2514-decision-768-2022

(1)επιπλέον έκδοση με τα διακριτικά:

(1)Προς Δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Από την παραπάνω έκδοση έχουν αφαιρεθεί τα απόρρητα επιχειρηματικά στοιχεία (όπου η ένδειξη […]) τα οποία δεν θα πρέπει να περιέλθουν σε γνώση του αντίστοιχου αποδέκτη της έκδοσης, σύμφωνα με το άρθρο 41 του ν. 3959/2011 (ΦΕΚ 93 Α΄/20.4.2011), όπως ισχύει, και τον Κανονισμό Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ 54 Β΄/16.1.2013). 1 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ σχετικής διαδικασίας στον κλάδο διανομής Τύπου, προκειμένου να εξετάσει τις συνθήκες ανταγωνισμού στον ως άνω κλάδο και εφόσον διαπιστώσει ότι σε αυτόν τον κλάδο δεν υπάρχουν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού και κρίνει ότι η εφαρμογή των άρθρων 1, 2 και 5 μέχρι 10 Ν. 3959/2011 δεν επαρκεί για τη δημιουργία συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού, με αιτιολογημένη απόφασή της, να λάβει κάθε αναγκαίο μέτρο για τη δημιουργία συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού στον συγκεκριμένο κλάδο (Ανακοίνωση της Επιτροπής Ανταγωνισμού (14 Ιανουαρίου 2021) με θέμα: «Εκκίνηση διαδικασίας κανονιστικής παρέμβασης στον κλάδο διανομής Τύπου σύμφωνα με το άρθρο 11 του Ν. 3959/2011»). Στις 23.3.2021 δημοσιεύθηκαν οι απόψεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού, ως προς τη μη ύπαρξη συνθηκών ανταγωνισμού στον κλάδο διανομής Τύπου σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 11 του Ν. 3959/2011 όπως ισχύει, οι οποίες αποτέλεσαν το αντικείμενο της δημόσιας διαβούλευσης η οποία διήρκησε από τις 24.3.2021 έως 23.4.2021. Στη συνέχεια υποβλήθηκαν απόψεις από φορείς και λοιπούς ενδιαφερόμενους που συμμετείχαν στη διαδικασία της δημόσιας διαβούλευσης, περίληψη των οποίων δημοσιεύθηκε την 7.5.2021. Κατόπιν, στις 5.10.2021 η Επιτροπή Ανταγωνισμού, σε συνέχεια των πρώτων Απόψεών της και των απόψεων που υπεβλήθησαν στη δημόσια διαβούλευση, βάσει του άρθρου 11

(3)Ν. 3959/2011, δημοσίευσε τις δεύτερες Απόψεις της με τις οποίες διαπίστωσε ξανά ότι, και μετά τη διενέργεια της διαβούλευσης, στο συγκεκριμένο κλάδο δεν υπάρχουν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού και ανακοίνωσε συγκεκριμένα μέτρα για τη δημιουργία συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού, παραλλήλως δε, κήρυξε την έναρξη της 2ης δημόσιας διαβούλευσης, διάρκειας 30 ημερών, ήτοι από 6.10.2021 έως και 18.11.

1. Στις 03.12.2021 η Επιτροπή Ανταγωνισμού δημοσίευσε περίληψη των απόψεων των φορέων και λοιπών ενδιαφερομένων που συμμετείχαν στην ανωτέρω διαβούλευση. Κατά την συνεδρίαση της 28ης Δεκεμβρίου 2021, ο Πρόεδρος έδωσε τον λόγο στην Εισηγήτρια, Μαρία Ιωαννίδου, η οποία ανέπτυξε συνοπτικά την υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.10011/10.12.2021 γραπτή Εισήγηση και εισηγήθηκε όπως η Επιτροπή Ανταγωνισμού διαπιστώσει, με βάση τα διαλαμβανόμενα στην εισήγηση, ότι κατά το παρόν χρονικό σημείο, δεν συντρέχει δυνατότητα 2 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εφαρμογής του άρθρου 11 Ν. 3959/
2. Με την ολοκλήρωση της ανάπτυξης της εισήγησης, η Επιτροπή, προχώρησε σε διάσκεψη η οποία συνεχίσθηκε την 28η Ιανουαρίου 2022 και ολοκληρώθηκε την 4η Φεβρουαρίου 2022, ημέρα Παρασκευή και ώρα 17:00 (χωρίς τη συμμετοχή της Μαρίας Ιωάννας Ράντου στη συνεδρίαση της 4ης Φεβρουαρίου 2022, η οποία έχει αποχωρήσει από την Επιτροπή Ανταγωνισμού στις 31.1.2022). Η Επιτροπή Ανταγωνισμού, με τη συμμετοχή της Εισηγήτριας, Μαρίας Ιωαννίδου, η οποία δεν έλαβε μέρος στην ψηφοφορία και αφού έλαβε υπόψη την έκθεση της αρμόδιας Εισηγήτριας, κατόπιν της εξέτασης, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 11 του Ν. 3959/2011 όπως ισχύει, του κλάδου της διανομής Τύπου, καθώς και τις απόψεις που διατύπωσαν οι φορείς και οι λοιποί ενδιαφερόμενοι κατά την ως άνω διαδικασία, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ : ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ I II ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ................................................................................................................ 5 Η ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 11 Ν. 3959/
3. ................................................................. 8 II.1 II.2 II.3 III ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ – ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ .................................................................. 8 ΥΙΟΘΕΤΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ ................................................................. 11 ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ ................................................................................................ 12 ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΤΥΠΟΥ 14 III.1 III.2 ΣΚΟΠΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ............................................................................................... 14 ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ....................................................................... 15 III.2.1 III.2.2 ΠΡΩΤΗ ΦΑΣΗ................................................................................................................................ 15 ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΑΣΗ............................................................................................................................. 17 IV Η ΑΓΟΡΑ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΤΥΠΟΥ ..................................................................................... 22 IV.1 IV.2 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ........................................................................................ 22 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΓΟΡΑΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΤΥΠΟΥ ...................................................... 24 IV.2.1 IV.2.2 IV.2.3 IV.3 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟΥ ΔΙΑΝΟΜΗΣ .................................................... 24 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΥΠΟΔΙΑΝΟΜΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΠΡΑΚΤΟΡΩΝ ............................... 25 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΣΗΜΕΙΩΝ ΠΩΛΗΣΗΣ ............................................................. 26 ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ........................................................................................ 27 IV.3.1 ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΖΗΤΗΣΗΣ – ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΨΗΦΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ......................................... 27 IV.3.2 ΕΜΠΟΔΙΑ ΕΙΣΟΔΟΥ – ΔΥΝΗΤΙΚΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ – ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΤΩΝ ΕΝΤΥΠΩΝ 28 IV.3.3 ΜΕΡΙΔΙΟ ΑΓΟΡΑΣ ΆΡΓΟΣ .............................................................................................................. 29 V ΤΟ ΜΟΝΑΔΙΚΟ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟ ΔΙΑΝΟΜΗΣ.................................................................. 30 V.1 V.2 V.2.1 V.2.2 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ............................................................................................... 30 ΜΕΤΟΧΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ....................................................... 31 ΜΕΤΟΧΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΆΡΓΟΣ ........................................................................................................ 31 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΆΡΓΟΣ .................................................................................................. 36 3 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ V.3 V.4 ΚΥΚΛΟΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ – ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΧΡΗΣΗΣ.............................................................. 37 Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΡΓΟΣ .............................................. 38 V.4.1 V.4.2 V.4.3 Η ΑΠΟΨΗ ΤΩΝ ΕΚΔΟΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ...................................... 39 Η ΑΠΟΨΗ ΤΗΣ BAKER TILLY ......................................................................................................... 39 ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΑ ΣΤΗΝ ΥΠ’ ΑΡΙΘ. 39/2019 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ........................................ 40 VI ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΑΡΘΡΟΥ 11 Ν. 3959/2011 ........................................... 41 VI.1 ΕΛΛΕΙΨΗ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ......................................... 41 VI.1.1 VI.1.2 VI.2 ΜΟΝΟΠΩΛΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΤΥΠΟΥ ........................................................... 41 ΔΟΜΗ ΜΟΝΑΔΙΚΟΥ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟΥ ΔΙΑΝΟΜΗΣ.......................................................................... 48 ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ................................................................... 57 VII ΜΕΤΡΑ ..................................................................................................................... 57 VII.1 VII.2 VII.3 ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΕΑ ....................................................................................................... 57 ΤΑ ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΕΝΤΑ ΜΕΤΡΑ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΔΕΥΤΕΡΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΕΑ .............................. 59 ΑΠΟΨΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ................................................... 63 VII.3.1 VII.3.2 VII.3.3 VII.3.4 VII.4 Η ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ........................................................................................... 63 Η ΑΠΟΨΗ ΤΩΝ ΕΚΔΟΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ......................................................................................... 64 Η ΑΠΟΨΗ ΤΗΣ ΆΡΓΟΣ ΑΕ.............................................................................................................. 73 Η ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΦΟΡΕΑ ................................................................................... 79 ΤΑ ΕΠΙΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ ......................................................................................... 80 VIII ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ........................................................................................................ 95 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 - ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΠΡΩΤΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ................................................. 95 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ – ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗ ................................ 126 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 - Η ΕΚΘΕΣΗ ΤΩΝ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ .......................................................... 135 4 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ I ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ
4. Η Ολομέλεια της Επιτροπής Ανταγωνισμού (εφεξής και «ΕΑ») αποφάσισε στις 23.12.2020 την εκκίνηση κανονιστικής παρέμβασης στον κλάδο διανομής Τύπου βάσει του άρθρου 11 Ν. 3959/
6. Στις 12.03.2021 υποβλήθηκε ενώπιον της ΕΑ το υπ’ αριθ. πρωτ. 2311 Ενημερωτικό Σημείωμα (εφεξής και «Πρώτο Σημείωμα»). Το Πρώτο Σημείωμα περιέγραφε τη λειτουργία της αγοράς διανομής Τύπου, τις ισχύουσες συνθήκες ανταγωνισμού καθώς και τα ενδεχόμενα προβλήματα που διαπιστώνονταν στη λειτουργία του αποτελεσματικού ανταγωνισμού όπως αποτυπώθηκαν στην υπ’ αριθ. 39/2019 «Γνωμοδότηση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, βάσει του άρθρου 23 παρ. 1 του Ν. 3959/2011, όπως ισχύει, επί αιτήματος παροχής γνώμης του Υπουργού Οικονομίας και Ανάπτυξης και του Υπουργού Ψηφιακής Πολιτικής, Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης, αναφορικά με τη λειτουργία του ανταγωνισμού στην εθνική αγορά διανομής προϊόντων έντυπου Τύπου» (εφεξής και «Γνωμοδότηση») και συμπληρώθηκαν με την έκθεση των εμπειρογνωμόνων που ορίστηκαν από την ΕΑ
7. Επιπλέον κατέγραφε προτάσεις ως προς το περιεχόμενο της Ανακοίνωσης της ΕΑ για την έναρξη της πρώτης δημόσιας διαβούλευσης.
8. Εν συνεχεία, στις 23.03.2021 η ΕΑ προέβη στη δημοσίευση των Απόψεών 3 της (εφεξής και «Πρώτες Απόψεις»), με τις οποίες διαπιστώθηκε η μη ύπαρξη συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού στον κλάδο αγοράς διανομής Τύπου, τα οποία δεν δύνανται να επιλυθούν με την εφαρμογή των άρθρων 1, 2 και 5 μέχρι 10 του Ν. 3959/
10. Οι Πρώτες Απόψεις τέθηκαν σε Δημόσια Διαβούλευση (εφεξής και «Πρώτη Διαβούλευση»), σύμφωνα με το άρθρο 11

(2)Ν. 3959/2011, η οποία διήρκεσε έως τις 23.04.2021. Στο πλαίσιο της Πρώτης Διαβούλευσης υπήρξαν συνολικά δέκα

(10)συμμετοχές: ήτοι από το πρακτορείο διανομής Άργος ΑΕ (εφεξής ως «Άργος» ή «Πρακτορείο»), από εκδοτικές εταιρίες ([…]) και λοιπές εκδοτικές εταιρίες συνεργαζόμενες με την Άργος για τη διανομή των εντύπων τους, από ένα φυσικό πρόσωπο (η ιδιότητα του οποίου δεν προσδιορίζεται), καθώς και από […] (εφεξής ως […] Επισημαίνεται ότι στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, η Ολομέλεια της Επιτροπής Ανταγωνισμού κλήρωσε ταυτόχρονα την υπόθεση σε Εισηγητή κατά το άρθρο 15 παρ.1 και 2 Ν. 3959/2011. Η δεύτερη δημόσια διαβούλευση (όπως προβλέπεται στη σχετική διάταξη του άρθρου 11

(4)Ν. 3959/2011) έληξε στις 18.11.2021. Η Εισήγηση κατατίθεται μετά το πέρας της δεύτερης διαβούλευσης και προ της λήψης απόφασης της Επιτροπής κατά το άρθρο 11

(5)Ν. 3959/2011. 2 Βλ. υπ’ αριθ 86/9.12.2020 και 93/30.12.20 Πρακτικά της Επιτροπής με τα οποία ορίστηκαν ως εμπειρογνώμονες βάσει του άρθρου 21

(7)Ν.3959 οι κκ J. Azar και J. Cagé αντίστοιχα. Οι ανωτέρω εμπειρογνώμονες κατέθεσαν τις υπ’ αριθ .πρωτ. 165/17.03.2021 και 166/17.03.2021 εκθέσεις τους. Οι εμπειρογνώμονες ορίστηκαν βάσει του άρθρου 21

(7)Ν. 3959/2011, το οποίο ορίζει ότι «[η] Επιτροπή Ανταγωνισμού μπορεί να συμβουλεύεται ειδικούς και εμπειρογνώμονες, φυσικά ή νομικά πρόσωπα, για ιδιαίτερα θέματα και προβλήματα, εφόσον το κρίνει αναγκαίο και σκόπιμο». 3 Απόψεις Επιτροπής Ανταγωνισμού – Κανονιστική Παρέμβαση στον Κλάδο Διανομής Τύπου: Δημόσια Διαβούλευση <https://www.epant.gr/files/2021/kanonistiki/apopseis_ea_kanonistiki_typos.pdf> 1 5 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ή «συνδικαλιστικό φορέα»). Η περίληψη των σχετικών απόψεων δημοσιεύτηκε με βάση το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο 4 στην ιστοσελίδα της Επιτροπής

2. Με την ολοκλήρωση της Πρώτης Διαβούλευσης και την αξιολόγηση των θέσεων των συμμετεχόντων σε αυτή, η ΕΑ προέβη στον ορισμό εξειδικευμένου εμπειρογνώμονα 6, προκειμένου, σε συνεργασία με τον αρχικώς ορισθέντος εμπειρογνώμονα7, για την περαιτέρω επεξεργασία της οικονομικής ανάλυσης, όπως αναδείχθηκαν από τα συμμετέχοντα στη διαβούλευση μέρη. Η συμπληρωματική Έκθεση του αρχικώς ορισθέντος εμπειρογνώμονα,8 οι απόψεις που συλλέχθηκαν κατά την Πρώτη Διαβούλευση, καθώς και η αξιολόγηση των ανωτέρω καταγράφηκαν στο υπ’ αριθ. πρωτ. 2936 Ενημερωτικό Σημείωμα (εφεξής «Δεύτερο Σημείωμα») προς την ΕΑ, το οποίο κατατέθηκε στις 09.07.
3. Στο εν λόγω Σημείωμα, περιλαμβάνεται η αξιολόγηση της Εισηγήτριας επί της ύπαρξης ή μη προβλήματος στη λειτουργία του αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην εξεταζόμενη αγορά και προτείνονται σχετικά μέτρα.
4. Κατόπιν των ανωτέρω και λαμβανομένων υπόψη των πληροφοριών και θέσεων που συλλέχθηκαν κατά τα παραπάνω στάδια, η ΕΑ προέβη στις 05.10.2021 στη δημοσίευση των Απόψεών9 της (εφεξής «Δεύτερες Απόψεις»), με τις οποίες διαπίστωσε ξανά ότι και μετά τη διενέργεια της διαβούλευσης, στο συγκεκριμένο κλάδο της οικονομίας δεν υπάρχουν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού, και ανακοίνωσε συγκεκριμένα μέτρα, τα οποία θεωρεί ότι είναι τα απολύτως αναγκαία, πρόσφορα και σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, για τη δημιουργία συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού.
5. Κατ’ αντιστοιχία με τις Πρώτες Απόψεις, οι Δεύτερες Απόψεις της ΕΑ, τέθηκαν, σύμφωνα με το άρθρο 11

(4)Ν. 3959/2011, σε δημόσια διαβούλευση (εφεξής «Δεύτερη Διαβούλευση»), η οποία διήρκεσε από τις 06.10.2021 έως τις 18.11.2021. Στη Δεύτερη Διαβούλευση υπήρξαν συνολικά επτά

(7)συμμετοχές, πέντε

(5)δε εκ των συμμετεχόντων είχαν λάβει μέρος και στην Πρώτη Διαβούλευση. Ειδικότερα, συμμετείχαν, η Άργος, τέσσερις

(4)εκδοτικές εταιρίες […], ένα φυσικό Βλ. υπ ̓ αριθ. 3716/2006 Απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης ( «ΥΑ 3716/2006») με θέμα «Διαδικασία Δημόσιας Διαβούλευσης του άρθρου 5 του ν. 703/1977». H υπ ̓ αριθ. 3716/2006 ΥΑ εξακολουθεί να ισχύει, κατά το μέρος που δεν έρχεται σε αντίθεση προς τις επιμέρους ρυθμίσεις του Ν. 3959/2011, ενώ κατά το κεφάλαιό της που αντίκειται στις ρυθμίσεις του Ν. 3959/2011, πρέπει να θεωρηθεί ότι καταργήθηκε και κατισχύει η νεότερη διάταξη του Ν. 3959/2011. Η ΥΑ 3716/2006 προβλέπει ότι «[...] 6. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού εντός δεκαπέντε

(15)ημερών από τη λήξη της διαβούλευσης, καταχωρίζει στο διαδικτυακό τόπο της [και του Υπουργείου Ανάπτυξης] περίληψη των απόψεων, οι οποίες εκφράστηκαν, κατά τρόπο που να διασφαλίζει, το απόρρητο της ταυτότητας του προσώπου που τις διατύπωσε. Επίσης, δεν ανακοινώνονται στοιχεία, που έχουν χαρακτηρισθεί ως εμπιστευτικά από το πρόσωπο που τα διαβίβασε ή τα απέστειλε». 5 Βλ σχετικά https://www.epant.gr/files/2021/kanonistiki/perilipsi-protheseon-7_5_21_final.pdf 6 Βλ. υπ’ αριθ 42/29.4.21 Πρακτικό της Επιτροπής με το οποίο ορίστηκε ο καθηγητής Lapο Fillistrucchi ως εμπειρογνώμονας βάσει του άρθρου 21

(7)Ν.3959/2011. 7 Πιο συγκεκριμένα, με τον καθηγητή Jose Azar. Βλ. ως ανωτέρω το υπ’ αριθ 93/30.12.20 Πρακτικό της Επιτροπής με το οποίο ορίστηκε ως εμπειρογνώμονας βάσει του άρθρου 21

(7)Ν.3959/

1. 8 Κατά τη σύνταξη του Δευτέρου Σημειώματος, η ημερομηνία για την κατάθεση του οποίου είχε οριστεί η 9η Ιουλίου 2021, εκκρεμούσε η υποβολή της Έκθεσης του καθηγητή Lapο Fillistrucchi. Βλ Δεύτερο Σημείωμα, παρ. 9 και υπ.
2. Όπως επεσήμανε το Δεύτερο Σημείωμα, η συμπληρωματική έκθεση του καθηγητή Lapο Fillistrucchi δεν αναμένετο να αποκλίνει από το πόρισμα του πρώτου εμπειρογνώμονα, όπερ και επιβεβαιώθηκε από την μεταγενεστέρως υποβληθείσα έκθεση, και επομένως δεν δύνατο να αλλάξει την αξιολόγηση στο Δεύτερο Σημείωμα. Όπως σημειώνει ο καθηγητής Lapo Fillistrucchi στην υπ’ αριθ. πρωτ. 6042/14.07.2021 έκθεσή του, το μοντέλο του πρώτου εμπειρογνώμονα είναι βασισμένο σε σωστές υποθέσεις και έχει αναπτυχθεί σε ορθή βάση. Ως εκ τούτου και τα συμπεράσματά του είναι σωστά. 9 Βλ. και https://www.epant.gr/files/2021/kanonistiki/apopseis_ea_kanonistiki_typos_b_diavoulefsi.pdf. 4 6 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ πρόσωπο και η […]. Η περίληψη των σχετικών απόψεων δημοσιεύτηκε με βάση το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο στην ιστοσελίδα της Επιτροπής
4. Οι υποβληθείσες απόψεις στην Πρώτη και τη Δεύτερη Διαβούλευση αξιολογήθηκαν, σε συνδυασμό με το σύνολο του αποδεικτικού υλικού από την Επιτροπή, και ελήφθησαν υπόψη στην παρούσα απόφαση στα πλαίσια του κανονιστικού χαρακτήρα της παρέμβασης.
5. Σε συνέχεια της διαπίστωσής της ότι στον κλάδο διανομής Τύπου δεν υπάρχουν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού και της κρίσης της ότι η εφαρμογή των άρθρων 1, 2 και 5 μέχρι 10 δεν επαρκεί για τη δημιουργία συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού, η ΕΑ επιβάλλει με την παρούσα συγκεκριμένα μέτρα, τα οποία είναι απολύτως αναγκαία, πρόσφορα και σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας για τη δημιουργία συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού. Στην Ενότητα II αναλύεται το περιεχόμενο και ο σκοπός της διάταξης του άρθρου 11 του Ν. 3959/
6. Στην Ενότητα III παρατίθεται το ιστορικό της έρευνας στο πλαίσιο της παρούσας, περιγράφονται αναλυτικά τα ανωτέρω στάδια καθώς και το περιεχόμενο των Σημειωμάτων, των Απόψεων της ΕΑ καθώς και των θέσεων των μετεχόντων στις δύο διαβουλεύσεις. Στην Ενότητα IV περιγράφεται η δομή και λειτουργία της αγοράς διανομής Τύπου ενώ η Ενότητα V, λόγω της υφιστάμενης μονοπωλιακής δομής της αγοράς, εστιάζει στο μοναδικό εν λειτουργία πρακτορείο διανομής έντυπου Τύπου. Περαιτέρω, η Ενότητα VI εξετάζει τις προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 11 Ν.3959/2011, ήτοι την έλλειψη συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των στοιχείων και θέσεων που συλλέχθηκαν/υποβλήθηκαν κατά τα ανωτέρω, και την ανεπάρκεια αντιμετώπισης αυτών με τα «παραδοσιακά» εργαλεία του δικαίου του ανταγωνισμού. Η ενότητα VII αναλύει τα επιβαλλόμενα μέτρα. 10 Βλ. σχετικά < https://www.epant.gr/files/2021/kanonistiki/Perilipsi_Ypomnimaton_b_diavoulefsis.pdf> 7 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ II Η ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 11 Ν. 3959/
7. II.1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ – ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
8. Σύμφωνα με το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο των άρθρων 1111 και 14 παρ. 2 (γ)12 του Ν. 3959/2011, όπως ισχύει, δίνεται η δυνατότητα στην Επιτροπή Ανταγωνισμού της αυτεπάγγελτης 13 κανονιστικής παρέμβασης σε κλάδους της οικονομίας, εφόσον διαπιστώνεται μετά από σχετική έρευνα και δημόσια διαβούλευση ότι δεν υπάρχουν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού υπό τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία που ορίζονται στη διάταξη. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού εξετάζει συγκεκριμένο κλάδο της ελληνικής οικονομίας που υπάγεται στην αρμοδιότητά της και εφόσον α) διαπιστώσει ότι στον κλάδο αυτό δεν υπάρχουν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού και β) κρίνει ότι η εφαρμογή των άρθρων 1, 2 και 5 μέχρι 10 του Ν. 3959/2011 δεν επαρκεί για τη δημιουργία συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού μπορεί, με αιτιολογημένη απόφασή της, να λάβει κάθε αναγκαίο μέτρο για τη δημιουργία συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού στον συγκεκριμένο κλάδο της οικονομίας
9. Οι εν λόγω προϋποθέσεις πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά σύμφωνα με τη γραμματική διατύπωση αλλά και την ερμηνεία του νόμου.
10. Μετά την έναρξη της διαδικασίας15 και μέσα σε ενενήντα

(90)ημέρες η ΕΑ δημοσιοποιεί επαρκώς και με πρόσφορο τρόπο τις αιτιολογημένες απόψεις της ως προς τη μη ύπαρξη συνθηκών ανταγωνισμού στο συγκεκριμένο υπό εξέταση κλάδο της εθνικής οικονομίας και θέτει αυτές και σε δημόσια διαβούλευση (1η) καθορίζοντας και τις επί μέρους αγορές από τις οποίες αποτελείται ο κλάδος αυτός16. Η επαρκής δημοσιοποίηση των απόψεων εξασφαλίζεται με σχετική περιληπτική ανακοίνωση σε δύο τουλάχιστον οικονομικές εφημερίδες πανελλήνιας κυκλοφορίας, καθώς και με πλήρη δημοσίευση στο διαδικτυακό τόπο της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Η δημόσια διαβούλευση διαρκεί τουλάχιστον τριάντα

(30)ημέρες

2. Μετά το πέρας της (1ης) δημόσιας διαβούλευσης, εφόσον η ΕΑ διαπιστώσει ξανά ότι στον συγκεκριμένο κλάδο της οικονομίας δεν υπάρχουν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού, ανακοινώνει συγκεκριμένα μέτρα τα οποία θεωρεί ότι είναι απολύτως αναγκαία, πρόσφορα και σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, για τη δημιουργία συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού. Οι απόψεις της ΕΑ αναφορικά με τα προτεινόμενα μέτρα τίθενται εκ νέου σε δημόσια διαβούλευση (2η)
3. Βλ. σχετικά το άρθρο 11 του Ν. 3959/2011 με τίτλο Κανονιστική Παρέμβαση σε κλάδους της οικονομίας. Βλ. σχετικά το άρθρο 14 παρ. 2 Ν. 3959/2011 για τις αρμοδιότητες της ΕΑ: «
4. Ιδίως, η Επιτροπή Ανταγωνισμού: … γ) Λαμβάνει κάθε απολύτως αναγκαίο κανονιστικό μέτρο που αποσκοπεί στη δημιουργία συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 11». 13 Βλ. και δυνατότητα για αίτημα του Υπουργού Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, σύμφωνα με το λεκτικό της διάταξης του άρθρου
5. 14 Βλ. άρθρο 11

(1)εδ. α του Ν. 3959/2011. 15 Βλ. το υπ’ αριθ. 91/23.12.2020 Πρακτικό της Ολομέλειας της Επιτροπής Ανταγωνισμού και Δελτίο Τύπου της ΕΑ της 14.1.2021 https://www.epant.gr/enimerosi/deltia-typou/item/1271-deltio-typou-apofasi-tis-epitropisantagonismoy-gia-tin-ekkinisi-diadikasias-kanonistikis-paremvasis-ston-klado-dianomis-typou-symfona-me-toarthro-11-tou-n-3959-2011.html 16 Βλ. άρθρο 11

(1)εδ. β του Ν. 3959/2011. 17 Βλ. άρθρο 11

(2)του Ν. 3959/2011. 18 Βλ. άρθρο 11

(3)του Ν. 3959/

1. 11 12 8 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
2. Η επαρκής δημοσιοποίηση των απόψεων της ΕΑ για τα μέτρα εξασφαλίζεται εκ νέου με σχετική περιληπτική ανακοίνωση σε δύο τουλάχιστον οικονομικές εφημερίδες πανελλήνιας κυκλοφορίας, καθώς και με πλήρη δημοσίευση στο διαδικτυακό τόπο της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Η ανωτέρω (2η) δημόσια διαβούλευση διαρκεί επίσης τουλάχιστον τριάντα

(30)ημέρες

2. Η ΕΑ μετά το πέρας και της (2ης) διαβούλευσης και αφού λάβει υπόψη τα αποτελέσματα αυτής, επιβάλλει, με απόφασή της (σε Ολομέλεια) 20, η οποία είναι και η μόνη εκτελεστή, τα συγκεκριμένα μέτρα τα οποία θεωρεί ότι είναι απολύτως αναγκαία, πρόσφορα και σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας για τη δημιουργία συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού
3. Η εν λόγω απόφαση της Ολομέλεια της ΕΑ δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και αναρτάται στο διαδίκτυο (την ιστοσελίδα της ΕΑ)
5. Αν η Επιτροπή Ανταγωνισμού διαπιστώσει ότι η έλλειψη συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού οφείλεται, μεταξύ άλλων, και σε πράξεις νομοθετικού περιεχομένου, γνωμοδοτεί, κατά το άρθρο 23, για την κατάργηση ή τροποποίηση αυτών. Η γνωμοδότηση της Επιτροπής υποβάλλεται στον καθ' ύλην αρμόδιο Υπουργό και κοινοποιείται στον Υπουργό Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας (νυν Υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων)
7. Ακολούθως, το αργότερο μέσα σε δύο

(2)έτη από την έκδοση της απόφασης, η Επιτροπή Ανταγωνισμού οφείλει να κινήσει τη διαδικασία εξέτασης του σχετικού κλάδου της οικονομίας και να αξιολογήσει κατά πόσον έχουν αποκατασταθεί οι συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού ή κατά πόσον είναι αναγκαίο να τροποποιηθούν τα μέτρα τα οποία έχει λάβει και να επιβληθούν μέτρα ελαφρύτερα ή βαρύτερα, κατά περίπτωση. Σε κάθε περίπτωση ο Υπουργός Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας (νυν Υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων) μπορεί να υποβάλει σχετικό αίτημα στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, πριν από τη συμπλήρωση των δύο ετών και πάντως τουλάχιστον ένα έτος από την έκδοση της απόφασης, εφόσον κρίνει ότι έχουν αποκατασταθεί οι συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού ή ότι είναι αναγκαίο να τροποποιηθούν τα μέτρα τα οποία έχει λάβει και να επιβληθούν μέτρα ελαφρύτερα ή βαρύτερα, κατά περίπτωση24. 17. Οι αποφάσεις της ΕΑ που εκδίδονται σύμφωνα με τις παραγράφους 5 εδάφιο α' και 6 του άρθρου 11 του Ν. 3959/2011 προσβάλλονται με αίτηση ακύρωσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, από όποιον έχει έννομο συμφέρον25. Βλ. άρθρο 11

(4)του Ν. 3959/2011. Βλ. άρθρο 11

(8)εδ. α του Ν. 3959/2011 ꓽ «Για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου, η Επιτροπή Ανταγωνισμού αποφασίζει σε Ολομέλεια». 21 Βλ. άρθρο 11

(5)εδ. α του Ν. 3959/2011. 22 Βλ. σχετικά άρθρο 47 του Ν. 3959/2011 και άρθρο 28 Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΚΥΑ 117/2013, ΦΕΚ Β 54/16.1.2013), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει (βλ. ΚΥΑ 93700/2020, ΦΕΚ Β 3917/14.9.2020). 23 Βλ. άρθρο 11

(5)εδ. β του Ν. 3959/2011. 24 Βλ. άρθρο 11

(6)του Ν. 3959/2011. 25 Βλ. άρθρο 11

(7)του Ν. 3959/

1. 19 20 9 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
2. Για την εφαρμογή του άρθρου 11 του Ν. 3959/2011, η Επιτροπή Ανταγωνισμού αποφασίζει σε Ολομέλεια. Για τη συλλογή των αναγκαίων στοιχείων εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 38, 39, 40 και 41 του Ν. 3959/
4. Σε κάθε επιχείρηση, η οποία δεν εφαρμόζει τις αποφάσεις που εκδίδονται σύμφωνα με τις παραγράφους 5 και 6 του άρθρου 11 του Ν. 3959/2011, επιβάλλεται, με απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, σύμφωνα με το άρθρο 25 του Ν. 3959/2011, πρόστιμο τουλάχιστον δεκαπέντε χιλιάδων (15.000) ευρώ, που μπορεί να ανέλθει μέχρι ποσό ίσο με το δέκα τοις εκατό (10%) του συνολικού κύκλου εργασιών της επιχείρησης της χρήσης πριν από την έκδοση της σχετικής απόφασης
6. Τέλος, με απόφαση του Υπουργού Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας (νυν Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων), η οποία εκδίδεται ύστερα από σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής Ανταγωνισμού, μπορεί να ρυθμίζονται ειδικότερα θέματα, που αφορούν στη δημόσια διαβούλευση, το περιεχόμενο αυτής, στη διαδικασία, καθώς και κάθε άλλο σχετικό θέμα
7. Η εν λόγω υπουργική απόφαση δεν έχει εισέτι εκδοθεί. Κατ᾽ εξουσιοδότηση της αντίστοιχης προϊσχύουσας διάταξης του άρθρου 5 παρ. 11 του Ν. 703/77 εκδόθηκε, έπειτα και από την από 26.5.2006 σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η υπ᾽ αριθ. 3716/2006 Απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης (εφεξής: «ΥΑ 3716/2006») με θέμα «Διαδικασία Δημόσιας Διαβούλευσης του άρθρου 5 του ν. 703/1977». H υπ᾽ αριθ. 3716/2006 ΥΑ εξακολουθεί να ισχύει, κατά το μέρος που δεν έρχεται σε αντίθεση προς τις επιμέρους ρυθμίσεις του Ν. 3959/2011, ενώ κατά το κεφάλαιό της που αντίκειται στις ρυθμίσεις του Ν. 3959/2011, πρέπει να θεωρηθεί ότι καταργήθηκε και κατισχύει η νεότερη διάταξη του Ν. 3959/
9. Συγκεκριμένα, το άρθρο 51 του Ν. 3959/2011 προβλέπει τα εξής: «[α]πό την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου καταργείται ο Ν. 703/1977 καθώς και κάθε άλλη αντίθετη διάταξη νόμου». Κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 51 του Ν. 3959/2011 στις καταργούμενες ρητά διατάξεις του Ν. 703/1977, δεν περιλαμβάνεται η βάσει της καταργούμενης νομοθετικής εξουσιοδότησης εκδοθείσα ΥΑ 3716/
10. Συνακόλουθα η κανονιστική αυτή πράξη εξακολουθεί κατ᾽ αρχήν να ισχύει και μετά την κατάργηση του εξουσιοδοτικού νόμου (Ν. 703/1977) κατά το μέρος που δεν αντίκειται στις επιμέρους ρυθμίσεις και μέχρι την έκδοση των αντίστοιχων αυτών κανονιστικών πράξεων σύμφωνα με τη νέα εξουσιοδοτική διάταξη του άρθρου 11 παρ. 10 του Ν. 3959/
11. Ειδικότερα, η ΥΑ 3716/2006 ισχύει, κατά το μέρος που δεν αντίκειται στις επιμέρους ρυθμίσεις του άρθρου 11 του Ν. 3959/2011 (βλ. τις διατάξεις των παρ. 1, 429, 6, 7 ΥΑ 3716/2006), ενώ οι Βλ. άρθρο 11

(8)του Ν. 3959/2011. Βλ. άρθρο 11

(9)του Ν. 3959/2011. 28 Βλ. άρθρο 11

(10)του Ν. 3959/

1. 29 Βλ. σχετικά «
2. Η διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 5 του ν. 703/1977 κινείται είτε αυτεπάγγελτα από την Επιτροπή Ανταγωνισμού είτε μετά από αίτημα του Υπουργού Ανάπτυξης. […]
3. Η δημοσίευση των απόψεων της Επιτροπής Ανταγωνισμού, οι οποίες θα αποτελέσουν αντικείμενο διαβούλευσης, σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 5 του ν. 703/1977, περιλαμβάνει τουλάχιστον τα εξής: (α) τις συγκεκριμένες αγορές, οι οποίες, κατά την άποψη της Επιτροπής Ανταγωνισμού, συνθέτουν τον υπό εξέταση κλάδο της οικονομίας, (β) τις αιτιολογημένες απόψεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού σχετικά με την ύπαρξη ή μη αποτελεσματικού ανταγωνισμού σε κάθε μία από τις αγορές, οι οποίες συνθέτουν τον συγκεκριμένο κλάδο της οικονομίας, 26 27 10 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ διατάξεις της, οι οποίες αντίκεινται στις επιμέρους ρυθμίσεις του Ν. 3959/2011 (βλ. τις διατάξεις των παρ. 2, 3, 5, 8, 9 της ΥΑ 3716/2006), καταργήθηκαν σιωπηρώς. II.2 ΥΙΟΘΕΤΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ
4. Η κανονιστική παρέμβαση σε κλάδους της οικονομίας από την Επιτροπή Ανταγωνισμού εισήχθη το πρώτον το 2005 με το άρθρο 9 του Ν. 3373/2005 (προσθήκη του άρθρου 5 στο Ν. 703/1977), το οποίο ακολούθως τροποποιήθηκε το 2009 με τα άρθρα 9 και 2830 του Ν. 3784/200931 και εν συνεχεία εισήχθη το άρθρο 11 του Ν. 3959/2011 όπως ισχύει σήμερα
6. Η αρχική διάταξη του άρθρου 5 του Ν. 703/77 έτυχε εφαρμογής από την ΕΑ στον κλάδο αγοράς και εμπορίας πετρελαιοειδών κατόπιν αιτήματος του Υπουργού Ανάπτυξης.33 Η ΕΑ στο πλαίσιο (γ) θέματα που καλούνται να σχολιάσουν ή να απαντήσουν όσοι επιθυμούν να συμμετάσχουν στη δημόσια διαβούλευση, (δ) πρόσκληση προς όσους ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν στη διαβούλευση να εκφράσουν τις απόψεις τους και να γνωστοποιήσουν τυχόν στοιχεία που διαθέτουν και τα οποία είναι χρήσιμα για την διαμόρφωση της απόφασης της Επιτροπής Ανταγωνισμού, (ε) τη διάρκεια της διαβούλευσης, (στ) τον τρόπο με τον οποίο όσοι συμμετέχουν στη δημόσια διαβούλευση γνωστοποιούν τις απόψεις και τα στοιχεία που διαθέτουν, (ζ) την επισήμανση ότι στη δημόσια διαβούλευση μπορεί να λαμβάνει μέρος οποιοδήποτε πρόσωπο, ανεξάρτητα από την επίκληση εννόμου συμφέροντος, (η) την επισήμανση ότι η κατάθεση των απόψεων νομικού προσώπου που συμμετέχει στη διαβούλευση γίνεται από το νόμιμο εκπρόσωπό του» […]
7. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού εντός δεκαπέντε

(15)ημερών από τη λήξη της διαβούλευσης, καταχωρίζει στο διαδικτυακό τόπο της και του Υπουργείου Ανάπτυξης περίληψη των απόψεων, οι οποίες εκφράστηκαν, κατά τρόπο που να διασφαλίζει, το απόρρητο της ταυτότητας του προσώπου που τις διατύπωσε. Επίσης, δεν ανακοινώνονται στοιχεία, που έχουν χαρακτηρισθεί ως εμπιστευτικά από το πρόσωπο που τα διαβίβασε ή τα απέστειλε. 7. Εάν η Επιτροπή Ανταγωνισμού, διαπιστώσει ότι υπάρχει αποτελεσματικός ανταγωνισμός στις επιμέρους αγορές, οι οποίες συνθέτουν τον υπό εξέταση κλάδο, παύει κάθε περαιτέρω ενέργεια με απόφαση της, η οποία εκδίδεται εντός τριάντα

(30)ημερών από τη λήξη της διαβούλευσης. Εάν αντίθετα η Επιτροπή Ανταγωνισμού διαπιστώσει ότι δεν υπάρχουν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού σε όλες ή κάποιες από τις αγορές που συνθέτουν τον υπό εξέταση κλάδο της οικονομίας, επιβάλει με αιτιολογημένη απόφαση της τα προσήκοντα μέτρα συμπεριφοράς ή διαρθρωτικά μέτρα. Η απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού εκδίδεται εντός εξήντα

(60)ημερών από τη λήξη της διαβούλευσης.[…] 30 Το άρθρο 28 του Ν. 3784/2009 επέφερε νομοτεχνικές βελτιώσεις. 31 Mε τις τροποποιήσεις του Ν. 3784/2009 ενισχύθηκε κυρίως η κανονιστική αρμοδιότητα της Επιτροπής Ανταγωνισμού, καθώς καταργήθηκε η πρόβλεψη για έκδοση υπουργικής απόφασης, η οποία να ενεργοποιεί ή να τροποποιεί ή/και αίρει τις κανονιστικές αποφάσεις της ΕΑ και οι εν λόγω αποφάσεις ίσχυαν πλέον αυτοδικαίως από την έκδοσή τους. Επίσης, διευρύνθηκαν (από ένα

(1)σε δύο

(2)έτη) τα χρονικά όρια που είχε στη διάθεσή της η ΕΑ για να ελέγξει κατά πόσο τα µέτρα που έθεσε σε ισχύ είχαν επιφέρει αποτελέσματα. 32 Η διάταξη του άρθρου 11 του Ν. 3959/2011 διατήρησε τη ρύθμιση της κανονιστικής παρέμβασης της ΕΑ με μικρές αλλαγές κυρίως διαδικαστικές, όπως τη διεύρυνση του αρχικού διαστήματος από εξήντα

(60)σε ενενήντα

(90)ημέρες, την εξειδίκευση της επαρκούς δημοσιοποίησης των απόψεων της ΕΑ μέσω δημοσίευσης τους σε οικονομικές εφημερίδες και στο διαδικτυακό τόπο της ΕΑ, την αναφορά σε λήψη συγκεκριμένων μέτρων (χωρίς εξειδίκευση αυτών σε μέτρα διαρθρωτικά ή συμπεριφοράς ούτε στο είδος αυτών), στην τροποποίηση του ανώτατου ύψους και της βάσης του προστίμου από 15% σε έως 10% του συνολικού κύκλου εργασιών, στην πρόβλεψη γνωμοδότησης, κατά το άρθρο 23, για την κατάργηση ή τροποποίηση πράξεων νομοθετικού περιεχομένου σε περίπτωση διαπίστωσης ότι η έλλειψη συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού, μεταξύ άλλων οφείλεται σε αυτές καθώς και στην κατάργηση της παρ. 11 που αναφερόταν στην εφαρμογή των άρθρων 81 και 82 ΣυνθΕΚ και των άρθρων 1, 2, 4επ. του Ν. 703/77 εφόσον από τη διαδικασία της έρευνας και της διαβούλευσης, προκύψει ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής τους. 33 Βλ. αποφάσεις της ΕΑ 334/V/2007 και 418/V/

1. Επισημαίνεται ότι η ΕΑ είχε εκδώσει σειρά αποφάσεων με τις οποίες διαπίστωνε παραβάσεις αλλά και αξιολόγησε συγκεντρώσεις. Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις της ΕΑ 11 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ της κανονιστικής παρέμβασής της, διερεύνησε τον κλάδο πετρελαιοειδών σε όλα τα στάδια (διύλιση), χονδρική εμπορία, λιανική διάθεση και πρότεινε με τις ανωτέρω κανονιστικές αποφάσεις της την υιοθέτηση συγκεκριμένων μέτρων από την Πολιτεία για την αντιμετώπιση των δομικών αδυναμιών και χρόνιων προβλημάτων, τα οποία δυσχέραιναν το επίπεδο του ανταγωνισμού και δρούσαν αυξητικά στο επίπεδο των τιμών των καυσίμων.
2. Έκτοτε, μετά την εισαγωγή του Ν. 3959/2011, δεν έτυχε εφαρμογής από την ΕΑ η κανονιστική παρέμβαση σε κλάδο της οικονομίας.34 II.3 ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ
3. Σκοπός της ρύθμισης του άρθρου 11 του Ν. 3959/201135 είναι να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα της παρέμβασης της Επιτροπής Ανταγωνισμού σε περιπτώσεις που οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην αγορά δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά μέσω της ex post (εκ των υστέρων) εφαρμογής των διατάξεων περί συμπράξεων, κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης ή συγχωνεύσεων. Με βάση άλλες εξουσίες που της παρέχονται από το ν. 3959/2011, η Επιτροπή́ δύναται, αφενός μεν να εκθέτει τις απόψεις της και να προτείνει μέτρα, στο πλαίσιο κλαδικών ερευνών (άρθρο 40 Ν. 3959/2011) και, αφετέρου, να γνωμοδοτεί επί διατάξεων σχεδίων νόμων που ενδεχόμενα εισάγουν κρατικά ή άλλης φύσης ρυθμιστικά εμπόδια (άρθρο 23 Ν. 3959/2011). Με τη διάταξη του άρθρου 11 του ν. 3959/2011 ουσιαστικά παρέχεται η δυνατότητα και η ευελιξία στην ΕΑ να καλύπτει ενδεχόμενα κενά του νόμου36, προχωρώντας ενδεχομένως και σε μία εκ των προτέρων εφαρμογή κανονιστικών μέτρων έναντι στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Η ΕΑ ως θεματοφύλακας του ελεύθερου ανταγωνισμού διαθέτει την επιστημονική και την απαιτούμενη «ειδική» γνώση για τα ιδιαιτέρως τεχνικά και οικονομικά θέματα της ρύθμισης τη αγοράς στον εν λόγω τομέα
4. Η συγκεκριμένη αρμοδιότητα θα πρέπει όμως να ασκείται µόνο σε περιπτώσεις στις οποίες κρίνεται αναγκαίο να υπάρχει τέτοια κανονιστική παρέμβαση, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του νόμου, ώστε να είναι αποτελεσματική και να επιτελέσει το ρόλο της και την αποστολή της
6. Συγκεκριμένα, με το άρθρο αυτό παρέχεται στην Επιτροπή Ανταγωνισμού η δυνατότητα κανονιστικής παρέμβασης, ώστε να αντιμετωπίζονται περιπτώσεις, κατά τις οποίες σε συγκεκριμένο κλάδο της οικονομίας δεν υπάρχουν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού. Στις περιπτώσεις αυτές, με βάση την αιτιολογική έκθεση του ν. 3959/2911 (άρθρο 11) «Η Επιτροπή δύναται να παρεμβαίνει με μέτρα διαρθρωτικά ή συμπεριφοράς, τα οποία κρίνονται αναγκαία, 242/III//2003 (απορριπτική), 263/IV/2004 (διαπίστωση εναρμονισμένης πρακτικής από τα πρατήρια υγρών καυσίμων Άρτας), 327/V/2007 (διαπίστωση εναρμονισμένης πρακτικής στην αγορά αεροπορικού καυσίμου από εταιρίες διύλισης), 502/2010 (απορριπτική). Βλ. και Γνωμοδότηση 29/VΙI/2012 για την άρση των περιορισμών και ρυθμίσεων που δημιουργούν εμπόδια στη λειτουργία του ελεύθερου ανταγωνισμού στον κλάδο των πετρελαιοειδών. 34 Για λόγους πληρότητας, επισημαίνεται ότι κατά την έκδοση της παρούσας εκκρεμεί η κανονιστική παρέμβαση της Επιτροπής στον κλάδο των κατασκευών, η οποία εκκίνησε κατόπιν σχετικής απόφασης της ΕΑ στις 08.01.
7. Βλ. σχετικά < https://www.epant.gr/enimerosi/kanonistiki-kataskeves.html >. 35 Βλ. σχετικά την Αιτιολογική Έκθεση του Ν. 3959/
8. 36 Βλ. σχετικά Πρακτικά της Βουλής του Ν. 3959/
9. 37 Γ. Ι. Δελλής, Ο δικαστικός έλεγχος της κυρωτικής λειτουργίας των ανεξάρτητων αρχών, Δίκη 2003, σελ. 1281 επ. 38 Βλ. σχετικά Πρακτικά της Βουλής του Ν. 3959/
10. 12 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ πρόσφορα και αναλογικά προς τον επιδιωκόμενο σκοπό» , ώστε να επανέλθουν στον συγκεκριμένο κλάδο της οικονομίας συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού. Λόγω της κανονιστικής φύσης της διαδικασίας και της μη πρόβλεψης ακρόασης των ενδιαφερόμενων φορέων, σύμφωνα με τον νομοθέτη39 εισάγεται μία διαδικασία που περιλαμβάνει εκτενή διαβούλευση με την αγορά, προκειμένου να διατυπώνονται, να καταγράφονται και να μελετώνται οι υποβληθείσες απόψεις πριν από τη λήψη κάθε απόφασης.
11. Περαιτέρω, οι αρμοδιότητες αυτές ασκούνται κατά την αρχή της αναλογικότητας, με κριτήρια γενικά, αντικειμενικά και απρόσωπα, εν όψει των ειδικών συνθηκών που επικρατούν σε συγκεκριμένο κλάδο της εθνικής οικονομίας, όταν η αγορά στον κλάδο αυτό δεν μπορεί να επανέλθει σε συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού με τα άλλα θεσμοθετημένα μέτρα. Εν προκειμένω, η ΕΑ οφείλει να κρίνει κατά τη θεσμοθέτησή τους αν τα μέτρα είναι πράγματι αναγκαία και πρόσφορα σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας. 40
12. Όπως επισημαίνεται στις Δεύτερες Απόψεις της ΕΑ « [σ]κοπός του άρθρου 11 Ν. 3959/2011 είναι, σύμφωνα με το κείμενο της διάταξης, σε αυτές τις περιπτώσεις η «δημιουργία» συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού στο συγκεκριμένο κλάδο της οικονομίας, και όχι απλώς η διόρθωση των αντι-ανταγωνιστικών επιπτώσεων συγκεκριμένων πρακτικών, όπως αυτό ισχύει για την εφαρμογή εκ των υστέρων των κανόνων ανταγωνισμού. Συνεπώς, το ratio legis της διάταξης απαιτεί από την Επιτροπή Ανταγωνισμού, όταν ασκεί τη διακριτική της ευχέρεια να παρέμβει σε έναν κλάδο, την ανάπτυξη προφυλακτικών μέτρων (prophylactic remedies) με σκοπό τη δημιουργία αποτελεσματικών συνθηκών ανταγωνισμού, όχι μόνο στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή αλλά και σε βάθος χρόνου, έχοντας υπόψη ότι η απουσία συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού σε βάθος χρόνου, μπορεί να επιδράσει τόσο στις στρατηγικές όσο και στα κίνητρα των εταιριών στον συγκεκριμένο κλάδο, οι οποίες ασφαλώς λαμβάνουν υπόψη τους το γενικότερο θεσμικό πλαίσιο το οποίο συνεπώς καθορίζει και τη δομή της αγοράς αλλά και τη μορφή και ένταση της ανταγωνιστικής διαδικασίας».41 Επομένως, για την εφαρμογή του άρθρου 11 Ν. 3959/2011 προϋποτίθεται η διαπίστωση μη ύπαρξης συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού και, κατά περίπτωση, η διαπίστωση της δυνατότητας επέλευσης μελλοντικών επιπτώσεων, οπότε προτείνεται η λήψη προφυλακτικών μέτρων. Βλ. σχετικά την Αιτιολογική έκθεση του Ν. 3373/
13. Σύμφωνα με τη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος εδάφιο τέταρτο) οι επιβαλλόμενοι από το νόμο περιορισμοί στην επαγγελματική ελευθερία πρέπει να είναι πρόσφοροι και αναγκαίοι για την επίτευξη του επιδιωκόμενου από το νομοθέτη σκοπού δημόσιου ή κοινωνικού συμφέροντος και να μην είναι δυσανάλογοι σε σχέση προς αυτόν. Όσον αφορά τον έλεγχο της προσφορότητας και αναγκαιότητας των μέτρων που θεσπίζονται για την επίτευξη του εν λόγω σκοπού, ο νομοθέτης - στον οποίο περιλαμβάνεται και ο κανονιστικός νομοθέτης - διαθέτει ευρύ περιθώριο εκτίμησης, για τον καθορισμό των ρυθμίσεων που αυτός κρίνει πρόσφορες και αναγκαίες. Ως εκ τούτου, ο δικαστικός έλεγχος της τήρησης της αρχής της αναλογικότητας περιορίζεται στην κρίση αν η θεσπιζόμενη ρύθμιση είτε είναι προδήλως απρόσφορη, είτε υπερβαίνει προδήλως το απαραίτητο για την πραγματοποίηση του επιδιωκόμενου σκοπού μέτρο (Σ.τ.Ε. 3031/2008 Ολομ.). Βλ. Σπυρόπουλος, Κοντιάδης, Ανθόπουλος, Γεραπετρίτης, (Ανθόπουλος), ΕρμΣυντ

(2017)άρθ. 5 παρ. 1, σελ. 684 επ. 41 Δεύτερες Απόψεις, σκ.

1. Η έμφαση προστέθηκε. 39 40 13 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ III ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΤΥΠΟΥ III.1 ΣΚΟΠΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ
2. Η ΕΑ έχει προβεί σε μια σειρά αυτεπάγγελτων ερευνών και αποφάσεων στην αγορά διανομής Τύπου βάσει των κείμενων διατάξεων του Ν. 3959/2011,42 πριν την εκκίνηση της παρούσας κανονιστικής παρέμβασης.
3. Όπως όμως επισημαίνει η ΕΑ στην υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότησή της, για την αποκατάσταση και διασφάλιση της λειτουργίας του ανταγωνισμού στην εν λόγω αγορά, η κατασταλτικού χαρακτήρα εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 1 και 2 του Ν. 3959/2011 (και άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ) δεν είναι επαρκής, καθώς «[τ]α αίτια ανυπαρξίας συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού ενδέχεται να μην οφείλονται εξ ολοκλήρου σε ενδεχόμενες αντί-ανταγωνιστικές συμπεριφορές οι οποίες μπορεί να επιτείνουν, αλλά όχι πάντα να δημιουργούν το ενδεχόμενο αντίανταγωνιστικού αποκλεισμού και άλλης βλάβης στους ενδιάμεσους καταναλωτές, το αναγνωστικό κοινό και γενικότερα την πολυφωνία του τύπου»
5. Όπως επισημάνθηκε στην ως άνω Γνωμοδότηση, η υπό κρίση αγορά διέπεται από συγκεκριμένα δομικά χαρακτηριστικά και θεσμική οργάνωση τέτοια που καθιστούν τη λειτουργία του αποτελεσματικού ανταγωνισμού επισφαλή
6. Λόγω της φύσης των εν λόγω χαρακτηριστικών, η εφαρμογή των «παραδοσιακών εργαλείων» του δικαίου ανταγωνισμού (άρθρων 1, 2 και 5 μέχρι 10 Ν. 3959/2011 και 101 και 102 ΣΛΕΕ) ενδέχεται να μην επαρκεί για τη διασφάλιση της αποκατάστασης των συνθηκών εκείνων που θα επέτρεπαν τη λειτουργία του αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην υπό κρίση αγορά.
7. Συναφώς επισημαίνεται ότι η ανάγκη διατήρησης της πολυφωνίας του Τύπου δύναται να ληφθεί εμπράκτως υπόψη όταν η Επιτροπή Ανταγωνισμού εξετάζει την ύπαρξη, ή όχι, συνθηκών «αποτελεσματικού ανταγωνισμού», καθώς η ΕΑ καλείται να διασφαλίσει τον ελεύθερο ανταγωνισμό, υπό το πρίσμα της προστασίας ενός ελάχιστου επιπέδου πλουραλισμού και πολυφωνίας, μέσω της ελευθερίας κυκλοφορίας, διανομής και πώλησης εντύπων
8. Όπως αναφέρθηκε στην Γνωμοδότηση της ΕΑ, «η έννοια του «αποτελεσματικού ανταγωνισμού» μπορεί να ερμηνευτεί ανάλογα με το πώς κρίνονται ανά περίπτωση οι θετικές επιπτώσεις στη συγκεκριμένη αγορά ή/και κλάδο της οικονομίας της ελεύθερης ανταγωνιστικής διαδικασίας. Η ανάλυση για το τι μπορεί να θεωρηθεί ως θετική επίπτωση δεν εξαρτάται μόνο από την οικονομική στάθμιση του οφέλους που μπορεί να προκύψει για τη συνολική ευημερία ή για το πλεόνασμα του καταναλωτή, αλλά και από την ανάλυση πολλαπλών άλλων Για μία επισκόπηση των εν λόγω ερευνών και αποφάσεων, βλ. Ενότητα ΙΙΙ του Πρώτου Σημειώματος και Ενότητα Ι.3 των Πρώτων Απόψεων. 43 Ο. π. βλ. σκ. 284 της Γνωμοδότησης. Η έμφαση έχει προστεθεί. 44 Βλ. σκ. 284 της Γνωμοδότησης, όπου αναφέρεται ότι «τυχόν κατασταλτική αντιμετώπιση ενδεχόμενων πρακτικών αποκλεισμού (όπως λ.χ. λήψη τυχόν διορθωτικών μέτρων), λόγω των δομικών και θεσμικών συνθηκών στη διανομή έντυπου τύπου, οι οποίες προαναφέρθηκαν και της μετοχικής σύνθεσης και οργάνωσης του πρακτορείου, ενδέχεται να μην μπορούν να επιδιορθώσουν ουσιαστικά την ανταγωνιστική διαδικασία». 45 Βλ. σκ. 21, 284 της Γνωμοδότησης και Πρώτες Απόψεις, Ενότητα Ι.
9. 42 14 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ παραγόντων που χρειάζεται να ληφθούν υπόψη λόγω του υπάρχοντος νομικού πλαισίου, του οποίου το εθνικό και Ενωσιακό δίκαιο του ανταγωνισμού αποτελούν κομμάτι. Ειδικά, αναφέρονται συνταγματικά κατοχυρωμένα δικαιώματα ή δικαιώματα που προστατεύονται από την Χάρτα των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως και σε γενικές κατευθύνσεις που δίνονται για την ερμηνεία του εθνικού και Ενωσιακού δικαίου του ανταγωνισμού. Το Σύνταγμα επίσης εγγυάται την πολυφωνία στον δημόσιο λόγο ως προϋπόθεση της ελεύθερης διαμόρφωσης της γνώμης και της ελευθερίας της πληροφόρησης ως συστατικό στοιχείο της λειτουργίας του δημοκρατικού πολιτεύματος
10. Όσον αφορά τον Τύπο το Σύνταγμα επιτρέπει τη λήψη μέτρων εκ μέρους του κράτους για τη διασφάλιση ενός ελάχιστου επιπέδου πλουραλισμού. Ο σημαντικός ρόλος των μέσων ενημέρωσης στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης χρησιμεύει ως βάση για ειδικές ρυθμίσεις που αποβλέπουν στην εξασφάλιση του πλουραλισμού των μέσων ενημέρωσης (παρουσία ενός ικανού αριθμού μέσων από διάφορες και ανεξάρτητες φωνές) και της ποικιλομορφίας των ιδίων μέσων (παρουσία διάφορων πολιτικών και πολιτιστικών απόψεων). Ο πλουραλισμός των μέσων ενημέρωσης και η ελευθερία έκφρασης υποστηρίζονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση47 […] Επομένως, οποιαδήποτε αναφορά στο γενικότερο Ενωσιακό και εθνικό νομικό πλαίσιο, όπως για παράδειγμα στην ανάγκη διατήρησης της πολυφωνίας του Τύπου, δεν πρέπει να θεωρηθεί ως επιπλέον σκοπός του δικαίου ανταγωνισμού, αλλά ως ερμηνευτική επιταγή, η οποία θα πρέπει να ληφθεί εμπράκτως υπόψη όταν η Επιτροπή Ανταγωνισμού εξετάζει την ύπαρξη, ή όχι, συνθηκών «αποτελεσματικού ανταγωνισμού». Συνεπώς, η Επιτροπή Ανταγωνισμού δεν ξεφεύγει των αρμοδιοτήτων της όταν λαμβάνει υπόψη αυτές τις γενικότερες αρχές και αξίες στην ερμηνεία και στην εφαρμογή του δικαίου ανταγωνισμού»
12. Υπ’ αυτό το πρίσμα, καθίσταται προφανές ότι η κανονιστική παρέμβαση της ΕΑ στην αγορά της διανομής Τύπου έχει ως σκοπό να διασφαλίσει τον ελεύθερο ανταγωνισμό, υπό το πρίσμα της προστασίας ενός ελάχιστου επιπέδου πλουραλισμού και πολυφωνίας, μέσω της ελευθερίας κυκλοφορίας, διανομής και πώλησης εντύπων. III.2
13. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Κατωτέρω παρατίθενται τα κυριότερα διαδικαστικά βήματα, που προηγήθηκαν της έκδοσης της παρούσας. Η Πρώτη Φάση καταλαμβάνει το διάστημα μέχρι την ολοκλήρωση της Πρώτης Διαβούλευσης. Η Δεύτερη Φάση καταλαμβάνει την παράθεση των υποβληθεισών στη διαβούλευση απόψεων, το Δεύτερο Σημείωμα και τις Δεύτερες Απόψεις. III.2.1 ΠΡΩΤΗ ΦΑΣΗ III.2.1.1
14. ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΕΑ Στις από 23.03.2021 Πρώτες Απόψεις, η ΕΑ εστίασε στη μονοπωλιακή δομή της αγοράς καθώς και στη δομή του μοναδικού πρακτορείου διανομής Τύπου. Στηριζόμενη στη θεωρητική ανάλυση To άρθρο 14, παράγραφος 9 του Συντάγματος συμπεριλαμβάνει τη διασφάλιση της πολυφωνίας και απαγορεύει τη συγκέντρωση του ελέγχου περισσότερων μέσων ενημέρωσης αυτής ή άλλης μορφής. 47 Βλ. COMMISSION STAFF WORKING DOCUMENT, Media pluralism in the Member States of the European Union, Brussels, 16 January 2007 SEC

(7)εκδοτικές εταιρίες 50, το πρακτορείο Άργος51, ένας συνδικαλιστικός φορέας52 καθώς και ένα φυσικό πρόσωπο, χωρίς να διευκρινίζεται η ιδιότητά του

1. Τα εν λόγω μέρη παρέθεσαν τις θέσεις τους επί των Απόψεων της ΕΑ, οι οποίες δημοσιεύτηκαν στην ιστοσελίδα της ΕΑ
2. Σημειώνεται ότι από τις επτά

(7)εταιρίες που συμμετείχαν στη δημόσια διαβούλευση, […]. Συνοπτικά τα συμμετέχοντα μέρη ανέφεραν τα εξής:

1. Σύμφωνα με κάποιες εκδοτικές επιχειρήσεις που συμμετείχαν στη δημόσια διαβούλευση, δεν επιβεβαιώνονται αδυναμίες στη λειτουργία του ανταγωνισμού στην αγορά της διανομής Τύπου συνεπεία του ιδιοκτησιακού καθεστώτος της Άργος και την ίδια στιγμή δεν υφίστανται περιορισμοί του ανταγωνισμού τέτοιοι που να αιτιολογούν την κανονιστική παρέμβαση της ΕΑ λόγω αδυναμίας αντιμετώπισής τους με την εφαρμογή των διατάξεων του δικαίου ανταγωνισμού
2. Περαιτέρω, όπως επισήμαναν, η τιμή «χρέωσης» από μέρους της Άργος για τις παρεχόμενες στις εκδοτικές εταιρίες υπηρεσίες πρακτόρευσης και διανομής είναι πολύ μικρό μέρος της τιμής πώλησης του εντύπου. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με τον εξαιρετικά χαμηλό βαθμό υποκατάστασης (έως και απουσία υποκατάστασης κατά περίπτωση) μεταξύ των εντύπων συνεπάγεται ότι εκλείπει το οποιοδήποτε κίνητρο των εκδοτικών εταιριών – μετόχων της Άργος για αύξηση του κόστους διανομής εις βάρος των λοιπών εκδοτικών εταιριών. Βλ. Απόψεις, σκ. 121-
3. Πρόκειται για τις εκδοτικές εταιρίες […] 51 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 3662/23.04.2021 επιστολή. 52 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 3661/23.04.2021 επιστολή της […]. 53 Βλ. σχετικά την υπ’ αριθ. πρωτ. 3489/21.04.2021 επιστολή του […]. 54 Βλ. σχετικά < https://www.epant.gr/files/2021/kanonistiki/perilipsi-protheseon-7_5_21_final.pdf > 55 Εξαίρεση σε αυτό αποτελεί η […]. 49 50 16 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
4. Μία

(1)εκδοτική υποστήριξε ότι η πρόταση ρυθμιστικής παρέμβασης σε χρόνο που είναι εκκρεμής η κύρια διαδικασία για τη διανομή έντυπου τύπου ενέχει τον κίνδυνο της παραβίασης της αντικειμενικής αμεροληψίας της Αρχής, καθιστώντας έτσι τη διαδικασία άκαιρη. 40. Υπέρ της λήψης παρεμβατικών μέτρων από την ΕΑ, χωρίς ωστόσο να τα προσδιορίζει, τάχθηκε μόνο μία

(1)εκδοτική εταιρία.

1. Εξάλλου, η Άργος σημείωσε ότι οι προβληματισμοί της ΕΑ, όπως καταγράφηκαν στις Πρώτες Απόψεις, είναι αβάσιμοι και σε κάθε περίπτωση δεν παρέχουν νόμιμο έρεισμα στην ΕΑ να ασκήσει την αρμοδιότητα του άρθρου 11 Ν.3959/
2. Περαιτέρω, υπογράμμισε τον παθητικό ρόλο που διαδραματίζουν οι εκδοτικές εταιρίες-μέτοχοι της Άργος στη διοίκησή της και άσκησε κριτική επί των υποθέσεων που έλαβαν υπόψη οι ορισθέντες εμπειρογνώμονες κατά την ανάπτυξη του μοντέλου και την εκπόνηση της σχετικής έκθεσής τους, εστιάζοντας σε τρία σημεία και αδυναμίες της μελέτης των εμπειρογνωμόνων (και κατ' επέκταση των εξαγόμενων συμπερασμάτων): α) στην απουσία άσκησης επιρροής των μετόχων στη διοίκηση της Άργος, β) στην απουσία κινήτρου αύξησης του κόστους διανομής των εντύπων εις βάρος τρίτων (μη μετόχων) εκδοτικών εταιριών και γ) στην απουσία ανάλυσης της μελέτης επί των επιπτώσεων των πρακτικών της Άργος στην ευημερία των καταναλωτών. Περαιτέρω, η Άργος κάλεσε την ΕΑ να μην προβεί στη λήψη οποιουδήποτε μέτρου εις βάρος της.
3. Ο συνδικαλιστικός φορέας, που μετείχε στη πρώτη διαβούλευση, κρίνοντας θετικά τη διαδικασία κανονιστικής παρέμβασης από την ΕΑ, εστίασε στα δομικά προβλήματα στη λειτουργία της αγοράς διανομής Τύπου που αντιμετωπίζουν τα τελικά σημεία πώλησης, καθώς και στη συμπίεση της αμοιβής τους για την άσκηση δραστηριότητας πώλησης Τύπου. Υπό το πρίσμα αυτό, κάλεσε την ΕΑ να λάβει υπόψη της και τη θέση των τελικών σημείων λαμβάνοντας μέτρα προς διασφάλιση των συμφερόντων τους, χωρίς ωστόσο να τα προσδιορίζει.
4. Επιπλέον το συμμετέχον φυσικό πρόσωπο στο υπόμνημά του εξέφρασε την αντίθεσή του με τη διαπίστωση της ΕΑ ότι η αγορά διανομής Τύπου στο επίπεδο του πρακτορείου φέρει χαρακτηριστικά φυσικού μονοπωλίου, σημειώνοντας ότι η διανομή των εντύπων δύναται να πραγματοποιηθεί από εταιρίες που παρέχουν υπηρεσίες μεταφορών (πχ εταιρίες κούριερ και logistics). Ως προς τη λήψη μέτρων από την ΕΑ, πρότεινε την επιβολή υποχρέωσης στην Άργος ώστε (α) να αποδίδει το σύνολο της πληρωτέας αξίας πωλήσεων στις εκδοτικές εταιρίες εντός δύο

(2)ημερών από την απόσυρσή τους από τα τελικά σημεία στην Αθήνα και (β) να αποδίδει στις εκδοτικές εταιρίες τις προκαταβολές από τις πωλήσεις εντύπων σε τελικά σημεία της επαρχίας εντός δύο

(2)ημερών από την απόσυρσή τους. III.2.2 ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΑΣΗ III.2.2.1

1. ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ– ΟΙ ΔΕΥΤΕΡΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΕΑ Κατά τα αναφερθέντα στην Ενότητα I, η Πρώτη Διαβούλευση έληξε στις 23.4.
2. Σε συνέχεια των υποβληθεισών στη δημόσια διαβούλευση απόψεων των συμμετεχόντων, η Επιτροπή Ανταγωνισμού όρισε εξειδικευμένο εμπειρογνώμονα56, προκειμένου, σε συνεργασία με τον Βλ. υπ’ αριθ 42/29.4.21 Πρακτικό της Επιτροπής με το οποίο ορίστηκε ο καθηγητής Lapο Fillistrucchi ως εμπειρογνώμονας βάσει του άρθρου 21

(7)Ν.3959/

1. 56 17 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ αρχικώς ορισθέντα εμπειρογνώμονα57, να προβεί σε περαιτέρω επεξεργασία τη διενεργηθείσας οικονομικής ανάλυσης. Προκειμένου να συμπληρωθεί η οικονομική ανάλυση και οι θεωρίες βλάβης που εντοπίζονται στις Πρώτες Απόψεις της Επιτροπής, λαμβανομένης υπόψη της Πρώτης Διαβούλευσης, η Επιτροπή Ανταγωνισμού ζήτησε συμπληρωματικά στοιχεία από την εταιρία Άργος58 σχετικά με ημερήσιες (ή κατά περίπτωση εβδομαδιαίες) πωλήσεις εφημερίδων για τα έτη 2017 – 2020, την τιμή πώλησής τους, καθώς και τυχόν διαστήματα/ημερομηνίες που το εκάστοτε έντυπο δεν εκδόθηκε ή ανεστάλη η έκδοσή του. Επιπλέον η ΕΑ αποφάσισε τη διενέργεια επιπλέον μέτρων έρευνας για την ανάδειξη του τρόπου που λειτουργεί το λογισμικό πρόγραμμα που χρησιμοποιεί το μοναδικό πρακτορείο διανομής για την παρακολούθηση της διακίνησης και πώλησης των εντύπων59, καθώς και την ανάθεση σε εταιρία δημοσκοπήσεων ([…]) της διενέργειας πρωτογενούς έρευνας, προκειμένου να αποτυπωθεί βάσει των προτιμήσεων ενός αντιπροσωπευτικού δείγματος του αναγνωστικού κοινού ο βαθμός εναλλαξιμότητας μεταξύ των ενημερωτικών εφημερίδων
2. Επιπλέον, στάλθηκαν επιστολές παροχής στοιχείων σε εταιρίες που αναλαμβάνουν την εκτύπωση εντύπων (εφημερίδων και περιοδικών) προκειμένου να προσδιοριστεί το σχετικό κόστος για τις εκδοτικές εταιρίες
3. Περαιτέρω, στο πλαίσιο πληροφοριών για αλλαγή της μετοχικής σύνθεσης του μοναδικού πρακτορείου διανομής εντός του Μάϊου 2021, στάλθηκε σχετική επιστολή στην εταιρία για να προσδιοριστεί η ισχύουσα μετοχική της σύνθεση
5. Μετά την ολοκλήρωση της Πρώτης Διαβούλευσης και τη λήψη των στοιχείων στο πλαίσιο της ως άνω πρόσθετης έρευνας, υποβλήθηκε στην ΕΑ το υπ’ αριθ. πρωτ. 5936/09.07.2021 Δεύτερο Σημείωμα. Εν προκειμένω, έχοντας λάβει υπόψη αφενός τις Πρώτες Απόψεις και τις εισερχόμενες θέσεις στην Πρώτη Διαβούλευση και αφετέρου την πρόσφατη αλλαγή στη μετοχική σύνθεση της Πιο συγκεκριμένα, με τον καθηγητή Jose Azar. Βλ. υπ’ αριθ 93/30.12.20 Πρακτικό της Επιτροπής με το οποίο ορίστηκε ως εμπειρογνώμονας βάσει του άρθρου 21

(7)Ν.3959/

1. 58 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 4023/7.5.2021 επιστολή παροχής στοιχείων. 59 Ειδικότερα, μετέβη κλιμάκιο της ΓΔΑ στα γραφεία της Άργος στις 28.05.2021 (βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 4712/27.05.2021 Εντολή Ελέγχου), στο πλαίσιο του οποίου λήφθηκε ανωμοτί κατάθεση από το στέλεχος της Άργος […], αναφορικά με τη λειτουργία του λογισμικού που χρησιμοποιεί η εταιρία για την παρακολούθηση της διανομής των εντύπων καθώς και επίδειξη της λειτουργίας του στο κλιμάκιο ελέγχου. 60 Βλ. σχετικά υπ’ αριθ. 49/14.5.21 Πρακτικό της Επιτροπής. 61 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 4441/20.05.2021, 4442/20.05.2021 και 4443/20.05.2021 επιστολές προς Καθημερινές Εκδόσεις ΑΕ, Ιβίσκος Συμμετοχές ΑΕ και Εκτυπώσεις Iris ΑΕΒΕ αντίστοιχα. 62 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 5438/22.06.2021 επιστολή. Η εταιρία, με την υπ’ αριθ. πρωτ. 5545/25.06.2021 επιστολή της, προσκόμισε τις τροποποιήσεις της μετοχικής της σύνθεσης από τη 02.09.2019 έως και την ημερομηνία αποστολής των σχετικών στοιχείων. Ειδικότερα, μεταβολές στη μετοχική σύνθεση της Άργος έλαβαν χώρα: α) στις […], οπόταν η εκδοτική εταιρία Sportday ΑΕ (εκδότρια της ομώνυμης αθλητικής εφημερίδας) απέκτησε τις μετοχές της πρώην μετόχου Νίκη Εκδοτική ΑΕ (εταιρία εκτυπωτικής δραστηριότητας) κατέχοντας έτσι μέχρι και σήμερα το […] του μετοχικού κεφαλαίου της Άργος. Βάσει των δημοσιευμένων στοιχείων στο ΓΕΜΗ, το ισχύον ΔΣ της εταιρίας Sportday ΑΕ αποτελείται από τους κκ […] (Πρόεδρος & Διεύθυνων Σύμβουλος), […] (Αντιπρόεδρος) και […] (Μέλος) και β) στις […] οπόταν η εκδοτική εταιρία Λυκαβηττός ΙΚΕ (εκδότρια της πολιτικής εφημερίδας ΣΤΟ ΚΑΡΦΙ ΤΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟΥ) απέκτησε το σύνολο των μετοχών του […] στην Άργος κατέχοντας έτσι μέχρι και σήμερα το […] του μετοχικού κεφαλαίου του Πρακτορείου. Για λόγους πληρότητας σημειώνεται ότι διαχειριστής της εν λόγω εταιρίας είναι […]. Σχετικά με την ισχύουσα μετοχική σύνθεση καθώς και τη διαχρονική εξέλιξή της, βλ. Ενότητα V.2 της παρούσας. 57 18 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Άργος, τη νέα έκθεση του ορισθέντος από την ΕΑ εμπειρογνώμονα63 καθώς και τα ευρήματα της δημοσκόπησης που διενεργήθηκε από την εταιρία δημοσκοπήσεων για την ΕΑ προκειμένου να εκτιμηθεί ο βαθμός υποκαταστασιμότητας μεταξύ διαφόρων εντύπων, με το Δεύτερο Σημείωμα προτάθηκε στην ΕΑ η από μέρους της επαναξιολόγηση του προβλήματος ελλείψεως συνθηκών ανταγωνισμού στην αγορά διανομής Τύπου. Όλως επικουρικώς, κατά το Δεύτερο Σημείωμα, αν η ΕΑ ήθελε κρίνει ότι, ενόψει της μονοπωλιακής δομής της αγοράς και της έστω δυνητικής ύπαρξης κινδύνου κάθετου αποκλεισμού των ανταγωνιστών των μετόχων εκδοτών (ενόψει και των συχνών μεταβολών της μετοχικής σύνθεσης) υφίσταται ανάγκη λήψης μέτρων, προτάθηκε η υιοθέτηση Σινικών Τειχών, ως το μέτρο εκείνο που φαίνεται να συνάδει με την αρχή της αναλογικότητας.
2. Στο πλαίσιο των ανωτέρω, η ΕΑ λαμβάνοντας υπόψη τις συλλεχθείσες θέσεις κατά την Πρώτη Διαβούλευση, τα ευρήματα της έρευνας, τις υποβληθείσες εκθέσεις των εμπειρογνωμόνων και το Δεύτερο Σημείωμα, προέβη στις 6.10.2021 στη δημοσίευση των Δεύτερων Απόψεών της, θέτοντάς αυτές σε δημόσια διαβούλευση. Στις Δεύτερες Απόψεις της, η ΕΑ σημειώνει ότι, η αγορά διανομής Τύπου σε επίπεδο πρακτορείου διανομής φέρει χαρακτηριστικά φυσικού μονοπωλίου, το οποίο, όμως, είναι ιδιωτικό και μη ρυθμιζόμενο, και συνεπώς αυτό συνιστά από μόνο του στρέβλωση του ανταγωνισμού. Παραλλήλως, η ΕΑ αναγνώρισε ότι στο πλαίσιο της πρόσφατης, εντός Μαΐου 2021, αλλαγής στη μετοχική σύνθεση του πρακτορείου η κάθετη κοινή ιδιοκτησία ορισμένων εκδοτικών επιχειρήσεων (Ελευθερία του Τύπου ΑΕ, S.A.J.P. ΙΚΕ, Λυκαβηττός ΙΚΕ, Sportday ΑΕ και Κόντρα ΙΚΕ) παραμένει, ενώ πλέον δεν φαίνεται πλέον να υπάρχει, με βάση αυτά τα στοιχεία της μετοχικής σύνθεσης, κάθετη κοινή ιδιοκτησία του μετόχου […], ο οποίος είναι και ο μοναδικός μέτοχος της εκδοτικής ALTER EGO. Συνεπεία της ως άνω αλλαγής στη μετοχική σύνθεση του πρακτορείου, διαφοροποιείται και το μέγεθος του δείκτη vGUPPI, ο οποίος εξετάζει τη δυνατότητα και κίνητρα αύξησης της τιμής διανομής. Όπως αναφέρουν σχετικά οι εμπειρογνώμονες, με βάση τη νέα μετοχική σύνθεση της Άργος και τις απαντήσεις του αναγνωστικού κοινού, δεν υπάρχει συντελεστής εκτροπής από εφημερίδες ανταγωνιστών προς εφημερίδες των νυν μετόχων της Άργος, με την εξαίρεση της εφημερίδας Πρώτο Θέμα για την οποία προκύπτει συντελεστής εκτροπής 5% προς την εφημερίδα Στο Καρφί Σαβ/κου. Για τον λόγο αυτό, οι επιμέρους τιμές του δείκτη vGUPPI έκαστου μετόχου προς λοιπές εφημερίδες είναι μηδενικές, πλην της περίπτωσης των εφημερίδων Καθημερινή και Πρώτο Θέμα, που όμως και πάλι η τιμή του δείκτη διαμορφώνεται σε επίπεδα χαμηλότερα του «ασφαλούς» ορίου του 10% (συγκεκριμένα 8% και 3% αντίστοιχα). Παρά ταύτα, όπως σημειώνει η ΕΑ, το κίνητρο κάθετου περιορισμού των ανταγωνιστών εκδοτικών επιχειρήσεων δεν μπορεί να αποκλειστεί σε μετέπειτα αλλαγή της μετοχικής σύνθεσης του πρακτορείου, ενώ ο δείκτης vGUPPI δεν εξετάζει τις πιθανές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό μέσω της ποιοτικής υποβάθμισης των ανταγωνιστικών στους εκδότες μετόχους του Πρακτορείου Άργους εντύπων (π.χ. σε όρους περιεχομένου, πλήθους/συχνότητας εκδόσεων κ.λπ). Οι επιπτώσεις στην τιμή λόγω κάθετου αποκλεισμού είναι μία μόνο από τις πιθανές αντιανταγωνιστικές εκφάνσεις της κάθετης κοινής ιδιοκτησίας, η οποία ακόμα παρατηρείται στη συγκεκριμένη περίπτωση, μια και εξακολουθεί να υπάρχει κίνητρο για την αύξηση του κόστους της διανομής, μέσω της αύξησης της τιμής διανομής, με σκοπό τον περιορισμό της ποιότητας των Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 5926/09.07.2021 έκθεση του καθηγητή Jose Azar που ορίστηκε ως εμπειρογνώμονας βάσει του άρθρου 21

(7)Ν.3959/2011 βάσει του υπ’ αριθ 93/30.12.2020 Πρακτικό της Επιτροπής. 63 19 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ προϊόντων ανταγωνιστικών εκδοτικών επιχειρήσεων, και συνεπώς την ανταγωνιστική τους αποδυνάμωση. Σε ένα δυναμικό περιβάλλον, η συνεχόμενη μείωση των αναγνωστών μιας εφημερίδας οδηγεί σε μείωση των επενδύσεων και σε μείωση του μεριδίου της στην αγορά. Σκοπός του άρθρου 11 ν. 3959/2011 είναι, σύμφωνα με το κείμενο της διάταξης, σε αυτές τις περιπτώσεις η «δημιουργία» συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού στο συγκεκριμένο κλάδο της οικονομίας, και όχι απλώς η διόρθωση των αντι-ανταγωνιστικών επιπτώσεων συγκεκριμένων πρακτικών, όπως αυτό ισχύει για την εφαρμογή εκ των υστέρων των κανόνων ανταγωνισμού. Συνεπώς, το ratio legis της διάταξης απαιτεί από την Επιτροπή Ανταγωνισμού, όταν ασκεί τη διακριτική της ευχέρεια να παρέμβει σε έναν κλάδο, την υιοθέτηση μέτρων με σκοπό τη δημιουργία αποτελεσματικών συνθηκών ανταγωνισμού, όχι μόνο στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή αλλά και σε βάθος χρόνου, έχοντας υπόψη ότι η απουσία συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού σε βάθος χρόνου, μπορεί να επιδράσει τόσο στις στρατηγικές όσο και στα κίνητρα των επιχειρήσεων στον συγκεκριμένο κλάδο, οι οποίες ασφαλώς λαμβάνουν υπόψη τους το γενικότερο θεσμικό πλαίσιο το οποίο συνεπώς καθορίζει και τη δομή της αγοράς, αλλά και τη μορφή και ένταση της ανταγωνιστικής διαδικασίας. Για τους λόγους αυτούς, η ΕΑ πρότεινε τη λήψη δέσμης μέτρων και έθεσε αυτά σε δημόσια διαβούλευση64. III.2.2.2 Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ 47. Στη Δεύτερη Διαβούλευση, η οποία διήρκεσε από τη δημοσίευση των Δεύτερων Απόψεων έως και την 18η.11.2021, συμμετείχαν συνολικά επτά

(7)μέρη, εκ των οποίων τα πέντε

(5)είχαν συμμετάσχει και στην Πρώτη Διαβούλευση. Πρόκειται για τέσσερις

(4)εκδοτικές εταιρίες ([…]), την Άργος, την […] και το φυσικό πρόσωπο που συμμετείχε στην Πρώτη Διαβούλευση

1. Η περίληψη των σχετικών απόψεων δημοσιεύτηκε με βάση το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο στην ιστοσελίδα της Επιτροπής
3. Από τις τέσσερις

(4)συμμετέχουσες στη διαβούλευση εκδοτικές εταιρίες, η μία

(1)τάχθηκε υπέρ της κανονιστικής παρέμβασης της ΕΑ, χωρίς ωστόσο να παραθέτει τη γνώμη της επί των προτεινόμενων μέτρων.

1. Έτερη εκδοτική σημείωσε εκ νέου67 ότι η παρέμβαση της ΕΑ είναι στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή άκαιρη, λόγω της εν εξελίξει αυτεπάγγελτης έρευνας της ΕΑ στην υπό κρίση αγορά ενώ κατά την άποψή της η λήψη ρυθμιστικών μέτρων στην εν λόγω αγορά δύναται να δικαιολογηθεί μόνο στο πλαίσιο της ανάγκης πανελλαδικής παροχής της και δεδομένου ότι θα χαρακτηριστεί ως υπηρεσία ΥΓΟΣ (Υπηρεσία Γενικού Οικονομικού Συμφέροντος). Υπό αυτό το πρίσμα, σημειώνει ότι η πλέον ενδεδειγμένη μέθοδος ρύθμισης αφορά στην ανάθεση σε επιχείρηση της παροχής υπηρεσίας διανομής τύπου κατόπιν διαγωνιστικής διαδικασίας. Μεταξύ των προτεινόμενων στις Δεύτερες Απόψεις μέτρων τάσσεται υπέρ της σύστασης Συμβουλευτικής Επιτροπής και του Για τα τελικώς επιβαλλόμενα μέτρα βλ. Ενότητα VΙΙ κατωτέρω . Ειδικότερα, υπέβαλαν τις θέσεις τους οι εκδοτικές εταιρίες: […] καθώς και ο […], ως φυσικό πρόσωπο. Για τη λεπτομερή περιγραφή των εισερχόμενων θέσεων βλ. κατωτέρω. 66 Βλ σχετικά < https://www.epant.gr/files/2021/kanonistiki/Perilipsi_Ypomnimaton_b_diavoulefsis.pdf > 67 Βλ και τις υποβληθείσες στην Πρώτη Διαβούλευση απόψεις της, παρ 50-56 ανωτέρω. 64 65 20 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ορισμού Ombudsman/Διαμεσολαβητή, με την προϋπόθεση της ενίσχυσης του ρόλου και των εξουσιών τους.
2. Όσον αφορά στις λοιπές συμμετέχουσες εκδοτικές εταιρίες 68 στα υπομνήματά τους καταγράφουν την αντίθεσή τους με τη λήψη τόσο των προτεινόμενων όσο και όποιων άλλων μέτρων, καθώς όπως υποστηρίζουν δεν αιτιολογείται ούτε νομιμοποιείται υπό τις παρούσες συνθήκες η λήψη παρεμβατικών μέτρων από την ΕΑ. Εξάλλου, όπως αναφέρουν, και η ίδια η ΕΑ στις Δεύτερες Απόψεις της αναγνωρίζει την επί του παρόντος απουσία ύπαρξης προβλημάτων για τη λειτουργία του ανταγωνισμού ενώ υπογραμμίζουν ότι τα προτεινόμενα μέτρα δημιουργούν πρόσθετες γραφειοκρατικές καθυστερήσεις, αντίκεινται σε ισχύουσες διατάξεις άλλων νόμων ή/και προϋποθέτουν νομοθετικές αλλαγές και τροποποιήσεις.
3. Από την πλευρά της η Άργος εμμένει στην εκπεφρασμένη κατά την πρώτη δημόσια διαβούλευση άποψή της ότι «η ΕΑ δεν έχει νομικό ή ουσιαστικό έρεισμα να προχωρήσει σε Κανονιστική Παρέμβαση ούτε και να προβεί στη λήψη μέτρων», καθώς «α) δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 11 ν. 3959/2011, β) η θεωρία περί μερικής κάθετης ιδιοκτησίας δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής, γ) οι Απόψεις και η έκθεση των εμπειρογνωμόνων βρίθουν από αστοχίες και μεθοδολογικά σφάλματα»
4. Επιπλέον, σύμφωνα με την ίδια, τα μέτρα που προτείνονται στις Δεύτερες Απόψεις είναι «μη νόμιμα», «μη αναλογικά» και αναμένεται να προκαλέσουν «δυσμενέστατες οικονομικές συνέπειες» στην εταιρία αλλά και στην αλυσίδα διανομής τύπου εν γένει
6. Η […], τάσσεται θετικά στην παρέμβαση της ΕΑ στην υπό κρίση αγορά καθώς και η ίδια εκτιμά ότι είναι αναγκαία η λήψη μέτρων για τη δημιουργία συνθηκών ανταγωνισμού σε αυτή. Μεταξύ των προτεινόμενων μέτρων ο φορέας προκρίνει τη σύσταση Συμβουλευτικής Επιτροπής με μέλη εκπροσώπους από όλα τα στάδια της αλυσίδας αξίας των εντύπων καθώς και την ανάπτυξη Κώδικα Συμπεριφοράς που θα πρέπει να διέπει όχι μόνο τις σχέσεις της Άργος με εκδοτικές εταιρίες αλλά και τις σχέσεις των υποπρακτόρων με τα τελικά σημεία πώλησης. Επιπλέον υπογραμμίζει την αξία του συστήματος συλλογικών διαπραγματεύσεων, ως το βασικό μέτρο για την ανάπτυξη αντισταθμιστικής ισχύος των τελικών σημείων και δη των περιπτέρων.
7. Εξάλλου, το συμμετέχον φυσικό πρόσωπο εστιάζει στην εκτίμηση της ΕΑ ότι η αγορά φέρει χαρακτηριστικά οιονεί φυσικού μονοπωλίου σημειώνοντας ότι η εκτίμηση της ΕΑ περί αυξημένου κόστους παροχής της υπηρεσίας διανομής τύπου σε περίπτωση δραστηριοποίησης και έτερου πρακτορείου είναι εσφαλμένη και ανεδαφική, αντίκειται στις διατάξεις του Ν. 4487/2017 περί δυνατότητας διανομής των εντύπων «καθ’ οιονδήποτε τρόπο» και όχι «μέσω Πρακτορείου» και εν τέλει η ίδια η ΕΑ αποκλείει τη δραστηριοποίηση άλλων πρακτορείων διανομής. Περαιτέρω, επισημαίνει ότι η ΕΑ στις Δεύτερες Απόψεις της αναλώνεται στον τρόπο λειτουργίας της Άργος Οι εταιρίες αυτές […]. Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 9305/18.11.2021 υπόμνημα σελ
8. 70 Ο. π. σελ.
9. Σημειώνεται ότι στο από 18.11.2021 Υπόμνημα που κατέθεσε η Άργος επί των δεύτερων απόψεων της ΕΑ, ανέφερε ως «ένσταση» επί της διαδικασίας ότι, με δεδομένη την δήλωση αποχής του για λόγους ευπρέπειας από την κύρια υπόθεση διανομής τύπου, ο Πρόεδρος της ΕΑ όφειλε να υποβάλει δήλωση αποχής για κάθε υπόθεση που εμπλέκεται η εταιρεία, συμπεριλαμβανομένης της Κανονιστικής Παρέμβασης. Σχετικώς βλ. από 28/12/2021 Πρακτικά της 188ης Συνεδρίασης της Επιτροπής Ανταγωνισμού. 68 69 21 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ χωρίς να επιλαμβάνεται επί των φραγμών εισόδου (για τους οποίους όμως δεν διευκρινίζει σε τι συνίστανται) στην υπό κρίση αγορά άλλων επιχειρήσεων, που θα λειτουργούσαν ανταγωνιστικά στην Άργος. IV Η ΑΓΟΡΑ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΤΥΠΟΥ
10. Στην παρούσα ενότητα παρατίθενται συνοπτικά τα βασικά χαρακτηριστικά, η δομή και οι ανταγωνιστικές συνθήκες στην αγορά διανομής Τύπου71 προκειμένου να αναλυθεί στη συνέχεια η ενδεχόμενη έλλειψη συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού και η δυνατή εφαρμογή του άρθρου 11 Ν. 3959/
11. IV.1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
12. Στα προϊόντα αθηναϊκού και πανελλήνιου Τύπου περιλαμβάνονται οι εφημερίδες και τα περιοδικά τα οποία και διανέμονται στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας. Διευκρινίζεται ότι τα χαρακτηριστικά των εν λόγω εντύπων (π.χ. περιεχόμενο) καθώς και η πανελλήνια διανομή τους, τα καθιστούν διακριτά «προϊόντα» από: α) τον τοπικό Τύπο, καθώς ο τελευταίος, αν και αποτελεί ένα πιο άμεσο υποκατάστατο του πανελλαδικού και αθηναϊκού εντύπου Τύπου, εντούτοις εξ ορισμού επικεντρώνεται περισσότερο σε τοπικά (δημοτικά, νομαρχιακά ή περιφερειακά) θέματα, παρά σε εθνικά ή/και διεθνή. β) τον ξενόγλωσσο Τύπο, λόγω διαφοράς στη γλώσσα, στη θεματολογία και στο γεγονός ότι εν πολλοίς απευθύνεται σε διαφορετική κατηγορία αναγνωστών. Άλλωστε, η διανομή του ξενόγλωσσου Τύπου δεν υπόκειται στο κανονιστικό πλαίσιο της διανομής του εγχώριου Τύπου.
13. Σημειώνεται ότι σε προηγούμενες αποφάσεις της, η ΕΑ έχει εξετάσει το ενδεχόμενο περαιτέρω διάκρισης του αθηναϊκού και πανελλήνιου Τύπου σε προϊόντα εφημερίδων και περιοδικών, ανάλογα της συχνότητας κυκλοφορίας τους ή/και με βάση το περιεχόμενό τους (πχ πολιτικές εφημερίδες, αθλητικές εφημερίδες κλπ)
14. Ωστόσο όσον αφορά στις προηγούμενες έρευνες της ΕΑ στην αγορά διανομής Τύπου, η κατά τα ανωτέρω διάκριση δεν κρίθηκε σκόπιμη καθώς οι συνθήκες διανομής εντύπων δεν διαφοροποιούνται ανάλογα με την κατηγορία στην οποία ανήκουν
15. Περαιτέρω, σε υποθέσεις που εξετάστηκαν από την ΕΑ και αφορούσαν σε έλεγχο συγκεντρώσεων επιχειρήσεων σε αγορές των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ), ήτοι υποθέσεις που για την οριοθέτηση σχετικών αγορών και τον υπολογισμό μεριδίων αγοράς των δραστηριοποιούμενων επιχειρήσεων εφαρμόζονται αποκλειστικά οι διατάξεις του Ν.3592/2007, η ΕΑ θεώρησε ως ενιαία και αδιαίρετη την αγορά των εφημερίδων καθώς με τον τρόπο αυτό οριοθετείτο η εν λόγω αγορά κατά τις διατάξεις του Ν.3592/200774 μέχρι και την αναθεώρησή του το 201475, οπότε και εισήχθη Βλ. σχετικά και Πρώτο Σημείωμα Ενότητα IV. Βλ. ενδεικτικά υπ’ αριθ. 283/IV/2005 Απόφαση ΕΑ, σκ. IV.
16. 73 Βλ. ενδεικτικά υπ’ αριθ. 519/ VI /2011, σκ. 82-
17. 74 Βλ. σχετικά αποφάσεις Ε.Α: 393/V/2008, 397/V/2008, 415/V/2008, 461Β/V/2009, 474/VI/2010, 503/VI/2010 και 535/ VI/
18. 75 Ειδικότερα, με την εφαρμογή του Ν. 4279/2014 εισάγεται η διάκριση στις διατάξεις του Ν.3592/2007 των ΜΜΕ σε ενημερωτικά και μη. 71 72 22 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ η έννοια του «ενημερωτικού μέσου», διακρίνοντας τα ΜΜΕ σε ενημερωτικά και μη. Ωστόσο, μετά την αναθεώρηση του Ν.3592/2007, σε επόμενες αποφάσεις της η ΕΑ κάνει σαφή λόγο για διάκριση των εφημερίδων βάσει περιεχομένου τους καταλήγοντας ότι ως «ενημερωτικού περιεχομένου» εφημερίδες νοούνται οι πολιτικές και οικονομικές
20. Στο πλαίσιο των ανωτέρω, αν και οι συνθήκες διανομής των εντύπων δεν διαφοροποιούνται ανάλογα των χαρακτηριστικών των εντύπων, δεν μπορεί να παραβλεφθεί ότι από πλευράς της ζήτησης του αναγνωστικού κοινού υφίσταται διάκριση η οποία σχετίζεται με τη συχνότητα κυκλοφορίας, την τιμή καθώς και τη θεματολογία/περιεχόμενο έκαστου εντύπου. Υπό το πρίσμα αυτό, η διάκριση δεν αφορά μόνο στις ευρύτερες κατηγορίες των εφημερίδων και περιοδικών, αλλά και μεταξύ των εν λόγω κατηγοριών. Για παράδειγμα, βάσει θεματολογίας/περιεχομένου, οι εφημερίδες διακρίνονται σε: α) πολιτικές/οικονομικές, οι οποίες και αποτελούν αμιγώς ενημερωτικά μέσα, β) αθλητικές, γ) κοινωνικού περιεχομένου και δ) λοιπές που αφορούν σε πολύ εξειδικευμένη θεματολογία/περιεχόμενο 77 για τις οποίες, όμως, δεν κρίνεται σκόπιμο να διακριθούν περαιτέρω καθώς αφορούν σε περιορισμένα έντυπα από πλευράς πλήθους εντύπων και κυκλοφορίας. Οι υπό (α)-(γ) αγορές εκτιμάται ότι αποτελούν τις σημαντικότερες σχετικές αγορές στην έκδοση εφημερίδων, δεδομένης της εκτιμώμενης περιορισμένης δυνατότητας υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης αναμεταξύ τους.
21. Περαιτέρω, η αγορά διανομής πανελλήνιου και αθηναϊκού έντυπου Τύπου (περιοδικά, εφημερίδες), λειτουργεί σε τρία διακριτά επίπεδα/βαθμίδες διανομής: α) αυτό του πρακτορείου διανομής, όπου συγκεντρώνεται το σύνολο των προς διανομή προϊόντων αθηναϊκού/πανελλήνιου Τύπου, β) αυτό των υποδιανομέων και υποπρακτόρων που συνεργάζονται με το πρακτορείο διανομής για την περαιτέρω διεκπεραίωση της διανομής των προϊόντων Τύπου στα σημεία πώλησης αυτών και γ) αυτό των σημείων πώλησης τα οποία διαθέτουν τα προϊόντα αθηναϊκού/πανελλήνιου Τύπου απευθείας στο αναγνωστικό κοινό
23. Ανάλογα με τη δραστηριότητα έκαστου επιπέδου/βαθμίδας διαμορφώνεται και η γεωγραφική περιοχή των δραστηριοποιούμενων σε κάθε επίπεδο μερών. Ειδικότερα: α) το πρακτορείο μεριμνά για τη διανομή των εντύπων στο σύνολο της Ελληνικής επικράτειας, παρέχοντας τις σχετικές υπηρεσίες υπό επαρκώς ομοιογενείς συνθήκες ανταγωνισμού. Συνεπώς ως περιοχή δραστηριοποίησής του νοείται το σύνολο της Ελληνικής επικράτειας, β) στο επίπεδο εφημεριδοπωλών/υποδιανομέων και υποπρακτόρων, η περιοχή δραστηριοποίησης των εν λόγω εταιριών περιορίζεται στη στενότερη περιοχή στην οποία διανέμουν έντυπα79, ενώ γ) στο επίπεδο τελικών σημείων πώλησης, ήτοι ως επί το πλείστον περιπτέρων, ως γεωγραφική περιοχή δραστηριοποίησής τους νοείται «η περιοχή «ακτίνας δράσης» του[ς], ήτοι η απόσταση την οποία Βλ. σχετικά υπ’ αριθ. 659/2018 Απόφαση ΕΑ, σκ 123-125 καθώς και υπ’ αριθ. 655/2018 Απόφαση ΕΑ, σκ.
24. Για παράδειγμα, διατίθενται στο αναγνωστικό κοινό εφημερίδες με θρησκευτικό περιεχόμενο (πχ Κιβωτός της Ορθοδοξίας), εφημερίδες αγγελιών (πχ Χρυσή Ευκαιρία) κλπ. 78 Για πλήρη και αναλυτική παράθεση της δομής και λειτουργίας της αγοράς, βλ. και υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότηση ΕΑ. 79 Η οποία δύναται να αφορά σε επίπεδο νομού, πόλης ή και ακόμα στενότερα (πχ περιοχή εντός μιας πόλης) ανάλογα με τη γεωγραφική έκταση που καλύπτουν οι εκάστοτε εφημεριδοπώλες/υποδιανομείς. Βλ. ενδεικτικά Απόφαση ΕΑ 519/VI/2011, σκ.
25. Υπό περιπτώσεις, η γεωγραφική περιοχή δύναται να αφορά σε περισσότερους από έναν νομό. 76 77 23 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ είναι διατεθειμένος ο καταναλωτής να διανύσει με τα πόδια για να προμηθευτεί τα σχετικά προϊόντα και ειδικότερα η «γειτονιά» στην οποία βρίσκεται το εκάστοτε σημείο πώλησης. Αυτές οι τοπικές αγορές μπορούν να οριστούν ως κύκλος µε κέντρο το μεμονωμένο σημείο πώλησης και µε ακτίνα απόσταση περίπου 0,5 με 1 χλμ»
27. Δεδομένου ότι η πανελλαδική διανομή των εντύπων αποτελεί μέριμνα του πρακτορείου διανομής (επίπεδο α) το οποίο για το σκοπό αυτό συνεργάζεται με τοπικούς διανομείς ανά την Ελλάδα (επίπεδο β), η παρούσα εστιάζει στην αγορά της διανομής στο επίπεδο του πρακτορείου και όχι στα επόμενα. Ωστόσο για λόγους πληρότητας, στη συνέχεια παρατίθεται συνοπτικά η δομή όλων των επιπέδων που περιλαμβάνει εν γένει η διανομή των εντύπων από τις εκδοτικές εταιρίες μέχρι και τα τελικά σημεία πώλησης, προς διάθεσή τους στο αναγνωστικό κοινό. Εξάλλου και οι εκδοτικές εταιρίες συνεργάζονται με το πρακτορείο διανομής για την πανελλαδική διάθεση των εντύπων τους αντί απευθείας με τους τοπικούς διανομείς (ήτοι χωρίς τη διαμεσολάβηση της Άργος), καθώς αυτό θα συνεπαγόταν αυξημένο διαχειριστικό και μεταφορικό κόστος
28. IV.2
29. ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΓΟΡΑΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΤΥΠΟΥ Η υπό κρίση αγορά λειτουργεί με το σύστημα της παρακαταθήκης, το οποίο συνεπάγεται αντίστροφη πορεία/κατεύθυνση μεταξύ της ροής των προϊόντων και της αξιακής/χρηματικής ροής που προκύπτει από την πώλησή τους: τα έντυπα παραδίδονται από τις εκδοτικές εταιρίες στο Πρακτορείο διανομής, από το Πρακτορείο διανομής στους υποδιανομείς και υποπράκτορες και από αυτούς στα σημεία πώλησης. Οι πωλήσεις των εντύπων πραγματοποιούνται σε επίπεδο σημείων πώλησης, τα οποία παρακρατούν από το σύνολο των πωλήσεων την αμοιβή τους αποδίδοντας το εναπομένον ποσό στους υποδιανομείς και υποπράκτορες και επιστρέφοντας τα μη πωληθέντα έντυπα και αντίστοιχα οι τελευταίοι παρακρατούν την αμοιβή τους αποδίδοντας το εναπομένον ποσό στο Πρακτορείο και επιστρέφοντας τα μη πωληθέντα έντυπα. Το Πρακτορείο με τη σειρά του παρακρατεί τη δική του αμοιβή και αποδίδει στην εκάστοτε εκδοτική εταιρία το ποσό που απομένει μετά τις ενδιάμεσες παρακρατήσεις από τις συνολικές πωλήσεις των εντύπων της. Παράλληλα, ανάλογα με τη συμφωνία του με τις εκδοτικές εταιρίες κρατά τα μη πωληθέντα έντυπα στις αποθήκες του για κάποιο διάστημα, ή/και τα παραλαμβάνουν οι εκδοτικές εταιρίες ή μπορεί και να διατεθούν προς πολτοποίηση και ανακύκλωση. IV.2.1 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟΥ ΔΙΑΝΟΜΗΣ
30. Το Πρακτορείο διανομής Τύπου παραλαμβάνει τα έντυπα από τους εκδότες και έχει την ευθύνη της διανομής τους σε όλη την ελληνική επικράτεια καθώς και της είσπραξης των εσόδων και της απόδοσής τους πίσω στους εκδότες, μετά την παρακράτηση των σχετικών προμηθειών. Για τη διανομή των εντύπων το Πρακτορείο συνεργάζεται με υποδιανομείς/εφημεριδοπώλες για τα σημεία πώλησης σε Αθήνα και Πειραιά και με υποπράκτορες για τα σημεία πώλησης στην υπόλοιπη Ελλάδα (εφεξής από κοινού και ως «διανομείς»), χωρίς να αποκλείεται η δυνατότητα η διανομή Βλ. ενδεικτικά απόφαση ΕΑ 519/VI/2011, σκ.
31. Υπό την έννοια ότι η ενδιαφερόμενη εκδοτική εταιρία θα καλούνταν αφενός να συνεργαστεί με περισσότερους από 50 τοπικούς διανομείς και αφετέρου θα έπρεπε να μεταφέρει με ίδια μέσα τα έντυπά της στις περιοχές δραστηριοποίησής τους. 80 81 24 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ μέχρι το τελικό σημείο πώλησης να πραγματοποιείται με ίδια μέσα και προσωπικό του Πρακτορείου.
32. Αναφορικά με τη δομή του εδώ εξεταζόμενου επιπέδου, από τον Αύγουστο του 2017 μέχρι και σήμερα, δραστηριοποιείται σε αυτό μόνο η εταιρία Άργος, κατόπιν της παύσης εργασιών του έτερου πρακτορείου Ευρώπη. Επιπλέον, παρά την πλήρη άρση των νομικών εμποδίων για την άσκηση της εν λόγω δραστηριότητας, όπως έχει επισημάνει και η ΕΑ στην υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότησή της, η σημαντική συρρίκνωση της αγοράς στο επίπεδο της κατανάλωσης82 σε συνδυασμό με τις κατ’ αναλογία υψηλές δαπάνες εισόδου στην αγορά της διανομής καθιστούν εξαιρετικά δυσχερή τη δραστηριοποίηση και έτερης εταιρίας πλην της Άργος. Εξάλλου, όπως παρατίθεται και κατωτέρω83, στην υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότησή της η ΕΑ διαπίστωσε ότι η σταθερά πτωτική πορεία της ζήτησης για προϊόντα έντυπου Τύπου, σε συνδυασμό με τη νομοθετική υποχρέωση διανομής των εντύπων στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας καθώς και του ιδιαίτερα υψηλού ποσοστού που καταλαμβάνουν οι σταθερές δαπάνες (fixed cost) στο σύνολο των λειτουργικών δαπανών του πρακτορείου διανομής Τύπου, έχουν προσδώσει στην εν λόγω αγορά χαρακτηριστικά οιονεί φυσικού μονοπωλίου ή βασικής διευκόλυνσης, τουλάχιστον μεσοπρόθεσμα
33. IV.2.2 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΥΠΟΠΡΑΚΤΟΡΩΝ
34. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΥΠΟΔΙΑΝΟΜΕΩΝ ΚΑΙ Με βάση τα στοιχεία που προσκομίστηκαν από την Άργος στο πλαίσιο προηγούμενης έρευνας της Υπηρεσίας85 καθώς και τις διαθέσιμες στην ιστοσελίδα86 της πληροφορίες, το Πρακτορείο συνεργάζεται σήμερα με 45 υποδιανομείς για τη διανομή εντύπων στην Αττική, ένας υποπράκτορας στο αεροδρόμιο Αθηνών και 47 υποπράκτορες στην Επαρχία. Σημειώνεται ότι στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας, διερευνήθηκε πρόσθετα η δομή και μετοχική σύνθεση της διανομής και στο επίπεδο των υποπρακτόρων/υποδιανομέων καθώς και το ενδεχόμενο δραστηριοποίησης των τελευταίων και ως τελικά σημεία. Σύμφωνα με τα σχετικά ευρήματα, […]. Ειδικότερα, στο πλαίσιο των μέτρων έρευνας που έλαβε η ΕΑ για τους σκοπούς της εξέτασης των συνθηκών ανταγωνισμού που επικρατούν στον κλάδο της διανομής έντυπου Τύπου, συλλέχθηκαν πληροφορίες από εβδομήντα δύο

(72)υποδιανομείς και υποπράκτορες (ήτοι ποσοστό πλησίον του 77% των υποδιανομέων και υποπρακτόρων), εκ των οποίων οι είκοσι οκτώ

(28), (ποσοστό 39% περίπου) λειτουργούν ως εταιρίες – είτε προσωπικές είτε κεφαλαιουχικές, ένας

(1)δραστηριοποιείται στην Ελλάδα ως υποκατάστημα αλλοδαπής εταιρίας, με έδρα τη Μάλτα, ενώ οι υπόλοιποι σαράντα τρεις

(43)υποπράκτορες δραστηριοποιούνται ως ελεύθεροι επαγγελματίες/ ατομικές επιχειρήσεις

1. Ύστερα από έρευνα της υπηρεσίας δεν φαίνεται να υπάρχει οποιαδήποτε μετοχική σύνδεση μεταξύ Για τη διαμόρφωση των συνθηκών της αγοράς βλ. ακολούθως Ενότητα IV.2 της παρούσας καθώς και υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότηση της ΕΑ, σκ. 113 επ. 83 Βλ. Ενότητα VΙ της παρούσας. 84 Βλ. Ενότητα VΙ της παρούσας καθώς και υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότηση ΕΑ, σκ.
2. 85 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 2602/01.04.2020 και 2718/06.04.2020 επιστολές της Άργος. 86 Βλ. http://www.argoscom.gr/index.php?page=12&area=
3. 87 Διευκρινίζεται ότι κατά τη σύνταξη των Δεύτερων Απόψεων, στάλθηκαν επιστολής παροχής στοιχείων σε όλους του συνεργαζόμενους με την Άργος υποδιανομείς και υποπράκτορες προκειμένου να προσδιοριστεί η ισχύουσα μετοχική τους σύνθεση και κατ’ επέκταση να διερευνηθεί τυχόν μετοχική σχέση τους με το Πρακτορείο (βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 6218/21.07.2021 και 6301/23.07.2021 επιστολές παροχής στοιχείων). 82 25 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ των υποπρακτόρων και εκδοτικών επιχειρήσεων, είτε μεταξύ των υποπρακτόρων και του πρακτορείου Άργος. Μοναδική εξαίρεση αποτελεί η εταιρία […], όπου ο ένας εκ των δύο ελεγχόντων μετόχων […] είναι μέλος του ΔΣ της Άργος, χωρίς όμως να προκύπτει άλλη σχέση
4. IV.2.3 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΣΗΜΕΙΩΝ ΠΩΛΗΣΗΣ
5. Τα σημεία λιανικής πώλησης περιλαμβάνουν περίπτερα, καταστήματα ψιλικών, «πάγκους», υποπρακτορεία διανομής έντυπου Τύπου (κυρίως σε μικρές γεωγραφικές περιοχές στην επαρχία, όπως κάποια νησιά) και λοιπά σημεία στα οποία πωλείται Τύπος και καλύπτουν αμιγώς την τοπική αγορά. Με το Ν. 3919/2011 έπαψε να απαιτείται η προηγούμενη λήψη διοικητικής άδειας για την άσκηση της δραστηριότητας ως σημείο πώλησης Τύπου, η οποία έως τότε χορηγούνταν από την Επιτροπή του άρθρου 3 του ΝΔ 2943/
6. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν συλλεχθεί κατά την έρευνα της ΓΔΑ και έχει καταγραφεί στην υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότηση της ΕΑ 89, διαπιστώνεται τα τελευταία έτη, τόσο από την Άργος όσο και από τις εκδοτικές εταιρίες, συρρίκνωση του αριθμού των τελικών σημείων πώλησης, τα οποία ανέρχοντο, στο τέλος του 2019 σε 5.31890 συνολικά.
7. Σημειώνεται πρόσθετα ότι στο πλαίσιο των έκτακτων μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας, με την υπ’ αριθ. 31927/2020 Υπουργική Απόφαση, έντυπα πωλούνται πλέον και από εμπορικά καταστήματα λιανικής πώλησης τροφίμων, χωρίς να προσδιορίζεται τυχόν ημερομηνία παύσης της δραστηριότητας αυτής
8. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα ευρήματα προηγούμενης έρευνας της Υπηρεσίας92, πέραν των 5.318 «παραδοσιακών» τελικών σημείων πώληση εντύπων, προϊόντα Τύπου διανέμονται προς διάθεση στο αναγνωστικό κοινό και σε 537 Super Markets, τόσο στην περιοχή της Αττικής όσο και στην υπόλοιπη Ελλάδα.
9. Όπως προκύπτει από τα συλλεχθέντα στοιχεία, κάθε S/M προμηθεύεται έντυπα από ένα μόνο διανομέα της Άργος. Σχετικά σημειώνεται περαιτέρω, ότι στις συμβάσεις με τους υποδιανομείς/εφημεριδοπώλες (δηλ. στις περιοχές Αττικής-Θεσσαλονίκης) ορίζεται συμβατικώς δίκτυο «διαπιστευμένων» τελικών σημείων λιανικής πώλησης, ενώ στα συμβάσεις με τους υποπράκτορες ορίζεται συγκεκριμένη «Περιοχή» δραστηριοποίησής τους, παραλλήλως δε, στις σχετικές συμβάσεις (με τους υποπράκτορες) επισυνάπτεται ως παράρτημα και ο χάρτης που απεικονίζει την εκάστοτε συμβατικώς καθορισμένη γεωγραφική περιοχή
10. Από τον συνδυασμό των εν λόγω στοιχείων προκύπτει ότι […] υποπράκτορες εξυπηρετούν περίπου το 76,64% των τελικών σημείων πώλησης Επαρχίας (ενν. εκτός Αττικής-Θεσσαλονίκης), τα οποία και αφορούν στο 48% περίπου των τελικών σημείων πώλησης στο σύνολο της χώρας, συμπεριλαμβανομένων και των S/M. Πρόκειται για υποδιανομέα της Άργος […]. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες στο ΓΕΜΗ πληροφορίες, η εταιρία πραγματοποίησε κατά το 2019 κύκλο εργασιών ύψους […]. (βλ. και […]). 89 Βλ. σκ. 91-
11. 90 Βλ. στοιχεία που προσκομίστηκαν από την Άργος με την υπ’ αριθ. πρωτ. 2602/01.04.2020 επιστολή της. 91 Βλ. άρθρο 3 της υπ’ αριθ. 31927/2020 (ΦΕΚ 945/Β/21-3-2020) ΥΑ. Συναφώς, βλ. σχετικά και ανακοίνωση της Άργος ημερομηνίας 24.03.2020 διαθέσιμη στην ιστοσελίδα της, http://www.argoscom.gr/ όπου αναφέρεται η πώληση εντύπων από τα supermarket. 92 Ο. π. Βλ. στοιχεία που προσκομίστηκαν από την Άργος με την υπ’ αριθ. πρωτ. 2602/01.04.2020 επιστολή της.. 93 Βλ. […] καθώς και υπ’ αριθ. πρωτ. 2602/01.06.2020 και 1113/05.02.2021 επιστολές. 88 26 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
12. […]
13. Σε κάθε περίπτωση, επί της λειτουργίας του ανταγωνισμού στα επόμενα στάδια της αγοράς διανομής Τύπου που ανάγονται με συγκεκριμένες συμπεριφορές/πρακτικές τυχόν εντοπιζόμενα προβλήματα δύναται να αντιμετωπιστούν με την εφαρμογή των «παραδοσιακών εργαλείων» του δικαίου ανταγωνισμού και δεν απαιτείται η εφαρμογή των διατάξεων του άρ. 11 του ν. 3959/2011 για την επίλυσή τους. Συνεπώς, δεν αφορούν την Κανονιστική παρέμβαση, η οποία εστιάζει στις δομικές συνθήκες που οδηγούν σε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. IV.3 ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ IV.3.1 ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΖΗΤΗΣΗΣ – ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΨΗΦΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ
14. Όπως έχει αναλυθεί εκτενώς και στην υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότηση ΕΑ, η αγορά έντυπου Τύπου στο σύνολό της παρουσιάζει διαχρονικά πτωτικές τάσεις λόγω του υψηλού βαθμού διείσδυσης της ηλεκτρονικής ενημέρωσης μέσω του διαδικτύου και δευτερευόντως λόγω της εν γένει αρνητικής οικονομικής συγκυρίας94 χωρίς να διαφαίνονται προοπτικές ανάκαμψής της. Δεδομένου ότι η αγορά διανομής έντυπου Τύπου της παρούσας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ευρύτερη αγορά Τύπου, εύλογα συνάγεται ότι εξίσου πτωτικά κινείται και η υπό εξέταση αγορά.
15. Η πτωτική πορεία των πωλήσεων έντυπου Τύπου αναγνωρίζεται και από τις εκδοτικές επιχειρήσεις αλλά και λοιπά μέρη που δραστηριοποιούνται στον κλάδο
16. Συγκεκριμένα, η μεγάλη πλειονότητα των εκδοτικών επιχειρήσεων αναφέρει ότι η πορεία των εντύπων που εκδίδουν, κατά την τελευταία πενταετία, ήταν πτωτική. Ως βασικά αίτια υποδεικνύουν την οικονομική κρίση καθώς και τη διείσδυση των νέων τεχνολογιών και του διαδικτύου στην ενημέρωση του κοινού, ήτοι τη στροφή του αναγνωστικού κοινού στον ψηφιακό τύπο
17. Ορισμένες εξ αυτών, αναφέρουν ως επιπλέον αιτίες την απαξίωση του Τύπου στη συνείδηση των πολιτών, αλλά και την έλλειψη χρηματοδότησης που επικρατεί στην αγορά
19. Αποτέλεσμα των ανωτέρω αποτελεί και η κατ’ επέκταση διαχρονικά πτωτική τάση στη διαφημιστική δαπάνη σε προϊόντα έντυπου Τύπου κατά την τελευταία εξαετία, όπως υποστηρίζουν και οι εκδοτικές εταιρίες98,
20. Σημειωτέον, όπως διαπιστώθηκε από την ΕΑ στην υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότησή100 της, αυτή η πτώση στα έσοδα από διαφημίσεις σημειώνεται πρωτίστως για τις Μάλιστα, εκτιμάται ότι από το 2009 έως και τα τέλη του 2019, η πτώση της αγοράς διαμορφώνεται σε 80% σε όρους αξίας πωλήσεων, σε 75% σε όρους πωληθέντων φύλλων εφημερίδων και 79% σε όρους πωληθέντων τευχών περιοδικών (Βλ. και υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότηση ΕΑ, σκ. 116). 95 Βλ. σκ. 130-132 της υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότησης. 96 Βλ. και σκ. 128-132 της υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότησης της ΕΑ όπου παρατίθενται οι θέσεις των εταιριών. 97 Ο. π. βλ. και . σκ. 128-132 της υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότησης της ΕΑ. 98 Βλ. και σκ. 133 επ. της υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότησης της ΕΑ. 99 Βάσει εσόδων των εταιρειών που προέρχονται από α) πωλήσεις εντύπων και β) εισπραχθείσες διαφημίσεις, προκύπτει ότι το ποσοστό των συνολικών εσόδων που αφορά σε έσοδα από εισπραχθείσες διαφημίσεις δεν είναι σε όλες το ίδιο ή έστω συναφές μέγεθος. Για παράδειγμα, σε κάποιες εκδοτικές το σχετικό ποσοστό περιορίζεται σε λιγότερο από το 5% του κύκλου εργασιών (ή είναι ακόμα και μηδενικό), για άλλες εκδοτικές το σχετικό μέγεθος αφορά στο 20-30% ενώ για αυτές που δραστηριοποιούνται αφενός σε έκδοση διαφόρων εντύπων ή/και τηρούν ιστοσελίδα το αντίστοιχο μέγεθος διαμορφώνεται γύρω στο 45-55% ή και ακόμα υψηλότερα (βλ. σκ. 133 επ. της υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότησης της ΕΑ). 100 Ο.π. βλ. σκ. 133 επ. της υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότησης της ΕΑ. 94 27 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εκδοτικές εταιρίες που δεν τηρούν ιστοσελίδα ενημερωτικού χαρακτήρα
21. Ειδικότερα, από τα στοιχεία που παρέθεσαν οι εκδοτικές εταιρίες προκύπτει ότι για όσες δραστηριοποιούνται και σε λοιπά μέσα ενημέρωσης, όπως λειτουργία ενημερωτικών ιστοσελίδων, όχι μόνο δεν μειώθηκαν τα έσοδα από διαφημίσεις αλλά σημείωσαν και αύξηση. Το γεγονός αυτό ενδεχομένως υποδεικνύει και συνάδει με την προαναφερθείσα στροφή της ζήτησης του αναγνωστικού κοινού σε ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης και σε προϊόντα ψηφιακού Τύπου.
22. Στο διάγραμμα που ακολουθεί παρατίθεται η διαγραμματική απεικόνιση της εξέλιξης της διαφημιστικής δαπάνης σε έντυπα κατά την περίοδο 2014-2020, σύμφωνα με τα σχετικά στοιχεία που αποστέλλει στην Υπηρεσία η εταιρία Media Services ΑΕ κατ’ εφαρμογή του άρ. 4 του Ν. 3592/2007, από το οποίο προκύπτει ότι η διαφημιστική δαπάνη σε προϊόντα Τύπου μειώθηκε κατά 56,49% στην εν λόγω περίοδο. Διάγραμμα 1: Εξέλιξη διαφημιστικής δαπάνης σε έντυπα Πηγή: Στοιχεία Media Services ΑΕ – Επεξεργασία: ΓΔΑ
23. Όπως προκύπτει από το εν λόγω διάγραμμα, εν γένει η πορεία της διαφημιστικής δαπάνης στα έντυπα είναι αναμφίβολα πτωτική. Σημειωτέο είναι, ωστόσο, ότι, όπως παρατηρείται, από το 2017 και εξής, η διαφημιστική δαπάνη κινείται μεν πτωτικά αλλά με φθίνοντα ρυθμό σε σχέση με το διάστημα 2014-
24. IV.3.2 ΕΜΠΟΔΙΑ ΕΙΣΟΔΟΥ – ΔΥΝΗΤΙΚΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ – ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΤΩΝ ΕΝΤΥΠΩΝ
25. Όσον αφορά στη λειτουργία πρακτορείων διανομής Τύπου έχουν εξαλειφθεί τα νομικά εμπόδια εισόδου στην αγορά της διανομής καθώς έχουν αρθεί οι περιορισμοί που αφορούσαν στη λήψη προηγούμενης διοικητικής άδειας για την έναρξη της εν λόγω δραστηριότητας και πλέον απαιτείται μόνο σχετική αναγγελία στη Διεύθυνση Εποπτείας Εντύπων και Επαγγελματικών Οργανώσεων της Γενικής Γραμματείας Μέσων Ενημέρωσης. Επιπρόσθετα, με την εφαρμογή ισχύος του Ν.4093/2012 καταργήθηκε η υποχρέωση των πρακτορείων διανομής να διακινούν τα εκτός έδρας 101 Ο.π. σκ. 133 επ. της υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότησης ΕΑ. 28 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ τους εκδιδόμενα έντυπα μόνο μέσω των υποπρακτορείων του τόπου έκδοσής τους, επομένως δύνανται να τα διανέμουν με ίδια μέσα.
26. Ωστόσο, όπως έχει διαπιστωθεί στην υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότηση της ΕΑ, παρά την απουσία νομικών εμποδίων εισόδου στην αγορά διανομής Τύπου, η ύπαρξη σημαντικών πραγματικών εμποδίων εισόδου που σχετίζονται κυρίως με υψηλό κόστος αρχικής επένδυσης (π.χ. για εγκαταστάσεις, αποθήκες, στόλο μεταφορών, πληροφοριακά συστήματα κλπ) σε σχέση με τα αναμενόμενα κέρδη, καθιστούν μη πιθανή την είσοδο νέας εταιρίας στην αγορά της διανομής Τύπου σε μεσοπρόθεσμο τουλάχιστον ορίζοντα. Αυτό προκύπτει και από τις θέσεις των δραστηριοποιούμενων στην ευρύτερη αγορά Τύπου μερών
28. Στο πλαίσιο προηγούμενης έρευνας της Υπηρεσίας εξετάστηκε το ενδεχόμενο της διανομής των εντύπων των εκδοτικών εταιριών χωρίς τη μεσολάβηση της Άργος. Παρά ταύτα, στο σύνολό τους οι εκδοτικές εταιρίες, που τοποθετήθηκαν σχετικά, υποστήριξαν ότι δεν δύνανται να προβούν σε διανομή των εντύπων τους με ίδια μέσα ή/και χωρίς τη συνεργασία με την Άργος, υποδηλώνοντας ουσιαστικά ότι δεν υφίσταται εναλλακτικός τρόπος διανομής των εντύπων τους και η συνεργασία τους με την Άργος είναι αναγκαία
29. IV.3.3 ΜΕΡΙΔΙΟ ΑΓΟΡΑΣ ΆΡΓΟΣ
30. Είναι προφανές ότι συνεπεία της διακοπής λειτουργίας της Ευρώπη από τον Αύγουστο του 2017, η Άργος κατέχει μονοπωλιακή θέση και κατ’ επέκταση το μερίδιο αγοράς της Άργος στην αγορά της διανομής Τύπου διαμορφώνεται στο 100%. 102 103 Βλ. και υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότηση ΕΑ. Βλ. σκ. 145 της Γνωμοδότησης. 29 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ V ΤΟ ΜΟΝΑΔΙΚΟ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟ ΔΙΑΝΟΜΗΣ
31. Δεδομένου ότι κατά τα προαναφερθέντα, η αγορά διανομής Τύπου φέρει χαρακτηριστικά φυσικού μονοπωλίου στο επίπεδο του πρακτορείου διανομής και λαμβάνοντας υπόψη ότι ήδη από τον Αύγουστο 2017 και εξής στην υπό κρίση αγορά δραστηριοποιείται μόνο μία επιχείρηση, η ΕΑ εξέτασε στην εν θέματι απόφαση τα βασικά στοιχεία για το μοναδικό πρακτορείο διανομής Τύπου (μετοχική σύνθεση, διοικητικό συμβούλιο και οικονομικά μεγέθη της εταιρίας). Τα συμπεράσματα ωστόσο της ανάλυσης της ΕΑ αφορούν γενικά την αγορά διανομής τύπου και ισχύουν σε κάθε περίπτωση και για κάθε πρακτορείο διανομής, εφόσον η δομή της αγοράς παραμένει μονοπωλιακή.
32. Στην ενότητα αυτή αναλύεται η μετοχική σύνθεση του μοναδικού πρακτορείου διανομής, ενόψει της μονοπωλιακής θέσης της εταιρίας στην αγορά διανομής Τύπου και της δυνητικής αρνητικής επίδρασης στις συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην εν λόγω αγορά από τη συμμετοχή εκδοτών στο μετοχικό του κεφάλαιο. V.1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
33. Το Πρακτορείο Άργος ιδρύθηκε το 1998 και από τα τέλη του 2017 εδρεύει στο Δήμο Κρωπίας Αττικής. Ο καταστατικός σκοπός της εταιρίας αφορά πρωτίστως στην αντιπροσώπευση και πρακτορεία επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην αγορά της έκδοσης εντύπων καθώς και στην παροχή υπηρεσιών που σχετίζονται με την πρακτορεία εντύπων, όπως η διανομή εντύπων, η διενέργεια μεταφορών με ίδια ή μη μέσα, η συσκευασία και ανασυσκευασία με δημιουργία νέου προϊόντος εφημερίδων και περιοδικών κλπ
34. Σύμφωνα με τα ευρήματα προηγούμενης έρευνας της Υπηρεσίας, με απόφαση της από 01.09.2017 Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της εταιρίας, ο καταστατικός της σκοπός διευρύνθηκε, με τα εξής: «θ) Η ανάληψη έργου διανομής πάσης φύσεως προϊόντων ανά την επικράτεια (αποθήκευση, διαχείριση παραγγελιών, μεταφορά, διανομή, χρηματοοικονομική διαχείριση). ι) Η αγορά και η πώληση βιβλίων, περιοδικών, εφημερίδων και πάσης φύσεως εντύπων ανά την επικράτεια»
36. Σε κάθε περίπτωση, η βασική δραστηριότητα της Άργος βάσει και της κατανομής του κύκλου εργασιών της, παραμένει η διανομή έντυπου Τύπου. Εξ άλλου, όπως επισημαίνεται και στις εκθέσεις της εταιρίας Baker Tilly106, οι λοιπές δραστηριότητες (πχ μεταφορά προϊόντων λιανικής πώλησης, υπηρεσίες αποθήκευσης, third-party logistics-3PL κλπ) αφορούν σε πολύ μικρό τμήμα του συνολικού κύκλου εργασιών της εταιρίας. Ειδικότερα, όπως αναφέρεται στις δύο εκθέσεις του εμπειρογνώμονα οι δραστηριότητες 3PL της Άργος αφορούν μόλις στο 3% του συνολικού κύκλου εργασιών της
37. Βλ. σχετικά άρ. 2 του Καταστατικού της εταιρίας που αφορά στο «Σκοπό» της. 104 […]. 105 Bλ. τις υπ’ αριθ. πρωτ. 5225/09.08.2019 και 7651/25.11.2019 εκθέσεις της Baker Tilly Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές ΑΕ (Baker Tilly). Η Baker Tilly ορίστηκε ως εμπειρογνώμονας για να διαπιστώσει την οικονομική κατάσταση της Άργος, τα αίτια που οδήγησαν σε αυτή και τη βιωσιμότητά της με την εφαρμογή της νέας εμπορικής πολιτικής της κατ’ εφαρμογή της υπ’ αριθ. 687/2019 Απόφασης της ΕΑ. Βλ. σχετικά και Ενότητα III της παρούσας. 107 Βλ. σχετικά τις υπ’ αριθ. πρωτ. 5225/09.08.2019 και 7651/25.11.2019 εκθέσεις της Baker Tilly. 106 30 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
38. Η Άργος διανέμει σήμερα τα έντυπα (εφημερίδες και περιοδικά) 183 εκδοτικών επιχειρήσεων. Εξ αυτών, οι 73 εκδίδουν και εφημερίδες (πέραν των περιοδικών) ή αποκλειστικά εφημερίδες. V.2 ΜΕΤΟΧΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ V.2.1 ΜΕΤΟΧΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΆΡΓΟΣ
39. Στην εν λόγω ενότητα παρουσιάζεται η εξέλιξη της μετοχικής σύνθεσης της εταιρίας Άργος από την 10.8.2017, ήτοι από το χρόνο, κατά τον οποίο η Άργος κατέστη μονοπώλιο στην αγορά διανομής Τύπου και επιπλέον ένας μέτοχος (ο […]) με δραστηριοποίηση στην έκδοση εντύπων απέκτησε πλειοψηφική συμμετοχή (άμεσα και έμμεσα) στο μετοχικό κεφάλαιο της Άργος, έως και σήμερα.
40. Όπως προκύπτει από τη διαχρονική εξέλιξη της μετοχικής σύνθεσης του Πρακτορείου, όχι μόνο για το διάστημα που παρατίθεται ακολούθως, αλλά και από τη σύσταση της εταιρίας Άργος, μέτοχοί της αποτελούσαν κατά κύριο λόγο εκδοτικές εταιρίες ή/και ελέγχοντες μέτοχοι εκδοτικών εταιριών
42. Ειδικότερα, η μετοχική σύνθεση της Άργος μετά την 10 η.08.2017, […]109) παρουσιάζεται στον Πίνακα
43. Πίνακας 1: Μετοχική σύνθεση της ΑΡΓΟΣ από 10.08.2017 έως 27.12.2017 α/α Μέτοχος Βασικό Αντικείμενο Δραστηριότητας Ποσοστό του μ.κ. […] […] […] 1 […] […] […] 2 […] […] […] 3 […] […] […] 4 […] […] […] 5 […] […] […] 6 7 […] […] ΣΥΝΟΛΟ 100,00% Πηγή: Αξιολόγηση στοιχείων της ΓΔΑ – Προσκομισθέντα στοιχεία εταιριών.
44. Στις 28.12.2017, κατόπιν συμβολαιογραφικών πράξεων αγοραπωλησίας μετοχών, με τις οποίες η […] αντίστοιχα, η μετοχική σύνθεση της ΑΡΓΟΣ διαμορφώθηκε ως εξής: Πίνακας 2: Μετοχική σύνθεση της ΑΡΓΟΣ από 28.12.2017 έως 18.02.2019 α/α Μέτοχος 1 2 3 4 5 […] […] […] […] […] Βασικό Αντικείμενο Δραστηριότητας Ναυτιλία– Εκδόσεις & λοιπά ΜΜΕ Εκδόσεις & λοιπά ΜΜΕ Εκτυπωτική δραστηριότητα Εκδόσεις & λοιπά ΜΜΕ Εκδόσεις Ποσοστό του μ.κ. […] […] […] […] […] Βλ. υπ’ αριθ. 659/2018 Απόφαση της Ολομέλειας της ΕΑ. Σημειώνεται ότι κατά την ίδρυση της Άργος, […] (Βλ. την υπ’ αριθμ. 519/VI/2011 Απόφαση της ΕΑ). 109 Διευκρινίζεται ότι […]. 108 31 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ α/α Βασικό Δραστηριότητας Εκδόσεις Εκδόσεις Λιανεμπόριο Εκδόσεις Εκδόσεις Εκδόσεις Μέτοχος Αντικείμενο Ποσοστό του μ.κ. […] […] 6 […] […] 7 8 […] […] […] […] 9 10 […] […] 11 […] […] ΣΥΝΟΛΟ 100,00% Πηγή: Αξιολόγηση στοιχείων της ΕΑ. – Προσκομισθέντα στοιχεία εταιριών
45. Σύμφωνα με στοιχεία που συλλέχθηκαν στο πλαίσιο προηγούμενης έρευνας της Υπηρεσίας, η μετοχική σύνθεση της εταιρείας ΑΡΓΟΣ από το Φεβρουάριο έως και τον Αύγουστο 2019 είχε ως εξής: Πίνακας
46. Μετοχική σύνθεση της εταιρίας Άργος από 19.02.2019 έως 31.08.2019 α/α Επωνυμία Μετόχου 1 […]110 2 […] […] 3 […] 4 […] 5 […] 6 7 […]111 ΣΥΝΟΛΟ Βασικό Δραστηριότητας […] […] […] […] […] […] Αντικείμενο Ποσοστό του μ.κ. […] […] […] […] […] […] […] 100,00% Πηγή: Άργος
47. Στις 02.09.2019 πραγματοποιήθηκε εκ νέου αλλαγή στη μετοχική σύνθεση του Πρακτορείου με αποτέλεσμα η έκτοτε και μέχρι τις 21.05.2021 να έχει ως εξής112: Πίνακας
48. Μετοχική σύνθεση της εταιρίας Άργος από 02.09.2019 – 25.02.2021 α/α Επωνυμία Μετόχου Βασικό Αντικείμενο Δραστηριότητας 1 2 3 4 […] […] […] […] […] […] […] […] Ποσοστό μ.κ. […] […] […] […] Διευκρινίζεται ότι η εν λόγω εταιρία […]. Ειδικότερα, […]. Βλ. σχετικά υπ’ αριθ. πρωτ. 9356/3.11.2020 Έκθεση του Εισηγητή Π. Φώτη. 112 Βλ. σχετικά υπ’ αριθ. πρωτ. 9356/3.11.2020 Έκθεση του Εισηγητή Π. Φώτη καθώς και υπ’ αριθ. 1113/05.02.2021 επιστολή της Άργος. 110 111 32 του ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ α/α Επωνυμία Μετόχου […] 5 […] 6 7 […]113 ΣΥΝΟΛΟ Βασικό Αντικείμενο Δραστηριότητας […] […] Ποσοστό μ.κ. […] […] […] 100,00% του Πηγή: Άργος
49. Σύμφωνα με στοιχεία που προσκόμισε η Άργος114, στις […] και […] επήλθαν εκ νέου μεταβολές στη μετοχική σύνθεση του Πρακτορείου. Συγκεκριμένα, στις […] η εκδοτική εταιρία Sportday ΑΕΠΕΕ απέκτησε το μετοχικό κεφάλαιο που κατείχε η Νίκη Εκδοτική ΑΕ ενώ στις […] ο μέτοχος […] πούλησε το μετοχικό του κεφάλαιο στην εκδοτική εταιρία Λυκαβηττός ΙΚΕ. Συνεπώς, η ισχύουσα από […] μετοχική σύνθεση της Άργος έχει ως εξής: Πίνακας
50. Ισχύουσα μετοχική σύνθεση της εταιρίας Άργος (από 21.05.2021) α/α Επωνυμία Μετόχου ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΕ 2 S.A.J.P. ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΙΚΕ 3 ΙΒΙΣΚΟΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ ΑΕ 4 ΛΥΚΑΒΗΤΤΟΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Μ. ΙΚΕ 5 SPORTDAY Α.ΕΠΕ.Ε 6 ΚΟΝΤΡΑ Ι.Κ.Ε. 7 ΛΟΙΠΟΙ ΜΕΤΟΧΟΙ115 ΣΥΝΟΛΟ Πηγή: Άργος 1
51. Βασικό Αντικείμενο Δραστηριότητας Εκδόσεις & λοιπά ΜΜΕ Εκδόσεις εντύπων Εκτυπωτική δραστηριότητα Εκδόσεις εντύπων Εκδόσεις εντύπων Εκδόσεις & λοιπά ΜΜΕ Ποσοστό μ.κ. […] […] […] […] […] […] […] 100,00% Στο ακόλουθο διάγραμμα απεικονίζεται η εξέλιξη του συνολικού ποσοστού του μετοχικού κεφαλαίου της Άργος που κατέχουν (αθροιστικά) εκδοτικές εταιρίες κατά το ανωτέρω παρατιθέμενο διάστημα. Διάγραμμα 2: Ποσοστό μετοχικού κεφαλαίου Άργος που κατέχουν εκδοτικές εταιρίες Αντίστοιχα με ανωτέρω σημείο, […] Βλ. σχετικά υπ’ αριθ. πρωτ. 9356/3.11.2020 Έκθεση του Εισηγητή Π. Φώτη. 114 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 5545/25.06.2021 επιστολή. 115 Αντίστοιχα με ανωτέρω σημείο, […]. Βλ. σχετικά υπ’ αριθ. πρωτ. 9356/3.11.2020 Έκθεση του Εισηγητή Π. Φώτη. 113 33 του ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 90.00% 80.00% 70.00% 60.00% 50.00% 40.00% 30.00% 20.00% 10.00% 0.00% 10/8/2017 28/12/2017 19/2/2019 2/9/2019 1/2/2021 22/5/2021 σήμερα Πηγή: Στοιχεία Άργος – Επεξεργασία ΓΔΑ
52. Όσον αφορά στην εκδοτική δραστηριότητα116 των νυν μετόχων που κατέχουν περισσότερο από 3% του μετοχικού κεφαλαίου της Άργος διευκρινίζονται τα εξής: α) η εταιρία Ελευθερία Του Τύπου ΑΕ εκδίδει την πολιτική εφημερίδα εβδομαδιαίας κυκλοφορίας, Παραπολιτικά 117, β) η εταιρία SAJP ΙΚΕ εκδίδει την ημερήσιας κυκλοφορίας αθλητική εφημερίδα Κόκκινος Πρωταθλητής και την εβδομαδιαίας κυκλοφορίας αθλητική εφημερίδα Κόκκινος Πρωταθλητής Δευτέρας, γ) η εταιρία Λυκαβηττός ΙΚΕ, εκδίδει την εβδομαδιαίας κυκλοφορίας πολιτική εφημερίδα Στο Καρφί Σαββατοκύριακου, δ) η Sportday ΑΕΠΕΕ εκδίδει την ομώνυμη αθλητική ημερήσια εφημερίδα καθώς και την εβδομαδιαία αθλητική εφημερίδα Sportday Δευτέρας ενώ ε) η εταιρία Κόντρα ΙΚΕ, εκδίδει την ημερήσιας κυκλοφορίας πολιτική εφημερίδα KONTRA NEWS και την εβδομαδιαίας κυκλοφορίας πολιτική εφημερίδα KONTRA NEWS Κυριακής.
53. Αναφερόμενη στη μετοχική της σύνθεση και στη συμμετοχή των μετόχων της στη λήψη αποφάσεων για τη δραστηριότητα και λειτουργία της, σχετικά με το θέμα της κάθετης κοινής ιδιοκτησίας, η Άργος υποστηρίζει118 ότι: «[…]». Αντίστοιχη άποψη εξέφρασε και […] μέτοχος του Πρακτορείου, […], σύμφωνα με τον οποίο «[ά]λλωστε, εμείς ως μέτοχοι της εταιρείας ΑΡΓΟΣ Α.Ε. δεν έχουμε την παραμικρή συμμετοχή στην άσκηση διοίκησης και – πολύ περισσότερο – στη λήψη αποφάσεων επί όλων των εταιρικών ζητημάτων της»
55. Επιπροσθέτως, σημειώνεται ότι στο Καταστατικό του Πρακτορείου δεν περιλαμβάνονται διατάξεις που να παρέχουν στους μειοψηφούντες μετόχους δικαιώματα αρνησικυρίας, ώστε να δύνανται να ασκήσουν καθοριστική επίδραση στη δραστηριότητα της Άργος. Επιπλέον, όπως αναφέρεται στο Καταστατικό της εταιρείας, η στρατηγική της Άργος καθώς και η επιχειρηματική και εμπορική πολιτική της καθορίζονται από το Διοικητικό της Συμβούλιο. Διευκρινίζεται ότι στις διατάξεις του άρθρου 14 του Καταστατικού καθορίζονται τα ζητήματα εκείνα για τα οποία απαιτείται αυξημένη Βλ. σχετικά και ιστοσελίδα της Άργος http://www.argoscom.gr/index.php?page=16.καθώς και τις υπ’ αριθ. πρωτ. 1559/18.02.2021, 1027/3.2.2021, 1579/18.2.2021, 1295/10.02.2021 και 1113/5.2.2021 επιστολές των Αλτερ Έγκο ΜΜΕ ΑΕ, SAJP ΙΚΕ, Ελευθερία του Τύπου ΑΕ, Κόντρα ΙΚΕ και Άργος αντίστοιχα. Επισημαίνεται ότι εν προκειμένω παρατίθενται μόνο οι εκδόσεις που εμφανίζουν περιοδικότητα και δεν αφορούν σε έντυπα που εκδόθηκαν μόνο μία φορά από τις εταιρίες. 117 Βλ. και υπ’ αριθ. πρωτ. 3635/22.04.2021 Υπόμνημα της εταιρίας στην Πρώτη Διαβούλευση. 118 Βλ. υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότηση ΕΑ, εκ.
56. 119 Βλ. υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότηση ΕΑ, σκ.
57. 116 34 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ απαρτία και πλειοψηφία της Γενικής Συνέλευσης, ήτοι παρουσία ή αντιπροσώπευση των μετόχων που συγκεντρώνουν τα 2/3 του μετοχικού κεφαλαίου της Άργος. Παρά ταύτα, τα ζητήματα αυτά δεν σχετίζονται επί της ουσίας με ζητήματα διαχείρισης, στρατηγικής και επιχειρηματικής πολιτικής της εταιρίας αλλά αφορούν «τη μεταβολή της εθνικότητας της εταιρείας, τη μεταβολή του αντικειμένου της επιχείρησης αυτής, την επαύξηση των υποχρεώσεων των μετόχων, την τακτική αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, εκτός αν γίνεται σύμφωνα με την παράγραφο 5 του άρθρου 21 ή την παράγραφο 6 του άρθρου 49 του ν.4548/2018, τη μεταβολή του τρόπου διάθεσης των κερδών, τη συγχώνευση, διάσπαση, μετατροπή, αναβίωση, παράταση της διάρκειας ή διάλυση της εταιρείας, την παροχή ή ανανέωση εξουσίας προς το διοικητικό συμβούλιο για αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 24 του ν.4548/2018».120
58. Περαιτέρω, στα υπομνήματά τους στο πλαίσιο τόσο της Πρώτης όσο και της Δεύτερης Διαβούλευσης, οι εκδοτικές εταιρίες – μέτοχοι της Άργος (νυν και πρώην) υπογραμμίζουν τον παθητικό μόνο ρόλο τους στη διοίκηση του Πρακτορείου, η οποία, όπως αναφέρουν, ασκείται εξ ολοκλήρου από τα τεχνοκρατικά μέλη του Διοικητικού του Συμβουλίου. Μάλιστα, κατά την […] αμφισβητείται η από μέρους της συμμετοχή στην άσκηση διοίκησης λόγω συμμετοχής της στη Γενική Συνέλευση εκλογής των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου. Ειδικότερα, όπως αναφέρει η εταιρία, η αντίθετη περίπτωση θα αντέκειτο στις «σαφείς προβλέψεις του ν.4548/2018 περί των (αποκλειστικών) αρμοδιοτήτων του ΔΣ σε σχέση με τη διοίκηση μίας ΑΕ. Η εκλογή ΔΣ από τη ΓΣ ασφαλώς και δεν συνιστά πράξη διοίκησης ούτε και άσκηση κάποιου δήθεν δικαιώματος διοίκησης του μετόχου»
60. Υπενθυμίζεται εδώ ότι τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου των ΑΕ και άρα και της Άργος ορίζονται από τη Γενική Συνέλευση των μετόχων της
61. Υπό αυτό το πρίσμα, οι μέτοχοι, έστω και έμμεσα, συμμετέχουν στη διοίκηση της εταιρίας. Σε κάθε όμως περίπτωση, δεν αποτελεί προϋπόθεση της εφαρμογής της θεωρίας της κάθετης κοινής ιδιοκτησίας, ή και της οριζόντιας κοινής ιδιοκτησίας, ότι οι μέτοχοι είναι «ενεργοί» επενδυτές, μιας και η θεωρία λειτουργεί σε περίπτωση που οι μέτοχοι είναι «παθητικοί», αλλά λόγω της σημαντικής τους επένδυσης στην εταιρία επιδρούν στα κίνητρα των managers (Διοικητικό Συμβούλιο ή διευθυντές) και συνεπώς έχουν σημαντική επιρροή στην εμπορική πολιτική της εταιρίας, χωρίς να υπάρχουν άλλες ενδείξεις ενεργούς συμμετοχής τους στη διοίκηση της εταιρίας
62. Βλ. Καταστατικό της Άργος ως τροποποιήθηκε το Σεπτέμβριο 2020, διαθέσιμο στην ιστοσελίδα https://www.businessregistry.gr/publicity/show/
63. 121 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 9292/18.11.2021 υπόμνημα. 122 Από τις σχετικές προσκλήσεις, προκύπτει ότι τα θέματα ημερήσιας διάταξης των ΓΣ (9.9.2019 και 7.9.2018) αφορούσαν: την υποβολή των οικονομικών καταστάσεων και των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων σχετικών εταιρικών χρήσεων με τις εκθέσεις του ΔΣ και των ελεγκτών και έγκρισή τους, έγκριση της συνολικής διαχείρισης του ΔΣ και απαλλαγή των μελών του και των ελεγκτών από κάθε ευθύνη για τα πεπραγμένα των διαχειστικών χρήσεων 2018 και 2017 αντίστοιχα, εκλογή ορκωτού ελεγκτή λογιστή και αναπληρωτή του, και καθορισμός της αμοιβής αυτών, εκλογή νέου ΔΣ και έγκριση μελών ΔΣ που ορίστηκαν σε αντικατάσταση παραιτηθέντων, έγκριση αποδοχών μελών ΔΣ και προέγκριση αποδοχών τους και διάφορες άλλες αποφάσεις (βλ. https://www.businessregistry.gr/publicity/show/3078301000). 123 Βλ. Daniel P. O'Brien & Steven C. Salop, Competitive Effects of Partial Oumcrship: Financial Interest and Corporate Control, 67 ANTITRUST LJ. 559

(2000); Gilo D.

1. The anticompetitive effect of passive 120 35 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ V.2.2 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΆΡΓΟΣ
2. Το ισχύον από τις 27.09.2021 και μέχρι τις 13.05.2024 Διοικητικό Συμβούλιο124,125 αποτελείται από τους εξής: Πίνακας
3. Ισχύον Διοικητικό Συμβούλιο της Άργος Διοικητικό Συμβούλιο […] Συνδεόμενη Εκδοτική Εταιρία Πρόεδρος Δ.Σ. […] […] […] […]127 […] Αντιπρόεδρος ΔΣ Μέλος Μέλος Μέλος 126 […] […] Πηγή: Γ.Ε.ΜΗ.
4. Ως προς τις αρμοδιότητες του Διοικητικού Συμβουλίου αναφέρεται ότι κατά τα προβλεπόμενα στο άρ. 18 του Καταστατικού, «[τ]ο Διοικητικό Συμβούλιο έχει τη διοίκηση (διαχείριση και διάθεση) της εταιρικής περιουσίας και την εκπροσώπηση της Εταιρείας. Αποφασίζει για όλα γενικά τα ζητήματα που αφορούν την Εταιρεία που περιλαμβάνουν και την παροχή εγγυήσεων υπέρ τρίτων και την ανάθεση της διαχείρισης της Εταιρείας σε τρίτους μέσα στα πλαίσια του εταιρικού σκοπού, με investment. Michigan Law Review 99:1–47; Azar, Schmaltz, Tecu, (“(c)ompetitive concerns thus arise when concentrated owners get crowded out by diversified institutions that also hold large staked in industry rivals – even if the institutions driving the common ownership links are entirely passive in terms of corporate governance (other than voting)”); Schmalz, Martin C.

(2018): Common Ownership, Concentration and Corporate Conduct, CESifo Working Paper, No. 6908, Center for Economic Studies and ifo Institute (CESifo), Munich, σελ. 20 & 22 (“it is important to clarify that passive investment strategies don’t imply a passive approach to ownership” και «passive investors can be “lazy” owners (as The Economist has alleged) and harm competition at the same time»). H όλη λογική είναι ότι η κοινή ιδιοκτησία περιορίζει τα κίνητρα για ανταγωνισμό. 124 Βλ. σχετικά https://www.businessregistry.gr/publicity/show/3078301000. 125 Σύμφωνα με το από 13.08.2021 Πρακτικό ΔΣ της Άργος, το Διοικητικό Συμβούλιο αποτελούνταν από έξι

(6)μέλη και τα καθήκοντα του Διευθύνοντος Συμβούλου ασκούσε […]. Στις 27.09.2021, κατόπιν […] ο Πρόεδρος ΔΣ αποφάσισε την ανάθεση των καθηκόντων του Διευθύνοντος Συμβούλου στον Αντιπρόεδρο ΔΣ. Βλ. και file://server006/DocsGrp/Cases/Autepageltos02/F_MEDIA_PLATFORMS/%CE%9A%CE%91%CE%9D%CE %9F%CE%9D%CE%99%CE%A3%CE%A4%CE%99%CE%9A%CE%97%CE%94%CE%99%CE%91%CE%9D%CE%9F%CE%9C%CE%97_%CE%A4%CE%A5%CE%A0%CE%9F %CE%A5/%CE%95%CE%99%CE%A3%CE%97%CE%93%CE%97%CE%A3%CE%97/%CE%95%CE%99 %CE%A3%CE%97%CE%93%CE%97%CE%A3%CE%97_3/%CE%93%CE%95%CE%9C%CE%97_%CE%9 9%CF%83%CF%87%CF%8D%CE%BF%CE%BD%CE%94%CE%A3_%CE%91%CF%81%CE%B3%CE%B F%CF%82.pdf. . 126 Αντικατέστησε τον […], κατόπιν παραίτησης του τελευταίου στις 9.12.

1. Βλ. ΓΕΜΗ https://www.businessregistry.gr/publicity/show/
2. Ο […] είναι μέλος του ΔΣ της Άργος ΝΕΤ ΑΕ (θυγατρικής της Άργος, δραστηριοποιείται στην παροχή υπηρεσιών άυλων συναλλαγών που αφορούν κυρίως υπηρεσίες χρόνου ομιλίας και πρόσβασης στο διαδίκτυο σε καρτοκινητά και δευτερευόντως υπηρεσίες προπληρωμένων καρτών, πληρωμών ΔΕΚΟ) και στην Εκδόσεις Επένδυση ΑΕ (εκδοτική εταιρία που εκδίδει την πολιτική εφημερίδα On Time). Επίσης είναι μέτοχος στην εταιρία ΔΥΟΣΜΟΣ & ΑΡΙΣΜΑΡΙ ΙΚΕ (λιανική πώληση παραδοσιακών προϊόντων). Όσον αφορά στον […], είναι Διαχειριστής στις εταιρίες: Master Plan Strategy ΙΚΕ (εταιρία συμβούλων) και από 28.09.2021 με προσωρινή διαταγή του Πρωτοδικείου Αθηνών στην ΑΡΓΟΣ ΕΥΡΩΠΗ ΕΠΕ (θυγατρική της Άργος, για διανομή Τύπου στο εξωτερικό). Μέλος ΔΣ σε διάφορες εταιρίες μεταξύ των οποίων η ΑΡΓΟΣ ΝΕΤ AE και Innovation Metrisis Poll ΑΕ (εταιρία δημοσκοπήσεων). 127 Κατά τα αναφερθέντα στην Ενότητα IV είναι ένας εκ των μετόχων της εταιρίας διανομής […]. 36 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εξαίρεση εκείνα που σύμφωνα με το νόμο ή αυτό το καταστατικό ανήκουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Γενικής Συνέλευσης»
3. Μεταξύ δε των αποφάσεων που λαμβάνει το Διοικητικό Συμβούλιο περιλαμβάνεται και η εμπορική πολιτική της εταιρίας
4. V.3
5. ΚΥΚΛΟΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ – ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΧΡΗΣΗΣ Όπως έχει διαπιστωθεί και στο πλαίσιο της προηγούμενης έρευνας της Υπηρεσίας 130 και έχει διαπιστώσει και η ΕΑ στη Γνωμοδότησή της, η Άργος τα τελευταία έτη είναι ζημιογόνος
6. Στον ακόλουθο πίνακα παρατίθενται οι κύκλοι εργασιών, η ανάλυση των δαπανών, καθώς και τα αποτελέσματα χρήσης της Άργος ως εξελίχτηκαν κατά το διάστημα των ετών 2016-
7. Πίνακας 7: Εξέλιξη Οικονομικής Θέσης της Άργος Κύκλος Εργασιών 2016 2017 2018 2019 2020 27.162.459,93 31.597.328,00 42.531.308,58 39.105.048,14 38.262.649,10 16% 35% -8% -2% 27.728.528,80 35.585.171,62 32.584.222,59 30.933.538,16 22% 28% -8% -5% % μεταβολή Κόστος Πωληθέντων 22.797.134,29 % μεταβολή Έξοδα Διοίκησης 2.059.850,08 2.181.916,34 2.605.429,72 2.415.744,28 2.408.890,21 Έξοδα Διάθεσης 3.176.873,01 3.556.938,85 4.744.822,23 3.960.038,94 4.195.218,70 Συνολικό Λειτουργικό Κόστος 28.033.857,38 33.467.384,21 42.935.423,85 38.960.005,73 37.537.647,07 19% 28% -9% -4% -1.870.056,21 -404.115,27 145.042,41 725.002,03 % μεταβολή Αποτελέσματα (Κέρδος / Ζημιά) χρήσης -871.397,45 Βλ. σχετικά και https://www.businessregistry.gr/publicity/show/3078301000/. Σημειώνεται ότι κατά τα διαθέσιμα στην υπηρεσία Γ.Ε.Μ.Η. στοιχεία, το Καταστατικό της Άργος τροποποιήθηκε το Σεπτέμβριο
8. Επικουρικά αναφέρεται ότι το Διοικητικό Συμβούλιο βρίσκεται σε απαρτία και συνεδριάζει έγκυρα, εφόσον συμμετέχουν και παρευρίσκονται το ήμισυ πλέον ενός των μελών του και σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να συμμετέχουν λιγότερα από τρία μέλη, ενώ οι αποφάσεις λαμβάνονται με απόλυτη πλειοψηφία (άρ. 22 του Καταστατικού). 129 Βλ. για παράδειγμα τα πρακτικά της από 9.9.2019 Γενικής Συνέλευσης μετόχων, όπου αναφέρεται ότι «[η] διοίκηση έχει προβεί στην κατάρτιση νέας εμπορικής πολιτικής για τον εξορθολογισμό της τιμολόγησης των υπηρεσιών της στην διακίνηση των εντύπων, η οποία θα της επιτρέψει να εμφανίσει βελτιωμένα περιθώρια κέρδους και να εξασφαλίσει την αποπληρωμή των υποχρεώσεών της. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού ανέστειλε την εφαρμογή της νέας εμπορικής πολιτικής και όρισε πραγματογνώμονα τόσο για την πιστοποίηση της ορθότητας της νέας εμπορικής πολιτικής όσο και για την διασφάλιση της βιωσιμότητας της εταιρείας, το πόρισμα του οποίου υπεβλήθη στις αρχές Αυγούστου 2019 και συνεπώς αναμένεται η απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού». Από τα εν λόγω πρακτικά συνάγεται ότι αρμόδιο όργανο της εταιρείας για τη διαμόρφωση της εμπορικής πολιτική της είναι το ΔΣ. Αντίγραφο των εν λόγω πρακτικών συλλέχθηκε στο πλαίσιο προηγούμενης έρευνας της υπηρεσίας, βλ. σχετικά και υπ’ αριθ. 9356/3.11.2020 Έκθεση του Εισηγητή Π. Φώτη. 130 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 9356/3.11.2020 Έκθεση του Εισηγητή Π. Φώτη. 131 Βλ. υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότηση ΕΑ, σκ.
9. Συναφώς, τη δυσμενή οικονομική θέση της Άργος διαπίστωσε η ΕΑ και σε προηγούμενες αποφάσεις της, βλ. υπ’ αριθ. 669/2018 Απόφαση ΕΑ, σκ. 26 και εξής. 128 37 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2016 Καθαρό αποτέλεσμα χρήσης (προ φόρων και τόκων) -556.200,43 2017 2018 2019 2020 -2.015.808,27 -764.454,52 -128.107,50 247.347,56 262% -62% -83% -293% % μεταβολή Πηγή: Δημοσιευμένες Οικονομικές Καταστάσεις Άργος – Επεξεργασία: ΓΔΑ
10. Όπως προκύπτει από τον ανωτέρω πίνακα, η Άργος παραμένει σταθερά ζημιογόνος καθ’ όλο το διάστημα των ετών 2016 –
11. Η αύξηση του κύκλου εργασιών 132 τα έτη 2017 και 2018 οφείλεται στο γεγονός ότι από τον Αύγουστο 2017 και εξής, οπόταν έπαψε να δραστηριοποιείται το πρακτορείο Ευρώπη, η διανομή του συνόλου των εντύπων γίνεται αποκλειστικά από την Άργος. Τα αποτελέσματα της μονοπώλησης της αγοράς διανομής Τύπου από την Άργος επί του κύκλου εργασιών της είναι περισσότερο εμφανή κατά το έτος 2018, δεδομένου ότι για το 2017 η Άργος ανέλαβε τη διανομή του συνόλου των εντύπων για λίγους μόλις μήνες. Παρά ταύτα, η μονοπώληση της αγοράς από την Άργος επέφερε ταυτόχρονα και σημαντική αύξηση στο λειτουργικό κόστος της με αποτέλεσμα να περιορίσει μεν τις ζημιές της χωρίς όμως να καταστεί κερδοφόρα
12. Κατά το έτος 2020, η Άργος επιτυγχάνει περιορισμό του λειτουργικού κόστους της, γεγονός που συνάδει με την επίτευξη οικονομιών κλίμακας δεδομένου ότι, όπως αναλύεται ακολούθως, το κόστος λειτουργίας του Πρακτορείου, ιδίως όσον αφορά στη διανομή εντύπων αποτελείται κατά βάση από σταθερές δαπάνες και συνεπώς, η διανομή περισσότερων εντύπων συνεπάγεται μείωση του μέσου κόστους για τη διανομή έκαστου εντύπου. V.4 Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΡΓΟΣ
13. Με την παύση λειτουργίας της Ευρώπη ΑΕ, η Άργος ανέλαβε την πανελλαδική διανομή των προϊόντων έντυπου Τύπου του συνόλου των εκδοτικών εταιριών. Ακολούθως παρατίθενται συνοπτικά οι απόψεις των εκδοτικών εταιριών και φορέων της αγοράς Τύπου που συλλέχθηκαν στο πλαίσιο προηγούμενης έρευνας της Υπηρεσίας. Επιπλέον αναφέρονται τα σχετικά ευρήματα της Baker Tilly όπως τα κατέγραψε στην επικαιροποιημένη έκθεσή της το Νοέμβριο του 2019134 καθώς και τα βασικά συμπεράσματα και διαπιστώσεις της ΕΑ ως διατυπώθηκαν στην υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότηση. Διευκρινίζεται ότι ο παρατιθέμενος κύκλος εργασιών του Πρακτορείου περιλαμβάνει το σύνολο των δραστηριοτήτων του και όχι μόνο τα έσοδα από τη διανομή των εντύπων. Παρά ταύτα, όπως έχει διαπιστώσει και η Baker Tilly στην έκθεσή της, οι λοιπές δραστηριότητες της Άργος είναι προς το παρόν περιορισμένες και αφορούν σε περίπου […]% του συνολικού κύκλου εργασιών της (βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 7651/25.11.2019 επικαιροποιημένη έκθεση Baker Tilly). 133 Όπως διαπιστώνει και η Baker Tilly στις εκθέσεις της, αναφερόμενη στη δραστηριοποίηση της Άργος ως πρακτορείο διανομής Τύπου, η πτώχευση της Ευρώπη «είχε σα συνέπεια την αύξηση των εσόδων της Άργος κατά […]% συγκρίνοντας την περίοδο Ιανουάριος- Ιούλιος των ετών 2017 και
14. Αύξηση […]% εμφάνισαν και τα έξοδα της εταιρείας για το ίδιο διάστημα» (βλ. υπ’ αριθ.5225/9.8.2019 και 7651/25.11.2019 αρχική και επικαιροποιημένη έκθεση της Baker Tilly αντίστοιχα). 134 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 7651/25.11.2019 επικαιροποιημένη έκθεση Baker Tilly. 132 38 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ V.4.1 Η ΑΠΟΨΗ ΤΩΝ ΕΚΔΟΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ135 ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ
15. Εν προκειμένω, δεν προκύπτει ενιαία θέση των εκδοτικών εταιριών αναφορικά με την αποτελεσματικότητα της Άργος ως πρακτορείου διανομής εντύπων, ενώ μεμονωμένες εκδοτικές εταιρίες υποστηρίζουν ότι η Άργος προβαίνει σε πλημμελή ή και μη διανομή των εντύπων τους
17. Οι θέσεις των φορέων της αγοράς ως προς την αποτελεσματικότητα της Άργος διαφέρουν ανάλογα με το στάδιο που τα μέλη έκαστου φορέα δραστηριοποιούνται
18. V.4.2 Η ΑΠΟΨΗ ΤΗΣ BAKER TILLY
19. Σύμφωνα με τα ευρήματα της Baker Tilly, όπως καταγράφονται στην από 25.11.2019 επικαιροποιημένη έκθεσή της, όσον αφορά στις εκδοτικές εταιρίες που συνεργάζονταν με την Ευρώπη ΑΕ, η Άργος διατήρησε αρχικά την τιμολογιακή πολιτική και τους εμπορικούς όρους που εφάρμοζε η Ευρώπη ΑΕ138,
21. Ως προς τις επιπτώσεις της παύσης λειτουργίας της Ευρώπη ΑΕ η Baker Tilly διαπιστώνει τα κάτωθι: (α) Για τις μεν εκδοτικές εταιρίες φαίνεται ότι η παύση λειτουργίας της Ευρώπη ΑΕ ήταν επωφελής. Εν προκειμένω, σημειωτέον είναι ότι σύμφωνα με την έκθεση της Baker Tilly, «η πτώχευση του πρακτορείου [ενν. Ευρώπη] φαίνεται πως κατά μέσο όρο ωφέλησε τις εκδοτικές εταιρείες. Το μέσο έσοδο των εταιρειών αυτών την περίοδο 2014-2019 ανήλθε στο […]% της αξίας των πωληθέντων, ενώ με την πτώχευση του πρακτορείου Ευρώπη έφτασε το […]% το 2017 και […]% το 2018»140, υποδηλώνοντας την αποτελεσματικότερη σε όρους κόστους λειτουργία της Άργος σε σχέση με το μέχρι πρότινος δραστηριοποιούμενο στην υπό κρίση αγορά πρακτορείο Ευρώπη ΑΕ. (β) Για τη δε Άργος και αναφορικά με τις επιπτώσεις στην οικονομική θέση του Πρακτορείου, η Baker Tilly υποστηρίζει ότι: «Συγκρίνοντας τις περιόδους πριν και μετά την πτώχευση του πρακτορείου Ευρώπη καθώς και την εξέλιξη των εξόδων το 2018 παρατηρούμε Βλ. συμπληρωματικά και υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότηση της ΕΑ. Παρά ταύτα, σημειωτέο είναι, ότι από στο πλαίσιο προηγούμενης έρευνα της Υπηρεσίας δεν στοιχειοθετείται πρακτική άρνησης πώλησης από την Άργος, υπό την έννοια της άρνησης διανομής εντύπων εκδοτικών εταιριών. Βλ. σχετικά και https://www.epant.gr/enimerosi/deltia-typou/item/1249-deltio-typou-aftepaggelti-erevna-stinagora-dianomis-entypou-typou.html. 137 Βλ. υπ’ αριθ. 39/2019 Γνωμοδότηση της ΕΑ, παράγραφοι 153-
22. 138 Στην υπ’ αριθ. πρωτ. 7651/25.11.2019 επικαιροποιημένη έκθεσή της, η BakerTilly αναφέρει: «Η πτώχευση του πρακτορείου Ευρώπη κατά το 2ο εξάμηνο του 2017 οδήγησε την Άργος στην απορρόφηση του πελατολογίου της Ευρώπης με τους όρους τιμολογιακής πολιτικής που είχε η τελευταία». 139 Εν προκειμένω, όπως αναφέρει η BakerTilly στις δύο εκθέσεις της: «Το πρακτορείο Ευρώπη Α.Ε. έκανε παύση εργασιών τον Αύγουστο του
23. Η Άργος που αποτελούσε τον μοναδικό ανταγωνιστή ανέλαβε το έργο της διανομής όλων των εντύπων πανελλαδικά. Αυτό είχε σαν συνέπεια την αύξηση των εσόδων της Άργος κατά […]% συγκρίνοντας την περίοδο Ιανουάριος – Ιούλιος των ετών 2017 και
24. Αύξηση […]% εμφάνισαν και τα έξοδα της εταιρείας για το ίδιο διάστημα. Η μέση προμήθεια σημείωσε πτώση από […]% το 2016 σε […]% το 2017 εξαιτίας των χαμηλών τιμών που προσέφερε η Ευρώπη στις εκδοτικές εταιρείες και την πολιτική της Άργος να αναλάβει τις εκδοτικές αυτές με τις ίδιες προμήθειες. Το 2018 παρουσιάζεται μικρή αύξηση της μέσης προμήθειας σε […]% με βάση μια αξία πωληθέντων […] εκατ. € ενώ η σημαντική συγκράτηση των εξόδων οδήγησε σε μικρότερες ζημιές σε σχέση με τη χρήση του 2017» (βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 5225/09.08.2019 και 7651/25.11.2019 εκθέσεις της BakerTilly). 140 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 5225/09.08.2019 έκθεση. 135 136 39 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ πως αμέσως μετά την πτώχευση του πρακτορείου, ο μέσος όρος των εξόδων αυτών αυξήθηκε σημαντικ