενα μέρη κατά τη συζήτηση της υπόθεσης και με τα υπομνήματα τα οποία υπέβαλαν, καθώς και τα όσα κατέθεσαν οι μάρτυρες κατά την ακροαματική διαδικασία, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ: ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ I. ΙΣΤΟΡΙΚΟ - ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑΣ............................ II. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΗΣ ΓΔΑ ............................................ III. ΤΑ ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ................................................................................ IV. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ .............................................................................................. V. ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟ ΚΡΙΣΗ ΥΠΟΘΕΣΗΣ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 1 ΤΟΥ Ν. 3959/2011 ΚΑΙ 101 ΣΛΕΕ .................................................................................... VI. ΕΠΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ - ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΚΑΘΕΤΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ .................................................................................................. VII. ΕΠΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ - ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΥΠΑΡΞΗ ΟΡΙΖΟΝΤΙΑΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ/ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ .................................................. VIII. ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΠΙΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ ΚΥΡΩΣΕΩΝ .................................................... 6 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ - ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑΣ I.

1. Την 4.7.2017, η εταιρεία με την επωνυμία «ΚΩΣΤΑΡΕΛΛΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», (εφεξής καταγγέλλουσα ή ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ) υπέβαλε στην Επιτροπή Ανταγωνισμού (εφεξής και ΕΑ) καταγγελία κατά των εταιρειών : i. Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία «RIST HELLAS PRIVATE COMPANY», ii. «ΝΤΗΖΕΛ ΕΛΛΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΕΙΔΩΝ ΕΝΔΥΣΗΣ», iii. «SYMBOL HELLAS ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ Α.Ε», iv. «Ρ. ΓΚΟΓΚΑΣ και ΣΙΑ ΟΕ», v. «ΤΑΙΜ ΣΕΝΤΕΡ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΑ ΩΡΟΛΟΓΙΩΝ ΚΟΣΜΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», vi. «THE SWATCH GROUP (GREECE) ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ&ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΡΟΛΟΓΙΩΝ», vii. «ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΑΝΤΖΙΚΗ – ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΟΥΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΟΜΟΡΡΥΘΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», viii. «ΓΑΒΡΙΗΛ ΜΙΧ. ΑΠΟΣΠΟΡΗΣ & ΣΙΑ Ε.Ε.», ix. «ΕΛΜΗ SYSTEMS ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α.Ε. ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», x. «SHOP & TRADE ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΔΥΜΑΤΩΝ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ», xi. «ΧΡΟΝΩΡΑ Π. ΚΑΛΛΙΓΕΡΗΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», xii. «ΒΗΧΟΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΩΡΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΙ ΚΟΣΜΗΜΑΤΩΝ» και «ΒΗΧΟΣ Ο.Ε», xiii. «DIAMONDS CENTER ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΣΜΗΜΑΤΩΝ, ΡΟΛΟΓΙΩΝ, ΑΞΕΣΟΥΑΡ, ΔΩΡΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΩΝ ΕΙΔΩΝ», xiv. «ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΥΡΟΣ &ΣΙΑ Ο.Ε.» 1, xv. «ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ Α.Ε.».
2. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ στην καταγγελία της (παρ.13) με εξαίρεση την ΕΛΜΗ SYSTEMS ΑΕ (διανομέα της CASIO), την ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ ΑΕ (διανομέα της GARMIN) και τις SYMBOL HELLAS ΑΕ (διανομέα της FOSSIL μέχρι το 2014-2015)/ DIAMONDS CENTER SA (διανομέα της FOSSIL μέχρι το 2014-2015), για τις οποίες κατά το χρόνο υποβολής της καταγγελίας δεν είχε συγκεντρώσει πλήρη στοιχεία για τις πρακτικές τους, οι λοιπές ως άνω υπό i - xv αναφερόμενες εταιρείες εμπλέκονται, κατά την άποψη της ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ, αποδεδειγμένα στις καταγγελλόμενες παράνομες πρακτικές, ενώ επιφυλάχθηκε για τις υπόλοιπες εταιρείες. Επιπλέον κατά την Η εταιρεία αυτή αναφέρεται στην καταγγελία μόνον με την ιδιότητά της ως προγενέστερου διανομέα των σημάτων που διανέμει τώρα η Ρ. ΓΚΟΓΚΑΣ και ΣΙΑ ΟΕ (βλ. υπό iv ανωτέρω) και δεν την καταγγέλλει ρητά για οποιαδήποτε αντιανταγωνιστική πρακτική. 1 7 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ, στις καταγγελλόμενες περιλαμβάνονται και οι κατασκευαστές οίκοι του εξωτερικού, αναφερόμενες ως τέτοιες στις οικείες παραγράφους της καταγγγελίας, όπου υπάρχουν αποδείξεις εμπλοκής τους στις παράνομες πρακτικές και συμφωνίες καθώς και αποδείξεις για πανευρωπαϊκή εφαρμογή των πρακτικών αυτών.
3. Μεταξύ αυτών, στην καταγγελία αναφέρεται ότι περιλαμβάνονται και οι εξής εταιρείες: α) η μητρική και πλήρως ελέγχουσα την DIESEL HELLAS ΑΕ, ΟΤΒ SpA («ONLY THE BRAVE») πολυεθνική εδρεύουσα στο Breganze της Ιταλίας (παρ.65 της καταγγελίας, β) η THE SWATCH GROUP LTD η οποία αποτελεί 100% μητρική της καταγγελλόμενης THE SWATCH GROUP (GREECE) AE, αφενός διότι την ελέγχει απόλυτα, αφετέρου διότι κατά την ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ αποδεδειγμένα εμπλέκεται ως προμηθευτής της καταγγελλόμενης και ως κατασκευαστής των προϊόντων SWATCH άμεσα στις καταγγελλόμενες πρακτικές στεγανοποίησης της αγοράς (βλ. παρ.93 της καταγγελίας), γ) η ολλανδική Ανώνυμη Εταιρεία με τον διακριτικό τίτλο OOZOO INTERNATIONAL και την επωνυμία LOTHMANN TRADING B.V., εδρεύουσα στο Λάιντεν των Κάτω Χωρών (Ολλανδίας), λόγω εφαρμογής περιορισμού απαγόρευσης ανταπόκρισης σε αυθόρμητες παραγγελίες από αγοραστές άλλου κράτους μέλους απαγόρευση παθητικών πωλήσεων (βλ. παρ.137 της καταγγελίας), δ) ο κατασκευαστής οίκος SUUNTO ΟΥ που εδρεύει στη Φινλανδία (SUUNTO Tammiston kauppatie 7 A, FI01510 Vantaa, Finland), (βλ. παρ. 157 της καταγγελίας).
4. Αναφορικά με τις καταγγελλόμενες υπό (xii) ανωτέρω εταιρείες «ΒΗΧΟΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΩΡΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΙ ΚΟΣΜΗΜΑΤΩΝ» και «ΒΗΧΟΣ Ο.Ε» η καταγγέλλουσα ρητά μνημονεύει ως διάδοχες επιχειρήσεις τους τις εταιρείες ΚΑΣΣΩΤΑΚΗΣ / TAG HEUER GREECE, ενώ στην παρ.173 της καταγγελίας αναφέρεται και στην HEUER (LVMH GROUP Ελβετία). Κατά την καταγγέλλουσα, η τελευταία, σε συνεργασία με τους αντιπροσώπους της, εφαρμόζει σύστημα after sales service που καλύπτει με εγγύηση κατασκευαστή μόνο όσα ρολόγια αγοράστηκαν και πωλήθηκαν μέσω του «επίσημου διαύλου», καθιστώντας ρολόγια δίχως εγγύηση τα ρολόγια που αγοράστηκαν από παράλληλες εισαγωγές καίτοι γνήσια.
5. Εν συνεχεία, η ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ με την υπ’αριθ.πρωτ. 6026/18.10.2017 επιστολήυπόμνημά της διευκρίνισε ρητώς ότι δεν καταγγέλλει τις εξής εταιρείες: α) την ΕΛΜΗ SYSTEMS, καθότι δεν αντιμετωπίζει ζήτημα άρνησης προμήθειας, β) την επιχείρηση ΒΗΧΟΣ η οποία δραστηριοποιούνταν δια της ΒΗΧΟΣ ΟΕ και ΒΗΧΟΣ ΑΕ, λόγω διακοπής της συνεργασίας της με την HEUER και για το σκοπό αυτό θεωρεί ότι οι πρακτικές αφορούν στην διάδοχη επιχείρηση της ΒΗΧΟΣ, γ) την επιχείρηση SYMBOL, η οποία δραστηριοποιούνταν δια των εταιρειών DIAMOND και της SYMBOL, καθώς οι πρακτικές αφορούν στην ΡΙΣΤ ΙΚΕ, διάδοχη εταιρεία που συνεργάζεται με τον όμιλο FOSSIL, ενώ η SYMBOL βρίσκεται πλέον σε οικονομική δυσπραγία και είναι σχεδόν ανενεργή, δ) την ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ ΑΕ διότι δεν έχει επαρκή στοιχεία προς τεκμηρίωση παράβασης. Με την ίδια επιστολή επιβεβαιώνει ότι καταγγέλλει τους οίκους του εξωτερικού SWATCH GROUP, TAG HEUER, OOZOO.
6. Στην μεταγενέστερη υπ’αριθ.πρωτ. 7097/4.12.2017 επιστολή-υπόμνημά της η καταγγέλλουσα αναφέρεται επιπλέον στην ολλανδική εταιρεία CLUSE, και συγκεκριμένα 8 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ στην ολλανδική εταιρεία με την επωνυμία EUROPE WATCH GROUP B.V., με έδρα το Άμστερνταμ (βλ. σελ. 10 και επόμενες της επιστολής). Σύμφωνα με την καταγγέλλουσα, ο αντιπρόσωπος στην Ελλάδα της εταιρείας […] δεν δέχθηκε την συνεργασία με την ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ και δεν προέβη σε ικανοποίηση παραγγελιών.
7. Περαιτέρω, με επόμενο υπόμνημά της, με αριθ.πρωτ. 3335/25.5.2018, η καταγγέλλουσα προσκόμισε πρόσθετα στοιχεία σχετικά με τις καταγγελόμενες επιχειρήσεις, παραβάσεις και συμπεριφορές, επικαιροποιώντας ανά επιχείρηση και τον τρόπο με τον οποίο αντέδρασε κάθεμία από αυτές στην από 4.7.2017 καταγγελία της. Στο εν λόγω υπόμνημα περιλαμβάνεται πίνακας σχετικά με την υλοποίηση ή μη των παραγγελιών της σε κάθε μία εκ των εταιρειών, κατόπιν και της διεξαγωγής της 31ης διεθνούς έκθεσης κοσμήματος, ωρολογιών και πολυτίμων λίθων, που πραγματοποιήθηκε στις 23-26.2.2018 στο Metropolitan Expo στην Αθήνα. Επιπλέον, με την υπ’ αριθ.πρωτ. 7360/5.12.2018 επιστολή της η ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ προσκόμισε εύρημα σχετικά με μηχανισμό ανίχνευσης παράλληλων εισαγωγών με επιβράβευση του καταναλωτή
9. Συμπερασματικά, από την καταγγελία και τα συμπληρωματικά υπομνήματαεπιστολές της καταγγέλλουσας, οι εταιρείες που επέχουν θέση καταγγελλομένων μερών στην παρούσα υπόθεση είναι οι εξής: i. RIST HELLAS PRIVATE COMPANY ΙΚΕ ii. ΝΤΗΖΕΛ ΕΛΛΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΕΙΔΩΝ ΕΝΔΥΣΗΣ iii. Ρ. ΓΚΟΓΚΑΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΟΕ iv. ΤΑΙΜ ΣΕΝΤΕΡ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΑ ΩΡΟΛΟΓΙΩΝ ΚΟΣΜΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, v. THE SWATCH GROUP GREECE ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΡΟΛΟΓΙΩΝ vi. SWATCH GROUP LTD vii. ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΑΝΤΖΙΚΗ – ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΟΥΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΚΕ viii. ΓΑΒΡΙΗΛ ΜΙΧ. ΑΠΟΣΠΟΡΗΣ & ΣΙΑ Ε.Ε. ix. SHOP & TRADE ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΔΥΜΑΤΩΝ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ x. ΧΡΟΝΩΡΑ Π. ΚΑΛΛΙΓΕΡΗΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ xi. TAG HEUER HEADQUARTERS-BRANCH OF LVMH SWISS MANUFACTURE SA xii. LOTHMANN TRADING B.V. (OOZOO INTERNATIONAL)
10. Εκτός από τη διαδικασία ενώπιον της ΕΑ, επισημαίνεται ότι στις […] η καταγγέλλουσα άσκησε αγωγή αποζημίωσης3 […]κατά ορισμένων εκ των καταγγελλόμενων εταιρειών. […]
11. […]5 […]. Το σχετικό εύρημα αφορά στους ιστότοπους […] […]για παραβάσεις μεταξύ άλλων και του δικαίου ελεύθερου ανταγωνισμού. 4 […] 5 Σε απάντηση της υπ’αριθ.πρωτ. 4568/11.7.2019 επιστολής παροχής στοιχείων της ΓΔΑ. 2 3 9 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
12. Περαιτέρω, στο ίδιο πλαίσιο, η καταγγέλλουσα υπέβαλε το υπ’αριθ.πρωτ. 8284/17.12.2019 υπόμνημά της σε συνέχεια του υπ’αριθ.πρωτ. 5067/1.8.2019 υπομνήματός της, με το οποίο προέβη σε γενικό σχολιασμό των βασικών ισχυρισμών των καταγγελλομένων, στο πλαίσιο της ως άνω αστικής εκκρεμοδικίας, αντικρούοντας κάποιους εξ αυτών περί εφαρμογής συστήματος επιλεκτικής διανομής
14. Όπως προκύπτει από την καταγγελία και τα σχετικά συμπληρωματικά υπομνήματά της, η ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ καταγγέλλει παράνομες πρακτικές που εφαρμόζονται στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας από επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται ως εισαγωγείς και αποκλειστικοί διανομείς οικονομικών ρολογιών χειρός. Ειδικότερα, όπως αναφέρει, οι επιχειρήσεις αυτές εφαρμόζουν πρακτικές και συμφωνίες καθορισμού τιμής μεταπώλησης στους λιανοπωλητές της σχετικής αγοράς και σύστημα περιορισμού των παράλληλων εισαγωγών γνήσιων προϊόντων από χώρες της ΕΕ, ενσωματώνοντας στις κάθετες συμφωνίες περιορισμούς του ανταγωνισμού ιδιαίτερης σοβαρότητας. Η ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ σημειώνει ακόμα ότι σε περίπτωση μη συμμόρφωσης των λιανοπωλητών με τους περιορισμούς αυτούς, οι καταγγελλόμενες προβαίνουν σε καταγγελία των μεταξύ τους συμβάσεων ή/και σε περίπτωση παράλληλου διακοινοτικού εμπορίου αρνούνται την παροχή υπηρεσιών συντήρησης και την κάλυψη της παρεχόμενης από τον κατασκευαστή εγγύησης. Σύμφωνα με την ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ, οι ως άνω παραβάσεις είναι τυπικές, αλλά επιπροσθέτως εφαρμόζονται και στην πράξη επιφέροντας τα αντί-ανταγωνιστικά αποτελέσματά τους στην σχετική αγορά με: - περιορισμό εισαγωγών, - καταμερισμό αγορών, - καθορισμό τιμών, - περιορισμό παραγωγής, και - εμπορικό αποκλεισμό.
15. Επιπροσθέτως, η καταγγέλλουσα αναφέρει ότι ορισμένοι κατασκευαστές ρολογιών-οίκοι του εξωτερικού εφαρμόζουν πρακτικές, συμφωνίες και συστήματα παρακολούθησης περιορισμού του διακοινοτικού εμπορίου, παρακολουθώντας και περιορίζοντας τις παθητικές πωλήσεις εντός ενιαίας αγοράς και καθορίζοντας άμεσα ή έμμεσα τελικές τιμές καταναλωτή κα εκπτώσεις λιανοπωλητών.
16. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ, οι πρακτικές των ελληνικών επιχειρήσεων εισαγωγέων και αποκλειστικών διανομέων είναι μέρος ενός συνολικού πλέγματος περιορισμών που εφαρμόζονται από τους οίκους-κατασκευαστές του εξωτερικού, αφού συχνά οι ελληνικές επιχειρήσεις επικαλούνται κατά την εφαρμογή των καταγγελλόμενων πρακτικών και των αντιποίνων, την ύπαρξη σχετικής συμφωνίας τους με οίκο κατασκευαστή του εξωτερικού. Η ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ προσκόμισε τις προσθήκες των καταγγελλομένων - εναγομένων με το υπ’αριθ.πρωτ. 5075/9.6.2020 έγγραφό της και τα σχετικά των προτάσεων όλων των μερών με το υπ’αριθ.πρωτ. 6090/2.7.2020 έγγραφό της. 6 10 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
17. Η ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ αναφέρει ακόμα ότι ως αποτέλεσμα της «απόλυτης και πλήρως ομοιόμορφης εφαρμογής» των ως άνω πρακτικών από το σύνολο των Ελλήνων αποκλειστικών διανομέων με αθροιστικό μερίδιο άνω του 95% αλλά και από τους οίκουςκατασκευαστές του εξωτερικού με αθροιστικό μερίδιο τουλάχιστον 60%, οι κάθετες συμπράξεις αυτές έχουν σωρευτικό-πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα ανεξαρτήτως του κατά μόνας μεριδίου αγοράς, με αποτέλεσμα την δυνατότητα των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων να διατηρούν σε υψηλότατα επίπεδα της λιανικές τιμές τόσο σε σχέση με το κόστος παραγωγής των προϊόντων, όσο και με τις τιμές σε συγκεκριμένα κράτη μέλη με πιο ανταγωνιστικές συνθήκες αγοράς.
18. Τέλος, η καταγγέλλουσα αναφέρεται σε ύπαρξη συντονισμένης δράσης μεταξύ των καταγγελλομένων μερών, αφενός ως προς τον τρόπο εφαρμογής των αντιποίνων από τους έλληνες εισαγωγείς7 και τον συντονισμό των ενεργειών τους κατά των μη συμμορφούμενων λιανέμπορων, αφετέρου ως προς την διατήρηση τιμών σε υψηλά επίπεδα8, παρέχοντας, κατά την ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ, σοβαρές ενδείξεις περί ύπαρξης οριζόντιας συμφωνίας μεταξύ τους. II. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΗΣ ΓΔΑ
19. Για τη διερεύνηση της βασιμότητας της ως άνω καταγγελίας, και στο πλαίσιο αυτεπάγγελτης έρευνας στην αγορά ρολογιών χειρός, η ΓΔΑ διεξήγαγε σειρά μέτρων έρευνας τα οποία συνοψίζονται στα κάτωθι: διενεργήθηκαν έξι αιφνιδιαστικοί επιτόπιοι έλεγχοι στις 22.11.2017 στα γραφεία πέντε εκ των καταγγελλόμενων εταιρειών και μίας ερευνώμενης στο πλαίσιο του αυτεπάγγελτου ελέγχου στην Αττική. Στο πλαίσιο των ως άνω επιτόπιων ελέγχων ελήφθησαν αντίγραφα εγγράφων, έγχαρτων και ηλεκτρονικών, περιλαμβανομένης εμπορικής ηλεκτρονικής αλληλογραφίας, καθώς και κατάθεση από εκπρόσωπο εταιρείας, όπου αυτό κρίθηκε απαραίτητο· εστάλησαν επιστολές παροχής στοιχείων προς τις καταγγελλόμενες επιχειρήσεις καθώς και τις επιχειρήσεις που ερευνώνται αυτεπαγγέλτως· εστάλη επιστολή παροχής στοιχείων 9 στην εταιρεία ΣΚΡΟΥΤΖ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ προκειμένου να αποσαφηνιστεί η διαδικασία ορισμού στην ιστοσελίδα της, από εταιρείες εμπορίας –εισαγωγείς, των επίσημων μεταπωλητών ενός δικτύου στην Ελλάδα καθώς και πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο μεταβολής των τιμών ιδίως των ρολογιών χειρός στην ελληνική αγορά· διενεργήθηκε στις 8.10.2019 επιτόπιος έλεγχος στις εγκαταστάσεις του Πανελλήνιου Συνδέσμου Εισαγωγέων Ωρολογίων (ΠΣΕΩ)10· Ενδεικτικά αναφέρεται ότι οι καταγγελλόμενες εταιρείες διέκοψαν αιφνιδιαστικά και αναιτιολόγητα σχεδόν στο σύνολο τους εντός 10 μηνών την προμήθεια προϊόντων στην ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ, καταγγέλλοντας επίσημα ή de facto τη συνεργασία μαζί της και ενώ η καταγγέλλουσα είχε μηδενικό υπόλοιπο προς αυτές και σε κάποιες περιπτώσεις ήταν πιστωτική. 8 Βλ.σχετ. Ενότητα II.3.4.
20. της καταγγελίας. 9 Υπ’αριθ.πρωτ. 8350/24.9.
21. 10 Σχετ. η υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 6368/8.10.2019 εντολή για διενέργεια ελέγχου του Προέδρου της Επιτροπής Ανταγωνισμού. 7 11 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ κλήθηκαν στα γραφεία της ΕΑ εκπρόσωποι έξι εταιρειών εισαγωγέων ρολογιών για τη λήψη ανωμοτί καταθέσεων για την πληρέστερη εξέταση του περιεχομένου της καταγγελίας και των στοιχείων που περιήλθαν σε γνώση της ΓΔΑ στο πλαίσιο της έρευνάς της.
22. Στις ενότητες που ακολουθούν περιγράφονται αναλυτικά τα ως άνω μέτρα έρευνας στα οποία προέβη η ΓΔΑ, ανά καταγγελλόμενη/ερευνώμενη εταιρεία. III. III.1 ΤΑ ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ Η ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΟΥΣΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ ΑΕ
23. Η εταιρεία συστάθηκε τον Ιούνιο του 2013 με την επωνυμία ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ και με διακριτικό τίτλο ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ Α.Ε. Η εταιρεία εδρεύει στο Ναύπλιο και δραστηριοποιείται σε μεγάλη γκάμα11 προϊόντων και υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένου του χονδρικού και λιανικού εμπορίου ρολογιών και κοσμημάτων, οικονομικών και για καθημερινή χρήση. Η επιχείρηση λειτουργεί και ως φυσικό κατάστημα (bricks and mortars) στο Ναύπλιο και μέσω ηλεκτρονικού καταστήματος (e-shop), στην ιστοσελίδα www.rologia.com.gr. III.2 ΟΙ ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΟΜΕΝΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ III.2.1 RIST ΗELLAS PRIVATE COMPANY ΙΚΕ
24. Η εταιρεία με την επωνυμία «RIST ΗELLAS PRIVATE CΟΜΡΑΝΥ ΙΚΕ» (εφεξής RIST ΗELLAS) συστήθηκε τον Ιούνιο του 2014 ως Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία με σκοπό την εμπορία ρολογιών, κοσμημάτων, ψευδοκοσμημάτων και άλλων συναφών ειδών και την επιδιόρθωση (service) των εν λόγω προϊόντων.
25. Η RIST ΗELLAS ανέλαβε αρχικά τη διανομή ρολογιών των σημάτων TW STEEL και ORIS ([…]) τις οποίες διατηρεί έως σήμερα. Από την […] ανέλαβε τη διανομή ρολογιών σημάτων του ομίλου FOSSIL και συγκεκριμένα των σημάτων FOSSIL, DKNY και Burberry ([…]), Michael Kors, Marc Jacobs, Adidas ([…]), Skagen και Armani. Από Σύμφωνα την από 12.8.2019 καταχώριση στο ΓΕΜΗ με αφορμή την τροποποίηση του καταστατικού της εταιρείας. Ο σκοπός της εταιρείας περιλαμβάνει τα ακόλουθα: α) Χονδρικό εμπόριο ρολογιών και κοσμημάτων, β) Λιανικό εμπόριο ρολογιών και κοσμημάτων, γ) Λιανικό εμπόριο ρολογιών και κοσμημάτων, με αλληλογραφία ή μέσω διαδικτύου, δ) Υπηρεσίες δημιουργίας ιστοσελίδων στο διαδίκτυο, εμπόριο ηλεκτρονικών υπολογιστών και συναφών ειδών, ε) Διάθεση διαφημιστικού χώρου ή χρόνου στο διαδίκτυο, στ) Εκμετάλλευση τουριστικών μονάδων, ξενοδοχείων, κάμπινγκ, ενοικιαζόμενων διαμερισμάτων και δωματίων, ζ) Εκμετάλλευση χώρων μαζικής εστίασης (εστιατόρια, μπαρ, καντίνες, αίθουσες πολλαπλών χρήσεων κ.λπ.), η) Εκμετάλλευση χώρων αναψυχής, παιδότοπων, αθλητικών εγκαταστάσεων, σκοπευτηρίων κ.λπ.), θ) Εκμετάλλευση δημοσίας χρήσεως οχημάτων (λεωφορείων, ταξί, φορτηγών κ.λπ.) και ι) Χονδρικό, λιανικό και μέσω διαδικτύου εμπόριο: i. ειδών καπνιστού και προϊόντων καπνού ii. ειδών ιματισμού, ετοίμων ενδυμάτων, υποδημάτων, δερματίνων ειδών, αξεσουάρ και ειδών ταξιδιού, iii. αθλητικού εξοπλισμού, iν. ηχητικού, τηλεπικοινωνιακού, φωτογραφικού και οπτικού εξοπλισμού, ν. ειδών κιγκαλερίας, σιδηρικών, εργαλείων και παλιών αντικειμένων αξίας (αντικών), νi. παιχνιδιών κάθε είδους και σχολικών ειδών, νii. αρωμάτων και καλλυντικών προϊόντων, νiii. ειδών κυνηγίου και όπλων, ια) Υπηρεσία μεσιτείας, ιβ) Παροχή υπηρεσιών ενοικίασης και εκμίσθωσης μηχανοκίνητων οχημάτων, ιγ) Παροχή υπηρεσιών ενοικίασης και εκμίσθωσης ειδών αναψυχής και αθλητικών ειδών, ιδ) Παροχή υπηρεσιών ενοικίασης ποδηλάτων, μοτοσυκλετών και πατινιών. 11 12 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ […] αντιπροσωπεύει επιπλέον και τα ακόλουθα πρόσθετα σήματα που εκπροσωπεί η FOSSIL, ήτοι τα ρολόγια Armani Exchange, Kate Spade, Emporio Armani Swiss made, Tory Burch και Thom Olson. Η εταιρεία αντιπροσωπεύει επίσης ρολόγια των σημάτων PAUL SMITH, GANT (από […]), Paul Hewitt (από […])
26. Η RIST δραστηριοποιείται στη χονδρική αλλά και στη λιανική πώληση μέσω του ηλεκτρονικού καταστήματος eshop.rist.gr. III.2.2 ΝΤΗΖΕΛ ΕΛΛΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΕΙΔΩΝ ΕΝΔΥΣΗΣ A.E.
27. Η εταιρεία με την επωνυμία ΝΤΗΖΕΛ ΕΛΛΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΕΙΔΩΝ ΕΝΔΥΣΗΣ (εφεξής DIESEL HELLAS) συστάθηκε το 1992 και αποτελεί 100% θυγατρική της ιταλικής εταιρείας DIESEL SpA, η οποία αποτελεί την μητρική εταιρεία του Ομίλου DIESEL και δικαιούχο των σημάτων DIESEL. Σκοπός της DIESEL HELLAS είναι η εισαγωγή και εμπορία στην Ελλάδα εν γένει ετοίμων ενδυμάτων, υφασμάτων, λευκών ειδών και αξεσουάρ ενδύσεως, η εξαγωγή τους στην αλλοδαπή, η αντιπροσώπευση οίκων εξωτερικού και η διανομή των προαναφερθέντων ειδών και προϊόντων. H εταιρεία έχει αναλάβει την προώθηση των προϊόντων DIESEL στην Ελλάδα και την Κύπρο. Οι πωλήσεις ειδών ένδυσης, υπόδησης και αξεσουάρ αποτελούν το συντριπτικό ποσοστό του τζίρου της εταιρείας ενώ ένα μικρότερο ποσοστό προέρχεται από τις πωλήσεις ρολογιών.
28. Αναφορικά με την αγορά ρολογιού χειρός, η DIESEL HELLAS εισάγει και διανέμει ρολόγια σήματος DIESEL. Τα ρολόγια αυτά δεν κατασκευάζονται από τον όμιλο DIESEL αλλά από γερμανική FOSSIL (EUROPE) GmbH, στην οποία η DIESEL SpA έχει παραχωρήσει άδεια εκμετάλλευσης των σημάτων της. Η DIESEL HELLAS διανέμει ρολόγια σήματος DIESEL δυνάμει σύμβασης διανομής που έχει συνάψει με την εταιρεία FOSSIL (EUROPE) GmbH
29. III.2.3 Ρ. ΓΚΟΓΚΑΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΟΕ
30. Η επιχείρηση με την επωνυμία Ρ. ΓΚΟΓΚΑΣ και ΣΙΑ ΟΕ (εφεξής ΓΚΟΓΚΑΣ) με διακριτικό τίτλο G.K. TIME ιδρύθηκε το 2011, έχει έδρα στην Αθήνα και δραστηριοποιείται στην εισαγωγή και πώληση στην χονδρική ρολογιών και των αξεσουάρ (λουράκια, μπρασελέ, μπαταρίες κτλ) τους και την παροχή υπηρεσιών επισκευής και συντήρησης μετά την πώληση (after sales service). Η ΓΚΟΓΚΑΣ συνεργάζεται με τους κατασκευαστικούς οίκους ΖΕΟΝ LIMITED για την εμπορία ρολογιών στην Ελλάδα και την Κύπρο, και με την HANOWA AG για την διανομή στην Ελλάδα. Τα ρολόγια χειρός που εισάγει και εμπορεύεται περιλαμβάνουν τα σήματα INGERSOLL και SWISS MILITARY HANOWA. Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 6075.30.9.2019 επιστολή της RIST HELLAS προς τη ΓΔΑ. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα rist.gr, η RIST HELLAS πρόσφατα ανέλαβε και την διανομή ρολογιών σήματος SEIKO. 13 Βλ. την υπ’ αρ. πρωτ. 4340/20.5.2020 επιστολή της DIESEL HELLAS στη ΓΔΑ. 12 13 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ III.2.4 ΤΑΙΜ ΣΕΝΤΕΡ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΑ ΩΡΟΛΟΓΙΩΝ ΚΟΣΜΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
31. Η εταιρεία ΤΑΙΜ ΣΕΝΤΕΡ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΑ ΩΡΟΛΟΓΙΩΝ ΚΟΣΜΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ με διακριτικό τίτλο «TIME CENTER» (εφεξής TIME CENTER) δραστηριοποιείται στη χονδρική και λιανική πώληση ρολογιών και αντιπροσωπεύει στην Ελλάδα τα ρολόγια των σημάτων NAUTICA, NIXON, POLICE, TIMBERLAND και ADIDAS
32. Στο παρελθόν είχε αναλάβει τη διανομή ρολογιών των σημάτων TIMEX (μέχρι […]), Ellesse ([…]), Marc Ecko ([…]), KSwiss ([…]) και GANT (μέχρι […])
33. Η TIME CENTER διαθέτει φυσικό κατάστημα, καθώς και το ηλεκτρονικό κατάστημα https://www.timecentershop.gr/. III.2.5 THE SWATCH GROUP GREECE SA
34. Η εταιρεία SWATCH GROUP GREECE (εφεξής SWATCH GROUP GREECE) είναι η ελληνική θυγατρική του ομίλου SWATCH GROUP και δραστηριοποιείται στην αγορά, πώληση, διανομή και εξαγωγή ρολογιών, μερών ρολογιών, ηλεκτρονικών συστημάτων, κοσμημάτων και συναφών ειδών καθώς και στην παροχή υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων υπηρεσιών μετά την πώληση, σχετικά με τα προαναφερθέντα προϊόντα. Στην Ελλάδα εμπορεύεται μια ευρεία γκάμα ρολογιών, από 12 μάρκες του ομίλου που περιλαμβάνει ρολόγια, διαφορετικών τύπων και κατηγοριών τιμής. III.2.6 SWATCH GROUP LTD
35. Η SWATCH GROUP LTD (εφεξής SWATCH GROUP) είναι εταιρεία συμμετοχών (holding company) και απώτερη μητρική εταιρεία του Ομίλου SWATCH. Η εταιρεία έχει ως αντικείμενο βάσει του καταστατικού της «τη συμμετοχή σε οποιασδήποτε μορφής εταιρεία, ειδικότερα στον τομέα κατασκευής ρολογιών, μηχανισμών και εξαρτημάτων ρολογιών, ηλεκτρονικών μικροεξαρτημάτων, μηχανικών μικροεξαρτημάτων, τηλεπικοινωνιών, αυτοκινήτων, καθώς και σε συναφείς τομείς». III.2.7 ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΑΝΤΖΙΚΗ – ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΟΥΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΚΕ
36. Η ομόρρυθμη εμπορική εταιρεία ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΑΝΤΖΙΚΗ και ΣΙΑ ΟΕ ιδρύθηκε το 2006 με έδρα την Αθήνα και σκοπό την εμπορία χονδρικώς και λιανικώς ψευδοκοσμημάτων, ρολογιών, δερμάτινων ειδών, αξεσουάρ ρουχισμού και συναφών ειδών. Το 2017 τροποποιήθηκε το καταστατικό της εταιρείας και πλέον αποτελεί Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία (ΙΚΕ) με την επωνυμία «ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΑΝΤΖΙΚΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΟΥΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ Ι.Κ.Ε.», και το διακριτικό τίτλο «K.Ace beyond common style» (εφεξής «ΚΑΝΤΖΙΚΗ»). Η ΚΑΝΤΖΙΚΗ διανέμει και εμπορεύεται σήμερα στην Ελλάδα ρολόγια με τα σήματα ΟΟΖΟΟ, DUKUDU, ενώ στο παρελθόν διακινούσε και τα σήματα WATX &CO και Out of Order (OOO). Στην ιστοσελίδα της εταιρείας εμφανίζονται και τα σήματα ρολογιών JCOU και LD LE DOM. Η καταγγελλόμενη διευκρίνισε ότι τα εν λόγω σήματα ανήκουν στην εταιρεία JCOU IKE, πρόκειται για ρολόγια τα οποία δεν αντιπροσωπεύονται από οίκους του εξωτερικού και είναι σήματα ελληνικά, βλ. το υπ’ αρ. πρωτ. 10266/2.12.2020 μήνυμα ηλ. ταχυδρομείου της καταγγελλομένης προς τη ΓΔΑ. 15 Βλ. την υπ’ αρ. πρωτ. 5152/10.6.2020 απάντηση της καταγγελλομένης στην υπ’ αρ. πρωτ. 2617/1.4.2020 επιστολή παροχής στοιχείων της ΓΔΑ. 14 14 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ III.2.8 LOTHMANN TRADING B.V (ΟΟΖΟΟ INTERNATIONAL)
37. Η εταιρεία με την επωνυμία LOTHMANN TRADING B.V και τον διακριτικό τίτλο ΟΟΖΟΟ INTERNATIONAL (εφεξής «ΟΟΖΟΟ») εδρεύει στο Λάντεν της Ολλανδίας και κατασκευάζει και εμπορεύεται αποκλειστικά ρολόγια χειρός σήματος ΟΟΖΟΟ και DUKUDU. III.2.9 ΓΑΒΡΙΗΛ Μ. ΑΠΟΣΠΟΡΗΣ
38. Η εταιρεία ΓΑΒΡΙΗΛ Μ. ΑΠΟΣΠΟΡΗΣ (εφεξής και ΑΠΟΣΠΟΡΗΣ) δραστηριοποιείτο στην αγορά του ρολογιού από το 1964 και μέχρι το 2017, οπότε και σταμάτησε την εμπορική δραστηριότητά της και την εκπροσώπηση και διανομή όλων των προϊόντων. Η εταιρεία εισήγαγε και διένειμε χονδρικώς κατά κύριο λόγο ρολόγια χειρός και κοσμήματα, αναλογικά όργανα καταδύσεων και πυξίδες ναυσιπλοΐας. Η ΑΠΟΣΠΟΡΗΣ εμπορευόταν προϊόντα των ακόλουθων οίκων: SUUNTO, Certus, Go, Tekday, Hector, Chris Benz. III.2.10 SHOP & TRADE
39. Η «SHOP&TRADE ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΔΥΜΑΤΩΝ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» (εφεξής SHOP&TRADE) ιδρύθηκε το 1994 με σκοπό την εισαγωγή και διανομή ειδών ένδυσης, υπόδησης και αξεσουάρ. Η εταιρεία δραστηριοποιείται τόσο σε επίπεδο χονδρικής διανέμοντας τα προϊόντα της σε Ελλάδα, Κύπρο και Νοτιοανατολική Ευρώπη, όσο και σε επίπεδο λιανικής λειτουργώντας ιδιόκτητα καταστήματα, καταστήματα franchise, corners, shops-in-shops καθώς και μέσω του ηλεκτρονικού καταστήματός της (www.bloobox.gr)
40. Στην αγορά ρολογιού χειρός η εταιρεία δραστηριοποιείται από το 2015 και εμπορεύεται τα ακόλουθα σήματα: WENGER, SUUNTO, BERING και VICTORINOX. III.2.11 ΧΡΟΝΩΡΑ Π. ΚΑΛΛΙΓΕΡΗΣ
41. Η ΧΡΟΝΩΡΑ Π. ΚΑΛΛΙΓΕΡΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ (εφεξής ΧΡΟΝΩΡΑ) ιδρύθηκε το 1970 και δραστηριοποιείται στην εισαγωγή και το χονδρικό εμπόριο ρολογιών. Η εταιρεία εμπορεύεται αποκλειστικά στην Ελλάδα ρολόγια με τα εμπορικά σημάτα της SEIKO WATCH CORPORATION17 που διατίθενται με τους διακριτικούς τίτλους Seiko, Lorus και Pulsar. III.2.12 TAG HEUER
42. Η ελβετική εταιρεία TAG HEUER18 δραστηριοποιείται στον κλάδο της ωρολογοποιίας εμπορευόμενη 19 διεθνώς ρολόγια, χρονογράφους, ρολόγια χειρός, έξυπνα Βλ. την υπ’ αρ. πρωτ. 4977/5.6.2020 απαντητική επιστολή της SHOP&TRADE προς τη ΓΔΑ και την ιστοσελίδα https://www.shopandtrade.gr/gr/content/bloobox-fashion-wholesale-retail-and-e-commerce. 17 Σημειώνεται ότι από δημοσίως διαθέσιμα στοιχεία προκύπτει ότι από τα μέσα του 2020 ο κατασκευαστικός οίκος άρχισε συνεργασία με την εταιρεία RIST HELLAS, βλ. https://www.kathimerini.gr/life/hours/1080148/i-rist-hellas-episimos-antiprosopos-tis-seiko-stin-ellada/ 18 Βλ. και την υπ’ αριθ. πρωτ. 5729/23.6.2020 επιστολή της TAG HEUER στην οποία η εταιρεία αναφέρει ότι αποτελεί μέλος του ομίλου εταιρειών LVMH, ο οποίος εμπορεύεται και άλλα σήματα ρολογιών πολυτελείας στης Ελλάδος όπως τα Hublot, Zenith, Bulgari, Christian Dior και Louis Vuitton. 16 15 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ρολόγια συνδεδεμένα με εφαρμογές του διαδικτύου και εξοπλισμό μέτρησης χρόνου με τα σήματα TAG HEUER ή HEUER. Ο ελβετικός κατασκευαστικός οίκος δραστηριοποιείται στην Ελλάδα στην αγορά πώλησης ρολογιών, στην παροχή υπηρεσιών επισκευής και συντήρησης αυτών και στην πώληση ανταλλακτικών για ρολόγια μέσω δικτύων […] διανομής. III.3 ΟΙ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΠΟΥ ΑΥΤΕΠΑΓΓΕΛΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΑΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ III.3.1 SYMBOL HELLAS ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
43. Η εταιρεία «SYMBOL ΕΛΛΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» (εφεξής «SYMBOL») συστάθηκε το 198420 και δραστηριοποιείται στην εμπορία ειδών πολυτελείας, ρολογιών και κοσμημάτων στην Ελλάδα. […] αντιπροσώπευε στην Ελλάδα σήματα ρολογιών των οίκων Patek Philippe, Gucci, Technomarine και Invicta ενώ στο παρελθόν υπήρξε αντιπρόσωπος της Ulysse Nardin, Oris, S.T. DuPont καθώς και του ομίλου FOSSIL GROUP (σήματα FOSSIL, ARMANI, DKNY, ADIDAS, MICHAEL KORS, BURBERRY, MARC JACOBS) […]
44. III.3.2 FOSSIL (EUROPE) GmbH
45. Η FOSSIL GROUP, Inc. (εφεξής και Όμιλος FOSSIL) δραστηριοποιείται παγκοσμίως στον σχεδιασμό, την κατασκευή, την εμπορία και την διανομή μοντέρνων αξεσουάρ. Σε ένα ευρύ χαρτοφυλάκιο ιδιοκτησιών και αδειοδοτημένων εμπορικών σημάτων, στα αξεσουάρ αυτά περιλαμβάνονται ρολόγια μόδας, κοσμήματα, τσάντες, μικρά δερμάτινα είδη και άλλα φορητά (wearables), όπως αυτά με στοιχεία ιχνηλάτησης (trackers), έξυπνα (smartwatches) και υβριδικά ρολόγια Ο όμιλος εμπορεύεται τις ακόλουθες μάρκες: FOSSIL, Michele, Misfit, Relic, Skagen, Zodiak, Armani Exchange, BMW, Chaps, Diesel, DKNY, Emporio Armani, Kate spade new York, Michael Kors, PUMA και Tory Burch.
46. Ο Όμιλος FOSSIL διαθέτει ένα εκτεταμένο δίκτυο διανομής χονδρικής σε περίπου 150 χώρες και 500 τοποθεσίες λιανικής, ενώ στην Ελλάδα δραστηριοποιείται μέσω της εταιρείας του στη Γερμανία FOSSIL (EUROPE) GmbH (εφεξής και FOSSIL), και συνεργάζεται με τις εταιρείες RIST HELLAS και DIESEL HELLAS
47. Εν προκειμένω αυτεπαγγέλτως ελεγχόμενη είναι η FOSSIL (EUROPE) GmbH. Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 5216/9.8.2019 επιστολή της TAG HEUER Βλ. την υπ’ αρ. πρωτ. 5481/5.9.2019 απάντηση της εταιρείας. 21 Βλ. την υπ’ αρ. πρωτ. 5701/22.6.2020 απάντηση της εταιρείας. 22 Βλ. την υπ’ αρ. πρωτ. 3415/30.4.2020 επιστολή της εταιρείας FOSSIL (EUROPE) GmbH στη ΓΔΑ. 19 20 16 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ III.3.3 ORIS SA
48. Ο ελβετικός οίκος κατασκευαστικός οίκος ORIS SA (εφεξής και ORIS) κατασκευάζει ρολόγια, λουράκια (straps), ανταλλακτικά, υλικό προβολής και συναφή προϊόντα και είναι ο αποκλειστικός ιδιοκτήτης του σχετικού σήματος, ORIS παγκοσμίως
49. Πρόκειται για μία ανεξάρτητη και ιδιωτική εταιρεία που δεν ανήκει σε κάποιον όμιλο. Η εταιρεία εμπορεύεται ρολόγια πολυτελείας και αθλητικά. III.3.4 SUUNTO OY και AMER SPORTS GmbH
50. Ο κατασκευαστικός οίκος SUUNTO OY (εφεξής SUUNTO) εδρεύει στην Φινλανδία και δραστηριοποιείται στην κατασκευή καταδυτικών ρολογιών (SUUNTO dive computers), καταδυτικού εξοπλισμού, ρολογιών κατηγορίας Τraining &Fitness, Outdoor και Luxury Digital και αξεσουάρ αυτών. Το 2009, η εταιρεία εντάχθηκε στον όμιλο εταιρειών AMER SPORTS GROUP. Η εισαγωγή και η εμπορία των προϊόντων σήματος SUUNTO στην Ελλάδα μοιράζεται μεταξύ του κατασκευαστικού οίκου και της εταιρείας AMER SPORTS EXPORT GMBH (εφεξής AMER SPORTS), η οποία αποτελεί χωριστή νομική οντότητα αλλά υπάγεται ως θυγατρική στον όμιλο AMER SPORTS GROUP
51. H εισαγωγή και εμπορία των προϊόντων της εταιρείας στην Ελλάδα γινόταν αρχικά από την εταιρεία ΑΠΟΣΠΟΡΗΣ, και εν συνεχεία ανέλαβε η SHOP&TRADE μέχρι και σήμερα. III.3.5 ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ-ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
52. Η εταιρεία ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΕ (εφεξής ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ) δραστηριοποιείται στην εμπορία και επισκευή ηλεκτρονικών ειδών από το 1971, ούσα εισαγωγέας εξειδικευμένων ηλεκτρονικών συσκευών και οργάνων
53. Στην Ελλάδα εμπορεύεται αποκλειστικά ρολόγια του οίκου GARMIN. Σημειώνεται ότι τα ρολόγια αποτελούν πολύ μικρό ποσοστό των συνολικών ετήσιων πωλήσεων της, καθώς τα βασικά προϊόντα εμπορίας της ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ είναι πυξίδες, βυθόμετρα, συσκευές εντοπισμού πλοίων, συσκευές εντοπισμού πλοίων/επιβατών (EPIRB SYSTEM) και γενικότερα ηλεκτρονικά συστήματα για σκάφη αναψυχής. III.3.6 ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΚΟΣ (TAG HEUER CUSTOMER SERVICE HELLAS)
54. Η εταιρεία Ι. ΜΑΚΟΣ & ΣΙΑ ΟΕ (εφεξής Ι. ΜΑΚΟΣ) δραστηριοποιείται στην επισκευή ρολογιών και την παροχή τεχνικής υποστήριξης ως εξουσιοδοτημένος επισκευαστής των μαρκών TAG HEUER και ZENITH του οίκου LVMH Swiss Manufactures SA. Ειδικότερα, ως προς τα ρολόγια TAG HEUER, η Ι. ΜΑΚΟΣ συνεργάζεται με τον κατασκευαστικό οίκο […]
55. III.3.7 ΚΑΣΣΩΤΑΚΗΣ ΚΩΡΟΥ ΙΚΕ
56. Η ΚΑΣΣΩΤΑΚΗΣ ΚΩΡΟΥ ΙΚΕ (εφεξής ΚΑΣΣΩΤΑΚΗΣ) ιδρύθηκε τον Οκτώβριο του 2014 και δραστηριοποιείται στην εμπορική αντιπροσώπευση και Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 3347/28.4.2020 απαντητική επιστολή της εταιρείας ORIS. Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 10119/27.11.2020 απάντηση της AMER SPORTS EXPORT GMBH για την δραστηριότητά της στην εμπορία προϊόντων που ανήκουν στον όμιλο AMER SPORTS GROUP σε επιλεγμένες χώρες ΕΜΕΑ 25 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 5138/5.8.2019 απάντηση της εταιρείας. 26 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 10592/11.12.2020 επιστολή της Ι. ΜΑΚΟΣ 23 24 17 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ μεσολάβηση διαφόρων προϊόντων οίκων του εξωτερικού. Η εταιρεία αποτελεί εξουσιοδοτημένο εμπορικό αντιπρόσωπο για την πώληση προϊόντων TAG HEUER στην Ελλάδα
57. III.3.8 EUROPE WATCH GROUP B.V. / CLUSE
58. Η EUROPE WATCH GROUP B.V./ CLUSE (εφεξής «CLUSE») δραστηριοποιούνται στην κατασκευή, εμπορία, πώληση και διανομή ρολογιών, ιμάντων και κοσμημάτων σε διανομείς, μεταπωλητές και καταναλωτές. Ειδικότερα, η CLUSE δραστηριοποιείται στην αγορά προσιτών, μοντέρνων και μινιμαλιστικών ρολογιών, ιμάντων και (σε περιορισμένο βαθμό) κοσμημάτων
59. IV. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ IV.1.1 Η ΣΧΕΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ – ΕΙΣΑΓΩΓΗ
60. Η σχετική αγορά προϊόντων περιλαμβάνει το σύνολο των προϊόντων ή/και υπηρεσιών που θεωρούνται από τον καταναλωτή εναλλάξιμα ή δυνάμενα να υποκατασταθούν μεταξύ τους, λόγω των χαρακτηριστικών τους, των τιμών τους και της χρήσης για την οποία προορίζονται. Η σχετική αγορά προϊόντων ή και υπηρεσιών ενδέχεται, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αποτελείται από επιμέρους προϊόντα ή/και υπηρεσίες που παρουσιάζουν σε μεγάλο βαθμό όμοια φυσικά ή τεχνικά χαρακτηριστικά και είναι εναλλάξιμα
62. Επισημαίνεται καταρχήν ότι, κατά πάγια νομολογία, δεν απαιτείται η ακριβής οριοθέτηση της σχετικής αγοράς για την εφαρμογή του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, όταν οι κρινόμενες συμφωνίες ή εναρμονισμένες πρακτικές έχουν ως αντικείμενό τους τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού
63. Συναφώς, δεν απαιτείται, κατ’ αρχήν, για τη διαπίστωση παράβασης ειδική οικονομική ανάλυση για τις συνθήκες της οικείας αγοράς. Η αρχή αυτή μπορεί να εφαρμοστεί αναλογικά και στην περίπτωση του άρθρου 1 του Ν. 3959/
64. Η υπό κρίση υπόθεση, όπως θα εξηγηθεί αναλυτικά κατωτέρω, αφορά σοβαρούς περιορισμούς του ανταγωνισμού κατά την έννοια των ενωσιακών και εθνικών διατάξεων περί ανταγωνισμού και τέτοιου είδους συμφωνίες μεταξύ ανταγωνιστών συνιστούν παράβαση, ανεξαρτήτως του μεριδίου των συμπραττουσών στη σχετική αγορά, και δεν μπορούν να εξαιρεθούν από το πεδίο εφαρμογής των απαγορευτικών διατάξεων των άρθρων 1 Ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ.
65. Κατά συνέπεια, ακόμη κι αν η σχετική αγορά ήθελε τυχόν οριοθετηθεί με διαφορετικό τρόπο από αυτόν που παρατίθεται αμέσως κατωτέρω στην παρούσα, τούτο δεν επιδρά καθοριστικά ως προς τη νομική αξιολόγηση της υπό κρίση πρακτικής. Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 5388/2.9.2019 επιστολή της ΚΑΣΣΩΤΑΚΗΣ, με την οποία προσκόμισε ως ισχύουσα την από 16.10.2014 μη αποκλειστική σύμβαση αντιπροσωπείας. 28 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 5515/6.9.2019 απάντηση της εταιρείας. 29 Βλ. Ανακοίνωση της Επιτροπής όσον αφορά τον ορισμό της σχετικής αγοράς για τους σκοπούς του κοινοτικού δικαίου ανταγωνισμού (97/C 372/03). 30 Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις ΠΕΚ Τ-38/02 Groupe Danone κατά Επιτροπής, σκ. 99, και T-48/02 Brouwerij Haacht NV κατά Επιτροπής, σκ. 58 (καθώς και στη σχετική νομολογία που παραπέμπουν). Επίσης, βλ. απόφαση ΣτΕ 2780/2012, σκ. 4 και απόφαση ΕΑ 563/2013, σκ.
66. 27 18 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
67. Τα ανωτέρω δεν ανατρέπονται από τους ισχυρισμούς της καταγγέλλουσας, τόσο στα Υπομνήματά της31, όσο και κατά την ακροαματική διαδικασία. Πράγματι, δεδομένου ότι η παρούσα υπόθεση αφορά σοβαρούς περιορισμούς του ανταγωνισμού κατά την έννοια των σχετικών διατάξεων περί ανταγωνισμού, και η ΕΑ δεν εξέτασε άλλου είδους περιορισμούς, η ακριβής οριοθέτηση της αγοράς δεν είναι αναγκαία. Σε κάθε περίπτωση, παρατίθεται κατωτέρω για πληρότητα σχετική ανάλυση της δομής αγοράς ρολογιών στην Ελλάδα. IV.1.2 Η ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΡΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
68. Η αγορά ρολογιού χειρός στην Ελλάδα είναι καθαρά εισαγωγική 32, καθώς κατά βάση δεν παράγονται ρολόγια στη χώρα33, και αποτελείται από εταιρείες κυρίως μικρού και μεσαίου μεγέθους. Στις μεγαλύτερες εταιρείες του κλάδου περιλαμβάνονται οι θυγατρικές κατασκευαστικών οίκων ρολογιών ή/και των ομίλων τους καθώς και επίσημοι αντιπρόσωποι δημοφιλών εμπορικών σημάτων ρολογιών. Οι εισαγωγικές επιχειρήσεις του κλάδου συχνά δραστηριοποιούνται παράλληλα στην εμπορία και διανομή άλλων προϊόντων όπως κοσμήματα, αξεσουάρ, ρούχα κ.α.
69. Επισημαίνεται συναφώς ότι στην υπ’ αριθ. 117/1998 Απόφαση της ΕΑ αναφερόταν ότι η αγορά αποτελείται αποκλειστικά από εισαγόμενα ρολόγια και περιλαμβάνει τα πολυτελή επώνυμα ρολόγια δασμολογικής κλάσης 9101 (Ρολόγια του χεριού, της τσέπης και τα παρόμοια (στα οποία περιλαμβάνονται και τα χρονόμετρα των ίδιων τύπων), με κάσα (κέλυφος) από πολύτιμα μέταλλα ή από μέταλλα επιστρωμένα με πολύτιμα μέταλλα), καθώς και τα ρολόγια δασμολογικής κλάσης 9102 (Ρολόγια του χεριού, της τσέπης και τα παρόμοια (στα οποία περιλαμβάνονται και τα χρονόμετρα των ίδιων τύπων), άλλα από εκείνα της κλάσης 9101).
70. Στον ακόλουθο πίνακα παρουσιάζονται οι εισαγωγές και εξαγωγές ρολογιών χειρός στην Ελλάδα34 την περίοδο 2011-2018: Πίνακας
71. ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΚΑΙ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΡΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ 87.646.961 91.671.998 107.741.342 117.641.117 121.432.633 108.424.271 105.055.286 108.995.768 ΕΞΑΓΩΓΕΣ 27.027.232 39.362.825 41.768.963 42.167.435 37.425.444 42.395.868 38.697.599 44.490.810 Πηγή: Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία Βλ. σελ. 6-14 του υπ’ αρ. 111/26.2.2021 Υπομνήματος της εταιρείας, σελ. 10 κ. επ. του υπ’ αρ.148/5.3.2021 Υπομνήματος (Προσθήκης) της εταιρείας και σελ. 9-10 του υπ’ αρ. 647/22.11.2021 Συμπληρωματικού Υπομνήματος της εταιρείας. 32 Σύμφωνα με την κλαδική μελέτη της εταιρείας ΣΤΟΧΑΣΙΣ με θέμα «Ρολόγια χειρός Δεκέμβριος 2017» δραστηριοποιούνταν στην χώρα περίπου […] εταιρείες εισαγωγής ρολογιών (σελ 12). Βλ. επίσης υπ’ αρ. 117/1998 απόφαση της ΕΑ, στην οποία διαπιστώθηκε ότι «ως προς την αγορά ρολογιών στην Ελλάδα προέκυψαν τα εξής: η αγορά αυτή αποτελείται μόνο από εισαγόμενα ρολόγια, αφού δεν υπάρχει εγχώρια παραγωγή.». 33 Βλ. και την προαναφερθείσα κλαδική μελέτη της ΣΤΟΧΑΣΙΣ, σελ 13 όπου αναφέρεται ότι αν και δεν υπάρχει εγχώρια παραγωγή ρολογιών, εξαίρεση αποτελούν κάποιες μεμονωμένες περιπτώσεις πχ συναρμολόγησης, ξύλινων ρολογιών. 34 Στον πίνακα παρουσιάζεται το άθροισμα των εισαγωγών και των εξαγωγών και για τις δύο προαναφερθείσες δασμολογικές κλάσεις. 31 19 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
72. Ο ανωτέρω Πίνακας επιβεβαιώνει με ευκρίνεια την προαναφερθείσα διαπίστωση ότι, όσον αφορά την αγορά ρολογιών, η Ελλάδα είναι καθαρά εισαγωγική χώρα. Επισημαίνεται επίσης ότι οι εξαγωγές που καταγράφονται στον ως άνω Πίνακα αποτελούν ουσιαστικά επανεξαγωγές εισαγόμενων προϊόντων, με κορυφαίο προορισμό την […]
74. Όσον αφορά την λιανική αγορά στην Ελλάδα, σε αυτήν δραστηριοποιούνται εκατοντάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις όπως κοσμηματοπωλεία, εξειδικευμένα καταστήματα πώλησης ρολογιών, καταστήματα πώλησης ειδών δώρων και αξεσουάρ, αλλά και μεγαλύτερες επιχειρήσεις όπως πολυκαταστήματα. Τα τελευταία χρόνια άνθηση παρουσιάζουν και οι πωλήσεις ρολογιών μέσω ηλεκτρονικών καταστημάτων (e-shop). Επισημαίνεται, τέλος, ότι τα ρολόγια χειρός δεν αποτελούν είδος πρώτης ανάγκης και, συνεπώς, η ελαστικότητα της ζήτησης ως προς την τιμή είναι υψηλή. Η ζήτηση εξαρτάται από το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών και παρουσιάζει διακυμάνσεις κατά την διάρκεια του έτους. Οι πωλήσεις είναι αυξημένες κατά την διάρκεια των εορτών καθώς και τους πρώτους μήνες του καλοκαιριού και του φθινόπωρου, κατά τους οποίους αυξάνονται οι κοινωνικές εκδηλώσεις (π.χ γάμοι, βαφτίσεις). Στην αγορά κυκλοφορούν δεκάδες σήματα ρολογιών χειρός σε τιμές που ξεκινούν από μερικά ευρώ έως δεκάδες χιλιάδες ευρώ και ο ανταγωνισμός είναι έντονος στην συγκριτικά μικρή ελληνική αγορά
75. IV.1.3 ΟΙ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΥΠΟ ΚΡΙΣΗ ΥΠΟΘΕΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΟΥΣΑ IV.1.3.1 Η αγορά πώλησης καινούργιων ρολογιών χειρός
76. Στην υπό κρίση υπόθεση, η καταγγέλλουσα εταιρεία δραστηριοποιείται, κατά δήλωσή της, στην χονδρική και στην λιανική αγορά πώλησης καινούργιων ρολογιών χειρός. Στην καταγγελία της37 αλλά και στα υπομνήματά της38, η ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΣ αναφέρεται στο λεγόμενο «οικονομικό» ρολόι (ήτοι η τιμή του ρολογιού να ανέρχεται από λίγες δεκάδες έως μερικές εκατοντάδες ευρώ), το οποίο προορίζεται για καθημερινή χρήση.
77. Περαιτέρω, οι καταγγελλόμενες και οι υπό έλεγχο εταιρείες μπορούν να κατηγοριοποιηθούν ως εξής με βάση την δραστηριότητά τους: α) κατασκευαστικοί οίκοι ρολογιών που εδρεύουν στο εξωτερικό. Οι οίκοι αυτοί, στο σύνολό τους, δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα είτε μέσω θυγατρικών εταιρειών είτε μέσω ελληνικών εταιρειών που πραγματοποιούν εισαγωγές/ διανομή των ως υπό κρίση προϊόντων· και β) διανομείς, οι οποίοι είτε διαθέτουν ιδιόκτητα καταστήματα πώλησης ή /και συνεργάζονται με ευρύ δίκτυο λιανοπωλητών (τελικά σημεία). Σύμφωνα με την προαναφερθείσα κλαδική μελέτη της ΣΤΟΧΑΣΙΣ (ενότητα 1.4). Βλ. και την κλαδική μελέτη της εταιρείας ICAP με θέμα «Ρολόγια χειρός», Οκτώβριος 2013, σελ
78. 37 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 3760/4.7.2017 καταγγελία, παρ. 12-
79. 38 Βλ. ιδίως σελ. 6-14 του υπ’ αρ. 111/26.2.2021 Υπομνήματος της εταιρείας. 35 36 20 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
80. Συνεπώς οι ερευνώμενες πρακτικές αφορούν την αγορά πώλησης καινούργιων 39 ρολογιών χειρός σε επίπεδο: εισαγωγής αυτών στην Ελλάδα, ήτοι οι πωλήσεις των κατασκευαστικών οίκων προς τους εθνικούς εισαγωγείς τους ή τις θυγατρικές τους· χονδρικής πώλησης, ήτοι πώληση από τον εισαγωγέα/διανομέα σε λιανοπωλητές σε διάφορα σημεία της χώρας καθώς και ενδοδικτυακές πωλήσεις στη χώρα· και - λιανικής πώλησης, ήτοι πώληση στον τελικό καταναλωτή απευθείας. IV.1.3.2 Η αγορά επισκευής ρολογιών χειρός εντός εγγύησης
81. Περαιτέρω, αντικείμενο έρευνας αποτελεί και η αγορά της παροχής υπηρεσιών επισκευής (ρολογιών και εξαρτημάτων)40 από τους κατασκευαστικούς οίκους ρολογιών και τους αντιπροσώπους τους στην Ελλάδα, ιδιαιτέρως όσον αφορά ρολόγια που βρίσκονται εντός της περιόδου εγγύησης
83. Από την έρευνα της Υπηρεσίας προέκυψε ότι όλοι οι διανομείς ρολογιών στην Ελλάδα συνεργάζονται είτε με επιλεγμένους εξωτερικούς συνεργάτες που ειδικεύονται στην επισκευή ρολογιών είτε διαθέτουν οι ίδιοι εργαστήρια επισκευής για την εξυπηρέτηση των πελατών τους. Η εγγύηση των ρολογιών είναι στα περισσότερα σήματα ρολογιών διετής και οι εργασίες παρέχονται συνήθως δωρεάν κατά την διάρκειά της, εάν η ζημία δεν οφείλεται σε κακή χρήση του προϊόντος από τον πελάτη ή σε κάποιο ατύχημα. Ορισμένοι κατασκευαστικοί οίκοι, κυρίως αυτοί που εμπορεύονται ρολόγια με εξαιρετικά σύνθετους και ευαίσθητους μηχανισμούς, παρέχουν τη δυνατότητα απευθείας αποστολής των ρολογιών στα εργαστήρια τους στο εξωτερικό για την πραγματοποίηση της επισκευής. IV.1.4 Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΑ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΣΧΕΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΠΡΟΪΌΝΤΟΣ
84. Οι σχετικές κλαδικές μελέτες42 καθώς και οι ίδιες οι εταιρείες του κλάδου διακρίνουν την αγορά ρολογιών χειρός σε κατηγορίες με βάση διάφορα κριτήρια, ενδεικτικά των οποίων είναι τα ακόλουθα: i) Με κριτήριο τις «λειτουργίες» του ρολογιού, τα ρολόγια χειρός μπορούν να διακριθούν σε συμβατικά ρολόγια και «έξυπνα» ρολόγια (smartwatches)· ii) Με κριτήριο το στυλ, τα ρολόγια χειρός μπορούν να διακριθούν σε (ενδεικτικά): καθημερινά, αθλητικά, πολυτελείας· και Σημειώνεται ότι για τα ρολόγια πολυτελείας υπάρχει μια αρκετά αναπτυγμένη αγορά μεταπώλησης μεταχειρισμένων ρολογιών, τα οποία δεν αποτελούν αντικείμενο της υπό κρίση υπόθεσης. Καθώς τα πολύ ακριβά επώνυμα ρολόγια έχουν συλλεκτική αξία, πολλές εταιρείες δραστηριοποιούνται διαδικτυακά στην αγοραπωλησία ρολογιών ή ως μεσάζοντες μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών (όπως, ενδεικτικά, οι εταιρείες Chrono24, Crown&Caliber, Sotheby’s, Watchfinder, Tourneau κ.α.) 40 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 3760/4.7.2017 καταγγελία, παρ. 20-
85. 41 Βλ. απόφαση ΔΕΕ 31/85, SA ETA FABRIQUES D'EBAUCHES κατά SA DK INVESTMENT κα άλλων, στην οποία αναγνωρίζεται η σπουδαιότητα της παροχής υπηρεσιών εγγύησης στα ρολόγια «ως μέσου προωθήσεως των πωλήσεων», παρ. 12 42 Κλαδική μελέτη της εταιρείας ΣΤΟΧΑΣΙΣ με θέμα «Ρολόγια χειρός Δεκέμβριος 2017», Κλαδική μελέτη της εταιρείας ICAP με θέμα «Ρολόγια χειρός», Οκτώβριος
86. 39 21 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ iii) Με κριτήριο την τιμή, τα ρολόγια χειρός μπορούν να διακριθούν σε (ενδεικτικά): υψηλής αξίας ρολόγια («premium»), προσιτά ρολόγια («affordable») και σε ρολόγια για το ευρύ καταναλωτικό κοινό.
87. Τα κριτήρια αυτά έχουν ληφθεί υπόψη και εξεταστεί και από την ίδια την ΕΑ στο παρελθόν43, αλλά και από άλλες αρχές ανταγωνισμού σε προηγούμενες συναφείς υποθέσεις, όπως ενδεικτικά: στην από 21.10.2013 απόφαση της Ελβετικής Αρχής Ανταγωνισμού (Wettbewerbskommission, εφεξής και «WEKO») στην υπ’ αριθ. 32-0224 απόφασή της αναφορικά με την SWATCH GROUP AG, όπου γίνεται αναφορά στα ακόλουθα κριτήρια: τιμή, τεχνολογία, λειτουργίες, χαρακτηριστικά του μηχανισμού του ρολογιού, υλικά κατασκευής, γυναικεία-ανδρικά, εικόνας/γοήτρου και ελβετικής κατασκευής. στην απόφαση ME/5357/12 της OFT αναφορικά με την συγκέντρωση της FOSSIL Inc με την SKAGEN, τα μέρη πρότειναν την κατηγοριοποίηση σε μη πολυτελή ρολόγια, κύριος σκοπός των οποίων είναι να δείχνουν την ώρα, και σε πολυτελή, τα οποία συνήθως κατασκευάζονται στην Ελβετία και ενσωματώνουν πολύτιμα μέταλλα και πέτρες ώστε να θεωρούνται κυρίως κοσμήματα. Εν συνεχεία, τα μέρη πρότειναν την ειδικότερη κατηγοριοποίηση των μη πολυτελών ρολογιών στις ακόλουθες κατηγορίες α) ρολόγια premium με τιμή λιανικής μεταξύ 200-5.000 λιρών Αγγλίας, β) οικονομικά (affordable) ρολόγια με εύρος τιμής λιανικής μεταξύ 20 και 500 λιρών Αγγλίας και γ) ρολόγια μαζικής αγοράς (mass market watches) τα οποία κατασκευάζονται στην Άπω Ανατολή και κοστολογούνται στην λιανική μέχρι περίπου 40 λίρες. IV.1.4.1 Διάκριση μεταξύ συμβατικών και «έξυπνων» ρολογιών
88. Τα «έξυπνα» ρολόγια (smartwatches) έχουν το σχήμα του συμβατικού ρολογιού, αλλά παρέχουν πρόσθετες λειτουργίες κινητού τηλεφώνου ή υπολογιστή
89. Τα πρώτα Βλ. υπ’ αρ. 117/1998 απόφαση της ΕΑ, στην οποία αναφέρεται ότι «η κάθε κατηγορία [ενν. ρολογιών] θα μπορούσε να θεωηρθεί ότι αποτελεί ξεχωριστή αγορά λόγω της διαφορετικής τιμής, της διάρκειας ζωής, της συγκεκριμένης χρήσης, εμφανίσεως, υλικών κατασκευής, κ.α. Στη σχετική αγορά των μη πολυτελών δραστηριοποιύνται πολλές εταιρείες που εισάγουν ρολόγια διαφορετικών μαρκών […] τα οποία θεωρούνται ανταγωνιστικά αλλά και υποκατάταστατα […] αφού απευθύνονται στο ίδιο καταναλωτικό κοινό για καθημερινή χρήση». 44 Σε σχετική ερώτηση, η εταιρεία RIST HELLAS (υπ’ αριθ. πρωτ. 4231/18.5.2020 απαντητική επιστολή της εταιρείας) διευκρίνισε ότι «έξυπνα ρολόγια προσφέρουν και πρόσθετες υπηρεσίες (μέτρηση θερμίδων, μέτρηση καρδιακής λειτουργίας, e-mail, κ.λπ.)», ενώ η εταιρεία SWATCH (βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 4341/20.5.2020 επιστολή της εταιρείας) ανέφερε ότι «οι κύριες λειτουργίες ενός έξυπνου ρολογιού είναι (α) να παρέχει διάφορες εφαρμογές με διαφορετικούς σκοπούς, χρησιμοποιώντας τις δυνατότητες υπολογισμού και τους αισθητήρες του και (β) να λειτουργεί ως προέκταση ενός συνδεδεμένου έξυπνου τηλεφώνου (smartphone), υποστηρίζοντας τις λειτουργίες του έξυπνου τηλεφώνου. Θεωρούνται, επομένως, ως μικροί υπολογιστές χεριού και, συνεπώς, είναι αγαθά που ανήκουν στο χώρο των ηλεκτρονικών ειδών ευρείας κατανάλωσης, ενώ τα συμβατικά ρολόγια είναι καταναλωτικά αγαθά μεγάλης διάρκειας ζωής». Επί του ίδιου θέματος η TAG HEUER (βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 5729/23.6.2020 απαντητική επιστολή της εταιρείας) διευκρίνισε ότι «οι πελάτες αγοράζουν έξυπνα ρολόγια connected / smartwatches κυρίαρχα για τις εφαρμογές και ιδιότητές τους και για τις πλείστες πρακτικές λειτουργίες που αυτά επιτελούν, ανεξαρτήτως του γοήτρου που σε περιπτώσεις είναι δυνατό να παρέχεται με ένα συγκεκριμένο ρολόι τύπου connected/smartwatch…. Επιπλέον, τα ρολόγια τύπου connected /smartwatches περιλαμβάνουν στοιχεία software και απαιτούν συνεργασία με παρόχους λειτουργικών συστημάτων». 43 22 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ «έξυπνα» ρολόγια45 κυκλοφόρησαν στην αγορά το 1972, εντούτοις μόλις την τελευταία δεκαετία γνώρισαν μεγάλη απήχηση στο αγοραστικό κοινό και διεκδίκησαν μερίδιο της αγοράς των συμβατικών ρολογιών. Κομβικό σημείο αποτέλεσε η κυκλοφορία το 2015 του έξυπνου ρολογιού της εταιρείας Apple, η οποία παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους παίκτες παγκοσμίως στην παραγωγή «έξυπνων» ρολογιών, μαζί με την SAMSUNG και την FITBIT.
90. Από τους ερευνώμενους κατασκευαστικούς οίκους στην παρούσα υπόθεση, οι περισσότεροι46 δραστηριοποιούνται και στην αγορά των «έξυπνων» ρολογιών, εκτός από την αγορά των συμβατικών ρολογιών.
91. Σε σχετική ερώτηση της ΓΔΑ προς τους παίκτες της αγοράς σχετικά με το αν υφίσταται ανταγωνισμός μεταξύ των συμβατικών και των «έξυπνων» ρολογιών, εννιά εταιρείες (ΑΠΟΣΠΟΡΗΣ 47, ΚΑΝΤΖΙΚΗ48, ΡΙΣΤ49, ΟΟΖΟΟ, SUUNTO50, ΤΙΜΕ CENTER, ORIS, SHOP&TRADE51, FOSSIL52) απάντησαν θετικά, ενώ οκτώ εταιρείες Βλ και το σχετικό DOSSIER Smartwatches της εταιρείας STATISTA (Σεπτέμβριος 2020) όπου αναφέρεται ότι τα έξυπνα ρολόγια αποτελούν υποκατηγορία των ενδυτών ηλεκτρονικών συσκευών (wearable electronic devices). 46 NIXON, SWATCH, SUUNTO OY, TIMEX, TAG HEUER, OOZOO, DIESEL, FOSSIL. 47 Βλ την υπ’ αριθ. πρωτ. 4685/29.5.2020 απαντητική επιστολή της ΑΠΟΣΠΟΡΗΣ, η οποία διευκρίνισε ότι αν και τα συμβατικά και τα «έξυπνα» ρολόγια είναι άμεσοι ανταγωνιστές, δεν είναι συγκρίσιμα σε εμπορικούς όρους διότι τα τελευταία δεν διανέμονται στα φυσικά καταστήματα πώλησης κοσμημάτων ρολογιών. 48 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ 4377/21.5.2020 απαντητική επιστολή της ΚΑΝΤΖΙΚΗ αναφορικά με την σημασία του χρόνου στην εξέλιξη των έξυπνων ρολογιών σε άμεσους ανταγωνιστές των συμβατικών ρολογιών. 49 Στην απαντητική επιστολή της η εταιρεία RIST HELLAS (αρ.πρωτ. 4231/18.5.2020) διευκρίνισε ότι τα έξυπνα ρολόγια αν και αρχικά διανέμονταν αποκλειστικά μέσω των δικτύων καταστημάτων ηλεκτρονικών συσκευών πλέον αυξάνεται η παρουσία τους στα συμβατικά καταστήματα πώλησης ρολογιών και αναφέρθηκε στην έρευνα της STRATEGY ANALYTICS η οποία εκτίμησε ότι για το 2019 τα έξυπνα ρολόγια της APPLE είχαν περισσότερες πωλήσεις παγκοσμίως από το σύνολο της ελβετικής ωρολογοποιίας. 50 Στην απαντητική επιστολή (3437/30.4.2020) της η SUUNTO διευκρίνισε ότι η διαφοροποίηση των συμβατικών ρολογιών από τα έξυπνα έγκειται στις δυνατότητες υπολογισμού και την σύνδεση των τελευταίων με εφαρμογές. Εντούτοις, σημείωσε η εταιρεία ότι αναφορικά με την υποκατάσταση από την πλευρά της ζήτησης, για τους καταναλωτές που ενδιαφέρονται μόνο για τις βασικές λειτουργίες ενός ρολογιού όπως την παρακολούθηση του χρόνου και της ημερομηνίας και δεν επηρεάζονται από τις προσφερόμενες πρόσθετες λειτουργίες των έξυπνων ρολογιών και οι δύο κατηγορίες ρολογιών πρέπει να θεωρηθούν ως υποκατάστατα. 51 Στην απαντητική επιστολή (4977/5.6.2020) της η SHOP&TRADE σημείωσε ότι και οι δυο κατηγορίες ρολογιών διαθέτουν τις ίδιες βασικές για τον καταναλωτή λειτουργίες (ώρα και ημερομηνία), απευθύνονται σε όλες τις ηλικιακές κατηγορίες και διαθέτουν μοντέλα σε όλες τις γκάμες τιμών. Επιτούτου υπογράμμισε ότι οι μεγάλοι κατασκευαστικοί οίκοι ρολογιών όπως ενδεικτικά οι εταιρείες Tag Heuer S.A, η Mont Blanc S.A., η Diesel- Watches – Direct S.A. και η Michael Kors USA Inc. παράγουν και τα δύο είδη ρολογιών «γεγονός που επιβεβαιώνει ότι δεν υπάρχει διαφοροποίηση ως προς τα τεχνικά μέσα παραγωγής των δύο κατηγοριών» 52 Στην υπ’ αριθ. πρωτ. 3415/21.5.2020 απαντητική επιστολή της η FOSSIL ανέφερε ότι τα έξυπνα και τα συμβατικά ρολόγια είναι άμεσοι ανταγωνιστές. Ωστόσο διευκρίνισε ότι ειδικά στην κατηγορία του οικονομικού ρολογιού ενδέχεται να μην υπάρχει τώρα κάποια επικάλυψη καθώς «τα έξυπνα ρολόγια (Smart Watches) - με εξαίρεση το i-watch της Apple -εξακολουθούν να είναι περιορισμένα στην επέκταση της διανομής και στην προσέλκυση ή διείσδυση των καταναλωτών», αλλά ο ανταγωνισμός θα ενταθεί τα επόμενα 3-5 χρόνια όσο βελτιώνεται η τεχνολογία και η διάρκεια της μπαταρίας τους. 45 23 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (DIESEL53, SYMBOL, ΓΚΟΓΚΑΣ, TIMEX, OUT OF ORDER, PAUL HEWITT, TAG HEUER, TW STEEL) τοποθετήθηκαν αρνητικά.
92. Όσον αφορά ειδικά την κατηγορία των πολυτελών ρολογιών και τη σχέση αυτών με τα «έξυπνα» ρολόγια, δύο εταιρείες που δραστηριοποιούνται κυρίως σε αυτή την υποκατηγορία ρολογιών, υπογράμμισαν ότι τα έξυπνα και τα συμβατικά ρολόγια είτε έχουν ελάχιστη54 επικάλυψη είτε δεν είναι άμεσα ανταγωνιστικά
94. Εκ των ανωτέρω, από την έρευνα της Υπηρεσίας προκύπτει ότι, αν και τα συμβατικά και τα «έξυπνα» ρολόγια έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό ότι φοριούνται στον καρπό του καταναλωτή και καταγράφουν την ώρα, εντούτοις παρουσιάζουν αρκετές διαφορές στα χαρακτηριστικά και τις λειτουργίες που παρέχουν, και θα μπορούσαν συνεπώς να θεωρηθούν ότι ανήκουν διακριτές αγορές. Επισημαίνεται ωστόσο ότι και από τις απαντήσεις των ερωτηθέντων εταιρειών προκύπτει διαχρονικά μια αύξηση της υποκατάστασης μεταξύ των «έξυπνων» και των συμβατικών ρολογιών, με αποτέλεσμα να αναμένεται ένταση του ανταγωνισμού μεταξύ τους τα επόμενα χρόνια
96. Υπό το φως των ανωτέρω, για τους σκοπούς της παρούσας υπόθεσης, ο ακριβής ορισμός της σχετικής αγοράς ως προς τον διαχωρισμό υπό-αγορών για την πώληση συμβατικών και «έξυπνων» ρολογιών αντίστοιχα, μπορεί να παραμείνει ανοικτός, στον βαθμό που το αποτέλεσμα της ανάλυσης είναι το ίδιο, ανεξάρτητα από το αν η ανάλυση αυτή βασίζεται σε συσταλτικό ή διασταλτικό ορισμό της αγοράς. IV.1.4.2 Διάκριση ως προς το στυλ
97. Σύμφωνα με την κλαδική μελέτη της ΣΤΟΧΑΣΙΣ 57, τα ρολόγια θεωρούνται πολύ συχνά αξεσουάρ και επηρεάζονται από τις αλλαγές της μόδας. Οι καταναλωτές επιλέγουν το ρολόι που ταιριάζει καλύτερα στο προσωπικό τους στυλ και συμβαδίζει με τις τάσεις της μόδας, οι οποίες οδηγούν σε συχνή ανανέωση των προσφερόμενων μοντέλων και σχεδίων ρολογιών από τις εταιρείες
98. Ειδικά για τους άνδρες, το ρολόι αποτελεί βασικό αξεσουάρ59 και θεωρείται σύμβολο κοινωνικού κύρους («status symbol») με αποτέλεσμα να ευνοείται η επιλογή ακριβότερων ρολογιών. Στην απαντητική επιστολή (υπ’ αριθ. πρωτ. 5149/10.6.2020) της η DIESEL υπογράμμισε ότι τα έξυπνα ρολόγια διαφοροποιούνται ως προϊόντα καθώς δεν καταγράφουν απλώς την ώρα όπως τα συμβατικά ρολόγια αλλά παρέχουν μια σειρά πρόσθετων λειτουργιών για τις οποίες επιλέγονται από τους καταναλωτές. 54 Βλ. και την υπ’ αριθ. πρωτ. 3415/30.4.2020 απαντητική επιστολή της εταιρείας FOSSIL. 55 Βλ. και την υπ’ αρ. πρωτ. 5729/23.6.2020 απαντητική επιστολή της TAG HEUER, στην οποία η εταιρεία επισήμανε ότι αναφορικά με την αγορά των πολυτελών ρολογιών, στην οποία η ίδια δραστηριοποιείται, ο πελάτης επιλέγει τα εν λόγω προϊόντα με κριτήριο την εικόνα γοήτρου που του προσφέρουν παρά για τις πρακτικές λειτουργίες που αυτά προσφέρουν. Επιπροσθέτως, η εταιρεία διευκρίνισε ότι από την πλευρά της προσφοράς, τα έξυπνα ρολόγια διαθέτουν διαφορετικό εξοπλισμό hardware και κατά κανόνα απαιτούν διαφορετικές κατασκευαστικές τεχνικές σε σχέση με τα ρολόγια πολυτελείας. Έμφαση δόθηκε στο γεγονός ότι οι εταιρείες με τα δημοφιλέστερα έξυπνα ρολόγια όπως η APPLE, SAMSUNG, GARMIN και FITBIT δεν δραστηριοποιούνται στα προϊόντα πολυτελείας. 56 Σημειώνεται ότι σύμφωνα με το DOSSIER της εταιρείας STATISTA για τα SMARTWATCHES to 2020, η ΗΠΑ αποτελεί την κορυφαία χώρα σχετικά με την πρόσβαση νοικοκυριών σε «έξυπνα» ρολόγια, η οποία ανέρχεται σε 26%. 57 Κλαδική μελέτη της εταιρείας ΣΤΟΧΑΣΙΣ με θέμα «Ρολόγια χειρός Δεκέμβριος 2017». 58 Βλ. την κλαδική μελέτη της ICAP για το ρολόι χειρός 2013, σελ
99. 59 Βλ. την κλαδική μελέτη της ICAP για το ρολόι χειρός 2013, σελ
100. 53 24 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
101. Από τις προσκομισθείσες απαντήσεις προς τους παίκτες της αγοράς προκύπτει ότι οι κατασκευαστικοί οίκοι προβαίνουν σε ποικίλες ταξινομήσεις των ρολογιών τους όσον αφορά το στυλ αυτών, διαχωρίζοντάς τα σε διάφορες υπο-κατηγορίες (όπως λ.χ. εσωτερική κατηγοριοποίηση ανάμεσα σε ρολόγια prestige-luxury range/ high range/ middle range/ basic range60, ή σε άλλη περίπτωση, σε εσωτερική κατηγοριοποίηση ανάμεσα σε ρολόγια τύπου dress/ sport/ classic/ chrono/ automatic61). Η εσωτερική κατηγοριοποίηση των κατασκευαστικών οίκων εξυπηρετεί και τους εταιρικούς σκοπούς προώθησης και διαφήμισης
102. Επιπροσθέτως, διαπιστώθηκε ότι το κάθε σήμα/ μάρκα ρολογιού μπορεί να περιλαμβάνει μοντέλα που μπορούν να καταταχθούν σε περισσότερες από μία υπο-κατηγορίες63,
103. Σημειώνεται ωστόσο, ότι αρκετές εταιρείες 65 ανέφεραν ότι τα ρολόγια που κατασκευάζουν ή/και εμπορεύονται εντάσσονται και στην κατηγορία του καθημερινού ρολογιού.
104. Εκ των ανωτέρω, από την έρευνα της Υπηρεσίας προκύπτει ότι θα μπορούσε να γίνει μια γενικότερη κατηγοριοποίηση των ρολογιών χειρός βάσει του στυλ. σε καθημερινά, αθλητικά66 και πολυτελείας
105. Εντούτοις, για τους σκοπούς της παρούσας Βλ. και την υπ’ αριθ. πρωτ. 4341/20.5.2020 απαντητική επιστολή της SWATCH GREECE η οποία διευκρίνισε ότι κατατάσσει τις μάρκες που εμπορεύεται στις κατηγορίες α) ρολογιού κύρους και πολυτελείας (prestige and luxury range) (Breguet, Blancpain, Jaquet Droz, Omega), β) υψηλής κλάσης ρολογιού (high range) (Longines, Rado), γ) μεσαία κατηγορία (middle range) (Tissot, Mido, Hamilton, Calvin Klein) και δ) τη βασική κατηγορία (basic range) (Swatch, Flik Flak). Πολλές μάρκες ρολογιών προσφέρουν μια ευρεία γκάμα προϊόντων, τα οποία κατατάσσονται σε διάφορες κατηγορίες. Επίσης Βλ. και την αριθ. 32-0224/2013 απόφαση της Weko κατά της SWATCH GROUP για την προμήθεια μηχανισμών/ανταλλακτικών, όπου γίνεται αναφορά στην διάκριση των ρολογιών σε υποκατηγορίες με κριτήριο την εικόνα/εμφάνιση σε «Classic watches, elegant watches, sports watches, diving watches, pilot watches or so-called fashion watches» κτλ. 61 Βλ. και την υπ’ αριθ. πρωτ. 3648/7.5.2020 απαντητική επιστολή της FOSSIL, η οποία κατατάσσει την πλειοψηφία των ρολογιών που εμπορεύεται με βάση την τιμή στην κατηγορία «οικονομικά (affordable)» (εύρος τιμής 20€-500€) και εν συνεχεία προχωρά σε ανάλυσή των οικονομικών ρολογιών στις ακόλουθες υποκατηγορίες: α) Dress, β) Sport (αθλητικά ρολόγια), γ) Classic (κλασικά ρολόγια), δ) Smart (για Smart Watches), ε) Chrono (ρολόγια με χρονόμετρο) και στ) Automatic (αυτόματα ρολόγια). 62 Βλ και την ανωμοτί κατάθεση του […] της SHOP&TRADE, ο οποίος επεξηγώντας τις διαφορές μεταξύ των ρολογιών σήματος SUUNTO στις δύο κατηγορίες outdoor, και training & Fitness σημείωσε ότι «Πρόκειται για εσωτερική κατηγοριοποίηση της SUUNTO για τα προϊόντα της για λόγους προωθητικούς/marketing.». 63 Βλ και την υπ’ αριθ. πρωτ. 4341/20.5.2020 απαντητική επιστολή της SWATCH GREECE, στην οποία η εταιρεία διευκρίνισε περεταίρω ότι « Για παράδειγμα, οι καταναλωτές μπορεί να αγοράσουν ένα ρολόι πολυτελείας λόγω του κομψού στυλ του και να το φοράνε κάθε μέρα. Συνεπώς, το ίδιο ρολόι θα ενέπιπτε στις κατηγορίες "casual / fashion" (καθημερινό ρολόι), "elegant" (ρολόι για επίσημες / καλές περιστάσεις) και "luxury" (ρολόι πολυτελείας). Ή τα ρολόγια μάρκας Blancpain εμπίπτουν στην κατηγορία "luxury" (ρολόγια πολυτελείας) σύμφωνα με τον ορισμό σας. Όμως, ορισμένα από τα προσφερόμενα μοντέλα είναι διάσημα ρολόγια καταδύσεων. Συνεπώς, τα μοντέλα αυτά θα ανήκαν επίσης στις κατηγορίες "sport" (αθλητικά ρολόγια) και "elegant" (ρολόγια για επίσημες / καλές περιστάσεις)». 64 Από την ανάλυση των προσκομισθέντων απαντήσεων προκύπτει ότι οι τα περισσότερα σήματα ρολογιών εντάσσονται σε περισσότερες από μία κατηγορίες πχ με το σήμα SUUNTO υπάρχουν ρολόγια αθλητικά και ρολόγια πολυτελείας (βλ. υπ’ αρ. 3437/30.4.2020 επιστολή), η ΤΙΜΕΧ διαθέτει και καθημερινά και αθλητικά ρολόγια (βλ. υπ’ αρ. 5180/11.6.2020 επιστολή). 65 Ενδεικτικά βλ. τις υπ’ αρ. πρωτοκόλλου απαντήσεις των: DIESEL - 4340/20.5.2020 (DIESEL), ΑΠΟΣΠΟΡΗΣ 5057/1.8.2019 (CERTUS, GO, HECTOR), TIME CENTER - 4334/20.5.2020 (TIMBERLAND, POLICE NIXON), ΓΚΟΓΚΑΣ - 2364/19.3.2020 (SWISS MILITARY, INGERSOLL), ΤΙΜΕΧ- 5180/11.6.2020 (NAUTICA, TIME) OOZOO - 4316/20.5.2020 (OOZOO, DUKUDU). 66 Πρέπει να σημειωθεί ότι στα «αθλητικά» ρολόγια περιλαμβάνονται τόσο συμβατικά όσο και «έξυπνα» ρολόγια. Αθλητικά θεωρούνται τα ρολόγια που προορίζονται για χρήση σε διάφορες 60 25 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ υπόθεσης, ο ακριβής ορισμός της σχετικής αγοράς ως προς την περαιτέρω κατάτμησή του μπορεί να παραμείνει ανοικτός, στον βαθμό που το αποτέλεσμα της ανάλυσης είναι το ίδιο, ανεξάρτητα με το εάν η σχετική αγορά θεωρηθεί χωριστή ή ενιαία. IV.1.4.3 Διάκριση ως προς την τιμή
106. Η τιμή αποτελεί ένα από τα συνηθέστερα68 κριτήρια επιλογής για την επιμέρους κατηγοριοποίηση της αγοράς ρολογιών χειρός.
107. Οι καταναλωτές συνήθως αναζητούν ένα ρολόι εντός ενός συγκεκριμένου εύρους τιμής, η οποία αποτελεί συχνά καθοριστικό παράγοντα για την παρουσία ή απουσία πολλών λειτουργιών και χαρακτηριστικών
108. Παραδείγματος χάριν, η τιμή ενός ρολογιού είναι υψηλότερη όσο περισσότερες και πιο σύνθετες λειτουργίες προσφέρει, όσο ακριβότερα μέταλλα κατασκευής διαθέτει και όσο μεγαλύτερη ακρίβεια παρέχει. αθλητικές δραστηριότητες όπως τρέξιμο, κολύμβηση, ορειβασία, καταδύσεις κτλ. Υποκατηγορία των αθλητικών ρολογιών αποτελούν τα καταδυτικά ρολόγια, τα ορειβατικά ρολόγια κτλ. Υφίσταται περαιτέρω διάκριση μεταξύ των καταδυτικών ρολογιών και των υπολογιστών κατάδυσης καρπού (dive computers wrist watch). Τα καταδυτικά ρολόγια είναι αναλογικά ρολόγια τα οποία χρησιμοποιούνταν συνήθως παλιότερα στις καταδύσεις σε συνδυασμό με πίνακες κατάδυσης και αισθητήρες/μετρητές πίεσης και βάθους. Τα κύρια χαρακτηριστικά των καταδυτικών ρολογιών περιλαμβάνουν συνήθως περιστρεφόμενη εσωτερική ή εξωτερική στεφάνη (rotating bezel) για μέτρηση του χρόνου κατάδυσης, αντοχή στο νερό σε μεγάλα βάθη, βιδωτή πλάτη και κορώνα κτλ. Τα καταδυτικά ρολόγια είναι δημοφιλή και εκτός της καταδυτικής κοινότητας καθώς θεωρούνται κλασσικά ρολόγια και είδος πολυτελείας. Οι Υπολογιστές κατάδυσης καρπού (dive computers wrist watches) αποτελούν ψηφιακούς υπολογιστές με σχήμα και ρολογιού χειρός, ενσωματώνουν αρκετούς μετρητές/αισθητήρες όπως βάθους, θερμοκρασίας νερού, κτλ και χρησιμοποιούν αλγόριθμους για να υπολογίσουν με βάση το βάθος και τον χρόνο τα όρια αποσυμπίεσης, τον απομένοντα χρόνο κατάδυσης κτλ. Κατά την ανωμοτί κατάθεσή του, ο κ. […] διευκρίνισε ότι τα dive computers (υπολογιστές κατάδυσης) αποτελούν εξειδικευμένο προϊόν, πωλούνται σε συγκεκριμένα καταστήματα στον τομέα της κατάδυσης, φέρουν επεξεργαστή, χρησιμοποιούνται για την λήψη μετρήσεων για ασφαλή κατάδυση (πχ άζωτο, αποσυμπίεση κτλ) και απευθύνονται κυρίως σε επαγγελματίες δύτες. Η εταιρεία υπογράμμισε ότι πρόκειται για εξειδικευμένη, «niche» αγορά. Βλ σχετικά και τις ακόλουθες ιστοσελίδες: 1.https://www.watersportsmag.com/diving/dive-watches-vs-dive-computers/, 2.https://rushkult.com/eng/scubamagazine/wrist-vs-console-dive-computer/, 3.https://www.iefimerida.gr/news/234150/megala-katadytika-rologia-moda-diahroniki-ta-kalytera-apomolis-83-dolaria-eikones, 4.https://gold-watches.gr/blog/katadytika-rologia/, 5.https://www.nytimes.com/2017/10/04/fashion/mens-style/does-anyone-actually-go-diving-with-adive-watch.html, 6.https://computersfordiving.com/scuba-diving-computer-what-is-it-and-what-is-the-differencebetween-a-dive-computer-and-dive-watch, 7.https://steemit.com/divers/@robertdonat/dive-watches-vs-dive-computers-which-one-should-youchoose-for-your-diving-adventures. Ανάλογα με το άθλημα υπάρχουν και πιο εξειδικευμένα ρολόγια για τους επαγγελματίες. Πχ για τους ορειβάτες υπάρχουν ορειβατικά ρολόγια (Mountaineering watches) με ενσωματωμένες λειτουργίες όπως υψόμετρο, βαρόμετρο, gps, καταγραφή πορείας κτλ. 67 Επισημαίνεται ότι σημαντικό κριτήριο για την κατάταξη ενός ρολογιού στις υποκατηγορίες των καθημερινών και των ρολογιών πολυτελείας αποτελεί και η λιανική τιμή πώλησης. 68 Βλ επίσης την απόφαση της Ελβετικής Αρχής Ανταγωνισμού SUMRA/Distribution de montres και την από 21.10.2013 32-0224 απόφαση της ίδιας Αρχής αναφορικά με την SWATCH GROUP AG. 69 Ibid, σελ
109. 26 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
110. Επισημαίνεται ότι στην Ελλάδα, η εταιρεία ICAP στις δύο εγχώριες κλαδικές 70 μελέτες που εκπόνησε στον σχετικό κλάδο διαπίστωσε ότι την περίοδο 2006-2012 περίπου 90% των πωλήσεων των ρολογιών χειρός στην Ελλάδα είχε λιανική τιμή μέχρι 600 ευρώ.
111. Σημειώνεται ότι οι απόψεις της καταγγέλλουσας και των λοιπών παικτών της αγοράς διίστανται ως προς την επιμέρους κατηγοριοποίηση της αγοράς με βάση την τιμή. Ειδικότερα: η καταγγελλόμενη ορίζει ως οικονομικά τα ρολόγια με τιμή από λίγες δεκάδες έως μερικές εκατοντάδες ευρώ που προορίζονται από τον καταναλωτή για καθημερινή χρήση· η εταιρεία FOSSIL ανέφερε71 ότι η ευρωπαϊκή αγορά ρολογιών διακρίνεται στις εξής τρείς κατηγορίες: α) ρολόγια υψηλής αξίας (premium) με τιμή λιανικής μεταξύ 200€- 5.000€, β) προσιτά ρολόγια (affordable) με τιμή λιανικής μεταξύ 20€ -500€, και γ) ρολόγια για το ευρύ καταναλωτικό κοινό (mass market) με τιμή λιανής έως 40€. Η προαναφερθείσα κατηγοριοποίηση χαρακτηρίζεται από αλληλοεπικάλυψη στα άκρα για ρολόγια των οποίων η λιανική τιμή πώλησης κυμαίνεται στο εύρος 20 €-40€ και 200€500€. η εταιρεία TAG HEUER72 επισήμανε ότι στην κατηγορία των πολυτελών προϊόντων, στην οποία δραστηριοποιείται, περιλαμβάνονται όλα τα ρολόγια και κοσμήματα με τιμή λιανικής υπερβαίνουσα τα 600 €. η εταιρεία TIMEX NEDERLAND BV73 διέκρινε τα ρολόγια χειρός σε δύο κατηγορίες, τα οικονομικά (τιμή μέχρι 300€) και τα πολυτελείας (τιμή μεγαλύτερη των 300€).
112. Από τις ενδεικτικές απαντήσεις των εταιρειών διαφαίνεται η απόκλιση μεταξύ των παικτών της αγοράς σχετικά με τον ορισμό του οικονομικού και του πολυτελούς ρολογιού.
113. Συναφώς, ούτε η ευρωπαϊκή νομολογία και πρακτική αναφορικά με την κατάτμηση της αγοράς με κριτήριο την τιμή παρουσιάζει ομοιομορφία. Ενδεικτικά: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Ε. Επ.) έχει θεωρήσει ότι τα ρολόγια χειρός με λιανική τιμή μεγαλύτερη των 1.000 ευρώ αποτελούν ρολόγια γοήτρου (prestige) και αξίζει να συντηρούνται και να επισκευάζονται, χωρίς να προχωρήσει σε περαιτέρω κατάτμηση ως προς τα ρολόγια αξίας κάτω των 1.000 ευρώ
114. Περαιτέρω, σε άλλη υπόθεση, η Ε.Επ. έχει ICAP κλαδική μελέτη για τα ρολόγια χειρός 2007 και
115. Βλ την υπ’ αριθ. πρωτ. 3415/30.4.2020 απαντητική επιστολή της FOSSIL. Επίσης σημειώνεται ότι στην υπ’ αριθ. ME/5357/12 απόφαση της OFT για τις FOSSIL/SKAGEN, τα μέρη διευκρίνισαν ότι το οικονομικό ρολόι περιλαμβάνει τις ακόλουθες υποκατηγορίες: fashion, classic, design, lifestyle. 72 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 5729/23.6.2020 απαντητική επιστολή της εταιρείας TAG HEUER. 73 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 9137/26.10.2020 απάντηση της εταιρείας ΤΙΜΕΧ NEDERLAND BV στην οποία σημειώνει περαιτέρω ότι η κατηγορία του οικονομικού ρολογιού έχει τις ακόλουθες δύο υποκατηγορίες: την Low price και την Medium price. 74 Βλ. την υπόθεση AT.39097 – Watch Repair της Ε.Επ. για απόρριψη της καταγγελίας της Confédération Européenne des Associations d'Horlogers-Réparateurs (European Confederation of Watch & Clock Repairers' Associations, “CEAHR”). Βλ. ιδίως παρ. 9 όπου αναφέρεται στο πρωτότυπο κείμενο στην αγγλική «The Commission focused its investigation on watches that are generally worth repairing and maintaining, which, for the purposes of the investigation, were identified as those sold at 70 71 27 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ορίσει75 ότι τα προϊόντα πολυτελείας χαρακτηρίζονται από σχετικά υψηλές τιμές και «διαφημίζονται υπό ένα εμπορικό σήμα υψηλού κύρους.», ενώ φαίνεται να υπάρχει ορισμένος βαθμός υποκατάστασης μεταξύ των προϊόντων πολυτελείας όταν προορίζονται για δώρο ή εντός ενός συγκεκριμένου εύρους τιμών 76· η Ελβετική Αρχή ανταγωνισμού έχει καταλήξει σε μία χαλαρή διάκριση της σχετικής αγοράς σε δύο τμήματα με βάση την τιμή: α) κατώτερο τμήμα με τιμή μικρότερη των περίπου 2.000-3.000 Ελβετικών φράγκων, και β) ανώτερο τμήμα με τιμή μεγαλύτερη των περίπου 2.000-3.000 ελβετικών φράγκων77 · η Γαλλική Αρχή Ανταγωνισμού, αν και δεν οριοθέτησε με ακρίβεια την σχετική αγορά, έλαβε υπόψη της κατά την εξέταση ερευνώμενης υπόθεσης 78 ρολογιών τις ακόλουθες κατηγορίες τιμών: α) 0-50 ευρώ, β) 50-100 ευρώ, γ) 100-300 ευρώ, δ) 3001.000 ευρώ και ε) άνω των 1.000 ευρώ.
116. Από την έρευνα της Υπηρεσίας προκύπτει ότι μόλις δύο79 από τους ερευνώμενους κατασκευαστικούς οίκους εμπορεύονται όλα τους τα ρολόγια σε προτεινόμενη τιμή λιανικής μεγαλύτερη των 1.000€, ενώ με εξαίρεση δύο80 διανομείς, οι ετήσιες πωλήσεις ρολογιών χειρός των υπόλοιπων διανομέων αποτελούνται αποκλειστικά ή στο μεγαλύτερο ποσοστό από προϊόντα με προτεινόμενη τιμή λιανικής χαμηλότερη των 1.000 ευρώ. a retail price above EUR 1 000 (see paragraph

(81)below). For the sake of brevity, this decision generally refers to watches sold at a retail price above EUR 1 000 as “prestige watches”». 75 Βλ. την υπόθεση Comp/M6212-LVMH/BULGARI, παρ. 15 όπου αναφέρεται στο πρωτότυπο κείμενο στην αγγλική «The market investigation conducted in the present case confirmed the Commission previous' findings that luxury products should be distinguished from mass market goods, as they do not share the same characteristics. Indeed, luxury goods are characterized by relatively high prices, rich creative content and are marketed under a prestige trademark.». Στην εν λόγω απόφαση η Ε.Επ. σημείωσε ότι εξέτασε διάφορες υποκατηγορίες προϊόντων πολυτελείας συμπεριλαμβανομένης της διάκρισης μεταξύ ανδρικών και γυναικείων ρολογιών αξίας μεγαλύτερης και μικρότερης των 10.000 ευρώ. Βλ. και την υπόθεση συγκέντρωσης No IV/M.1534-Pinault-Printemps-Redoute/GUCCI 18.6.99, σελ 3 «Luxury products are high quality articles with a relatively high price, marketed under a prestige trademark. ». 76 Βλ. την υπόθεση Νο Comp/M6212-LVMH/BULGARI, παρ. 16: «The results of the market investigation were not however conclusive with respect to the alleged substitutability between all luxury products, although it seems that certain degree of substitutability exist when products are purchased for a gift, or within a given price range». 77 Βλ. την από 21.10.2013 υπ’ αριθ. 32-0224 απόφαση της Ελβετικής Αρχής Ανταγωνισμού αναφορικά με την SWATCH GROUP AG. Βλ. και προηγούμενη απόφαση της Ελβετικής Αρχής Ανταγωνισμού το 2001 αναφορικά με την SUMRA και την διανομή ρολογιών, όπου η προϊοντική αγορά των ρολογιών χειρός κατατμήθηκε στις ακόλουθες τέσσερεις κατηγορίες βάσει της τιμής λιανικής (Public price): α) χαμηλή κατηγορία (Low end) μέχρι 200 CHF, β) η μέση τιμή ρολόγια μεταξύ 200- 700 CHF, γ) μέση προς υψηλή κατηγορία 700-2.000 CHF και δ) υψηλή κατηγορία τιμή μεγαλύτερη από 2.000 CHF. Για την αγορά της Ελβετίας ειδικότερα, βλ. και την αντίστοιχη διάκριση τιμών της ελβετικής Ομοσπονδίας Ρολογιού (Fédération Horlogère Suisse), η οποία εκδίδει πληθώρα στατιστικών στοιχείων για τον κλάδο της και μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και μηνιαία ανάλυση των εξαγωγών ελβετικών ρολογιών ανά κατηγορία τιμής. Οι κατηγορίες είναι οι ακόλουθες: 1) CHF<200, 2)CHF 200-500, 3) CHF 500-3.000, 4) CHF>3.

1. Βλ. και την σχετική ιστοσελίδα της ομοσπονδίας https://www.fhs.swiss/fre/statistics.html 78 Βλ. την υπ’ απόφαση νο 06-D-24 της 24.7.2006 της Γαλλικής Επιτροπής Ανταγωνισμού σχετικά με την διανομή ρολογιών της FESTINA FRANCE, παρ. 25-
2. 79 Εταιρείες […] και […]. 80 Εταιρείες […] και […] 28 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
3. Εξάλλου και κατά την ακροαματική διαδικασία επιβεβαιώθηκε ότι η ίδια η καταγγέλλουσα εμπορεύεται ρολόγια οίκων σε τιμές άνω των 1.000 ευρώ
5. Εκ των ανωτέρω, προκύπτει ότι θα μπορούσε να γίνει μια επιμέρους κατηγοριοποίηση των ρολογιών χειρός βάσει της τιμής τους, ακόμα και στην ευρύτερη υπο-αγορά των «οικονομικών» ρολογιών. Εντούτοις, για τους σκοπούς της παρούσας υπόθεσης, ο ακριβής ορισμός της σχετικής αγοράς ως προς την περαιτέρω κατάτμησή του μπορεί να παραμείνει ανοικτός, στον βαθμό που το αποτέλεσμα της ανάλυσης είναι το ίδιο, ανεξάρτητα με το εάν η σχετική αγορά θεωρηθεί χωριστή ή ενιαία. IV.1.4.4 Συμπέρασμα
6. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, στην υπό κρίση υπόθεση ως σχετική αγορά προϊόντος ορίζεται καταρχήν η αγορά ρολογιού χειρός82 άνευ περαιτέρω διάκρισης σε υποκατηγορίες π.χ. οικονομικό, μέσου κόστους, πολυτελείας κτλ. Περαιτέρω οριοθέτηση της σχετικής αγοράς παρέλκει για τους σκοπούς της υπό κρίση υπόθεσης, καθώς υπό οποιαδήποτε θεώρησή της, δεν μεταβάλλονται τα αποτελέσματα της παρούσης ανάλυσης. IV.1.5 Η ΣΧΕΤΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΑΓΟΡΑ
7. Η σχετική γεωγραφική αγορά περιλαμβάνει την περιοχή στην οποία οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις συμμετέχουν στην προμήθεια προϊόντων ή υπηρεσιών και οι όροι του ανταγωνισμού είναι επαρκώς ομοιογενείς και η οποία διακρίνεται από γειτονικές κυρίως περιοχές, διότι στις εν λόγω περιοχές οι όροι του ανταγωνισμού διαφέρουν σημαντικά
8. IV.1.5.1 Οι απόψεις των μερών
9. Η καταγγέλλουσα ισχυρίζεται84 ότι η σχετική γεωγραφική αγορά είναι εθνική καθώς συμπίπτει με την έκταση της ρήτρας ανταγωνιστικότητας που περιλαμβάνεται στις συμβάσεις μεταξύ χονδρεμπόρων/διανομέων και κατασκευαστικών οίκων εξωτερικού.
10. Εκ των ερευνώμενων εταιρειών, η SWATCH GROUP GREECE σημείωσε ότι θεωρεί την αγορά πώλησης ρολογιών ευρύτερη της ελληνικής, και συγκεκριμένα θεωρεί ότι αυτή είναι παγκόσμια ή καλύπτουσα τουλάχιστον το σύνολο του ΕΟΧ. Αντίστοιχα η εταιρεία TAG HEUER επισήμανε ότι εμπορεύεται είδη πολυτελείας για τα οποία θεωρεί καταλληλότερη την οριοθέτηση μιας παγκόσμια αγοράς ειδών πολυτελείας ως σχετικής αγοράς. IV.1.5.2 Η θέση της ΕΑ
11. Ως σχετική γεωγραφική αγορά στην υπό εξέταση υπόθεση εκτιμάται ότι είναι η ελληνική επικράτεια. Αν και πρόκειται για επώνυμα, δημοφιλή και διεθνή σήματα Βλ. σελ. 71-72 των Πρακτικών της 15ης Ιουνίου 2021 (Συνεδρίαση 68η). Σημειώνεται ότι στην υπ’ αριθ. 117/1998 απόφαση της ΕΑ γίνεται διάκριση μεταξύ επώνυμου πολυτελούς ρολογιού και μη πολυτελούς ρολογιού βάσει της δασμολογικής κλάσης κατάταξης, δηλαδή την 9101 ή την
12. 83 Βλ. σχετικά Ανακοίνωση της Ε.Επ. όσον αφορά τον ορισμό της σχετικής αγοράς για τους σκοπούς του κοινοτικού δικαίου ανταγωνισμού (97/C 372/03). 84 Βλ την υπ’ αριθ. πρωτ. 3760/4.7.2017 καταγγελίας, σελ 13.Β λ. και σελ. 6-14 του υπ’ αρ. 111/26.2.2021 Υπομνήματος της εταιρείας. 81 82 29 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ρολογιών και κατασκευαστικούς οίκους, καθίσταται σαφές από την έρευνα της ΓΔΑ ότι τα δίκτυα διανομής και οι καταγγελλόμενες πρακτικές αναπτύσσονται σε εθνικό επίπεδο. ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟ ΚΡΙΣΗ ΥΠΟΘΕΣΗΣ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 1 ΤΟΥ Ν. 3959/2011 ΚΑΙ 101 ΣΛΕΕ V. V.1.1 ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙ ΑΝΤΙ-ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ V.1.1.1 Άρθρο 1 παρ. 1 του ν. 3959/2011 / Άρθρο 101 παρ. 1 ΣΛΕΕ
13. Προκειμένου να διαπιστωθεί εάν οι ερευνώμενες πρακτικές των εμπλεκομένων για τους σκοπούς της παρούσας μερών εμπίπτουν στο απαγορευτικό πεδίο των διατάξεων του εφαρμοστέου ημεδαπού ή και ενωσιακού νομοθετικού πλαισίου, θα πρέπει να αξιολογηθεί εάν πληρούν τα κριτήρια της διάταξης της παρ. 1 του άρθρου 1 του Ν. 3959/2011 ή της αντίστοιχης διάταξης του άρθρου 101 ΣΛΕΕ.
14. Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1 της παρ. 1 του ν. 3959/11: «Με την επιφύλαξη της παραγράφου 3, απαγορεύονται όλες οι συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές μεταξύ επιχειρήσεων και όλες οι αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων, οι οποίες έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού στην Ελληνική Επικράτεια, και ιδίως εκείνες οι οποίες συνίστανται: α) στον άμεσο ή έμμεσο καθορισμό των τιμών αγοράς ή πώλησης ή άλλων όρων συναλλαγής, […] γ) στην κατανομή των αγορών ή των πηγών εφοδιασμού […]».
15. Προϋποθέσεις, επομένως, για την εφαρμογή της ανωτέρω απαγορευτικής διάταξης είναι: α) η ύπαρξη συμφωνίας, εναρμονισμένης πρακτικής μεταξύ ανεξάρτητων επιχειρήσεων ή απόφασης ένωσης επιχειρήσεων και β) αντικείμενο ή αποτέλεσμα της ανωτέρω συμφωνίας να είναι ο περιορισμός, η παρακώλυση ή η νόθευση του ανταγωνισμού. Αντίστοιχες είναι και οι βασικές προϋποθέσεις που τάσσονται από τον ενωσιακό νομοθέτη για την εφαρμογή του άρθρου 101 παρ.1 ΣΛΕΕ. Ουσιαστικά, μοναδική επιπλέον προϋπόθεση εφαρμογής της ενωσιακής διάταξης, σε σχέση με τη διάταξη του εθνικού δικαίου, αποτελεί αυτή της δυνατότητας επίδρασης στο ενδοκοινοτικό εμπόριο
17. Εξαίρεση από τους εν λόγω απαγορευτικούς κανόνες προβλέπεται, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 1 του ν. 3959/11 και αντίστοιχα την παρ. 3 του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, για τις συμφωνίες, οι οποίες (α) συμβάλλουν στη βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής των προϊόντων ή στην προώθηση της τεχνικής ή οικονομικής προόδου, (β) εξασφαλίζουν συγχρόνως στους καταναλωτές δίκαιο τμήμα από το όφελος που προκύπτει, (γ) οι οποίες δεν επιβάλλουν περιορισμούς που δεν είναι απαραίτητοι για την επίτευξη των στόχων αυτών και (δ) δεν παρέχουν στις επιχειρήσεις αυτές τη δυνατότητα καταργήσεως του ανταγωνισμού σε σημαντικό τμήμα των σχετικών προϊόντων. Οι τέσσερις προαναφερόμενες προϋποθέσεις πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά προκειμένου να τύχει εφαρμογής η ατομική απαλλαγή που προβλέπουν οι ανωτέρω διατάξεις. Εφόσον έστω και μία από αυτές δεν πληρούται, η συμφωνία είναι αυτοδικαίως άκυρη κατ’ άρθρο 1 παρ. 2 ν. Βλ. την αμέσως επόμενη ενότητα και ενδεικτικά αποφάσεις ΕΑ 520/VI/2011, σκ. 133, ΣτΕ 1731/2001, Επισκ. Εμπ. Δικ, 2003, σελ.
18. 85 30 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3959/2011 (και άρθρο 101, παρ.2 ΣΛΕΕ)
19. H επιχείρηση που διεκδικεί τη χορήγηση ατομικής απαλλαγής, φέρει το βάρος να αποδείξει ότι πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις, με πειστικά επιχειρήματα και αποδεικτικά στοιχεία
20. V.1.1.2 Επηρεασμός του ενωσιακού εμπορίου και δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 101 ΣΛΕΕ
21. Για την εφαρμογή των ενωσιακών διατάξεων του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, μοναδική επιπλέον προϋπόθεση σε σχέση με αυτές που τάσσουν οι αντίστοιχες διατάξεις του εθνικού δικαίου, αποτελεί η δυνατότητα της υπό εξέταση συμπεριφοράς να επιδράσει στο ενδοκοινοτικό εμπόριο. Το κριτήριο του επηρεασμού του ενδοκοινοτικού εμπορίου είναι αυτόνομο κριτήριο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, το οποίο εκτιμάται ad hoc88, και οριοθετεί το πεδίο εφαρμογής του ευρωπαϊκού δικαίου του ανταγωνισμού.
22. Σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 1 του Κανονισμού (ΕΚ) 1/200389, οσάκις οι αρχές ανταγωνισμού των κρατών μελών ή τα εθνικά δικαστήρια εφαρμόζουν την εθνική νομοθεσία ανταγωνισμού σε συμφωνίες, αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων ή εναρμονισμένες πρακτικές κατά την έννοια του άρθρου 101 παρ. 1 ΣΛΕΕ, οι οποίες είναι πιθανόν να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών κατά την έννοια της διάταξης αυτής, εφαρμόζουν επίσης το άρθρο 101 ΣΛΕΕ, στις εν λόγω συμφωνίες, αποφάσεις ή εναρμονισμένες πρακτικές.
23. Συναφώς, για να είναι σε θέση μια συμφωνία να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, θα πρέπει, βάσει ενός συνόλου νομικών και πραγματικών στοιχείων, να μπορεί να πιθανολογηθεί επαρκώς ότι μπορεί να ασκήσει άμεση ή έμμεση, πραγματική ή δυνητική, επίδραση στα εμπορικά ρεύματα μεταξύ κρατών μελών, τούτο δε κατά τρόπο που να προκαλείται φόβος ότι θα μπορούσε να εμποδίσει την πραγματοποίηση ενιαίας αγοράς μεταξύ κρατών μελών
24. Για να διαπιστωθεί εάν εφαρμόζεται το ενωσιακό δίκαιο σε συγκεκριμένη υπόθεση δεν είναι αναγκαίο η συμφωνία ή η πρακτική να έχει ή να είχε επηρεάσει πραγματικά το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, γεγονός άλλωστε το οποίο, στην Βλ και Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του άρθρου 81 παρ. 3 της Συνθήκης, ΕΕ C 101 της 27.4.2004, σημ. 42 με περαιτέρω παραπομπές σε ενωσιακή νομολογία. 87 Βλ. ενδεικτικά απόφαση ΕΑ 581/VII/2013, σκ. 267, καθώς και αποφάσεις ΔΕφΑθ 559/2010, σκ. 18, ΔΕφΑθ 2891/2009, σκ. 19, ΔΕφΑθ 1682/2009, σκ. 28 με περαιτέρω παραπομπές σε ενωσιακή νομολογία. Κατά τη σχετική αξιολόγηση, λαμβάνονται υπόψη μόνο τα αντικειμενικά πλεονεκτήματα, πράγμα που σημαίνει ότι η τυχόν επικαλούμενη βελτίωση της αποτελεσματικότητας δεν εκτιμάται με βάση την υποκειμενική άποψη των μερών (βλ. ενδεικτικά απόφαση ΕΑ 520/VI/2011, σκ. 134). 88 Βλ. Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την έννοια του επηρεασμού του εμπορίου των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης, ΕΕ C 101/81, της 27.04.2004, σημ. 12 (εφεξής Κατευθυντήριες γραμμές για το διακοινοτικό εμπόριο) καθώς και αποφάσεις ΕΑ 590/2014, σκ. 246, ΕΑ 581/VII/2013, σκ. 271, ΕΑ 520/VI/2011, σκ.
25. 89 Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1/2003 του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 και 82 της Συνθήκης, ΕΕ L 1/1, της 04.01.
26. 90 Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις ΕΑ 590/2014, σκ. 246, ΕΑ 520/VI/2011, σκ. 138, ΔΕΚ C-209/78 Van Landewyck κατά Επιτροπής, σκ. 170, και ΔΕΚ C-219/95P Ferriere Nord κατά Επιτροπής, σκ.
27. 86 31 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ πλειονότητα των περιπτώσεων, δυσχερώς μπορεί να αποδειχθεί επαρκώς κατά νόμο91, αρκεί να «δύναται» να έχει αυτό το αποτέλεσμα
29. Ειδικότερα, η έννοια της επίδρασης στα εμπορικά ρεύματα δεν προϋποθέτει μόνο τον περιορισμό ή τη μείωση του εμπορίου, αλλά οποιαδήποτε διαφοροποίηση των εμπορικών ρευμάτων, αρκεί αυτή να είναι αισθητή
30. Το κριτήριο αυτό πληρούται, επομένως, όταν η υπό εξέταση κάθε φορά συμπεριφορά δύναται να έχει ένα ελάχιστο επίπεδο διασυνοριακών επιπτώσεων στο εσωτερικό της Ένωσης
31. Σχετικά με την έννοια του «αισθητού» χαρακτήρα του επηρεασμού του εμπορίου, η Ε. Επ. καθιερώνει, ειδικά ως προς τις συμφωνίες που από την ίδια τους τη φύση95 δύνανται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, ένα μαχητό θετικό τεκμήριο επηρεασμού του διακοινοτικού εμπορίου, υπό την προϋπόθεση της περαιτέρω πλήρωσης των ακόλουθων διαζευκτικώς τεθέντων κριτηρίων: α) στην περίπτωση των κάθετων συμφωνιών, ο συνολικός ετήσιος κύκλος εργασιών που πραγματοποιεί ο προμηθευτής στην ΕΕ με τα προϊόντα που καλύπτει η συμφωνία να υπερβαίνει τα 40 εκατ. ευρώ ή β) το συνολικό μερίδιο αγοράς σε οποιαδήποτε σχετική αγορά της ΕΕ που επηρεάζεται από τη συμφωνία να υπερβαίνει το 5%
33. Η εφαρμογή του κριτηρίου του επηρεασμού του εμπορίου δεν εξαρτάται από τον ορισμό των γεωγραφικών αγορών αναφοράς. Το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών μπορεί να επηρεαστεί επίσης σε περιπτώσεις στις οποίες η οικεία αγορά είναι ή εθνική αγορά ή τμήμα της εθνικής αγοράς
34. Κατά πάγια νομολογία του ΔΕΕ, οι περιοριστικές του ανταγωνισμού πρακτικές που καλύπτουν ολόκληρο το έδαφος ενός εκ των κρατών μελών, ζωτικό δηλαδή τμήμα της κοινής αγοράς, έχουν εξ ορισμού ως αποτέλεσμα την παρακώλυση της οικονομικής αλληλοδιεισδύσεως που επιδιώκεται με τη Συνθήκη και, ως εκ τούτου, πληρούται το κριτήριο επηρεασμού του διακοινοτικού εμπορίου για τους σκοπούς εφαρμογής των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ
35. Βλ. σχετικά αποφάσεις ΔΕφΑθ 2458/2017, σκ. 8 και ΔΕφΑθ 4055/2017, σκ.
36. Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές σχετικά με το διακοινοτικό εμπόριο, ό.π., παρ. 23 επ. και 47 και απόφαση ΔΕΚ C-219/95P Ferriere Nord κατά Επιτροπής, σκ.
37. 93 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές σχετικά με το διακοινοτικό εμπόριο, ο.π., παρ. 13 καθώς και απόφαση 22/71 Béguelin, σκ.
38. 94 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές σχετικά με το διακοινοτικό εμπόριο, ο.π., σημ. 8, 12, 13, 34, 77 καθώς και αποφάσεις ΕΑ 590/2014, σκ. 246, ΕΑ 581/VII/2013, σκ. 273, ΕΑ 520/VI/2011, σκ.
39. 95 Ως συμφωνίες και πρακτικές χαρακτηριζόμενες από τη φύση τους ικανές να επηρεάζουν το διακοινοτικό εμπόριο νοούνται οι συμφωνίες που απαγορεύουν τις εξαγωγές, οι συμφωνίες που αφορούν εισαγωγές ή εξαγωγές, οι συμφωνίες που καλύπτουν περισσότερα του ενός κράτη μέλη, οι συμφωνίες που επιβάλλουν περιορισμούς στις ενεργητικές και παθητικές πωλήσεις, οι συμφωνίες μεταξύ προμηθευτών και διανομέων οι οποίες επιβάλλουν ορισμένη τιμή μεταπώλησης και καλύπτουν δύο ή περισσότερα κράτη μέλη. 96 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές σχετικά με το διακοινοτικό εμπόριο, ό.π., παρ. 53 καθώς και 56, όπου αναφέρεται ότι: «Σε περίπτωση δικτύου συμφωνιών του ίδιου προμηθευτή με διαφόρους διανομείς, λαμβάνονται υπόψη οι πωλήσεις που πραγματοποιούνται από το σύνολο του δικτύου». 97 Βλ. σχετικά Κατευθυντήριες Γραμμές σχετικά με το διακοινοτικό εμπόριο, ο.π., σημ. 22 και ενδεικτικά απόφαση ΕΑ 590/2014, σκ.
40. 98 Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις ΕΑ 590/2014, σκ. 246, ΕΑ 581/VII/2013, σκ. 275, ΕΑ 520/VI/2011, σκ. 139 ΔΕφΑθ 1001/2006, ΔΕφΑθ 2891/2009 και ΔΕφΑθ 559/2010, καθώς και αποφάσεις ΔΕΚ 8/72 Vereeniging van Cementhandelaren κατά Επιτροπής, σκ. 29, ΔΕΚ 42/84 Remia και λοιποί κατά Επιτροπής, σκ. 22, ΔΕΚ C-35/96 Επιτροπή κατά Ιταλίας, σκ. 48 και ΔΕΕ C-309/99 Wouters και λοιποί. σκ.
41. Βλ. επίσης Κατευθυντήριες Γραμμές σχετικά με το διακοινοτικό εμπόριο, ο.π, σημ. 86-88, 91 92 32 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
42. Περαιτέρω, η εκτίμηση με βάση το κριτήριο του επηρεασμού του εμπορίου εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, οι οποίοι εάν λαμβάνονταν υπόψη μεμονωμένα, δεν θα ήταν κατ’ ανάγκη αποφασιστικοί
43. Οι παράγοντες αυτοί είναι η φύση της συμφωνίας ή της πρακτικής, η φύση των προϊόντων που καλύπτει η συμφωνία ή πρακτική και η σημασία των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων
45. Η φύση των προϊόντων που καλύπτονται από τις συμφωνίες ή πρακτικές παρέχει, επίσης, μία ένδειξη για το εάν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών δύναται να επηρεαστεί. Όταν η ίδια η φύση των προϊόντων διευκολύνει τις διασυνοριακές συναλλαγές ή τα καθιστά ιδιαίτερα σημαντικά για επιχειρήσεις που επιθυμούν να εγκατασταθούν ή να αναπτύξουν τις δραστηριότητές τους σε άλλα κράτη μέλη, το εφαρμοστέο του ενωσιακού δικαίου προσδιορίζεται ευκολότερα από ότι σε περιπτώσεις στις οποίες η ζήτηση για προϊόντα προμηθευτών από άλλα κράτη μέλη είναι, λόγω της φύσης τους, πιο περιορισμένη, ή στις οποίες τα προϊόντα παρουσιάζουν μικρότερο ενδιαφέρον από την άποψη της διασυνοριακής εγκατάστασης ή της επέκτασης της οικονομικής δραστηριότητας που ασκείται μέσω παρόμοιας εγκατάστασης
46. Επίσης, η θέση των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων στην αγορά και ο όγκος των πωλήσεών τους παρέχουν ποσοτικές ενδείξεις για την ικανότητα της συμφωνίας να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών
48. Επιπλέον, οι κάθετες συμφωνίες οι οποίες καλύπτουν το σύνολο ενός κράτους μέλους και αφορούν προϊόντα που αποτελούν αντικείμενο διασυνοριακών ανταλλαγών δύνανται, επίσης, να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, ακόμα και εάν δεν δημιουργούν άμεσα εμπόδια σε αυτό
50. Με βάση τις ανωτέρω επισημάνσεις, στην υπό κρίση υπόθεση παρατηρείται ότι τα υπό κρίση προϊόντα, ήτοι τα ρολόγια, είναι από τη φύση τους αγαθά που διακινούνται ευρέως, μέσω εκτεταμένων εισαγωγών και εξαγωγών, μεταξύ των χωρών μελών της Ένωσης, πωλούμενα τόσο σε φυσικά καταστήματα όσο και μέσω διαδικτύου, ενώ δεν διαθέτουν κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τα οποία να περιορίζουν την πώληση και χρήση τους μόνο σε συγκεκριμένες περιοχές ή χώρες.
51. Περαιτέρω, οι υπό κρίση πρακτικές αφορούν και επηρεάζουν ολόκληρη την αλυσίδα διανομής, από τους κατασκευαστικούς οίκους που εδρεύουν στο εξωτερικό, έως τους εισαγωγείς/ χονδρεμπόρους ρολογιών στην Ελλάδα και τους λιανοπωλητές. Οι πρακτικές δε αυτές καταλαμβάνουν και επηρεάζουν το σύνολο της ελληνικής αγοράς (όπως προκύπτει και από τις συμβάσεις που προσκομίστηκαν), ιδίως καθώς σημεία πώλησης ρολογιών υπάρχουν σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια. Επισημαίνεται καθώς και Μιχ.–Θεοδ. Μαρίνο, «Ανακοινώσεις και Κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο δίκαιο του ανταγωνισμού – νομικές διαστάσεις μετά τον Κανονισμό 1/2003 και επιδράσεις στο εθνικό δίκαιο των συμβάσεων», ΔΕΕ 7/2006, σελ.
52. 99 Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις ΕΑ 581/VII/2013, σκ. 274, ΕΑ 520/VI/2011, σκ. 138, απόφαση ΔΕΚ C250/92 Gottrup-Klim Grovvareforening κατά Dansk Landbrugs Grovvareselskab AmbA (DLG), σκ.
53. 100 Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις ΔΕΕ C-306/96 Javico, σκ. 17 και 22/71 Béguelin, σκ.
54. 101 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές σχετικά με το διακοινοτικό εμπόριο, ο.π., παρ. 30 και ενδεικτικά απόφαση ΕΑ 590/2014, σκ.
55. 102 Ibid., παρ. 31 και απόφαση ΕΑ 590/2014, σκ.
56. 103 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές σχετικά με το διακοινοτικό εμπόριο, ό.π., παρ.
57. 33 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εξάλλου ότι πολλές από τις καταγγελλόμενες και ερευνώμενες πρακτικές, οι οποίες περιλαμβάνουν και τον ενδεχόμενο περιορισμό των παράλληλων εισαγωγών, αφορούν τους ίδιους τους κατασκευαστικούς οίκους ρολογιών, οι οποίοι εδρεύουν στο εξωτερικό.
58. Συνεπώς, τα υπό κρίση προϊόντα όχι μόνο δύνανται αλλά και πράγματι αποτελούν αντικείμενο διασυνοριακών συναλλαγών και όχημα αλληλοδιείσδυσης των εθνικών αγορών της Ένωσης ενώ οι υπό κρίση πρακτικές επηρεάζουν το διακοινοτικό εμπόριο. Υπό το φως των ανωτέρω, κρίνεται ότι υφίσταται τεκμήριο περί αισθητού επηρεασμού του εμπορίου μεταξύ των κρατών μελών και, κατά συνέπεια, οι υπό εξέταση συμπεριφορές θα πρέπει να ελεγχθούν παράλληλα και υπό το πρίσμα του άρθρου 101 ΣΛΕΕ. V.1.1.3 Κανονισμός (ΕΕ) 330/2010104
59. Οι συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε διαφορετική οικονομική βαθμίδα (εφεξής και «κάθετες συμφωνίες» ή «κάθετες συμπράξεις») εμπίπτουν στην εμβέλεια του άρθρου 1 παράγραφος 1 ν. 3959/2011 και του άρθρου 101 ΣΛΕΕ.
60. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 330/2010 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε συνδυασμό με τις ερμηνευτικές Κατευθυντήριες Γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τους Κάθετους Περιορισμούς105 εισάγουν τεκμήριο νομιμότητας (ευεργέτημα απαλλαγής) από την απαγορευτική διάταξη του άρθρου 101 της ΣΛΕΕ, υπό την προϋπόθεση αφενός ότι οι σχετικές συμφωνίες δεν περιέχουν μορφές ιδιαίτερα σοβαρών περιορισμών και αφετέρου ότι το μερίδιο αγοράς του προμηθευτή και του αγοραστή δεν υπερβαίνει έκαστο το 30% στην οικεία σχετική αγορά.
61. Ειδικότερα, στο άρθρο 4 του εν λόγω Κανονισμού προβλέπονται συγκεκριμένοι κάθετοι περιορισμοί, που αξιολογούνται ως «ιδιαιτέρως σοβαροί» (εξ αντικειμένου/ «hardcore restrictions») περιορισμοί του ανταγωνισμού και οι οποίοι δεν απαλλάσσονται, ακόμη κι όταν τα μερίδια αγοράς προμηθευτή ή/ και διανομέα υπολείπονται του ανωτέρω ορίου, ενώ συγχρόνως συμπαρασύρουν εκτός πεδίου εφαρμογής της ομαδικής απαλλαγής τη συμφωνία στο σύνολό της
63. Οι εν λόγω περιορισμοί (όπως για παράδειγμα ο καθορισμός παγίου ή ελάχιστου επιπέδου τιμής μεταπώλησης και οι περιορισμοί ως προς την γεωγραφική περιοχή στην οποία και ως προς τους πελάτες στους οποίους ο συμβαλλόμενος διανομέας δραστηριοποιείται) δεν καλύπτονται ούτε από τον «ασφαλή λιμένα» που δημιουργείται για τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας με βάση τη σχετική Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενώ παράλληλα είναι ελάχιστα πιθανό να πληρούν τις προϋποθέσεις χορήγησης ατομικής απαλλαγής κατ’ άρθρο 101 παρ. 3 ΣΛΕΕ
64. Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 330/2010 της Επιτροπής για την εφαρμογή του άρθρου 101 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ σε ορισμένες κατηγορίες κάθετων συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών, ΕΕ L 102 της 23.4.2010, σελ. 1 (εφεξής και «Κανονισμός (ΕΕ) 330/2010»). 105 Κατευθυντήριες γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς, ΕΕ C 130 της 19.5.2010, σελ.
65. 106 Βλ. Κανονισμό (ΕΕ) 330/2010, ό.π. άρθρο
66. 107 Βλ. Ανακοίνωση σχετικά με τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας οι οποίες δεν περιορίζουν σημαντικά τον ανταγωνισμό σύμφωνα με το άρθρο 101 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ (εφεξής και «Ανακοίνωση de 104 34 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
67. Συνοπτικά, η ύπαρξη ενός περιορισμού ιδιαίτερης σοβαρότητας σε μια κάθετη συμφωνία: (α) αποκλείει την εφαρμογή του ευεργετήματος της απαλλαγής· (β) οδηγεί στην παραδοχή ότι η συμφωνία συνεπάγεται αρνητικές επιπτώσεις για τον ανταγωνισμό και, συνεπώς, εμπίπτει στην απαγόρευση του άρθρου 101 παρ. 1 ΣΛΕΕ· και (γ) οδηγεί στην επιπλέον παραδοχή ότι η συμφωνία είναι ελάχιστα πιθανό να πληροί τους όρους ατομικής απαλλαγής βάσει του άρθρου 101 παρ. 3 ΣΛΕΕ.
68. Στο πλαίσιο της ομοιόμορφης εφαρμογής του εθνικού και του ενωσιακού δικαίου για την προστασία του ανταγωνισμού, οι κάθετοι περιορισμοί του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 3959/2011 ερμηνεύονται και εξετάζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του Κανονισμού (ΕΕ) 330/2010108 (ο οποίος σε κάθε περίπτωση έχει άμεση εφαρμογή στις περιπτώσεις εφαρμογής εκ μέρους της ΕΑ του άρθρου 101 της ΣΛΕΕ) και σύμφωνα με τις σχετικές Κατευθυντήριες Γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς
69. Τούτο προκύπτει ευθέως και από τις διατάξεις του Κανονισμού (ΕΚ) 1/2003 περί ομοιόμορφης εφαρμογής του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, αλλά και από τη σχετική από 17.12.2001 Ανακοίνωση ΕΑ
71. Σύμφωνα με την παρ. 25(α) των Κατευθυντηρίων Γραμμών για τους κάθετους περιορισμούς, «ο κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορίες δεν εφαρμόζεται στη μονομερή συμπεριφορά των οικείων επιχειρήσεων […] Για να υπάρχει συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 101, αρκεί τα μέρη να έχουν εκφράσει την κοινή τους βούληση να συμπεριφέρονται στην αγορά κατά ορισμένο τρόπο […].Σε περίπτωση που δεν υπάρχει ρητή συμφωνία με την οποία εκφράζεται η σύμπτωση των βουλήσεων, η Επιτροπή θα πρέπει να αποδεικνύει ότι η μονομερής πολιτική του ενός μέρους έχει τη συναίνεση του άλλου. Για τις κάθετες συμφωνίες, υπάρχουν δύο τρόποι με τους οποίους μπορεί να διαπιστωθεί η ύπαρξη συναίνεσης με συγκεκριμένη μονομερή πολιτική. Πρώτον, η συναίνεση μπορεί να συναχθεί από τις εξουσίες που παρέχονται στα μέρη με προϋφιστάμενη γενική συμφωνία. Εάν οι ρήτρες της υφιστάμενης συμφωνίας προβλέπουν ή επιτρέπουν σε έναν από τους συμβαλλόμενους να υιοθετήσει εν συνεχεία συγκεκριμένη μονομερή πολιτική που θα είναι minimis»), ΕΕ C 291 της 30.8.2014, παρ.
72. Βλ. επίσης Κατευθυντήριες Γραμμές για την εφαρμογή του άρθρου 81 παράγραφος 3 της συνθήκης, ο.π., παρ. 23 καθώς και Κατευθυντήριες Γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς, ό.π., παρ.
73. 108 Βλ. και άρθρο 1 παρ. 4 ν. 3959/2011: «Οι Κανονισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης περί εφαρμογής της παραγράφου 3 του άρθρου 101 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) σε ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών, αποφάσεων ενώσεων επιχειρήσεων ή εναρμονισμένων πρακτικών (Κανονισμοί ομαδικής απαλλαγής) εφαρμόζονται αναλόγως για την υπαγωγή στην παράγραφο 3 συμφωνιών, αποφάσεων και εναρμονισμένων πρακτικών που δεν είναι πιθανόν να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών - μελών κατά την έννοια της παραγράφου 1 του άρθρου 101 ΣΛΕΕ». 109 Βλ. και σχετική απόφαση ΣτΕ 4702/98 (αναφορικά με την ομοιόμορφη ερμηνεία του άρθρου 1 του ν. 703/1977 με βάση τα προβλεπόμενα στον προϊσχύοντα Κανονισμό (ΕΚ) 1984/83). 110 Στην εν λόγω Ανακοίνωση της ΕΑ της 17.12.2001 προβλέπονται τα ακόλουθα: «…η Επιτροπή Ανταγωνισμού εκτιμά ότι οι κάθετοι περιορισμοί που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της ομαδικής απαλλαγής του Κανονισμού 2790/99, επειδή δεν συνιστούν τον απαιτούμενο για την εφαρμογή του άρθρου 81 παρ. 1 ΕΚ «αισθητό περιορισμό του ανταγωνισμού» εντός της κοινής αγοράς και «αισθητό επηρεασμό του εμπορίου μεταξύ κρατών-μελών», δεν είναι καταρχήν εύλογο να υπόκεινται σε διαφορετική και ενδεχομένως αυστηρότερη μεταχείριση από το εθνικό δίκαιο…». Με το σκεπτικό αυτό η ΕA εκδηλώνει την πρόθεσή της να αξιολογήσει τους κάθετους περιορισμούς που εμπίπτουν στο πεδίο του ν.703/1977 με βάση τα κριτήρια που προβλέπονται στον Κανονισμό (ΕΚ) 2790/1999 αναλόγως εφαρμοζόμενα. 35 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ δεσμευτική για τον αντισυμβαλλόμενο, μπορεί στη βάση αυτή να αποδειχθεί η συναίνεση του αντισυμβαλλομένου με την εν λόγω πολιτική. Δεύτερον, εάν δεν υπάρχει τέτοια ρητή συναίνεση, η Επιτροπή μπορεί να αποδείξει την ύπαρξη σιωπηρής συναίνεσης. Γι' αυτό χρειάζεται να αποδείξει, πρώτον, ότι ο ένας από τους συμβαλλόμενους ζητά ρητά ή σιωπηρά τη συνεργασία του άλλου για την εφαρμογή της μονομερούς του πολιτικής και, δεύτερον, ότι ο αντισυμβαλλόμενος συμμορφώθηκε με την απαίτηση αυτή εφαρμόζοντας την εν λόγω μονομερή πολιτική στην πράξη. Για παράδειγμα, αν μετά την εκ μέρους του προμηθευτή αναγγελία μονομερούς μείωσης της προμηθειών για την αποτροπή του παράλληλου εμπορίου, οι διανομείς μειώσουν αμέσως τις παραγγελίες τους και παύσουν την άσκηση παράλληλου εμπορίου, τότε οι τελευταίοι συναινούν σιωπηρά στη μονομερή πολιτική του προμηθευτή. Ωστόσο, δεν μπορεί να συναχθεί αυτό το συμπέρασμα εάν οι διανομείς εξακολουθούν την άσκηση παράλληλου εμπορίου ή προσπαθούν να βρουν νέους τρόπους για άσκηση παράλληλου εμπορίου. Επίσης, για τις κάθετες συμφωνίες, η σιωπηρή συναίνεση μπορεί να συνάγεται από το επίπεδο εξαναγκασμού που ασκείται από έναν συμβαλλόμενο για την επιβολή της μονομερούς του πολιτικής στο άλλο ή τα άλλα μέρη της συμφωνίας σε συνδυασμό με τον αριθμό των διανομέων οι οποίοι εφαρμόζουν όντως στην πράξη τη μονομερή πολιτική του προμηθευτή. Για παράδειγμα, η ύπαρξη ενός συστήματος ελέγχου και επιβολής κυρώσεων που εφαρμόζει ένας προμηθευτής για να τιμωρήσει τους διανομείς εκείνους οι οποίοι δεν συμμορφώνονται με τη μονομερή του πολιτική, υποδηλώνει σιωπηρή συναίνεση με τη μονομερή πολιτική του προμηθευτή, εάν το εν λόγω σύστημα επιτρέπει στον τελευταίο να εφαρμόζει στην πράξη την πολιτική του. Οι δύο τρόποι διαπίστωσης της συναίνεσης που περιγράφονται στη παρούσα παράγραφο μπορούν να χρησιμοποιούνται από κοινού». V.1.2 ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 1 ΠΑΡ.1 ΤΟΥ Ν. 3959/2011 ΚΑΙ 101 ΣΛΕΕ V.1.2.1 Γενικά V.1.2.1.1 Η έννοια της επιχείρησης
74. Για τους σκοπούς του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 3959/2011 (και αντίστοιχα του άρθρου 101 παρ. 1 ΣΛΕΕ), ως «επιχείρηση» νοείται κάθε φυσικό πρόσωπο ή οικονομική ενότητα που ασκεί εμπορική ή άλλη οικονομική δραστηριότητα, ανεξάρτητα από το νομικό καθεστώς του και από τον τρόπο χρηματοδότησής του
75. Ως οικονομική δραστηριότητα νοείται κάθε δραστηριότητα προσφοράς αγαθών ή υπηρεσιών σε δεδομένη αγορά
76. Η έννοια της «επιχείρησης» είναι περισσότερο οικονομική παρά νομική, με Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις ΔΕΚ C-180-184/98, Pavel Pavlov κ.ά. κατά Stichting Pensioenfonds Medische Specialisten, σκ. 74, ΔΕΚ C-55/96, Job Centre coop.arl, σκ. 21 καθώς και ΔΕΚ C-244/94, Federation Francaise des Societes d’Assurance κ.ά. κατά Ministère de l'Agriculture et de la Pêche, σκ.
77. 112 Βλ. ενδεικτικά ΔΕΚ C-118/85, Επιτροπή κατά Ιταλίας, σκ. 7, ΔΕΚ C-35/96, Επιτροπή κατά Ιταλίας (CNSD), σκ. 36, καθώς και ΔΕφΑθ 1682/2009, σκ. 27, EA 430/V/2009, σελ. 6, υπό ΙΙΙ Β και ΕΑ 317/V/2006, σελ. 16, 17, υπό VII Bα, η οποία επικυρώθηκε από την ΔΕφΑθ. 4291/
78. 111 36 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ αποτέλεσμα το αποφασιστικό κριτήριο της έννοιας αυτής στο δίκαιο της προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισμού να είναι η οικονομική και όχι η νομική της αυτοτέλεια
80. Εν προκειμένω, στην υπό κρίση υπόθεση τα μέρη που εμπλέκονται στις υπό εξέταση πρακτικές ασκούν κατά τρόπο αυτόνομο οικονομική δραστηριότητα με ανάληψη των οικονομικών κινδύνων που συνεπάγεται η δραστηριοποίησή τους στη σχετική αγορά και, ως εκ τούτου λογίζονται ως επιχειρήσεις, κατά την έννοια των διατάξεων περί ελεύθερου ανταγωνισμού. V.1.2.1.2 Η έννοια της συμφωνίας
81. Βασική προϋπόθεση εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 3959/2011, καθώς και του άρθρου 101 ΣΛΕΕ είναι η ύπαρξη διμερώς ή πολυμερώς συντονισμένης συμπεριφοράς υπό τη μορφή συμφωνίας, απόφασης ένωσης επιχειρήσεων ή εναρμονισμένης πρακτικής ανεξάρτητων επιχειρήσεων
82. Μολονότι το γράμμα των διατάξεων διακρίνει μεταξύ «συμφωνίας» και «εναρμονισμένης πρακτικής», γίνεται δεκτό ότι οι έννοιες αυτές θα πρέπει να ερμηνεύονται με ευρύτητα
84. Για τους σκοπούς εφαρμογής των ως άνω διατάξεων, θεωρείται ότι υφίσταται «συμφωνία» όταν οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις ρητά ή σιωπηρά εγκρίνουν από κοινού ένα σχέδιο που περιορίζει ή μπορεί να περιορίσει την κοινή ελευθερία τους, καθορίζοντας μεταξύ τους τις κατευθυντήριες γραμμές της αμοιβαίας δράσης τους (ή αποχής από τη δράση) στην αγορά. Αρκεί, δηλαδή, οι επιχειρήσεις να έχουν εκφράσει την κοινή τους βούληση να συμπεριφερθούν στην αγορά κατά καθορισμένο τρόπο
85. Η ύπαρξη συμφωνίας μπορεί να προκύπτει άμεσα ή έμμεσα από τη συμπεριφορά των μερών. Είναι αδιάφορος ο γραπτός ή προφορικός χαρακτήρας της σύμβασης, καθώς και ο δεσμευτικός ή μη χαρακτήρας της, δηλαδή δεν απαιτούνται τυπικές διαδικασίες ούτε και κυρώσεις μη συμμόρφωσης ή μέτρα εφαρμογής
86. Η ύπαρξη της «συμφωνίας», επομένως, στηρίζεται στην ύπαρξη συμπτώσεως των βουλήσεων δύο τουλάχιστον μερών, της οποίας η μορφή εκδηλώσεως δεν είναι σημαντική, εφόσον συνιστά πιστή έκφραση των βουλήσεων αυτών
88. Εξάλλου, δεν είναι αναγκαίο οι συμμετέχοντες να έχουν εκ των προτέρων συμφωνήσει σε ένα ολοκληρωμένο κοινό σχέδιο. Κατά πάγια νομολογία, η έννοια της Βλ. ενδεικτικά Σινανιώτη-Μαρούδη Αριστέα, Εμπορικό Δίκαιο, Τόμος Ι, Γενικό Μέρος, εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, 2000, σελ. 251, απόφαση ΕΑ 376/V/2008, σελ.
89. 114 Βλ. ενδεικτικά, ΠΕΚ Τ-41/96 Bayer κατά Επιτροπής, επικυρωθείσα από ΔΕΚ C-2/01 και ΔΕΚ C3/01, ΔΕΚ 107/82 AEG κατά Επιτροπής, σκ. 38 και ΠΕΚ T-43/92 Dunlop Slazenger κατά Επιτροπής, σκ.
90. 115 Βλ. ΔΕΚ C-194/14 P, AC-Treuhand AG κατά Επιτροπής, σκ.
91. 116 Βλ. ενδεικτικά ΔΕΚ C-41/69, Chemiefarma κατά Επιτροπής, σκ. 111-113 και ΠΕΚ Τ- 1/89, Rhone Poulenc κατά Επιτροπής, σκ. 120, ΠΕΚ Τ-9/99, HFB Holding κατά Επιτροπής, σκ. 199, ΠΕΚ T-168/01, GlaxoSmithKline Services κατά Επιτροπής, σκ.
92. 117 Βλ. ενδεικτικά ΔΕΚ C-209/78 έως 215/78 και 218/78, Van Landewyck κατά Επιτροπής, σκ. 85-86 και ΠΕΚ Τ- 1/89, ό.π., σκ. 43-44 και 97, ΠΕΚ Τ-9/99, ό.π., σκ. 200-201, ΠΕΚ T-56/99, Marlines κατά Επιτροπής, σκ.
93. Βλ. επίσης ΔΕφΑθ 2560/2009, σκ.
94. 118 Βλ. ενδεικτικά ΔΕΚ C-41/69, Chemiefarma κατά Επιτροπής, παρ. 112, ΠΕΚ T-41/96, Bayer κατά Επιτροπής, παρ. 67-69, T-208/01, Volkswagen κατά Επιτροπής, παρ. 30-32, ΣτΕ 1677/2014, σκ. 5, καθώς και ΣτΕ 2007/2013, σκ. 17 και ΣτΕ 2780/2012, σκ. 5-6, με περαιτέρω παραπομπές σε ενωσιακή νομολογία. 113 37 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ «συμφωνίας» καταλαμβάνει όχι μόνον συμβάσεις με τη στενή έννοια του όρου, αλλά και συμφωνίες κυρίων119, ανεξαρτήτως του εάν είναι υπογεγραμμένες ή ανυπόγραφες
95. Υπό το φως της ενωσιακής νομολογίας, «συμφωνία» συνιστά και ο καθορισμός από μέρους των συμμετεχουσών σε μία συνάντηση επιχειρήσεων των «κανόνων παιχνιδιού» για τη συμπεριφορά τους στην αγορά, δεδομένου ότι εκφράστηκε η επιθυμία ή η ευχή να ακολουθηθεί η συγκεκριμένη συμπεριφορά
97. Η εν λόγω έννοια καλύπτει τόσο τις συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ ανταγωνιστών που δρουν στο ίδιο επίπεδο (οριζόντιες συμφωνίες) όσο και εκείνες που συνάπτονται μεταξύ επιχειρήσεων που δρουν σε διαφορετικό επίπεδο της αλυσίδας παραγωγής ή διανομής, οι οποίες αφορούν στις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τα μέρη δύνανται να προμηθεύονται, πωλούν ή μεταπωλούν αγαθά και υπηρεσίες (κάθετες συμφωνίες)
98. Συμφωνίες, κατά τις διατάξεις του ελεύθερου ανταγωνισμού, είναι κατεξοχήν οι συμβάσεις με την έννοια του αστικού δικαίου.
99. Σε περίπτωση μη ρητής συμφωνίας με την οποία εκφράζεται η σύμπτωση των βουλήσεων των μερών, θα πρέπει να αποδεικνύεται ότι η μονομερής πολιτική του ενός μέρους έχει τη συναίνεση (ρητή η σιωπηρή) του άλλου
100. Προς τούτο, απουσία ρητής συναίνεσης, θα πρέπει να αποδεικνύεται πρώτον, ότι ο ένας από τους συμβαλλόμενους ζητά ρητά ή σιωπηρά τη συνεργασία του άλλου για την εφαρμογή της μονομερούς του πολιτικής και, δεύτερον, ότι ο αντισυμβαλλόμενος συμμορφώθηκε με την απαίτηση αυτή εφαρμόζοντας την εν λόγω μονομερή πολιτική στην πράξη
101. Σημειώνεται, επίσης, ότι η σιωπηρή συναίνεση μπορεί να συνάγεται από το επίπεδο εξαναγκασμού που ασκείται από έναν συμβαλλόμενο για την επιβολή της μονομερούς του πολιτικής στο άλλο ή τα άλλα μέρη της συμφωνίας σε συνδυασμό με τον αριθμό των διανομέων οι οποίοι εφαρμόζουν όντως στην πράξη τη μονομερή πολιτική του προμηθευτή. Για παράδειγμα, η ύπαρξη ενός συστήματος ελέγχου και επιβολής κυρώσεων που εφαρμόζει ένας προμηθευτής για να τιμωρήσει τους διανομείς εκείνους οι οποίοι δεν συμμορφώνονται με τη μονομερή του Βλ. ενδεικτικά Αποφάσεις ΔεφΑθ 559/2010, σκ. 17 και ΔΕΚ C- 41/69, ACF Chemiefarma, σκ.13, C44/69, Buchler & Co κατά Επιτροπής, και C-45/69, Boehringer Mannheim κατά Επιτροπής, καθώς και Αποφάσεις ΠΕΚ Τ-53/03 BPB κατά Επιτροπής, σκ. 82, T-66/99, Μινωικές Γραμμές ΑΝΕ κατά Επιτροπής, σκ. 207 και Τ-141/89, Tréfileurope κατά Επιτροπής, σκ. 95-
102. 120 Βλ. ΕΑ 563/VII/2013, σκ.
103. 121 Βλ. ενδεικτικά ΔΕΚ C-204/00, Aalborg PortlandA /S κατά Επιτροπής, σκ. 228,
104. 122 Βλ. ενδεικτικά ΣτΕ 2780/2012, σκ. 4 και ΔΕΚ C-56 & 58/64, Consten & Grundig κατά Επιτροπής, σελ. απόφασης 370-
105. Βλ. επίσης Κανονισμό (ΕΕ) 330/2010, ό.π., άρθρο 1α). 123 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς, ό.π., παρ. 25(α). Στη σχετική ενότητα παρέχεται καθοδήγηση για τη διαπίστωση ύπαρξης συναίνεσης σε συγκεκριμένη μονομερή πολιτική. Βλ. συναφώς και Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του άρθρου 81 παρ. 3 της Συνθήκης, ο.π, παρ. 15 όπου μεταξύ άλλων σημειώνεται «ο συντονισμός μπορεί να λάβει τη μορφή υποχρεώσεων που διέπουν τη συμπεριφορά τουλάχιστον ενός εκ των μερών στην αγορά, καθώς και ρυθμίσεων που επηρεάζουν τη συμπεριφορά τουλάχιστον ενός εκ των μερών στην αγορά προκαλώντας μεταβολή στα κίνητρά του. ..Επίσης, ο συντονισμός δεν πρέπει κατ' ανάγκη να είναι ρητά εκφρασμένος. Μπορεί να είναι και σιωπηρός. Για να μπορεί μια συμφωνία να θεωρηθεί ότι έχει συναφθεί με σιωπηρή αποδοχή θα πρέπει να έχει διατυπωθεί πρόταση από μια επιχείρηση προς μια άλλη, είτε ρητά είτε έμμεσα, για την από κοινού εκπλήρωση ενός στόχου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μια συμφωνία μπορεί να συνάγεται από τη μακροχρόνια εμπορική σχέση μεταξύ των μερών». 124 ΠΕΚ υπόθεση T-41/96, Bayer AG κατά Επιτροπής, και Απόφαση της Ε. Επιτροπής της 30.10.2002, Υποθέσεις COMP/35.587 PO Video Games, COMP/35.706 PO Nintendo Distribution και COMP/36.321Omega — Nintendo, σκ. 249-251 και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία. 119 38 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ πολιτική, υποδηλώνει σιωπηρή συναίνεση με τη μονομερή πολιτική του προμηθευτή, εάν το εν λόγω σύστημα επιτρέπει στον τελευταίο να εφαρμόζει στην πράξη την πολιτική του
107. Επισημαίνεται συναφώς ότι το γεγονός ότι το ένα μέρος δεν εφαρμόζει πάντα τη συμφωνία δεν αποκλείει την κατάφαση ύπαρξης συμφωνίας
108. Περαιτέρω, σημειώνεται ότι δεν είναι απαραίτητο ο συντονισμός να είναι προς το συμφέρον όλων των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων 127 η δε τυχόν υπό πίεση συμμετοχή μέρους σε συμφωνία ή η περιορισμένη ή μικρότερη συμμετοχή ενός μέρους σε αυτή δεν συνεπάγεται ότι το τελευταίο δεν μετείχε σε συμφωνία
109. Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς, ό.π., παρ. 25(α). Βλ. υπόθεση 86/82, Hasselblad (GB) Limited κατά Επιτροπής, παρ.
110. 127 Βλ. υπόθεση C-453/99, Courage κατά Crehan, και συνεκδικασθείσες υποθέσεις, T-25/95 και άλλες, Cimenteries CBR, σκ.
111. 128 Βλ. T-25/95 και άλλες, Cimenteries CBR, σκ.
112. 125 126 39 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
113. Με βάση τις ανωτέρω επισημάνσεις, στην υπό κρίση υπόθεση, οι περισσότερες πρακτικές προκύπτουν από συμβάσεις ή/ και συμφωνίες μεταξύ των κατασκευαστικών οίκων ρολογιών και των εισαγωγέων στην Ελλάδα, και των τελευταίων με τους λιανοπωλητές τους, καθώς και οι επιμέρους όροι που εμπεριέχονται σε αυτές εμπίπτουν ευθέως στην έννοια της «συμφωνίας» κατά τα προεκτεθέντα, και δη στην έννοια της κάθετης συμφωνίας μεταξύ επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικό επίπεδο στην αλυσίδα διανομής. V.1.2.1.3 Η αξία των αποδεικτικών στοιχείων για την απόδειξη ύπαρξης συμφωνίας/ σύμπραξης
114. Κατά πάγια νομολογία, τα στοιχεία απόδειξης μίας σύμπραξης πρέπει να αξιολογούνται ως σύνολο, και όχι μεμονωμέ