ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡΙΘ. 837/2023 Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΕ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ Συνεδρίασε στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του 1ου ορόφου του κτηρίου των γραφείων της, επί της οδού Κότσικα 1Α, Αθήνα, την 19η Δεκεμβρίου 2023, ημέρα Τρίτη και ώρα 12:00, με την εξής σύνθεση: Πρόεδρος: Ιωάννης Λιανός. Μέλη: Χαρίκλεια Νικολοπούλου (Αντιπρόεδρος), Παναγιώτης Φώτης, Ιωάννης Στεφάτος, Χαρίκλεια Βλάχου, Παντελής Μπορόβας (Εισηγητής), Άννα Γκάτζιου, Μιχαήλ Πολέμης και Αγγελική Κανελλοπούλου, σε αναπλήρωση του τακτικού μέλους Χρυσοβαλάντου – Βασιλικής Μήλλιου. Γραμματέας: Ευαγγελία Ρουμπή. Θέμα της συνεδρίασης: Λήψη απόφασης επί της γνωστοποίησης συγκέντρωσης, σύμφωνα με το άρθρο 6 του Ν. 3959/2011, που αφορά στην απόκτηση του ελέγχου του συνόλου (100%) της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» από την ανώνυμη εταιρεία «ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε.». Στην αρχή της συζήτησης, ο Πρόεδρος, έδωσε το λόγο στον Εισηγητή της υπόθεσης, Παντελή Μπορόβα, ο οποίος ανέπτυξε συνοπτικά το περιεχόμενο της υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 9707/13.12.2023 γραπτής εισήγησης επί της κρινόμενης υπόθεσης και πρότεινε, για τους λόγους που αναφέρονται αναλυτικά στην Εισήγηση, να εγκριθεί η γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση. Η Επιτροπή στη συνέχεια, αφού αποχώρησαν από την αίθουσα οι υπηρεσιακοί παράγοντες, προχώρησε σε διάσκεψη επί της ως άνω υπόθεσης με τη συμμετοχή του Εισηγητή της υπόθεσης, Παντελή Μπορόβα, ο οποίος δεν έλαβε μέρος στην ψηφοφορία, και αφού έλαβε υπόψη την υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 9707/13.12.2023 Έκθεση του αρμόδιου Εισηγητή, τα στοιχεία του φακέλου της κρινόμενης υπόθεσης, τις απόψεις των μελών και το ισχύον νομικό πλαίσιο, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ : Η παρούσα απόφαση εκδίδεται σε 2 επιπλέον εκδόσεις με τα διακριτικά:
(1)Προς Δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και
(2)Έκδοση για την εταιρεία «ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε.». Από τις παραπάνω εκδόσεις έχουν αφαιρεθεί τα απόρρητα επιχειρηματικά στοιχεία (όπου η ένδειξη […]) τα οποία δεν θα πρέπει να περιέλθουν σε γνώση του αντίστοιχου αποδέκτη της έκδοσης, σύμφωνα με το άρθρο 41 του ν. 3959/2011 (ΦΕΚ 93 Α΄/20.4.2011), όπως ισχύει, και τον Κανονισμό Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ 1790/ Β΄/21.3.2023). 1 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. H ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΠΡΑΞΗ ........................................................................................ 3 Ι.1 ΙΣΤΟΡΙΚΟ – ΟΥΣΙΩΔΕΙΣ ΟΡΟΙ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ................................................... 3 Ι.2 ΛΟΓΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ...................................................................................... 3 ΙΙ. ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΑ ΜΕΡΗ .............................................................................................. 4 ΙΙ.
- ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε..................................................................................................... 4 ΙΙ.
- IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ ....................................................................................................... 6 ΙΙ.
- ΚΥΚΛΟΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ............................................................................ 6 ΙΙΙ. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ .................................................................................. 7 ΙV. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ .......................................................................................................... 8 IV.
- ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ .............................................................................. 8 IV.
- ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ/ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ................................................ 10 IV.2.
- Οριοθέτηση σχετικών αγορών προϊόντων/υπηρεσιών......................................... 11 IV.2.2 Οριοθέτηση σχετικής γεωγραφικής αγοράς .......................................................... 15 IV.
- ΜΕΡΙΔΙΑ ΑΓΟΡΑΣ .................................................................................................... 15 IV.3.
- Θέση της επιχείρησης-στόχου στην αγορά παραγωγής Mονοϋδρικού/Διασπορικού Ελληνικού Βωξίτη .............................................................. 15 IV.3.
- Θέση της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ στην παγκόσμια και ευρωπαϊκή αγορά αλουμίνας . 16 IV.3.
- Θέση της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ως αγοραστής βωξίτη ............................................. 17 IV.
- ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ............................................................................ 19 IV.4.
- Συνθήκες ζήτησης ................................................................................................ 19 IV.4.
- Εμπόδια εισόδου - Δυνητικός Ανταγωνισμός...................................................... 20 V. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ................................................ 20 V.
- ΕΙΣΑΓΩΓΗ................................................................................................................... 20 V.
- ΚΑΘΕΤΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΜΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ ΕΙΣΡΟΕΣ ....... 21 V.2.
- Γενικό πλαίσιο ....................................................................................................... 21 V.2.
- Η αξιολόγηση της Επιτροπής Ανταγωνισμού ....................................................... 22 V.
- ΚΑΘΕΤΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΜΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ ΠΕΛΑΤΕΣ .............................................. 24 V.3.
- Γενικό πλαίσιο ....................................................................................................... 24 V.3.
- Η αξιολόγηση της Επιτροπής Ανταγωνισμού ....................................................... 25 V.
- ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΝΤΕΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ .......................................................................... 26 VI. ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΑΝΑΛΗΨΗΣ ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΟΥ ΜΕΤΡΟΥ – ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ. 27 ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ ............................................................................................. 28 2 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ι. H ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΠΡΑΞΗ Ι.1 ΙΣΤΟΡΙΚΟ – ΟΥΣΙΩΔΕΙΣ ΟΡΟΙ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ
- Στις 28.9.2023 με το υπ’ αριθ. πρωτ. 7412 έγγραφο της εταιρείας με την επωνυμία «ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε.» (εφεξής και «ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ» ή «γνωστοποιούσα»), υποβλήθηκε στην Επιτροπή Ανταγωνισμού (εφεξής και «ΕΑ») έντυπο γνωστοποίησης συγκέντρωσης (εφεξής και «έντυπο» ή «Γνωστοποίηση») σύμφωνα με το άρθρο 6 του Ν. 3959/2011 σχετικά με την εξαγορά του συνόλου (100%) των μετοχών και, επομένως, την απόκτηση του αποκλειστικού ελέγχου της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ (εφεξής και «IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ» ή «ΙΒ» ή «επιχείρηση-στόχος») και από κοινού με την ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ τα «Μέρη»). Σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο έντυπο, η απόκτηση του ως άνω ελέγχου συμφωνήθηκε δυνάμει της από 4.9.2023 σχετικής Σύμβασης Αγοραπωλησίας Μετοχών (εφεξής και «Σύμβαση Αγοραπωλησίας Μετοχών» ή «Σύμβαση»), μεταξύ της IMERYS ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΕΛΛΑΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ (εφεξής και IMERYS GREECE S.A. ή «Πωλητής»), η οποία κατέχει το σύνολο (100%) του μετοχικού κεφαλαίου της IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ1, και της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ.
- Προϋπόθεση ολοκλήρωσης της συναλλαγής είναι η προηγούμενη έγκριση της Επιτροπής Ανταγωνισμού και η πλήρωση των λοιπών αναβλητικών αιρέσεων που προβλέπονται στον όρο 3.1 της Σύμβασης Αγοραπωλησίας Μετοχών ήτοι2: «[…]»
- Το τίμημα για την αγορά των μετοχών έχει συμφωνηθεί στο ποσό των […], το οποίο δύναται να αναπροσαρμοστεί, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στον όρο 4 της Σύμβασης Αγοραπωλησίας Μετοχών. Ι.2 ΛΟΓΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ
- Όσον αφορά στους στρατηγικούς και οικονομικούς λόγους της υπό κρίση συναλλαγής, σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, μέσω της συγκέντρωσης, ενισχύεται ο κλάδος μεταλλουργίας της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, καθώς αυξάνεται η δυναμικότητα παραγωγής βωξίτη της εξορυκτικής δραστηριότητας που διαθέτει ήδη η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ μέσω της θυγατρικής εταιρείας «ΔελφοίΔίστομον Μονοπρόσωπη Α.Μ.Ε.» (εφεξής και «ΔΕΛΦΟΙ ΔΙΣΤΟΜΟΝ» ή «ΔΔ»). Με την εν λόγω συναλλαγή, ολοκληρώνεται η καθετοποίηση του κλάδου μεταλλουργίας της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, ενώ «το ιστορικό εργοστάσιο Αλουμίνιον της Ελλάδος (ΑτΕ), η μοναδική πλήρως καθετοποιημένη μονάδα παραγωγής βωξίτη, αλουμίνας και πρωτόχυτου αλουμινίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση με ιδιόκτητες λιμενικές εγκαταστάσεις, διασφαλίζει μακροχρόνια τον εφοδιασμό της με τη βασική και πλέον αναγκαία για τη λειτουργία της πρώτη ύλη».
- Περαιτέρω, η γνωστοποιούσα τονίζει το γεγονός ότι σημαντικό ρόλο στην απόφασή της για τη νέα εξαγορά διαδραμάτισε η πρόσφατη απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ένταξη του βωξίτη, Tο καταβεβλημένο μετοχικό κεφάλαιο της ΙMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ ανέρχεται σήμερα στο ποσό των €15.463.864,80 και διαιρείται σε 12.886.554 κοινές ονομαστικές μη εισηγμένες μετοχές, ονομαστικής αξίας € 1,20 η κάθε μία 2 Βλ. Συμφωνία Πώλησης και Αγοράς Μετοχών, αφενός της IMERYS ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΕΛΛΑΔΟΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ και αφετέρου της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε. αναφορικά με την πώληση και αγορά του 100% του εκδοθέντος μετοχικού κεφαλαίου της IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, με ημερομηνία 4.9.
- 3 Σύμφωνα με τον όρο 6 της Σύμβασης, πριν την ολοκλήρωση ο Πωλητής πρέπει: […]». 1 3 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ της αλουμίνας και του αλουμινίου στη λίστα European Raw Materials Act, ως πρώτες ύλες που η Ένωση θεωρεί ότι πρέπει να υποστηριχθούν με κάθε τρόπο και να μειωθεί, όσο αυτό είναι δυνατόν, η εξάρτηση της Ευρώπης από τα πλέον απαραίτητα αυτά μέταλλα, στο πλαίσιο και της υλοποίησης της «Πράσινης Μετάβασης».
- Ταυτόχρονα, η γνωστοποιούσα επισημαίνει ότι η υπό κρίση εξαγορά θα της επιτρέψει να πραγματοποιήσει μεγάλες επενδύσεις για την έρευνα και ανάπτυξη τόσο ήδη υφιστάμενων, όσο και νέων κοιτασμάτων, ανοίγοντας τον δρόμο ώστε η εταιρεία να επεκταθεί στην παραγωγή νέων μεταλλευμάτων, όπως το γάλλιο, μετάλλευμα στρατηγικής σημασίας για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και σπάνιων γαιών, όπως το σκάνδιο, και ενισχύοντας, έτσι, την αυτάρκεια και ασφάλεια εφοδιασμού της Ένωσης με κρίσιμες πρώτες ύλες. ΙΙ. ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΑ ΜΕΡΗ ΙΙ.
- ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε.
- Η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ηγείται του ομώνυμου Ομίλου επιχειρήσεων, ιδρύθηκε το 19904, εδρεύει στο Μαρούσι και είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Μέχρι την 31.12.2022, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ (και οι θυγατρικές της) ήταν οργανωμένη σε τέσσερις κύριες επιχειρηματικές δραστηριότητες: (α) μεταλλουργίας, (β) έργων βιώσιμης ανάπτυξης, (γ) ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, και (δ) ανάπτυξης έργων ανανεώσιμων πηγών και αποθήκευσης ενέργειας. Στα τέλη του 2022, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ανακοίνωσε τον ανασχεδιασμό της εσωτερικής της οργάνωσης σε δύο
(2)βασικούς επιχειρηματικούς κλάδους, τον κλάδο της ενέργειας και τον κλάδο της μεταλλουργίας. Στο ίδιο πλαίσιο, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ προέβη σε απόσχιση των κλάδων υποδομών και παραχωρήσεων σε δύο
(2)κατά 100% θυγατρικές της.
- Συναφώς με την υπό κρίση πράξη, όπως αναφέρει η γνωστοποιούσα, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ αναπτύσσει δραστηριότητα στον τομέα της μεταλλουργίας και μεταλλείων ως διάδοχο νομικό πρόσωπο της «ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Β.Ε.Α.Ε.» (εφεξής: «ΑτΕ»), που ιδρύθηκε το 1960 (αρχικά ως θυγατρική του γαλλικού ομίλου PECHINEY) και έκτοτε αποτελεί βιομηχανία παραγωγής πρωτόχυτου αλουμινίου. Επιπλέον, δραστηριοποιείται στην εξόρυξη μονοϋδρικού/διασπορικού ελληνικού βωξίτη μέσω της κατά 100% θυγατρικής της εταιρείας, ΔΕΛΦΟΙ ΔΙΣΤΟΜΟΝ, η οποία έχει ως αντικείμενο την πραγματοποίηση μεταλλευτικών ερευνών σε μεταλλεία βωξίτη και την εξόρυξη, εκμετάλλευση και διάθεση βωξίτη. Η εταιρεία5, η οποία δραστηριοποιείται στον κλάδο της μεταλλουργίας από τη δεκαετία του 1970, προήλθε από τη συγχώνευση των εταιριών «Βωξίται Δελφών» και «Ελληνικοί Βωξίται Διστόμου» και είναι σήμερα μία από τις δύο ενεργές μεταλλευτικές εταιρείες που ασχολούνται με την εξόρυξη βωξίτη στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, το σύνολο (100%) του βωξίτη παραγωγής της ΔΕΛΦΟΙ ΔΙΣΤΟΜΟΝ διατίθεται ανέκαθεν και από ιδρύσεως της στη μητρική ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, προς κάλυψη των αναγκών της λειτουργίας του εργοστασίου παραγωγής αλουμίνας και πρωτόχυτου αλουμινίου (ΑτΕ). 4 5 Βλ. και ΓΕΜΗ: https://publicity.businessportal.gr/company/
- Βλ. και https://www.mytilineos.com/el/i-drastiriotita-mas/klados-metallourgias/delfoi-distomon/ 4
- ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ 6 αποτελεί πλήρως καθετοποιημένη επιχείρηση παραγωγής πρωτόχυτου αλουμινίου μέσω της διαδικασίας ηλεκτρόλυσης της άνυδρης αλουμίνας. Η επεξεργασία του βωξίτη και στη συνέχεια της αλουμίνας για την παραγωγή πρωτόχυτου αλουμινίου πραγματοποιείται στην μονάδα παραγωγής την οποία λειτουργεί η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ στον Άγιο Νικόλαο Βοιωτίας. Επιπλέον, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ αναπτύσσει δραστηριότητα στην σχετική παγκόσμια αγορά πρωτόχυτου και δευτερόχυτου αλουμινίου –πέραν του εργοστασίου ΑτΕ, στο οποίο παράγεται αλουμίνα και πρωτόχυτο αλουμίνιο– μέσω της κατά 100% θυγατρικής της εταιρείας, ΕΠΑΛΜΕ ΑΕ. Η ΕΠΑΛΜΕ ΑΕ δραστηριοποιείται στην βιομηχανική παραγωγή, επεξεργασία και εμπορία μετάλλων και ιδιαίτερα των κραμάτων αλουμινίου και των προϊόντων τους, ενώ είναι ο μεγαλύτερος εγχώριος ανεξάρτητος παραγωγός ανακυκλωμένου (δευτερόχυτου) αλουμινίου.
- Παράλληλα, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ εστιάζει στην ανάπτυξη έργων που προάγουν την ενεργειακή μετάβαση και τη βιωσιμότητα, πέραν της κατασκευής θερμικών μονάδων και επιλεγμένων έργων υποδομών που παραδοσιακά εκτελεί 7 και αναπτύσσει δραστηριότητα, η ίδια ή μέσω θυγατρικών της, ιδίως στην παραγωγή και εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, καθώς και στις κατασκευές έργων. Η εταιρεία πρόσφατα προχώρησε σε μια σειρά εξαγορών όπως αυτές των εταιριών: WATT AND VOLT ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, UNISON FACILITY SERVICES Μονοπρόσωπη Ανώνυμη Εταιρία Παροχής Υπηρεσιών, Εμπορική και Αντιπροσωπειών, ΕΦΑ Ενεργειακή Εταιρία Φυσικού Αερίου Α.Ε., και VOLTERRA ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ.
- Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, η ίδια δεν υπόκεινται στον άμεσο ή έμμεσο έλεγχο άλλης επιχείρησης ή προσώπου
- Δύο μόνο επενδυτές κατέχουν ποσοστό άνω του 5% έκαστος, η FREZIA LTD και η KILTEO LTD, και μέσω αυτών, ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, ο οποίος κατέχει δικαιώματα ψήφου σε ποσοστό […]%9 .Η βασική μετοχική σύνθεση της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, με ημερομηνία αναφοράς 8.9.2023 ως ακολούθως: Μέτοχος FREZIA LTD ΜΕΤΟΧΟΙ ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ΑΕ Αρ. Μετοχών 19.201.219 Ποσοστό 13,44% Βλ. και απόφαση αριθ. 807/2023 της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Πιο συγκεκριμένα, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ αναλαμβάνει έργα των εξής υποκατηγοριών: (α) συμβατικές μονάδες (π.χ. κατασκευή μονάδων παραγωγής ενέργειας), (β) υποδομές (π.χ. κατασκευή γεφυρών και δρόμων, σιδηροδρομικά έργα κ.λπ.), (γ) τεχνολογίες ενέργειας (π.χ. κατασκευή υβριδικών συστημάτων ενέργειας και συστημάτων εκτός δικτύου) και (δ) περιβαλλοντικά έργα (π.χ. κατασκευή μονάδας ενεργειακής αξιοποίησης απορριμμάτων). 8 Βλ. έντυπο πλήρους γνωστοποίησης, παρ.
- 9 Σε συνέχεια σχετικού ερωτήματος της ΓΔΑ, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ αναφέρει ότι ο Ευάγγελος Μυτιληναίος κατέχει […]. Παρέλκει εν προκειμένω η διερεύνηση ενδεχομένης άσκησης ελέγχου από το φυσικό πρόσωπο Ε. Μυτιληναίο επί της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, δεδομένου ότι οι (εκτός Ομίλου) εταιρείες στις οποίες ασκεί έλεγχο ο Ε. Μυτιληναίος είτε έχουν ως αποκλειστική δραστηριότητα την κατοχή και διαχείριση των προσωπικών περιουσιακών στοιχείων του ιδίου είτε είναι εταιρείες συμμετοχών χωρίς άλλη δραστηριότητα και, σε κάθε περίπτωση, κατά δήλωση της γνωστοποιούσας, οι εταιρείες αυτές δεν δραστηριοποιούνται στις ίδιες/καθέτως/διαγωνίως συνδεόμενες αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται η IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ. Ως εκ τούτου, ακόμα και στην υποθετική περίπτωση ελέγχου της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ από το ως άνω φυσικό πρόσωπο, η αξιολόγηση της δυνατότητας της γνωστοποιηθείσας πράξης να παρακωλύσει τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό στις αγορές στις οποίες αφορά δεν μεταβάλλεται. 6 7 5 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ KILTEO LTD Ξένοι Θεσμικοί Επενδυτές Εγχώριοι Θεσμικοί Επενδυτές Φυσικά πρόσωπα Ίδιες Μετοχές 18.718.330 56.471.309 11.796.978 32.149.367 4.553.958 13,10% 39,52% 8,26% 22,50% 3,19% ΙΙ.
- IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ
- H εταιρεία ΙΜΕΡΥΣ ΒΩΞΙΤΕΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ 10 (πρώην επωνυμία ΕΛΜΙΝ ΒΩΞΙΤΕΣ Α.Ε.) εδρεύει στο δήμο Κηφισιάς11 και από τον Ιούλιο 2017 αποτελεί μέρος του ομίλου εταιρειών IMERYS, ενός πολυεθνικού ομίλου με παρουσία στην παγκόσμια αγορά βιομηχανικών ορυκτών. Απώτατος ελέγχων μέτοχος του ομίλου είναι η IMERYS S.A., εταιρεία εισηγμένη στο Χρηματιστήριο του Παρισιού. Η IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ δραστηριοποιείται στην εξόρυξη βωξίτη στην Ελλάδα, μέσω της εκμετάλλευσης μεταλλείων και παραχωρήσεων βωξίτη, καθώς και στην επεξεργασία και πώληση βωξίτη. Πιο συγκεκριμένα12, η εταιρεία διαθέτει μεταλλευτικές παραχωρήσεις στους Νομούς Αττικής, Βοιωτία, Φθιώτιδας και Φωκίδας με τέσσερα ιδιόκτητα λιμάνια (δύο από τα οποία είναι ενεργά). Αποτελεί βασικό προμηθευτή του εργοστασίου αλουμινίου της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ.
- Η ΙΒ κατέχει άμεσα13: α) το 100% του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας με την επωνυμία «ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΜΑΤΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ» (εφεξής και «Θυγατρική 1»)14, η οποία ουδεμία δραστηριότητα έχει πλην της κατοχής δικαιωμάτων σε παραχωρήσεις βωξίτη που εκμισθώνει στην ΙΒ και β) συμμετοχή 98,04% στην αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία «ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΦΩΚΙΔΑΣ» (εφεξής και «Θυγατρική 2»)
- Το ΠΑΡΚΟ ΦΩΚΙΔΑΣ δεν έχει εξορυκτική δραστηριότητα και ο σκοπός του είναι πνευματικός, εκπολιτιστικός, καλλιτεχνικός και μη κερδοσκοπικός σε συνάρτηση με τη διενέργεια κάθε πράξης που έχει σαν σκοπό να καταστήσει στο ευρύ κοινό γνωστή την μεταλλευτική δραστηριότητα, να επιτύχει την εξοικείωσή του κοινού με αυτήν, και να την προωθήσει με πράξεις πολιτιστικού και κοινωνικού χαρακτήρα. ΙΙ.
- ΚΥΚΛΟΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ Βλ. και Απόφαση αρίθ. 807/2023 της ΕΑ. Η εταιρεία διατηρεί τρία υποκαταστήματα, ένα στην Αγία Μαρίνα Στυλίδας Νομού Φθιώτιδας με γραφεία και εγκαταστάσεις επεξεργασίας, αποθήκευσης και μεταφόρτωσης βωξίτη, ένα στο 51 ο χλμ της Ε.Ο. ΛαμίαςΆμφισσας με γραφεία και μηχανολογικές εγκαταστάσεις και ένα στην Ιτέα Φωκίδας με γραφεία και εγκαταστάσεις επεξεργασίας, αποθήκευσης και μεταφόρτωσης βωξίτη. Βλ. και Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της 31ης Δεκεμβρίου 2022, ΙΜERYS ΒΩΞΙΤΕΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ Α.Ε. 12 Βλ. Έκθεση Δραστηριοτήτων 2021, Σύνδεσμος Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων. 13 Βλ. Έντυπο Πλήρους Γνωστοποίησης, παρ.
- 14 Με αριθμό ΓΕΜΗ 000234001000 και ΑΦΜ
- 15 Με αριθμό μητρώου 815 του Πρωτοδικείου Άμφισσας. 10 11 6
- ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα16, ο υπολογιζόμενος σύμφωνα με το άρθρο 10 ν. 3959/2011 κύκλος εργασιών καθεμίας από τις συμμετέχουσες στην υπό κρίση πράξη επιχειρήσεις κατά το τελευταίο δημοσιευμένο οικονομικό έτος
(2022), στην παγκόσμια και ελληνική αγορά είχε ως εξής: Κύκλος εργασιών 2022 (σε €) συμμετεχουσών επιχειρήσεων στην παγκόσμια και ελληνική αγορά Συμμετέχουσες επιχειρήσεις Κύκλος εργασιών (σε €) Παγκόσμια Αγορά Ελληνική Αγορά […] […] […] […] […] Όμιλος ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ΙΒ Εκ των οποίων Θυγατρική 1 Θυγατρική 2 Σύνολο […] […] […] […] […] ΙΙΙ. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ
- Κατά το άρθρο 5 παρ. 2 του ν. 3959/2011, όπως ισχύει, συγκέντρωση επιχειρήσεων πραγματοποιείται όταν προκύπτει μόνιμη μεταβολή του ελέγχου, μεταξύ άλλων στην περίπτωση κατά την οποία ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ελέγχουν ήδη τουλάχιστον μία επιχείρηση ή περισσότερες αποκτούν άμεσα ή έμμεσα τον έλεγχο του συνόλου ή τμημάτων μιας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων, με την αγορά τίτλων ή στοιχείων του ενεργητικού, με σύμβαση ή με άλλο τρόπο.
- Εν προκειμένω, δυνάμει της από 04.09.2023 Σύμβασης Αγοραπωλησίας Μετοχών μεταξύ, αφενός, της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, ως Αγοράστριας, και, αφετέρου, της IMERYS GREECE S.A., ως Πωλήτριας, συμφωνήθηκαν οι όροι της μεταβίβασης του 100% των μετοχών της IMERYS (μαζί με τις Θυγατρικές της IMERYS) στη ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ. Η γνωστοποιούμενη συναλλαγή αποτελεί συγκέντρωση κατά την έννοια του άρθρου 5 παρ. 2 στ. β) του ν. 3959/2011, δεδομένου ότι συνεπάγεται την απόκτηση, από τη ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, του ελέγχου επί του συνόλου της επιχείρησης της IMERYS, με την αγορά μετοχών μέσω σύμβασης. Ως εκ τούτου, η παρούσα συναλλαγή έχει ως αποτέλεσμα τη μόνιμη μεταβολή του ελέγχου επί της IMERYS και, εμμέσως, των Θυγατρικών της IMERYS, καθώς με την ολοκλήρωση της εξαγοράς του 100% των μετοχών της IMERYS, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ αποκτά όλα τα ενσωματωμένα στις εν λόγω μεταβιβαζόμενες μετοχές δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων ψήφου, διαχείρισης και εκπροσώπησης, μερίσματος και προτίμησης.
- Η υπό κρίση συγκέντρωση υπόκειται σε προηγούμενη γνωστοποίηση, καθώς εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 6 παρ. 1 του ν. 3959/201117, όπως ισχύει και έχει εθνική διάσταση, με βάση τους υπολογισθέντες κατά το άρθρο 10 του ν. 3959/2011κύκλους εργασιών των συμμετεχουσών Βλ. Έντυπο Πλήρους Γνωστοποίησης, σελ. 14-
- Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 6 παρ. 1: «Κάθε συγκέντρωση επιχειρήσεων πρέπει να γνωστοποιείται στην Επιτροπή Ανταγωνισμού μέσα σε τριάντα ημέρες από τη σύναψη συμφωνίας ή τη δημοσίευση προσφοράς ή ανταλλαγής ή την ανάληψη υποχρέωσης για την απόκτηση συμμετοχής, που εξασφαλίζει τον έλεγχο της επιχείρησης, όταν ο συνολικός κύκλος εργασιών όλων των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στη συγκέντρωση κατά το άρθρο 10 ανέρχεται, στην παγκόσμια αγορά τουλάχιστον σε εκατόν πενήντα εκατομμύρια (150.000.000) ευρώ και δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, η καθεμία χωριστά, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των δεκαπέντε εκατομμυρίων (15.000.000) ευρώ στην ελληνική αγορά». 16 17 7 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ επιχειρήσεων κατά το έτος 2022 στην ελληνική και παγκόσμια αγορά
- Περαιτέρω, η υπό κρίση συγκέντρωση δεν έχει κοινοτική διάσταση, καθώς οι παγκόσμιοι κύκλοι εργασιών των συμμετεχουσών επιχειρήσεων δεν υπερβαίνουν τα κατώτατα όρια των άρθρων 1 παρ. 2 και 3 του Κανονισμού (ΕΚ) 139/
- Ενόψει των ανωτέρω, η παρούσα γνωστοποίηση υποβάλλεται αρμοδίως ενώπιον της ΕΑ. Η συγκέντρωση υπεβλήθη εμπροθέσμως και παραδεκτώς και κατέστη προσήκουσα στις 20.11.
- Πέραν της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, προκειμένου να συλλεχθούν τα απαραίτητα στοιχεία για την αξιολόγηση της υπό κρίση πράξης, η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού απευθύνθηκε με επιστολές παροχής στοιχείων σε δύο πελάτες της εταιρείας ΙΒ (στην Ανώνυμο Εταιρία Τσιμέντων ΤΙΤΑΝ εφεξής και «ΤΙΤΑΝ» και στην Βιομηχανία Μονωτικών Υλικών FIBRAN A.E - εφεξής και «FIBRAN»), στην Ελληνική Ένωση Αλουμινίου (εφεξής και «ΕΕΑ») και στον Σύνδεσμο Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων (εφεξής και «ΣΜΕ»). ΙV. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ IV.
- ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
- Ο βωξίτης, ο οποίος είναι ιζηματογενές πέτρωμα, εξορύσσεται από το κοίτασμα αποφέροντας το μετάλλευμα σε πρωτογενή μη επεξεργασμένη μορφή
- Στη συνέχεια, ο παραγωγός δύναται να επεξεργαστεί τον βωξίτη με στόχο να διαχωρίσει και να αφαιρέσει το χοντρόκοκκο από το λεπτόκοκκο τμήμα του. Ο επεξεργασμένος χοντρόκοκκος βωξίτης χρησιμοποιείται σε διάφορες «βαριές» βιομηχανίες και κυρίως στην τσιμεντοβιομηχανία ενώ αντίθετα ο χαμηλότερης αξίας λεπτόκοκκος βωξίτης δύναται να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή αλουμίνας/αλουμινίου
- Ο βωξίτης υπόκειται σε υδρο-μεταλλουργική επεξεργασία κατά τρόπο, ώστε σε πρώτο στάδιο, να παράγεται αλουμίνα (οξείδιο του αργιλίου) με εκχύλιση του βωξίτη υπό πίεση (Bayer Process)22 Βλ. Ενότητα ΙΙ.3 ανωτέρω Βλ. άρθρο 1 παρ. 2 και 3 του Κανονισμού του Συμβουλίου 139/2004 της 20.1.2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων («Κοινοτικός κανονισμός συγκεντρώσεων»), ΕΕ L 024 της 29.1.2004, σελ. 1 – 22, σύμφωνα με το οποίο: «[…]
- Μία συγκέντρωση έχει κοινοτική διάσταση όταν: α) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν παγκοσμίως όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπερβαίνει τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ και β) δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, κάθε μία χωριστά, εντός της Κοινότητας, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 250 εκατομμυρίων ευρώ, εκτός εάν κάθε μία από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιεί άνω των δύο τρίτων του συνολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών της σε ένα και το αυτό κράτος μέλος.
- Μία συγκέντρωση που δεν υπερβαίνει τα κατώτατα όρια που προβλέπονται στην παράγραφο 2 έχει κοινοτική διάσταση, εφόσον: α) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν παγκοσμίως όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπερβαίνει τα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ· β) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις σε κάθε ένα από τρία τουλάχιστον κράτη μέλη, υπερβαίνει τα 100 εκατομμύρια ευρώ· γ) σε κάθε ένα από τα τρία τουλάχιστον κράτη μέλη που λαμβάνονται υπόψη για τους σκοπούς του στοιχείου β), δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν κάθε μία χωριστά συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 25 εκατομμυρίων ευρώ και δ) δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, κάθε μία χωριστά, εντός της Κοινότητας συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ, εκτός εάν κάθε μία από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιεί άνω των δύο τρίτων του συνολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών της σε ένα και το αυτό κράτος μέλος». 20 Σημειώνεται ότι ο βωξίτης θεωρείται οικονομικά εκμεταλλεύσιμος όταν έχει περιεκτικότητα που ξεπερνά το 55% σε οξείδιο του αργιλίου (αλουμίνα), βλ, και μελέτη ΙΟΒΕ, «Η βιομηχανία αλουμινίου στην Ελλάδα: Συνεισφορά στην οικονομία, προκλήσεις και προοπτικές ανάπτυξης», Ιούνιος
- 21 Βλ. και Απόφαση αρίθ. 807/2023 της ΕΑ. 22 Ένας από τους σημαντικότερους τεχνικούς στόχους στην κατεργασία του βωξίτη με τη μέθοδο Bayer είναι η επίτευξη του μέγιστου δυνατού εμπλουτισμού σε αλουμίνα του αργιλικού διαλύματος που προκύπτει από την 18 19 8 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ και, στη συνέχεια, αλουμίνιο με ηλεκτρόλυση της αλουμίνας (Paul-Heroult Process). Ειδικότερα, στην υδρο-μεταλλευτική επεξεργασία του βωξίτη (Bayer Process) η αλουμίνα που περιέχεται σε αυτόν, διαλύεται σε διάλυμα σόδας και διαχωρίζεται από τα υπόλοιπα συστατικά του βωξίτη που παραμένουν αδιάλυτα23,
- Ανάλογα με τον βαθμό επεξεργασίας της, η αλουμίνα διαχωρίζεται σε ένυδρη (ΑΙ203.3Η2Ο) και άνυδρη (ΑΙ2Ο3). Η άνυδρη αλουμίνα παράγεται κατόπιν επεξεργασίας της ένυδρης αλουμίνας με έψηση, στο στάδιο της διαπύρωσης. Η άνυδρη αλουμίνα χωρίζεται σε μεταλλουργική αλουμίνα (για παραγωγή μετάλλου αλουμινίου με τη διαδικασία της ηλεκτρόλυσης) και σε μη μεταλλουργική αλουμίνα (για διάφορες άλλες χρήσεις).
- Το ρευστό μέταλλο που παράγεται με τη διαδικασία ηλεκτρόλυσης της αλουμίνας, σαν καθαρό αλουμίνιο ή σαν κράμα που χυτεύεται σε διάφορες μορφές ανάλογα με τη χρήση του, αποτελεί το πρωτόχυτο αλουμίνιο. Χαρακτηριστικό της διαδικασίας αυτής είναι η σημαντική ποσότητα ενέργειας που απαιτείται για τη διάσπαση της ισχυρής χημικής διασύνδεσης του αλουμινίου και εκχύλιση του βωξίτη, ώστε να γίνει δυνατή η μέγιστη ανάκτηση της διαλυμένης πλέον αλουμίνας από το διάλυμα και να επιτευχθεί έτσι η καλύτερη δυνατή παραγωγικότητα στη διεργασία της καταβύθισης. Στόχος της διεργασίας της διάσπασης/καταβύθισης είναι η παραγωγή της μέγιστης δυνατής ποσότητας ένυδρης αλουμίνας ανά κυβικό μέτρο αργιλικού διαλύματος 23 Βλ. και Απόφαση αρίθ. 807/2023 της ΕΑ. 24 Κατά τη γνωστοποιούσα, οι διεργασίες οι οποίες λαμβάνουν χώρα στα τμήματα παραγωγής του εργοστασίου αλουμίνας της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ είναι οι ακόλουθες: ▪ Ο βωξίτης, αφού αρχικά θραυστεί στο τμήμα της Θραύσης, διαχωρίζεται στο τμήμα της Απασβεστοποίησης από τη μικρή ποσότητα ασβεστόλιθου που περιέχει λόγω της συνύπαρξης του κοιτάσματός του με ασβεστόλιθο. ▪ Στη συνέχεια, αφού προστεθεί ποσότητα πυκνού διαλύματος καυστικής σόδας, ο βωξίτης οδηγείται στο τμήμα της Άλεσης, όπου αλέθεται μέχρι την επιθυμητή κοκκομετρία. Στο τμήμα της Άλεσης προστίθεται η κατάλληλη ποσότητα ασβέστη που χρησιμοποιείται ως καταλύτης της διάλυσης της αλουμίνας. ▪ Το μίγμα αυτό του βωξίτη οδηγείται, κατόπιν, στο τμήμα της Προσβολής, όπου, με χρήση ατμού υψηλής πίεσης, θερμαίνεται μέχρι τους 256οC υπό πίεση 45 bar περίπου. Σ’ αυτή την θερμοκρασία, η περιεχόμενη στον βωξίτη αλουμίνα διαλύεται στην καυστική σόδα, ενώ όλα τα υπόλοιπα συστατικά του μένουν αδιάλυτα. ▪ Το αιώρημα από την έξοδο της Προσβολής οδηγείται στις δεξαμενές της Καθίζησης, όπου τα στερεά σωματίδια αυτού καθιζάνουν στον πυθμένα των καθιζητήρων. Με αυτό τον τρόπο γίνεται διαχωρισμός του υγρού διαλύματος από τα αδρανή στερεά κατάλοιπα. ▪ Τα στερεά κατάλοιπα του βωξίτη που αντλούνται από τον πυθμένα των καθιζητήρων οδηγούνται στο τμήμα της Πλύσης, όπου πλένονται με καθαρό νερό και απαλλάσσονται, έτσι, από το υπόλειμμα του υγρού διαλύματος σόδας και αλουμίνας που παρασύρουν. Στην συνέχεια, τα αδρανή κατάλοιπα του βωξίτη οδηγούνται στις Φιλτρόπρεσες, όπου συμπιέζονται και αφαιρείται το μεγαλύτερο μέρος του υγρού που περιέχουν. Τέλος, απομακρύνονται στον ειδικό χώρο απόθεσης. ▪ Το διαυγές υγρό από τους καθιζητήρες, που πλέον ονομάζεται aluminate (αλουμινάτ), φιλτράρεται στο τμήμα της Ερυθράς Διήθησης για την κατακράτηση των σωματιδίων στερεών που περιέχει, ψύχεται σε δύο στάδια εναλλακτών θερμότητας και οδηγείται στην είσοδο του τμήματος της Διάσπασης (κρυσταλλοποίηση). ▪ Στο τμήμα της Διάσπασης προστίθεται ποσότητα στερεών κόκκων ένυδρης αλουμίνας ως μαγιά για την κρυστάλλωση των νέων κόκκων αλουμίνας και το αιώρημα της αλουμίνας οδηγείται σε μια σειρά μεγάλων δεξαμενών (διασπαστές), όπου με την συνεχή ανάδευση αυτών και τον μεγάλο χρόνο παραμονής του αιωρήματος σ’ αυτές, ολοκληρώνεται η κρυστάλλωση της ένυδρης αλουμίνας. ▪ Κατόπιν, μέσω συστημάτων διαχωρισμού, επιλέγεται μικρή ποσότητα αιωρήματος ένυδρης αλουμίνας (Al2O3.3H2O) κατάλληλου μεγέθους κόκκων για να υποστεί περαιτέρω επεξεργασία και να αποτελέσει το τελικό προϊόν. Η συγκεκριμένη στερεή αλουμίνα πλένεται με καθαρό νερό και είτε παραμένει ως έχει και αποτελεί τελικό βιομηχανικό προϊόν (ένυδρη αλουμίνα), είτε οδηγείται προς το τμήμα της Διαπύρωσης προς έψηση (διαπύρωση). ▪ Στη Διαπύρωση, η ένυδρη αλουμίνα εισάγεται σε κλιβάνους Διαπύρωσης, όπου με καύση φυσικού αερίου και σε θερμοκρασία 1000 - 1100oC απομακρύνεται η υγρασία και τα τρία κρυσταλλικά νερά που περιέχει το μόριό της. Έτσι μετατρέπεται σε άνυδρη (ψημένη) αλουμίνα (Al2O3), η οποία είναι επίσης τελικό βιομηχανικό προϊόν του εργοστασίου Αλουμίνας. 9 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ του οξυγόνου στην αλουμίνα
- Σημειώνεται ότι26 η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ είναι ο μοναδικός παραγωγός πρωτόχυτου αλουμινίου στην Ελλάδα.
- Εν συνεχεία, α) τα «καθαρά» ή «βιομηχανικά» αποκόμµατα/απορρίμματα (scrap) της πρώτης µεταποίησης (pre-consumer scrap), β) τα μεταχειρισμένα τελικά προϊόντα που περισυλλέγονται (πχ. μεταχειρισμένες πόρτες, παράθυρα/ post-consumer scrap) καθώς και γ) οι «χελώνες» πρωτόχυτου αλουµινίου, οι οποίες χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για τον εµπλουτισµό του δευτερόχυτου αλουµινίου, χρησιµοποιούνται ως πρώτη ύλη για την παραγωγή του δευτερόχυτου αλουµινίου. Η συγκεκριμένη κατηγορία αλουμινίου χρησιμοποιείται για γενική και κυρίως οικοδομική χρήση.
- Στο επόμενο στάδιο, πρωτόχυτο ή δευτερόχυτο αλουμίνιο πωλείται σε βιομηχανικές μονάδες που το επεξεργάζονται με σκοπό την παραγωγή ημιτελικών προϊόντων αλουμινίου. Ανάλογα της επεξεργασίας στην οποία υπόκειται το αλουμίνιο, η α’ μεταποίηση διακρίνεται σε 4 κύριους κλάδους: α) τη βιομηχανία έλασης, όπου παράγονται πλατεά προϊόντα αλουμινίου, όπως φύλλα και ταινίες (foil), β) τη βιομηχανία της διέλασης όπου παράγονται επιμήκη προϊόντα αλουμινίου (προφίλ), γ) την βιομηχανία καλωδίων από αλουμίνιο και δ) τις μονάδες προϊόντων αλουμινίου
- Διαγραμματικά, η αλυσίδα παραγωγής του αλουμινίου έχει ως εξής: Πηγή: Κλαδικές Στοχεύσεις-Αλουμίνιο: Έλαση-Διέλαση, Stochasis, Ιούλιος 2023 IV.
- ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ/ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ
- Η σχετική αγορά προϊόντων περιλαμβάνει το σύνολο των προϊόντων ή/και υπηρεσιών που θεωρούνται από τον καταναλωτή εναλλάξιμα ή δυνάμενα να υποκατασταθούν μεταξύ τους, λόγω Βλ. μελέτη ΙΟΒΕ, «Η βιομηχανία αλουμινίου στην Ελλάδα: Συνεισφορά στην οικονομία, προκλήσεις και προοπτικές ανάπτυξης», Ιούνιος
- 26 Βλ. επικουρικά και Απόφαση αρίθ. 807/2023 της ΕΑ καθώς και τις απαντητικές επιστολές της ΕΕΑ και ΣΜΕ. 27 Βλ. μελέτη ΙΟΒΕ, «Η βιομηχανία αλουμινίου στην Ελλάδα: Συνεισφορά στην οικονομία, προκλήσεις και προοπτικές ανάπτυξης», Ιούνιος
- 25 10 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ των χαρακτηριστικών τους, των τιμών τους και της χρήσης για την οποία προορίζονται. Η σχετική γεωγραφική αγορά περιλαμβάνει την περιοχή στην οποία προσφέρουν ή ζητούν τα σχετικά προϊόντα ή παρέχουν τις σχετικές υπηρεσίες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπό επαρκώς ομοιογενείς συνθήκες ανταγωνισμού και η οποία μπορεί να διακριθεί από άλλες γειτονικές γεωγραφικές περιοχές, ιδίως λόγω των αισθητά διαφορετικών συνθηκών ανταγωνισμού που επικρατούν σ’ αυτές.
- Συναφώς με την υπό κρίση συγκέντρωση, οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται: α) στην παραγωγή του μονοϋδρικού/διασπορικού ελληνικού βωξίτη (δραστηριοποιείται η ΙΒ)28 και β) στην παραγωγή αλουμίνας (δραστηριοποιείται η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ)
- IV.2.
- Οριοθέτηση σχετικών αγορών προϊόντων/υπηρεσιών IV.2.1.
- Η άποψη της γνωστοποιούσας
- Σύμφωνα με την άποψη της γνωστοποιούσας οι αγορές στις οποίες αφορά η γνωστοποιούμενη συναλλαγή περιλαμβάνουν: α) την αγορά του μονοϋδρικού/διασπορικού ελληνικού βωξίτη, η οποία εκτείνεται στην ελληνική επικράτεια και στην οποία δραστηριοποιείται η εξαγοραζόμενη επιχείρηση, β) την αγορά της αλουμίνας, η οποία είναι παγκόσμια και στην οποία δραστηριοποιείται η εξαγοράζουσα επιχείρηση (μέσω της θυγατρικής της ΑτΕ), και γ) την αγορά του (πρωτόχυτου και δευτερόχυτου) αλουμινίου, η οποία είναι παγκόσμια και στην οποία δραστηριοποιείται η εξαγοράζουσα (τόσο η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε. όσο και η θυγατρική της ΕΠΑΛΜΕ Α.Ε.). Οι προαναφερθείσες σχετικές αγορές, όπως αναφέρεται στο έντυπο γνωστοποίησης, τελούν σε κάθετη σχέση μεταξύ τους, ως διάδοχα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας του αλουμινίου.
- Αναφορικά με την περαιτέρω κατάτμηση της αγοράς της αλουμίνας, η γνωστοποιούσα διευκρινίζει ότι θα μπορούσε, καταρχήν, να κατατμηθεί, τουλάχιστον από άποψη ζήτησης, στις επιμέρους αγορές α) της ένυδρης (μη μεταλλουργικής) αλουμίνας και β) της άνυδρης (μεταλλουργικής) αλουμίνας, ενόψει των διαφορετικών χαρακτηριστικών των δύο αυτών ειδών αλουμίνας (ως προς τη χημική τους σύνθεση) και των διαφορετικών βιομηχανικών χρήσεων/εφαρμογών για τις οποίες προορίζονται
- Από την άλλη πλευρά, μπορεί να υποστηριχθεί ότι δεν τίθεται ζήτημα διακριτών επιμέρους αγορών αλουμίνας λόγω της υψηλής υποκατάστασης που φαίνεται να υφίσταται από την πλευρά της προσφοράς, καθώς οι περισσότεροι (και, πάντως, πολυάριθμοι) παραγωγοί αλουμίνας και αλουμινίου ανά τον κόσμο είναι σε θέση να παραγάγουν (ή/και πράγματι παράγουν) τόσο ένυδρη/μη μεταλλουργική, όσο και άνυδρη/μεταλλουργική Σημειώνεται ότι, όπως έχει προαναφερθεί, στην παραγωγή μονοϋδρικού/διασπορικού βωξίτη δραστηριοποιείται και η θυγατρική εταιρεία «ΔΕΛΦΟΙ-ΔΙΣΤΟΜΟΝ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Μ.Ε.» η οποία όμως ανέκαθεν και από την ίδρυσή της προμήθευε με βωξίτη αποκλειστικά την ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ. 29 Οι λοιπές δραστηριότητες του Ομίλου Μυτιληναίος δεν συνδέονται καθέτως ή διαγωνίως με τις δραστηριότητες της επιχείρησης-στόχου. 30 Η μεν άνυδρη/μεταλλουργική αλουμίνα χρησιμοποιείται στη μεταλλουργία και πιο συγκεκριμένα στην παραγωγή αλουμινίου, η δε ένυδρη/μη μεταλλουργική αλουμίνα χρησιμοποιείται σε πλήθος άλλων εφαρμογών (π.χ. προϊόντων επεξεργασίας νερού, φθοριούχου αλουμινίου, επιβραδυντών καύσης, καταλυτών και άλλων χημικών προϊόντων). 28 11 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ αλουμίνα31, δεδομένου άλλωστε ότι η ένυδρη/μη μεταλλουργική αλουμίνα ουσιαστικά προκύπτει κατά τη διαδικασία της παραγωγής άνυδρης/μεταλλουργικής αλουμίνας
- Σε κάθε περίπτωση, όπως καταλήγει η γνωστοποιούσα, λαμβανομένης υπόψη α) της διεθνούς διάστασης της αγοράς αλουμίνας (είτε αυτή αντιμετωπιστεί ως μία ενιαία αγορά, είτε κατατμηθεί σε επιμέρους αγορές, κατά τα ανωτέρω), και β) των χαρακτηριστικών της υπό κρίση υπόθεσης (και ιδίως του γεγονότος ότι η εξαγοραζόμενη επιχείρηση δραστηριοποιείται αποκλειστικά και μόνο στην εγχώρια αγορά του ελληνικού μονοϋδρικού/διασπορικού βωξίτη, ο οποίος χρησιμοποιείται εξίσου ως πρώτη ύλη για την παραγωγή και των δύο ως άνω ειδών αλουμίνας (τα οποία και παράγει η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ), η δε σκοπούμενη συγκέντρωση δεν δημιουργεί οριζόντιες αλληλεπικαλύψεις σε καμία εκ των ενδεχόμενων επιμέρους αγορών αλουμίνας, ούτε άλλωστε και σε κάποια άλλη σχετική αγορά), το ζήτημα της διάκρισης επιμέρους αγορών αλουμίνας δεν ασκεί επιρροή στην ουσιαστική αξιολόγηση της υπόθεσης και, ως εκ τούτου, μπορεί να παραμείνει ανοικτό.
- Σχετικά με την αγορά του αλουμινίου, η γνωστοποιούσα υποστηρίζει, αναφέροντας σχετική νομολογία33, ότι το πρωτόχυτο και το δευτερόχυτο αλουμίνιο συμπεριλαμβάνονται σε μία, ενιαία προϊοντική αγορά, στο μέτρο που μπορεί βάσιμα να υποστηριχθεί ότι, στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, τα δύο ως άνω είδη αλουμινίου είναι πλήρως εναλλάξιμα μεταξύ τους. Επιπλέον, αναφέρεται ότι τόσο το πρωτόχυτο, όσο και το δευτερόχυτο αλουμίνιο παράγεται στις εξής μορφές: (α) σε κολόνες ή μπιγιέτες34, (β) σε πλάκες35 και (γ) σε χελώνες
- Η γνωστοποιούσα καταλήγει ότι σε κάθε περίπτωση, ακόμη και εάν ήθελε θεωρηθεί ότι το πρωτόχυτο και το δευτερόχυτο αλουμίνιο συνιστούν χωριστές προϊοντικές αγορές, η εν λόγω διάκριση δεν ασκεί επιρροή στην ουσιαστική αξιολόγηση της υπό κρίση συγκέντρωσης. Τούτο πρωτίστως διότι, κατά την εκτίμησή της, τόσο το πρωτόχυτο, όσο και το δευτερόχυτο αλουμίνιο φέρουν, από γεωγραφική άποψη, όλα τα χαρακτηριστικά μιας παγκόσμιας αγοράς. Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει η γνωστοποιούσα και για τις επιμέρους αγορές ανάλογα με τη μορφή του εκάστοτε παραγόμενου προϊόντος και, συνεπώς, και το εν λόγω ζήτημα μπορεί, ομοίως, να παραμείνει ανοικτό. Όπως η ίδια η Μυτιληναίος, η οποία, όπως προαναφέρθηκε, παράγει και πωλεί αμφότερα τα ως άνω είδη αλουμίνας. 32 Η γνωστοποιούσα παραπέμπει σε αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στις οποίες έχει υιοθετήσει την ως άνω υποδιάκριση (βλ. ιδίως αποφάσεις COMP/M.1693 (ALCOA/REYNOLDS), COMP/M.3225 (ALCAN/PECHINEY (II)), COMP/M.4441 (EN+/GLENCORE/SUAL/UC RUSAL), COMP/M.4827 (RIO TINTO/ALCAN). Στις συγκεκριμένες υποθέσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρεται να διακρίνει δύο βασικούς τύπους αλουμίνας, (α) της μεταλλουργικής (smelter-grade alumina ή SGA), και (β) της «χημικής» ή «βιομηχανικής» (chemical-grade alumina ή CGA, η οποία, σύμφωνα με την τελευταία από τις αναφερόμενες αποφάσεις, δύναται να διακριθεί περαιτέρω σε commodity hydrate και calcined alumina). Παράλληλα, κάνει αναφορά και σε άλλες αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις οποίες δεν έχει προβεί σε τέτοιον διαχωρισμό, αντιμετωπίζοντας την αλουμίνα ως μία ενιαία αγορά προϊόντος (βλ. για παράδειγμα αποφάσεις IV/M.470 (Gencor/Shell), IV/M.660 (RTZ/CRA), COMP/M.4605 (HINDALCO/NOVELIS). 33 Συγκεκριμένα, η γνωστοποιούσα κάνει αναφορά στις αποφάσεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού με αριθ. 36/II/1999, 276/IV/2005, 604/2015, 682/2019, 807/2023, 812/2023 (ιδίως, παρ. 61 της εν λόγω απόφασης), καθώς και τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής COMP/ M.7019 - TRIMET/ EDF/ NEWCO, σκ. 26 επ., COMP/M.7342 - ALCOA/ FIRTH RIXSON, σκ. 90-94 και IV/M.470 - Gencor / Shell, σκ. 20, καθώς και τη νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων. 34 Προς χρήση στη βιομηχανία της διέλασης, ήτοι στον κλάδο παραγωγής επιμήκων προϊόντων αλουμινίου / «προφίλ». 35 Προς χρήση στη βιομηχανία της έλασης, ήτοι στον κλάδο παραγωγής πλατέων προϊόντων αλουμινίου / «φύλλα» αλουμινίου, «can stock» και «foil». 36 Προς χρήση σε χυτήρια για τον εμπλουτισμό κραμάτων αλουμινίου. 31 12 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ IV.2.1.
- Η άποψη των λοιπών ερωτηθέντων
- Στο πλαίσιο της έρευνας της Υπηρεσίας ρωτήθηκαν για τις αγορές τόσο της αλουμίνας όσο και του αλουμινίου, η ΕΕΑ, καθώς και ο ΣΜΕ. Όπως διαφαίνεται, αναφορικά τόσο με την αγορά της αλουμίνας, όσο και την αγορά του αλουμινίου, οι απαντήσεις τους κινούνται στην ίδια κατεύθυνση με τη γνωστοποιούσα.
- Αναλυτικότερα, για την αγορά της αλουμίνας, οι ερωτηθέντες θεωρούν ότι η ένυδρη μη μεταλλουργική αλουμίνα και η άνυδρη μεταλλουργική αλουμίνα θα έπρεπε να ενταχθούν σε διαφορετικές αγορές, όσον αφορά την πλευρά της ζήτησης. Ειδικότερα, όπως διευκρινίζει […], η άποψη αυτή αιτιολογείται λόγω των διαφορετικών χαρακτηριστικών τους, αλλά και λόγω των διαφορετικών βιομηχανικών χρήσεών τους. Αναλυτικότερα αναφέρει ότι η άνυδρη μεταλλουργική αλουμίνα χρησιμοποιείται για την παραγωγή πρωτόχυτου αλουμινίου, ενώ η ένυδρη μη μεταλλουργική αλουμίνα χρησιμοποιείται για πληθώρα άλλων χημικών χρήσεων. Ταυτόχρονα, όμως διευκρινίζει ότι από την πλευρά της προσφοράς, επειδή η ένυδρη μη μεταλλουργική αλουμίνα παράγεται κατά την παραγωγή της άνυδρης μεταλλουργικής (ως «προστάδιο» αυτής) είναι σύνηθες μία επιχείρηση να παράγει και τα δύο είδη αλουμίνας.
- Προς την ίδια κατεύθυνση κινείται και η άποψη […], που υποστηρίζει ότι θα ήταν δύσκολο να θεωρηθεί ότι η άνυδρη μεταλλουργική αλουμίνα και η ένυδρη μη μεταλλουργική αλουμίνα εντάσσονται σε μία ενιαία αγορά από την σκοπιά των καταναλωτών. Τα δύο είδη αλουμίνας αξιοποιούνται σε διαφορετικές εφαρμογές και πωλούνται σε καταναλωτές με διαφορετικές ανάγκες. Όσον αφορά την παραγωγή της αλουμίνας, […] επισημαίνει ότι η παραγωγή της ένυδρης αλουμίνας αποτελεί «πρώτη ύλη» για την παραγωγή της άνυδρης αλουμίνας, ωστόσο δεν ισχύει και το αντίστροφο.
- Αναφορικά με την παραγωγή πρωτόχυτου και δευτερόχυτου αλουμινίου η άποψη των ερωτηθέντων ταυτίζεται με αυτήν της γνωστοποιούσας, καθώς θεωρούν ότι θα μπορούσαν να αποτελέσουν μία ενιαία αγορά. Συγκεκριμένα, […] αναφέρει ότι θα μπορούσαν συμπεριληφθούν στην ίδια αγορά λόγω του γεγονότος ότι έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά και χρησιμοποιούνται για τις ίδιες εφαρμογές (οικοδομή, συσκευασία κλπ) με εξαίρεση τη χρήση εξειδικευμένων τεχνολογικών εφαρμογών όπως πχ η αεροναυπηγική. Ομοίως, […] θεωρεί δυνατή την υποκατάσταση μεταξύ πρωτόχυτου και δευτερόχυτου αλουμινίου και την ένταξη αυτών σε μία ενιαία αγορά, ανάλογα και με την σκοπούμενη βιομηχανική επεξεργασία και χρήση. IV.2.1.
- Η θέση της Επιτροπής Ανταγωνισμού IV.2.1.3.
- Αγορά Mονοϋδρικού/Διασπορικού Ελληνικού Βωξίτη
- Κατόπιν ενδελεχούς ανάλυσης, στην απόφαση ΕΑ 807/202337, ως σχετική αγορά προϊόντος ορίστηκε, κατά πλειοψηφία, η αγορά του μονοϋδρικού/ διασπορικού ελληνικού βωξίτη, καθώς τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του είναι διαφορετικά από άλλους τύπους βωξιτών. Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι οι ανταγωνιστικές συνθήκες δεν έχουν μεταβληθεί από τη λήψη της απόφασης αυτής ως σήμερα, η οριοθέτηση αυτή θα χρησιμοποιηθεί και για τους σκοπούς της παρούσας. Σε κάθε περίπτωση, οιαδήποτε (ευρύτερη) οριοθέτηση δεν μεταβάλλει την ουσιαστική αξιολόγηση της υπόθεσης και, ως εκ τούτου, το ζήτημα της ακριβούς οριοθέτησης μπορεί να παραμείνει ανοικτό. 37 Βλ. και ΕΑ 609/
- 13 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ IV.2.1.3.
- Αγορά Αλουμίνας
- Σύμφωνα με την ενωσιακή και εθνική πρακτική, η αγορά αλουμίνας αποτελεί διακριτή αγορά. Αναφορικά με την ανάγκη περαιτέρω κατάτμησης, σημειώνεται ότι η Επιτροπή Ανταγωνισμού, έχει κρίνει ότι αποτελεί ενιαία αγορά
- Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε κάποιες αποφάσεις έχει αντιμετωπίσει την εν λόγω αγορά ως ενιαία 39, ενώ υπάρχουν και αποφάσεις στις οποίες αναφέρθηκε σε περαιτέρω κατάτμηση40, αφήνοντας όμως στις περισσότερες, ανοιχτό τον ακριβή ορισμό της προϊοντικής αγοράς
- Η αλουμίνα, θα μπορούσε να διακριθεί περαιτέρω στις επιμέρους σχετικές αγορές α) της μεταλλουργικής αλουμίνας (η οποία είναι μόνο άνυδρη) και β) της μη μεταλλουργικής42 αλουμίνας (η οποία μπορεί να είναι ένυδρη ή άνυδρη). Σε κάθε περίπτωση ωστόσο, η αξιολόγηση της συγκέντρωσης δε μεταβάλλεται υπό οιαδήποτε εναλλακτική οριοθέτηση, κι ως εκ τούτου το ζήτημα της ακριβούς οριοθέτησης μπορεί να παραμείνει ανοικτό. IV.2.1.3.
- Αγορά Αλουμινίου
- Αναφορικά με την θεώρηση της αγοράς του αλουμινίου ως καθέτως επηρεαζόμενης αγοράς από την γνωστοποιούσα, σημειώνεται ότι λαμβάνοντας υπόψη τα αναφερόμενα στο έντυπο γνωστοποίησης43 καθώς και τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2023/914 της Επιτροπής της 20ής Απριλίου 2023 για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 139/2004 του Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων, η Υπηρεσία δεν λαμβάνει υπόψη της την εν λόγω αγορά ως καθέτως επηρεαζόμενη. Πληροφοριακά αναφέρεται ότι στην αγορά του πρωτόχυτου αλουμινίου (στην οποία η αλουμίνα αποτελεί άμεση εισροή) δεν δραστηριοποιείται άλλη, πλην της ΜΥΤΗΛΙΝΑΙΟΣ, επιχείρηση στην Ελλάδα. Βλ. τις αποφάσεις με αριθ. 807/2023, 690/2019, 276/IV/
- Βλ. τις αποφάσεις IV/M.470 (GENCOR/SHELL), IV/M.660 (RTZ/CRA), M.4605 (HINDALCO/NOVELIS), IV/M.1003 (ALCOA / INESPAL). 40 Στην απόφαση Μ.1693 (ALCOA/REYNOLDS) η Επιτροπή έκρινε ότι πρέπει να υπάρξει περαιτέρω κατάτμηση της αγοράς της αλουμίνας σε μεταλλουργική αλουμίνα (ένυδρη και άνυδρη) και σε ένυδρη μη μεταλλουργική. 41 Ο ακριβής ορισμός της αγοράς έμεινε ανοιχτός στις αποφάσεις M.4441 (EN+/GLENCORE/SUAL/UC RUSAL) και M.4827 (RIO TINTO/ALCAN). Στην απόφαση M.4441 γίνεται αναφορά για περαιτέρω κατάτμηση της αλουμίνας στις επιμέρους αγορές α) ένυδρης μη μεταλλουργικής, β) άνυδρης μεταλλουργικής και γ) άνυδρης μη μεταλλουργικής αλουμίνας. Στην απόφαση M.4827 αναφέρεται τόσο η άποψη των μερών σύμφωνα με την οποία η αλουμίνα χωρίζεται σε μεταλλουργική και μη μεταλλουργική, ενώ η μη μεταλλουργική διακρίνεται σε ένυδρη και άνυδρη, όσο και οι προγενέστερες αποφάσεις Μ.1693 και M.
- 42 Σημειώνεται ότι η γνωστοποιούσα, η οποία δραστηριοποιείται στην ένυδρη μη μεταλλουργική αλουμίνα, εκτιμά βάσιμα ότι το μεγαλύτερο μέρος των παραγόμενων/πωλούμενων ποσοτήτων μη μεταλλουργικής αλουμίνας, τόσο στην Ευρώπη όσο και παγκοσμίως, αφορά σε ένυδρη. Προς επίρρωση της εκτίμησης της γνωστοποιούσας, σύμφωνα με την απόφαση της Ευρ. Επιτροπής Μ.1693 (ALCOA/REYNOLDS), η άνυδρη αλουμίνα (μεταλλουργική και μη) παράγεται από την ένυδρη μη μεταλλουργική αλουμίνα (το 90% ένυδρης αλουμίνας επεξεργάζεται περαιτέρω για την παραγωγή άνυδρης αλουμίνας, καθώς το 10% αυτής πωλείται ως τελικό προϊόν). Το αποτέλεσμα αυτής της επεξεργασίας είναι η παραγωγή άνυδρης αλουμίνας, κατά 90% μεταλλουργικής και 10% μη μεταλλουργικής. Ως εκ τούτου, οι υπολογισμοί επί των μεριδίων αγοράς της γνωστοποιούσας στην αγορά της μη μεταλλουργικής αλουμίνας που παρατίθενται σε επόμενη ενότητα της παρούσης και τα συμπεράσματα επί αυτών, δεν αναμένεται να επηρεάζονται από τη συμπερίληψη της άνυδρης μη μεταλλουργικής στα συνολικά μεγέθη αγορών. 43 Βλ. Τμήμα 6 iii) β) Κάθε σχετική αγορά στην οποία ασκεί επιχειρηματικές δραστηριότητες οποιαδήποτε συμμετέχουσα επιχείρηση και βρίσκεται σε προηγούμενο ή επόμενο στάδιο της παραγωγικής ή εμπορικής διαδικασίας του προϊόντος σε σχέση με την αγορά στην οποία δραστηριοποιείται άλλη συμμετέχουσα επιχείρηση, και οποιοδήποτε από τα ατομικά ή συνδυασμένα μερίδια αγοράς των επιχειρήσεων αυτών, σε οποιοδήποτε στάδιο της παραγωγικής ή εμπορικής διαδικασίας, ανέρχεται σε 25% τουλάχιστον, ανεξάρτητα αν μεταξύ των μερών υφίσταται σχέση προμηθευτή/πελάτη. (Η περίπτωση αφορά τις κάθετες σχέσεις). 38 39 14 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ IV.2.2 Οριοθέτηση σχετικής γεωγραφικής αγοράς
- Ως προς τη γεωγραφική οριοθέτηση της αγοράς του μονοϋδρικού/διασπορικού ελληνικού βωξίτη, η γνωστοποιούσα κάνει αναφορά στην πρόσφατη απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού44 σύμφωνα με την οποία, η εν λόγω αγορά περιορίζεται στα πλαίσια της ελληνικής επικράτειας. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται στην απόφαση «ο μονοϋδρικός βωξίτης συναντάται σε κοιτάσματα τόσο της Ελλάδας όσο και της Τουρκίας και του Μαυροβουνίου. Στα ελληνικά κοιτάσματα […] παρατηρούνται οι ίδιες ποιοτικές προδιαγραφές. Ωστόσο, στα κοιτάσματα της Τουρκίας και του Μαυροβουνίου υφίστανται ισχυρές διαφοροποιήσεις σε σχέση με τα ελληνικά κοιτάσματα (π.χ. σκληρότητα, διαφορετικά επίπεδα ψευδαργύρου, ασβεστίου, κλπ», οι οποίες […] οδηγούν στο συμπέρασμα ότι τα κοιτάσματα βωξίτη της Τουρκίας και του Μαυροβουνίου δεν εντάσσονται μαζί με τα κοιτάσματα βωξίτη που βρίσκονται στην Ελλάδα στην ίδια προϊοντική αγορά του μονοϋδρικού/διασπορικού βωξίτη».
- Ως προς τη γεωγραφική οριοθέτηση της αγοράς της αλουμίνας, η γνωστοποιούσα παραπέμπει τόσο σε αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που βλέπουν την παγκόσμια διάσταση της αγοράς45 όσο και σε αποφάσεις σύμφωνα με τις οποίες η αγορά καταλαμβάνει τουλάχιστον τον «δυτικό κόσμο» ή τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ), αφήνοντας ανοικτό το ζήτημα του κατά πόσο η εν λόγω γεωγραφική αγορά είναι ακόμα ευρύτερη
- Η γνωστοποιούσα, από την πλευρά της, συντάσσεται με την άποψη ότι η εν λόγω αγορά επεκτείνεται σε παγκόσμιο επίπεδο. Στην κρίση της αυτή, σημαίνοντα ρόλο φέρεται να διαδραμάτισε το γεγονός ότι η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ πραγματοποιεί πωλήσεις αλουμίνας σε πελάτες στην Τουρκία (σημαντικές ποσότητες) και στην Τυνησία, ενώ στο παρελθόν τέτοιες πωλήσεις έχουν λάβει χώρα και προς την Αμερική.
- Λαμβάνοντας υπόψη την εθνική ή/και την ευρωπαϊκή πρακτική, για τους σκοπούς της παρούσας ανάλυσης, η σχετική γεωγραφική αγορά του μονοϋδρικού/διασπορικού ελληνικού βωξίτη θα μπορούσε να θεωρηθεί εθνική 47, ενώ η αγορά της αλουμίνας θα μπορούσε να επεκταθεί είτε σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καταλαμβάνοντας το χώρο του ΕΟΧ48 είτε και σε παγκόσμιο επίπεδο
- Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, για τους σκοπούς της παρούσης, η ακριβής οριοθέτηση των εν λόγω αγορών δεν επηρεάζει την αξιολογηση της γνωστοποιηθείσας πράξης κι ως εκ τούτου το ζήτημα της ακριβούς οριοθέτησης μπορεί να παραμείνει ανοικτό. IV.
- ΜΕΡΙΔΙΑ ΑΓΟΡΑΣ IV.3.
- Θέση της επιχείρησης-στόχου στην αγορά παραγωγής Mονοϋδρικού/Διασπορικού Ελληνικού Βωξίτη
- Αναφορικά με την αγορά μονοϋδρικού/διασπορικού ελληνικού βωξίτη, η ΙMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ, ως μονοπώλιο στην ελληνική επικράτεια, αντιπροσωπεύει ολόκληρη την ανεξάρτητη παραγωγή Βλ. την υπ’ αριθ. 807/2023 απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, ενότητα 6.
- Ως προς την παγκόσμια διάσταση της αγοράς της αλουμίνας βλ. ενδεικτικά τις ακόλουθες αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: IV/M.470 – Gencor / Shell, IV/M.660 - RTZ / CRA, COMP/M.4605 HINDALCO / NOVELIS, IV/M.1003 – Alcoa / Inespal. 46 Βλ. ενδεικτικά COMP/M.3225 - ALCAN / PECHINEY (II), COMP/M.4441 - EN+ / GLENCORE / SUAL / UC RUSAL, COMP/M.4827 - RIO TINTO / ALCAN. 47 Βλ. τις 807/2023 και 690/2019 αποφάσεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού. 48 Βλ. την Μ.1693 Alcoa/Reynolds. 49 Βλ. τις Μ.470 Gencor/Shell, M.1003 Alcoa/Inespal, M.1161 Alcoa/Alox, M.4605 Hindalco/ Novelis. 44 45 15 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ διασπορικού βωξίτη που διατίθεται στην ελληνική αγορά και, συνεπώς, κατέχει το σύνολο της αγοράς
- Σημειώνεται ότι, όπως έχει προαναφερθεί, στην παραγωγή βωξίτη δραστηριοποιείται και η θυγατρική εταιρεία της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, «ΔΕΛΦΟΙ-ΔΙΣΤΟΜΟΝ Μονοπρόσωπη Α.Μ.Ε.» η οποία ανέκαθεν και από την ίδρυσή της, διοχετεύει το σύνολο της παραγωγής της στη μητρική της, προς κάλυψη των αναγκών του εργοστασίου παραγωγής αλουμίνας και (πρωτόχυτου) αλουμινίου της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ. Λόγω της αποκλειστικής διάθεσης της παραγωγής της στην ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, οι ενδοομιλικές πωλήσεις της ΔΔ δεν υπολογίζονται στη σχετική αγορά παραγωγής και διάθεσης βωξίτη, όπως αναγνωρίζεται και στην υπ’ αριθ. 690/2019 Απόφαση ΕΑ, στην οποία, κρίθηκε ότι «βάσει και της προηγούμενης συναφούς νομολογίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης51 και ΕΑ52, τα κοιτάσματα της Δελφοί-Δίστομον δεν υπολογίζονται καθώς η ΔΔ είναι μια πλήρως καθετοποιημένη επιχείρηση της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, η παραγωγή της οποίας κατευθύνεται στο σύνολό της (100%) προς τη μητρική της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, άρα δεν υφίσταται δραστηριοποίηση στην εμπορία και ως εκ τούτου δεν θα πρέπει να συμπεριληφθεί ως ανεξάρτητος προμηθευτής.». Επιπλέον, σύμφωνα με την υπ’ αριθ. 807/2023 Απόφαση ΕΑ53 «[…] καθώς αφενός η Καταγγέλλουσα [ενν. την ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ] δεν αποτελεί υφιστάμενο ή δυνητικό ανταγωνιστή της Καταγγελλόμενης [ενν. την ΙΒ] καθώς δραστηριοποιείται στην κατάντη αγορά παραγωγής και προμήθειας αλουμινίου και αφετέρου η ΔΕΛΦΟΙ ΔΙΣΤΟΜΟ, θυγατρική εταιρεία της καταγγέλλουσας, δεν αποτελεί για την καταγγελλόμενη πραγματικό ή δυνητικό ανταγωνιστή στην ανάντη αγορά καθώς η ΔΔ δεν προμηθεύει τρίτους με βωξίτη παρά μόνο τη μητρική της».
- Ως εκ τούτου, η ΙΒ αποτελεί το μοναδικό παραγωγό ελληνικού διασπορκού βωξίτη, κατέχοντας το 100% της σχετικής αγοράς. IV.3.
- Θέση της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ στην παγκόσμια και ευρωπαϊκή αγορά αλουμίνας
- Για την αγορά της αλουμίνας, τα μερίδια που παρατίθενται στους κατωτέρω πίνακες, βασίστηκαν σε στοιχεία και εκτιμήσεις της γνωστοποιούσας
- Συγκεκριμένα, τόσο για την ενιαία αγορά της αλουμίνας, όσο και για τις επιμέρους αγορές (α) της μη μεταλλουργικής αλουμίνας και (β) της . Βλ και Αποφάσεις ΕΑ 619/21 και 807/
- Απόφαση COMP/Μ.1693 - Alcoa/Reynolds «Η παραγωγή που προορίζεται για δέσμια χρήση δεν διατίθεται σε αγοραστές της ελεύθερης αγοράς. Κατά συνέπεια, η παραγωγή για δέσμια χρήση, σύμφωνα με πολλές από τις ερωτηθείσες εταιρείες, πρέπει να εξαιρεθεί από τη σχετική αγορά προϊόντος. Η παραγωγή για δέσμια χρήση δεν μπορεί να διατεθεί στην ελεύθερη αγορά, ακόμη και αν η τιμή της ΑΜ αυξανόταν σημαντικά. Οι ολοκληρωμένες εταιρείες δεν θα διοχέτευαν σε τρίτους την παραγόμενη από αυτές ΑΜ εις βάρος της δικής τους δέσμιας χρήσης. Εάν το έπρατταν, τα δικά τους μεταλλουργεία θα λειτουργούσαν χωρίς να αξιοποιούν πλήρως την παραγωγική τους ικανότητα, γεγονός που θα είχε δυσμενείς οικονομικές συνέπειες, μη δυνάμενες να αντισταθμιστούν ακόμη και σε περίπτωση σημαντικής αύξησης της τιμής της ΑΜ. Η τιμή πώλησης του πρωτογενούς αλουμινίου είναι περίπου οκταπλάσια από την τιμή της ΑΜ. Σύμφωνα με την έρευνα της Επιτροπής, ακόμη και σε περίπτωση μεγάλων αυξήσεων των τιμών στην αγορά άμεσης παράδοσης ΑΜ, όταν υπολογίζονται τα έξοδα που μπορεί να αποφύγει ένα μεταλλουργείο αλουμινίου και τα έξοδα που συνεπάγεται η διακοπή και επανέναρξη των διαδικασιών, αποδεικνύεται ότι η απώλεια κερδών (λόγω της πώλησης αλουμίνας δέσμιας χρήσης στην ελεύθερη αγορά αντί της παραγωγής αλουμινίου) είναι πάντοτε υψηλότερη από τα δυνητικά κέρδη που θα αποκόμιζαν οι ολοκληρωμένοι παραγωγοί αυξάνοντας τις πωλήσεις αλουμίνας. Όσοι απάντησαν στα ερωτηματολόγια της Επιτροπής δεν είχαν υπόψη τους καμία περίπτωση στην οποία σε περιόδους στενότητας της προσφοράς ΑΜ οποιοσδήποτε ολοκληρωμένος κατασκευαστής προτίμησε να διαθέσει στην ελεύθερη αγορά αλουμίνας που προόριζε για δέσμια χρήση. Ως εκ τούτου η Επιτροπή δεν λαμβάνει υπόψη κατά την εκτίμησή της την αλουμίνα μεταλλουργείου για δέσμια χρήση.» 52 Βλ. ΕΑ 619/2015 σκ.
- 53 Βλ. συγκεκριμένα την υποσ.
- 54 Σημειώνεται ότι σχετικά στοιχεία ζητήθηκαν από την Υπηρεσία και από την ΕΕΑ, καθώς και τον ΣΜΕ, αλλά δεν προσκομίσθηκαν, καθότι δεν ήταν διαθέσιμα. 50 51 16 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ μεταλλουργικής αλουμίνας σε ευρωπαϊκό και σε παγκόσμιο επίπεδο, η γνωστοποιούσα προσκόμισε τα εκτιμώμενα στοιχεία ευρωπαϊκών και παγκόσμιων πωλήσεων 55 (κατ’ όγκο) με πηγή την ερευνητική-συμβουλευτική εταιρεία Wood Mackenzie.
- Αναφορικά με τα μερίδια άλλων ανταγωνιστών, η γνωστοποιούσα αναφέρει ότι δεν μπορεί να εκφέρει ασφαλή εκτίμηση. Στην παγκόσμια αγορά αλουμίνας μεταξύ των βασικότερων παραγωγών και ανταγωνιστών της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ συγκαταλέγονται, ενδεικτικά, οι εταιρείες ALCOA, DADCO και HYDRO.
- Στον πρώτο πίνακα παρατίθενται ο όγκος πωλήσεων της αλουμίνας σε παγκόσμιο και ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς και οι πωλήσεις της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, ενώ στον επόμενο πίνακα, τα μερίδια της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ τόσο στην παγκόσμια όσο και στην ευρωπαϊκή αγορά αλουμίνας, καθώς και στις επιμέρους αγορές της: ΟΓΚΟΣ ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΑΛΟΥΜΙΝΑΣ (σε κιλοτόνους) 2018 2019 2020 2021 ΣΥΝΟΛΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ Μη μεταλλoυργική Αλουμίνα […] […] […] Μεταλλoυργική Αλουμίνα […] […] Σύνολο […] […] […] ΣΥΝΟΛΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ Μη μεταλλoυργική Αλουμίνα Μεταλλoυργική Αλουμίνα Σύνολο […] Μη μεταλλoυργική Αλουμίνα Μεταλλoυργική Αλουμίνα […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Σύνολο ΜΕΡΙΔΙΑ ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΑΓΟΡΑ Μη μεταλλoυργική Αλουμίνα […] […] […] […] Μεταλλoυργική Αλουμίνα […] […] […] Σύνολο […] […] […] ΜΕΡΙΔΙΑ ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ Μη μεταλλoυργική Αλουμίνα Μεταλλoυργική Αλουμίνα
- […] 2022 […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] Όπως προκύπτει από τα στοιχεία του ως άνω πίνακα, τα μερίδια της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ υπό οποιαδήποτε δυνατή θεώρηση κυμαίνονται σε πολύ χαμηλά ποσοστά την τελευταία πενταετία, καθώς στην παγκόσμια αγορά δεν ξεπερνούν το [0-5]%, ενώ στην ευρωπαϊκή το [10-15]%. IV.3.
- Θέση της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ως αγοραστής βωξίτη Όπως αναφέρει η γνωστοποιούσα, αναφορικά με τη μη μεταλλουργική αλουμίνα, έχει θεωρηθεί από τη Wood Mackenzie ότι οι πωλούμενες ποσότητες ισούνται με το σύνολο των παραγόμενων ποσοτήτων, δεδομένου ότι το εν λόγω προϊόν εξ ορισμού δεν προορίζεται για παραγωγή αλουμινίου. Συνεπώς, εκτιμάται ότι το σύνολο της παραγωγής του συγκεκριμένου προϊόντος πωλείται. Αναφορικά με τη μεταλλουργική αλουμίνα, ο όγκος πωλήσεων βασίζεται σε εκτίμηση της Wood Mackenzie σχετικά με τις ποσότητες που παράγονται στα χυτήρια χωρίς κατόπιν να ιδιοκαταναλώνονται για παραγωγή αλουμινίου. 55 17
- ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Παρά τα χαμηλά μερίδια της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια αγορά αλουμίνας, θα πρέπει να επισημανθεί ότι σύμφωνα με την IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ56, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, και συγκεκριμένα η ΑτΕ, «ήταν αναμφίβολα ο πιο σημαντικός πελάτης και ο μεγαλύτερος αγοραστής με την ικανότητα να ασκεί ισχυρή αντισταθμιστική αγοραστική ισχύ […]». Όπως φαίνεται και από τον πίνακα που ακολουθεί , για το έτος 2022, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ αποτελεί τον μεγαλύτερο πελάτη της IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ. Αναλυτικότερα: Πελάτης Χώρα Δραστηριοποίησης Τομέας Δραστηριότητας ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε. Ελλάδα Μεταλλουργία IMERYS ALUMINATES Γαλλία Αλουμ/χα τσιμέντα […] […] […] Ελλάδα […] […] […]
- Ελλάδα Γερμανία Ποσοστό επί των συνολικών πωλήσεων […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] Όπως φαίνεται από τον ανωτέρω πίνακα, το […]% των πωλήσεων της IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ απευθυνόταν στην μητρική της εταιρεία. Στη συνέχεια παρουσιάζεται57, για το έτος 2022, το ποσοστό επί των συνολικών πωλήσεων προς τρίτους, εξαιρώντας δηλαδή τις ενδοομιλικές πωλήσεις: Πελάτης Χώρα Δραστηριοποίησης Τομέας Δραστηριότητας ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε. Ελλάδα Μεταλλουργία […] […] […] Ελλάδα […] […] […]
- Συνολική Πωλούμενη Ποσότητα (σε κιλοτόνους) Ελλάδα Γερμανία Συνολική Πωλούμενη Ποσότητα – χωρίς δέσμιες πωλήσεις (σε κιλοτόνους) Ποσοστό επί των συνολικών πωλήσεων […] […] […] […] […] […] […] […] Λαμβάνοντας υπόψη το ποσοστό της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ το οποίο ξεπερνάει το […]%, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ αποτελεί οιονεί μονοψώνιο στην ελληνική επικράτεια στην αγορά μονοϋδρικού/διασπορικού ελληνικού βωξίτη. Η ανωτέρω παραδοχή προκύπτει από το γεγονός ότι παρόλο που η IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ είχε (θεωρητικά) τη δυνατότητα να απευθυνθεί και να πωλήσει τις παραγόμενες ποσότητες βωξίτες και εκτός ελληνικών συνόρων, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ την τελευταία πενταετία αποτελεί τον κύριο πελάτη της, με ποσοστό που βαίνει διαρκώς αυξανόμενο, όπως φαίνεται και στον κάτωθι πίνακα58,59: Πελάτης Έτος Πωλούμενη Ποσότητα σε Συνολική Πωλούμενη Ποσότητα – χωρίς δέσμιες πωλήσεις Ποσοστό επί των συνολικών πωλήσεων Βλ. παρ. 262 της 807/2023 απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Υπηρεσίας, λαμβάνοντας προσκομισθέντα στοιχεία από τη γνωστοποιούσα. 58 Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Υπηρεσίας, λαμβάνοντας προσκομισθέντα στοιχεία από τη γνωστοποιούσα. 59 Σημειώνεται ότι σύμφωνα με υπολογισμούς της Υπηρεσίας, ο επόμενος μεγαλύτερος πελάτης της IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ κατείχε ποσοστό επί των συνολικών πωλήσεων της (εξαιρουμένων των δέσμιων πωλήσεων) για το 2018: […]%, για το 2019: […]% για το 2020: […]%, για το 2021: […]% και για το 2022: […]%. 56 57 18 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ (σε κιλοτόνους) (σε κιλοτόνους) […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] 2018 2019 ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε. 2020 2021 2022
- […]% […]% […]% […]% […]% Σημειώνεται ότι στην πρόσφατη απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού με αριθμό 807/2023, η αγορά του μονοϋδρικού/διασπορικού ελληνικού βωξίτη χαρακτηρίστηκε ως ένα «διμερές μονοπώλιο» (bilateral monopoly), λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι καμία από τις IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ και ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ δεν κατείχε διαπραγματευτική ισχύ
- IV.
- ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ
- Αναφορικά με την σχετική αγορά μονοϋδρικού/διασπορικού ελληνικού βωξίτη, όπως προαναφέρθηκε, οι ανταγωνιστικές συνθήκες στην εν λόγω αγορά έχουν αναλυθεί εκτενώς στην πρόσφατη απόφαση της Επιτροπής 807/2023, και δεν έχουν μεταβληθεί από τη λήψη της απόφασης αυτής ως σήμερα
- Ως εκ τούτου, η ανάλυση θα επικεντρωθεί στις ανταγωνιστικές συνθήκες στη σχετική αγορά της αλουμίνας. IV.4.
- Συνθήκες ζήτησης
- Σύμφωνα με […], η αγορά της αλουμίνας συνιστά παγκόσμια αγορά, η οποία δεν χαρακτηρίζεται από σταθερή αύξηση ή μείωση της ζήτησης, καθώς οι συνθήκες ζήτησης στις αγορές μετάλλων – commodities, όπως η αλουμίνα, είναι ευμετάβλητες και επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από την εκάστοτε γεωπολιτική κατάσταση και τις πιέσεις του πληθωρισμού. Για το τέλος του 2023, οι συνθήκες ζήτησης αναμένεται να είναι παρόμοιες με εκείνες του προηγούμενου έτους. Προς την ίδια κατεύθυνση κινείται και η απάντηση […], καθώς λόγω του διεθνούς χαρακτήρα της εν λόγω αγοράς, η ζήτηση κατά καιρούς, παρουσιάζει σημαντικές μεταβολές. Στην τωρινή χρονική περίοδο η αγορά της αλουμίνας, σε διεθνές επίπεδο, διέρχεται από φάση ανάπτυξης και αύξησης της παγκόσμιας ζήτησης. Επιπλέον, επισημαίνει ότι η ανάπτυξη αυτή δεν είναι ισόρροπη μεταξύ των ηπείρων, καθότι εντοπίζεται κυρίως στην Ασία, ενώ στις ευρωπαϊκές χώρες η εν λόγω αγορά φαίνεται να βρίσκεται σε κάμψη και να υστερεί σημαντικά από άποψη ανάπτυξης.
- Στο ίδιο πλαίσιο η γνωστοποιούσα αναφέρει ότι η διεθνής αγορά της αλουμίνας παρουσιάζει σημαντική μεταβλητότητα. Στην παρούσα χρονική περίοδο, η εν λόγω αγορά βρίσκεται γενικά σε φάση ανάπτυξης, η οποία χαρακτηρίζεται από την άνοδο της διεθνούς ζήτησης και την έντονη δραστηριότητα μεγάλων επιχειρήσεων τρίτων χωρών, κυρίως της Ασίας. Οι ανταγωνιστές της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ είναι, ως επί το πλείστον, πλήρως καθετοποιημένοι, και διαθέτουν ισχυρή παραγωγική δυναμικότητα και επωφελούνται ιδιαίτερα από τα χαμηλότερα κόστη παραγωγής και τους ηπιότερους αν όχι ελλείποντες περιβαλλοντικούς όρους και πρότυπα λειτουργίας σε σχέση με τα ισχύοντα στις χώρες της Δύσης. Την ίδια στιγμή, η αγορά της αλουμίνας στον ευρωπαϊκό χώρο βρίσκεται σε κάμψη και δεν ακολουθεί τον ισχυρό ρυθμό ανάπτυξης ο οποίος παρατηρείται σε τρίτες χώρες. 60 61 Βλ. ΕΑ 807/2023, σκ.
- Συγκεκριμένα βλ. κεφάλαια 8.2 και 8.3 της 807/2023 απόφαση της ΕΑ. 19 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ IV.4.
- Εμπόδια εισόδου - Δυνητικός Ανταγωνισμός
- Αναφορικά με την είσοδο νέων επιχειρήσεων στην αγορά της αλουμίνας, η γνωστοποιούσα αναφέρει ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρούνται σημαντικές επενδύσεις και αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας σε τρίτες χώρες, ιδιαίτερα στην Ασία (Κίνα, Ινδία, Ινδονησία, Ιράν)
- Στον αντίποδα, δεν έχουν σημειωθεί σημαντικές επενδύσεις ή είσοδος νέων επιχειρήσεων στην Ευρώπη. Ως προς την είσοδο νέων επιχειρήσεων, […] διευκρινίζει ότι τα τελευταία πέντε χρόνια δεν πραγματοποιήθηκε καμία είσοδος στην αγορά της αλουμίνας.
- Σχετικά με τα εμπόδια εισόδου, η γνωστοποιούσα επισημαίνει ότι η παραγωγή αλουμίνας αποτελεί έντονα βιομηχανική δραστηριότητα και η άσκηση αυτής απαιτεί σημαντικές επενδύσεις, ιδιαίτερα ως προς τον ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό και τις υποδομές και ως κυριότερο εμπόδιο εισόδου εντοπίζει την εξασφάλιση ασφαλούς εφοδιασμού με βωξίτη κατάλληλης ποιότητας για να χρησιμοποιηθεί ως πρώτη ύλη στην παραγωγική διαδικασία. Επίσης, η παραγωγή αλουμίνας είναι ιδιαίτερα ενεργοβόρα, καθώς οι σχετικές παραγωγικές διαδικασίες συναρτώνται με την κατανάλωση εξαιρετικά υψηλών ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας. Για το λόγο αυτό, επιχειρήσεις του κλάδου επιδιώκουν να εγκαθιστούν τα μέσα παραγωγής αλουμίνας σε περιοχές με χαμηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας. Επιπλέον, η γνωστοποιούσα αναφέρει ότι δεν διαθέτει πληροφόρηση σε σχέση με την πιθανή δραστηριοποίηση επιχειρήσεων του εξωτερικού στην Ελλάδα. Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι απαντήσεις της ΕΕΑ και του ΣΜΕ. Ειδικότερα, […] αναφέρει ότι «[…] αν και η είσοδος νέας επιχείρησης στους τομείς της αλουμίνας […] δεν μπορεί θεωρητικά να αποκλειστεί, οι σχετικές δραστηριότητες είναι ιδιαίτερα ενεργοβόρες και συνεπάγονται υψηλά κόστη παραγωγής». V. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ V.
- ΕΙΣΑΓΩΓΗ
- Το άρθρο 7 παρ. 1 ν. 3959/2011 προβλέπει ότι «[μ]ε απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού απαγορεύεται κάθε συγκέντρωση επιχειρήσεων, η οποία υπόκειται σε προηγούμενη γνωστοποίηση και η οποία μπορεί να περιορίσει σημαντικά τον ανταγωνισμό στην εθνική αγορά ή σε ένα σημαντικό σε συνάρτηση με τα χαρακτηριστικά των προϊόντων ή των υπηρεσιών τμήμα της, ιδίως με τη δημιουργία ή ενίσχυση μιας δεσπόζουσας θέσης».
- Η υπό κρίση συγκέντρωση έχει κάθετη διάσταση, δεδομένου ότι συμμετέχουν επιχειρήσεις που λειτουργούν σε διαφορετικά επίπεδα της αλυσίδας εφοδιασμού
- Οι μη οριζόντιες συγκεντρώσεις δεν συνιστούν καταρχήν απειλή για τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, εκτός εάν η επιχείρηση που προκύπτει από τη συγκέντρωση διαθέτει σημαντική ισχύ σε μία τουλάχιστον εκ των σχετικών αγορών
- Ενδεικτικά, η ετήσια παραγωγική δυναμικότητα σύγχρονων διυλιστηρίων αλουμίνας στην Ινδία και στην Ινδονησία φτάνει τους 2.000.000 τόνους, ενώ στην Κίνα αγγίζει μέχρι και τους 6.000.000 τόνους. 63 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση των μη οριζόντιων συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον Κανονισμό Συμβουλίου για τον έλεγχο συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων, της 18.10.2008 (εφεξής «Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση μη οριζόντιων συγκεντρώσεων»), σημείο
- 64 Βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση Ε. Επ. Μ.4314, Johnson/Pfizer, σημεία 122-
- Στην υπόθεση αυτή, το μερίδιο αγοράς περίπου 50% του προμηθευτή σε συνδυασμό με το γεγονός ότι αυτός παρείχε τα σχετικά προϊόντα NRT με μακροχρόνιες συμβάσεις αποκλειστικής προμήθειας, μεταξύ των άλλων, και στον κύριο ανταγωνιστή του στη κάθετη συναφή αγορά, GSK, θεωρήθηκε πηγή δημιουργίας κάθετων προβλημάτων (βλ. και σημείο 125). Βλ. 62 20
- ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Η αξιολόγηση της ισχύος της νέας οντότητας προηγείται της αξιολόγησης των επιπτώσεων της συγκέντρωσης στον ανταγωνισμό, κατά την αξιολόγηση δε αυτή τα μερίδια αγοράς και τα επίπεδα συγκέντρωσης παρέχουν χρήσιμες ενδείξεις σχετικά με τη δύναμη της επιχείρησης στην αγορά και την ανταγωνιστική σημασία των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων και των ανταγωνιστών τους. Έτσι, αξιολογείται ότι είναι μικρή η πιθανότητα διαπίστωσης προβλημάτων συντονισμένης ή μη φύσεως εάν το μερίδιο αγοράς της νέας οντότητας μετά τη συγκέντρωση σε καθεμία από τις σχετικές αγορές είναι κατώτερο του 30%
- Κατόπιν, η ΕΑ αξιολογεί κατά πόσον οι μεταβολές που επέρχονται λόγω μιας μη οριζόντιας συγκέντρωσης μπορεί να οδηγήσουν σε σημαντική παρεμπόδιση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού, ιδίως με τη δημιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης, με έναν από τους ακόλουθους τρόπους: • παρακωλύοντας ή καταργώντας την πρόσβαση πραγματικών ή δυνητικών ανταγωνιστών σε προμήθειες ή αγορές, με αποτέλεσμα να μειώνεται έτσι η ικανότητα ή/ και το κίνητρο των εταιριών να ανταγωνισθούν. Ένας τέτοιος αποκλεισμός από την αγορά ενδέχεται να επιτρέψει στις εταιρείες που μετέχουν στη συγκέντρωση – και, ενδεχομένως, και σε ορισμένους ανταγωνιστές τους – να αυξήσουν επικερδώς τις τιμές που χρεώνουν στους καταναλωτές («μη συντονισμένα αποτελέσματα»)· ή • μεταβάλλοντας τη φύση του ανταγωνισμού κατά τρόπο ώστε να αυξάνεται σημαντικά η πιθανότητα να συντονίζουν στο εξής τη συμπεριφορά τους επιχειρήσεις που δεν το έπρατταν προηγουμένως, προκειμένου να αυξήσουν τις τιμές ή να παρεμποδίσουν με οποιονδήποτε άλλο τρόπο τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό. Η συγκέντρωση ενδέχεται επίσης να καταστήσει τον συντονισμό ευκολότερο, πιο σταθερό ή πιο αποτελεσματικό για επιχειρήσεις οι οποίες συντόνιζαν τη συμπεριφορά τους πριν από τη συγκέντρωση («συντονισμένα αποτελέσματα»)
- V.
- ΚΑΘΕΤΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΜΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ ΕΙΣΡΟΕΣ V.2.
- Γενικό πλαίσιο
- Αποκλεισμός ανταγωνιστών από την πρόσβαση σε εισροές υπάρχει όταν, μετά τη συγκέντρωση, η νέα επιχείρηση ενδέχεται να περιορίσει την πρόσβαση στα προϊόντα ή στις υπηρεσίες τα οποία θα παρείχε σε περίπτωση που δεν είχε πραγματοποιηθεί η συγκέντρωση, αυξάνοντας με τον τρόπο επίσης απόφαση Ε. Επ. Μ.4494, EVRAZ/HIGHVELD, σημεία 94, 97, όπου μερίδιο αγοράς περίπου 40-50% στην αγορά προηγούμενης βαθμίδος (upstream market) θεωρήθηκε ένδειξη πρόκλησης κάθετων επιπτώσεων από την εν λόγω συγκέντρωση. Βλ. αντίθετα απόφαση Ε. Επ. Μ.3943, S.Gobain/BPB, σημείο 45,
- Στην υπόθεση αυτή ο μεν προμηθευτής BPB των προϊόντων plasterboard κατείχε μερίδιο αγοράς περίπου 40-50%, ενώ στην κάθετη συναφή αγορά της διανομής οικοδομικών υλικών στη Γαλλία ο διανομέας S. Gobain διέθετε μερίδιο κάτω από 25%. Θεωρήθηκε ότι σε καμία αγορά- προηγούμενης ή επόμενης οικονομικής βαθμίδας- δεν υπήρχε σημαντική ισχύς κανενός εκ των δύο εμπλεκομένων, με αποτέλεσμα στην αγορά προηγούμενης βαθμίδος-προμήθειας να υπάρχει επαρκής ανταγωνισμός μεγάλων διεθνών ομίλων, στους οποίους θα μπορούσαν να στραφούν οι πελάτες, σε περίπτωση άρνησης πώλησης εκ μέρους της BPB (βλ. σημεία 55-57, 59, 65). Βλ. επίσης απόφαση Ε. Επ. M.3231, PREEM/SCANDINAVISKA, σημεία 24-25, όπου θεωρήθηκε ότι τα χαμηλά μερίδια αγοράς σε όλες τις σχετικές αγορές (κάτω του 25%) συνηγορούσαν υπέρ της απουσίας κάθετων επιπτώσεων εκ της εν λόγω συγκέντρωσης. Βλ. τέλος και αποφάσεις Ε. Επ. Μ.4723, ENI/EXXON MOBIL, σημείο 30, Μ.5005, GALP/EXXONMOBIL, σημείο 62 και M.1157, υπόθεση Skanska/Scancem, σημεία 69,
- 65 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση μη οριζόντιων συγκεντρώσεων, σημεία 23-
- 66 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση μη οριζόντιων συγκεντρώσεων, σημεία 17-
- 21 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ αυτό το κόστος των ανταγωνιστών που δραστηριοποιούνται σε αγορά επόμενης οικονομικής βαθμίδας και καθιστώντας δυσχερέστερη γι' αυτούς την προμήθεια εισροών υπό παρεμφερείς τιμές και συνθήκες με εκείνες που ίσχυαν προ της συγκέντρωσης. Αυτό μπορεί να οδηγήσει την συγχωνευθείσα εταιρεία σε αύξηση των τιμών που χρεώνει στους καταναλωτές, με αποτέλεσμα την παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού. Όπως προαναφέρθηκε, για να υποστούν επιβλαβείς συνέπειες οι καταναλωτές εξαιτίας του αποκλεισμού ανταγωνιστών από την πρόσβαση σε εισροές δεν είναι απαραίτητος ο εξαναγκασμός των ανταγωνιστών της συγχωνευθείσας επιχείρησης σε έξοδο από την αγορά. Το στοιχείο αναφοράς είναι κατά πόσο το αυξημένο κόστος των εισροών μπορεί να συνεπάγεται υψηλότερες τιμές για τους καταναλωτές. Ωστόσο, κάθε αποτελεσματικότητα, η οποία προκύπτει από τη συγκέντρωση, ενδέχεται να οδηγήσει την συγχωνευθείσα εταιρεία σε μείωση των τιμών, έτσι ώστε οι συνολικές πιθανές επιπτώσεις για τους καταναλωτές να είναι ουδέτερες ή θετικές
- Κατά την αξιολόγηση της πιθανότητας ενός επιζήμιου για τον ανταγωνισμό σεναρίου αποκλεισμού ανταγωνιστών από την πρόσβαση σε εισροές, εξετάζονται: α) κατά πόσο η συγχωνευθείσα επιχείρηση έχει μετά τη συγκέντρωση την ικανότητα να δημιουργήσει ουσιαστικά εμπόδια πρόσβασης σε εισροές, β) κατά πόσον έχει το κίνητρο να πράξει κάτι τέτοιο, και γ) κατά πόσον μια στρατηγική αποκλεισμού από την αγορά θα έχει σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις στον ανταγωνισμό στην αγορά επόμενης οικονομικής βαθμίδας. Στην πράξη, οι παράγοντες αυτοί εξετάζονται συχνά μαζί, καθώς διαπλέκονται στενά μεταξύ τους
- V.2.
- Η αξιολόγηση της Επιτροπής Ανταγωνισμού
- Στην κρινόμενη υπόθεση και ενόψει των στοιχείων που προέκυψαν εκτιμάται ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για τον αποκλεισμό ανταγωνιστών της νέας οντότητας στις αγορές επόμενης οικονομικής βαθμίδας από την πρόσβαση σε εισροές.
- Ικανότητα αποκλεισμού: Αναφορικά με την ικανότητα της συγχωνευθείσας οντότητας να αποκλείσει ανταγωνιστές της στην κατάντη αγορά από την πρόσβαση σε εισροές, παρατηρείται ότι, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν ανωτέρω, η εταιρεία IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ κατέχει ήδη μονοπωλιακή θέση στην αγορά μονοϋδρικού διασπορικού ελληνικού βωξίτη. Η κατοχή, εξάλλου, του μονοπωλίου σε συγκεκριμένη αγορά ισοδυναμεί με κατοχή απόλυτης δεσπόζουσας θέσης, η οποία, ως εκ τούτου, δεν επιδέχεται ενίσχυσης. Περαιτέρω, ως προς το κριτήριο του σημαντικού περιορισμού του ανταγωνισμού στην εθνική αγορά ή σε σημαντικό τμήμα της, αυτό αποτελεί αυτοτελές κριτήριο, το οποίο επίσης δεν είναι δυνατόν να πληρούται σε μία αγορά όπου δεν υφίσταται ανταγωνισμός
- Στην προκειμένη περίπτωση, η ικανότητα αποκλεισμού από την πρόσβαση σε εισροές προϋπήρχε της γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης και δεν τελεί σε σχέση αιτιώδους συνάφειας με αυτή
- Συγκεκριμένα, πριν την ολοκλήρωση της εν θέματι συναλλαγής, η IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ πωλεί στη ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ποσοστό άνω του […]% της συνολικής ποσότητας βωξίτη που διοχετεύει στην Κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση των μη οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ.
- Κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση των μη οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ.
- 69 Βλ. σχετικά ΓενΔΕΕ T-87/05, EDP – Energias de Portugal, SA κατά Επιτροπής, EU:T:2005:333, σκ. 117-
- 70 Βλ. και υπόθ. M.8894 – ACS/ Hochtief/ Atlantia/ Abertis Infraestructuras, απόφαση της Ε.Επ. της 06.07.2018, παρ. 303-
- 67 68 22 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ αγορά71,
- Ως εκ τούτου, η υπό εξέταση συναλλαγή οδηγεί στην εσωτερίκευση μιας προϋπάρχουσας συμβατικής σχέσης, χωρίς να μεταβάλλει ουσιωδώς τις ανταγωνιστικές συνθήκες στην αγορά73
- Εξάλλου, ο μονοϋδρικός/διασπορικός ελληνικός βωξίτης δεν συνιστά σημαντική εισροή για τους λοιπούς πελάτες της IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ, οι οποίοι δηλώνουν ότι έχουν εναλλακτικές πηγές προμήθειας (και οι οποίοι σημειωτέον δεν είναι ανταγωνιστές της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ στη σχετική κατάντη αγορά αλουμίνας). Συγκεκριμένα, ερωτηθέντες σχετικά με τις εκτιμώμενες επιπτώσεις της γνωστοποιηθείσας πράξης στην επιχείρησή τους, δηλώνουν ότι δεν αναμένουν η υπό κρίση συγκέντρωση να επηρεάσει δυσμενώς την πρόσβασή τους σε βωξίτη. Αναλυτικότερα, η […] αναφέρει ότι «οι ποσότητες βωξίτη που μέχρι σήμερα διατίθεντο από την εξαγοραζόμενη προς την επιχείρησή μας δεν επαρκούσαν για την κάλυψη του συνόλου των αναγκών μας και για τον λόγο αυτό διατηρούμε και άλλους προμηθευτές. Σε περίπτωση διακοπής ή δυσμενούς μεταβολής των όρων προμήθειας από τη νέα οντότητα, θα στρέψουμε το σύνολο των αγορών μας στους λοιπούς προμηθευτές μας». Από την πλευρά της, η […] δηλώνει ότι δεν αναμένει η συναλλαγή να επιφέρει κάποια ουσιώδη μεταβολή στις εμπορικές και συναλλακτικές σχέσεις των εταιριών, σημειώνοντας πως «[τ]ο ποσοστό που αντιπροσωπεύει ο ΒΩΞΙΤΗΣ στο συνολικό κόστος παραγωγής του προϊόντος […] είναι πολύ μικρό ώστε οποιαδήποτε σημαντική μεταβολή στην τιμή αγοράς του ΒΩΞΙΤΗ να επηρεάσει σημαντικά το κόστος παραγωγής και να επιφέρει σημαντικές αλλαγές στα αποτελέσματα του συγκεκριμένου κλάδου της εταιρείας». Διευκρινίζει ωστόσο πως «[σ]την περίπτωση όμως που πάψουν να ισχύουν οι συναλλακτικές μας συνήθειες και υπάρξει μία ξαφνική διακοπή προμηθειών ΒΩΞΙΤΗ από την IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ τότε θα υπήρχε διαταραχή στην αλυσίδα των προμηθειών μας, με πιθανές καθυστερήσεις και ελλείψεις στη συγκεκριμένη πρώτη ύλη, η οποία είναι κρίσιμη για την ποιότητα του παραγόμενου προϊόντος».
- Για τους λόγους αυτούς, η συγχωνευθείσα οντότητα στερείται την ικανότητα δημιουργίας εμποδίων στην πρόσβαση σε εισροές.
- Κίνητρο αποκλεισμού: Ενόψει του γεγονότος ότι τα κριτήρια που εκτίθενται στην Ενότητα V.2.
- ανωτέρω είναι σωρευτικά 74, παρέλκει εν προκειμένω η εξέταση ενδεχόμενου κινήτρου της νέας επιχείρησης να αποκλείσει ανταγωνιστές της από την πρόσβαση σε εισροές, καθώς και ενδεχόμενων δυσμενών επιπτώσεων που θα είχε μια στρατηγική αποκλεισμού στην αγορά επόμενης οικονομικής βαθμίδας. Χάριν πληρότητας, ωστόσο, σημειώνεται ότι οι εν λόγω υφιστάμενοι πελάτες της ΙΒ δεν συνιστούν ανταγωνιστές της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ σε οιαδήποτε δραστηριότητά της, ως εκ τούτου ελλείπει το κίνητρο του αποκλεισμού τους, δεδομένου ότι ενδεχόμενος περιορισμός των πωλήσεων εισροών σε αυτούς δεν αναμένεται να οδηγήσει αφ’ εαυτού σε αύξηση του μεριδίου αγοράς της συχωνευθείσας οντότητας στην αγορά επόμενης Βλ. τη σχετική ανάλυση στην ενότητα IV.3.2.1 ανωτέρω. Βλ. σχετικά υπόθ. M.7949 – Norwegian/ Shiphold/ OSM Aviation, απόφαση της Ε.Επ. της 31.05.2016, παρ.
- («Considering that OSM Aviation's activities are already pre-Transaction generated almost entirely through Norwegian, the latter's entry in OSM Aviation as a cocontrolling shareholder does not a priori bring about any significant structural change on the market for crew management services»). 73 Βλ. και υπόθ. M.9673 – Columbia Threadneedle Investments/ Brittany Ferries/ Condor, απόφαση της Ε.Επ. της 17.02.2020, παρ.
- 74 Βλ. σχετικά ΓενΔΕΕ T-370/17, KPN BV κατά Επιτροπής, EU:T:2019:354, σκ. 119 («οι τρεις αυτές προϋποθέσεις είναι σωρευτικές, οπότε η απουσία μιας από αυτές αρκεί για να αποκλεισθεί ο κίνδυνος επιβλαβούς για τον ανταγωνισμό αποκλεισμού από την πρόσβαση σε εισροές»). 71 72 23 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ οικονομικής βαθμίδας (αγορά αλουμίνας) ούτε, συνακόλουθα, σε αύξηση των περιθωρίων κέρδους της σε αυτή
- Σε κάθε περίπτωση, κατά την αξιολόγηση της υπό κρίση πράξης, η Υπηρεσία λαμβάνει υπόψη της την υπ’ αριθ. πρωτ. 9058/21.11.2023 επιστολή της γνωστοποιούσας, όπως παρατίθεται αναλυτικά στην ενότητα VI που ακολουθεί, με την οποία δεσμεύεται να συνεχίσει την παροχή πρόσβασης των υφιστάμενων πελατών της IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ στη συγκεκριμένη εισροή, προς άρση τυχόν αμφιβολιών σχετικά με ενδεχόμενες δυσμενείς επιπτώσεις της υπό κρίση συγκέντρωσης στην επιχειρηματική δραστηριότητά τους
- V.
- ΚΑΘΕΤΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΜΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΗΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ ΠΕΛΑΤΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: V.3.
- Γενικό πλαίσιο
- Αποκλεισμός ανταγωνιστών από την πρόσβαση σε πελάτες ενδέχεται να προκύψει όταν ένας προμηθευτής προβαίνει σε συγκέντρωση με ένα σημαντικό πελάτη στην αγορά επόμενης οικονομικής βαθμίδας. Λόγω της συγκεκριμένης παρουσίας στην αγορά επόμενης οικονομικής βαθμίδας, η συγχωνευθείσα εταιρεία ενδέχεται να αποκλείσει την πρόσβαση σε επαρκή βάση πελατών στους πραγματικούς ή δυνητικούς ανταγωνιστές της στην αγορά προηγούμενης οικονομικής βαθμίδας (την αγορά εισροών) και να μειώσει την ικανότητα ή τα κίνητρά τους να ανταγωνιστούν. Με τη σειρά του, το γεγονός αυτό ενδέχεται να αυξήσει το κόστος των ανταγωνιστών στην αγορά επόμενης οικονομικής βαθμίδας δυσκολεύοντάς τους να αποκτήσουν εισροές υπό παρεμφερείς τιμές και όρους με αυτούς που θα ίσχυαν εάν δεν είχε πραγματοποιηθεί η συγκέντρωση. Αυτό ενδέχεται να επιτρέψει στη νέα επιχείρηση να θεσπίσει επικερδώς υψηλότερες τιμές στην αγορά επόμενης οικονομικής βαθμίδας. Ωστόσο, τυχόν αποτελεσματικότητες που προκύπτουν από τη συγκέντρωση ενδέχεται να οδηγήσουν την επιχείρηση αυτή σε μείωση των τιμών, ώστε να μην υπάρξουν συνολικά αρνητικές επιπτώσεις για τους καταναλωτές. Επομένως, ο αποκλεισμός ανταγωνιστών από την πρόσβαση σε πελάτες ενδέχεται να προκαλέσει ζημία στους καταναλωτές χωρίς να είναι απαραίτητος ο εξαναγκασμός των ανταγωνιστών της νέας εταιρείας σε έξοδο από την αγορά. Το κρίσιμο κριτήριο είναι κατά πόσον το αυξημένο κόστος των εισροών ανταγωνιστών από την πρόσβαση σε πελάτες θα έχει ως αποτέλεσμα υψηλότερες τιμές για τους καταναλωτές
- Κατά την αξιολόγηση του ενδεχομένου ενός επιζήμιου για τον ανταγωνισμό σεναρίου αποκλεισμού ανταγωνιστών από την πρόσβαση σε πελάτες, εξετάζονται: (α) κατά πόσον η συγχωνευθείσα επιχείρηση έχει την ικανότητα να δημιουργήσει εμπόδια πρόσβασης σε αγορές επόμενης οικονομικής βαθμίδας μειώνοντας τις προμήθειες της από τους ανταγωνιστές στην αγορά προηγούμενης οικονομικής βαθμίδας, (β) κατά πόσον έχει κίνητρα να μειώσει τις προμήθειες της Συναφώς, βλ. Κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση των μη οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ. 40 επ. Υπενθυμίζεται ότι, για την εξέταση ενδεχόμενου κινήτρου αποκλεισμού ανταγωνιστών από την πρόσβαση σε εισροές, λαμβάνεται υπόψη ότι η συγχωνευθείσα εταιρεία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια αντιστάθμιση μεταξύ του κέρδους που απώλεσε στην αγορά προηγούμενης οικονομικής βαθμίδας, λόγω μείωσης των πωλήσεων εισροών σε (πραγματικούς ή δυνητικούς) ανταγωνιστές, και του κέρδους που αποκτά, βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα, από την αύξηση των πωλήσεων στην αγορά επόμενης οικονομικής βαθμίδας ή, ανάλογα με την περίπτωση, από τη δυνατότητα αύξησης των τιμών για τους καταναλωτές. 76 Βλ. ενότητα VI κατωτέρω. 77 Κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση των μη οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ.
- 75 24 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ στην αγορά προηγούμενης οικονομικής βαθμίδας, και (γ) κατά πόσον μια στρατηγική αποκλεισμού θα έχει σημαντικές επιζήμιες συνέπειες για τους καταναλωτές στην αγορά επόμενης οικονομικής βαθμίδας
- V.3.
- Η αξιολόγηση της Επιτροπής Ανταγωνισμού
- Στην κρινόμενη υπόθεση και ενόψει των στοιχείων που προέκυψαν εκτιμάται ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για τον αποκλεισμό ανταγωνιστών της νέας οντότητας στις αγορές προηγούμενης οικονομικής βαθμίδας από την πρόσβαση σε πελάτες.
- Ικανότητα αποκλεισμού: Εκ προοιμίου, παρατηρείται ότι η εξαγοραζόμενη είναι ο μοναδικός προμηθευτής μονοϋδρικού/διασπορικού ελληνικού βωξίτη. Συνεπώς, δεν υφίστανται ανταγωνιστές της νέας οντότητας στην υπό εξέταση ανάντη αγορά των οποίων ο αποκλεισμός θα μπορούσε θεωρητικώς να εξεταστεί.
- Περαιτέρω, σε μια ευρύτερη υποθετική θεώρηση της ανάντη αγοράς ώστε να περιλαμβάνει βωξίτη κάθε τύπου/προελεύσεως, σημειώνεται ότι η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ δεν διαθέτει σημαντική ισχύ σε καμία από τις κατάντη αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται. Ειδικότερα, όπως αναλύθηκε ανωτέρω, τα μερίδια αγοράς της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ δεν ξεπερνούν το [0-5]% στην (ενιαία) παγκόσμια αγορά αλουμίνας και το [10-15]% στην (ενιαία) ευρωπαϊκή αγορά αλουμίνας. Αντίστοιχα, σε περίπτωση περαιτέρω κατάτμησης της αγοράς αλουμίνας σε επιμέρους αγορές μη μεταλλουργικής και μεταλλουργικής αλουμίνας, τα μερίδια αγοράς της εξαγοράζουσας δεν υπερβαίνουν το [0-5]% στην παγκόσμια αγορά μη μεταλλουργικής αλουμίνας και το [0-5]% στην παγκόσμια αγορά μεταλλουργικής αλουμίνας. Ακόμα δε και υπό τον στενότερο δυνατό ορισμό της σχετικής γεωγραφικής αγοράς, τα μερίδια της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ στην ευρωπαϊκή αγορά μη μεταλλουργικής και μεταλλουργικής αλουμίνας δεν ξεπερνούν το [10-15]% και το [10-15]% αντίστοιχα. Για τους λόγους αυτούς, εκτιμάται ότι η συγχωνευθείσα οντότητα στερείται την ικανότητα αποκλεισμού ανταγωνιστών από την πρόσβαση σε πελάτες.
- Σε κάθε περίπτωση, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ – η οποία, σημειωτέον, αποτελεί τον μοναδικό εγχώριο παραγωγό αλουμίνας – απορροφά διαχρονικά σχεδόν το σύνολο της παραγωγής της IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ, εξαιρουμένων των δέσμιων πωλήσεων που κατευθύνονται προς τη μητρική Imerys Aluminates. Πιο συγκεκριμένα, ήδη πριν την ολοκλήρωση της εν θέματι συναλλαγής, η επιχείρηση-στόχος πωλεί στη ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ποσοστό άνω του […]% της συνολικής ποσότητας βωξίτη που διοχετεύει στην αγορά
- Το δε εναπομείναν ποσοστό πωλείται σε επιχειρήσεις οι οποίες δεν αποτελούν ανταγωνιστές οποιασδήποτε εκ των εταιριών του Ομίλου ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ στην ελληνική επικράτεια
- Ως εκ τούτου, η υπό εξέταση συναλλαγή οδηγεί στην εσωτερίκευση μιας προϋπάρχουσας συμβατικής σχέσης, χωρίς να μεταβάλλει ουσιωδώς τις ανταγωνιστικές Κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση των μη οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ.
- Βλ. σχετικά υπόθ. M.7949 – Norwegian/ Shiphold/ OSM Aviation, απόφαση της Ε.Επ. της 31.05.2016, παρ.
- («Considering that OSM Aviation's activities are already pre-Transaction generated almost entirely through Norwegian, the latter's entry in OSM Aviation as a cocontrolling shareholder does not a priori bring about any significant structural change on the market for crew management services»). 80 Βλ. την επιστολή της εταιρείας […], («Δεν υπάρχει σχέση άμεσου ανταγωνιστή με τις εταιρίες του Ομίλου ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ σε οιαδήποτε από τις αγορές στις οποίες δραστηριοποιούμαστε») και την επιστολή της εταιρείας […] («Η εταιρεία […] δεν ανταγωνίζεται καμία από τις εταιρείες του Ομίλου ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ καθώς έχουν διαφορετικό αντικείμενο δραστηριότητας»). 78 79 25 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συνθήκες στην αγορά
- Όπως δε αναλύεται ανωτέρω, δεν αναμένεται νέα είσοδος παραγωγού αλουμίνας στην ελληνική επικράτεια, ο οποίος λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τη ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ στην αγορά επόμενης οικονομικής βαθμίδας και να δύναται να λογιστεί ως δυνητικός αγοραστής βωξίτη από τη συγχωνευθείσα οντότητα.
- Για τους λόγους αυτούς, η συγχωνευθείσα οντότητα στερείται την ικανότητα δημιουργίας εμποδίων στην πρόσβαση σε πελάτες, ενόψει δε του γεγονότος ότι τα κριτήρια που εκτίθενται στην ενότητα V.2.
- ανωτέρω είναι σωρευτικά82, παρέλκει εν προκειμένω η εξέταση ενδεχόμενου κινήτρου της νέας επιχείρησης να αποκλείσει ανταγωνιστές της από την πρόσβαση σε πελάτες, καθώς και ενδεχόμενων δυσμενών επιπτώσεων που θα είχε μια στρατηγική αποκλεισμού στην αγορά προηγούμενης οικονομικής βαθμίδας. V.
- ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΝΤΕΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ
- Στην παράγραφο 7 του άρθρου 8 του ν. 3959/2011 προβλέπεται ότι «Οι αποφάσεις που εκδίδονται σύμφωνα με τις παρ. 3, 4Α και 6, καλύπτουν και τους περιορισμούς που συνδέονται άμεσα με την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης και είναι απαραίτητοι για αυτήν». Ως εκ τούτου, οι τυχόν περιορισμοί που συνδέονται άμεσα με την εκάστοτε συγκέντρωση και είναι απαραίτητοι για την πραγματοποίησή της (δευτερεύοντες/παρεπόμενοι περιορισμοί) καλύπτονται αυτομάτως από την εγκριτική της συγκέντρωσης απόφαση.
- Εν προκειμένω, στο Παράρτημα 7.2.4 (Α) της Σύμβασης, επισυνάπτεται σχέδιο 83 Σύμβασης προμήθειας βωξίτη (Bauxite Supply Agreement) μεταξύ αφενός της IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ (ως «Προμηθευτής») και αφετέρου της Imerys Aluminates SA (ως «Αγοραστής») και της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ (ως «Εγγυητής»), όπου την οποία προκύπτει ότι η ενιαία οντότητα αναλαμβάνει υποχρέωση εφοδιασμού βωξίτη στην Αγοραστή για […] έτη από την Ολοκλήρωση. Κι αυτό επειδή «[τ]α ορυχεία βωξίτη του προμηθευτή είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της παραγωγής τσιμέντου αλουμίνας του αγοραστή στις εγκαταστάσεις Fos-sur-Mer και Dunkerque στη Γαλλία. Η μεσοπρόθεσμη ([…]) εξασφαλισμένη διαθεσιμότητα αυτού του βωξίτη, ο οποίος προσφέρει μοναδικές ιδιότητες και υψηλό ποσοστό μπλοκ σε σύγκριση με τα λεπτόκοκκα, αποτελεί παράγοντα διαφοροποίησης για τον Αγοραστή και επιτρέπει στον Αγοραστή να συνεχίσει να εξυπηρετεί μακροπρόθεσμους και παγκόσμιους πελάτες».
- Η ΕΑ δεν υποχρεούται να αξιολογεί τους εν λόγω περιορισμούς, αντίθετα είναι καθήκον των συμμετεχουσών επιχειρήσεων να αξιολογούν εάν και σε ποιο βαθμό οι συμφωνίες τους μπορούν να θεωρηθούν ως παρεπόμενες μιας πράξης συγκέντρωσης, καθώς οι περιορισμοί που δεν μπορούν να θεωρηθούν ως άμεσα συνδεόμενοι και απαραίτητοι για την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των άρθρων 1 και 2 του ν. 3959/2011 και 101 και 102 ΣΛΕΕ
- Βλ. και υπόθ. M.9673 – Columbia Threadneedle Investments/ Brittany Ferries/ Condor, απόφαση της Ε.Επ. της 17.02.2020, παρ.
- 82 Βλ. σχετικά ΓενΔΕΕ T-370/17, KPN BV κατά Επιτροπής, EU:T:2019:354, σκ. 119 («οι τρεις αυτές προϋποθέσεις είναι σωρευτικές, οπότε η απουσία μιας από αυτές αρκεί για να αποκλεισθεί ο κίνδυνος επιβλαβούς για τον ανταγωνισμό αποκλεισμού από την πρόσβαση σε εισροές»). 83 Σύμφωνα με τη Γνωστοποιούσα, η σύμβαση αυτή εκκρεμεί να υπογραφεί μεταξύ των εταιριών IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ, IMERYS ALUMINATES και ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, ενέργεια η οποία αποτελεί προϋπόθεση ολοκλήρωσης της γνωστοποιούμενης συναλλαγής, σύμφωνα με τους όρους της ως άνω από 04.09.2023 Σύμβασης Αγοραπωλησίας Μετοχών. 84 Βλ. σχετικά σκέψη 21 Κανονισμού του Συμβουλίου 139/2004 της 20.01.2004, για τον έλεγχο των 81 26 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ VI. ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΑΝΑΛΗΨΗΣ ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΟΥ ΜΕΤΡΟΥ – ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ
- Σύμφωνα με το άρθρο 8 παρ. 4Α ν. 3959/2011, «[α]ν διαπιστωθεί ότι, κατόπιν τροποποιήσεων που επέφεραν οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις, μια γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση δεν προκαλεί πλέον σοβαρές αμφιβολίες κατά την έννοια της παρ. 4, η Επιτροπή Ανταγωνισμού, με απόφασή της, που εκδίδεται εντός της προθεσμίας της παρ. 3, εγκρίνει τη συγκέντρωση. Η απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού μπορεί να συνοδεύεται από όρους και υποχρεώσεις για να εξασφαλίζεται η συμμόρφωση των συμμετεχουσών επιχειρήσεων με τις δεσμεύσεις που ενδεχομένως έχουν αναλάβει έναντι της Επιτροπής Ανταγωνισμού, ώστε η συγκέντρωση επιχειρήσεων, η οποία υπόκειται σε προηγούμενη γνωστοποίηση, να καταστεί συμβατή με την παρ. 1 του άρθρου 7 και, στην περίπτωση της παρ. 5 του άρθρου 5, συμβατή με την παρ. 3 του άρθρου
- Οι τροποποιήσεις που προτείνουν οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις, υποβάλλονται το αργότερο μέσα σε προθεσμία είκοσι
(20)ημερών από τη γνωστοποίηση της συγκέντρωσης. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού μπορεί, με την ως άνω απόφασή της, να απειλήσει κατά των συμμετεχουσών επιχειρήσεων πρόστιμο σε περίπτωση μη συμμόρφωσης αυτών προς τους παραπάνω όρους ή προϋποθέσεις στο πλαίσιο των δεσμεύσεων, κατά τα προβλεπόμενα στην παρ. 8.».
- Με την υπ’ αριθ. πρωτ. 9058/20.11.2023 επιστολή της, η γνωστοποιούσα, καίτοι εκφράζει την πεποίθησή της ότι η υπό κρίση συναλλαγή δεν είναι ικανή να περιορίσει τον ανταγωνισμό στην εθνική αγορά ή σε σημαντικό μέρος αυτής κατά την έννοια του άρθρου 7 παρ. 1 του ν. 3959/2011, εντούτοις, προτείνει προς άρση οποιασδήποτε αμφιβολίας ήθελε τυχόν ανακύψει αναφορικά με το συμβατό της υπό κρίση συγκέντρωσης με τις απαιτήσεις λειτουργίας του ανταγωνισμού στις επιμέρους αγορές στις οποίες αφορά, την από μέρους της ανάληψη του ακόλουθου διορθωτικού μέτρου – δέσμευσης: «Να συνεχίσει να προμηθεύει με ελληνικό διασπορικό (μονοϋδρικό) βωξίτη τους υφιστάμενους και φερέγγυους πελάτες της εξαγοραζόμενης επιχείρησης, οι οποίοι προμηθεύονται το εν λόγω προϊόν για μη μεταλλουργική χρήση, εφόσον τηρείται η σχετική συμφωνία προμήθειας».
- Ωστόσο, όπως εκτέθηκε ανωτέρω, δεν συντρέχουν εν προκειμένω οι προϋποθέσεις για τον αποκλεισμό ανταγωνιστών της νέας οντότητας στις αγορές επόμενης οικονομικής βαθμίδας από την πρόσβαση σε εισροές και, συνεπώς, η υπό κρίση συγκέντρωση δεν προκαλεί σοβαρές αμφιβολίες ως προς το συμβατό αυτής με τις απαιτήσεις λειτουργίας του ανταγωνισμού, υπό την έννοια του άρθρου 8 παρ. 4 ν. 3959/
- Ελλείψει συγκεκριμένων αμφιβολιών ως προς τη συμβατότητα της συγκέντρωσης με τη λειτουργία του ανταγωνισμού, η πρόταση λαμβάνεται υπόψη από την ΕΑ προς επίρρωση του συμπεράσματός της περί της κατά τα ανωτέρω απουσίας σοβαρών αμφιβολιών, χωρίς ωστόσο να αποτελέσει όρο ή προϋπόθεση της έγκρισης της συγκέντρωσης. συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων («Κοινοτικός κανονισμός συγκεντρώσεων»), ΕΕ L 024 της 29.01.2004, σελ. 1 – 22, καθώς και Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τους περιορισμούς που συνδέονται άμεσα με τις συγκεντρώσεις και είναι απαραίτητοι για την πραγματοποίηση τους (2005/C/56/03), παρ. 2 επ. 27 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Επιτροπή Ανταγωνισμού σε Ολομέλεια, εγκρίνει ομόφωνα, κατ’ άρθρο 8 παρ. 3 του ν. 3959/2011, την από 28.09.2023 (αριθ. πρωτ. 7412) προηγούμενη γνωστοποίηση συγκέντρωσης σχετικά με την απόκτηση από την εταιρεία «ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε.» αποκλειστικού ελέγχου επί της εταιρείας «IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», δεδομένου ότι η εν λόγω συγκέντρωση, παρότι εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της παρ. 1 του άρθρου 6 ν. 3959/2011, δεν προκαλεί σοβαρές αμφιβολίες ως προς το συμβατό αυτής με τις απαιτήσεις λειτουργίας του ανταγωνισμού στις επιμέρους αγορές στις οποίες αφορά. Η απόφαση εκδόθηκε την 19η Δεκεμβρίου
- Η απόφαση να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης, σύμφωνα με το άρθρο 27 παρ. 1 του ν. 3959/
- Ο Πρόεδρος Ιωάννης Λιανός Ο Συντάκτης της Απόφασης Παντελής Μπορόβας Η Γραμματέας Ευαγγελία Ρουμπή 28 E ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α Signature Not Verified Digitally signed by VARVARA ZACHARAKI Date: 2024.08.09 19:22:42 EEST Reason: Signed PDF (embedded) Location: Athens, Ethniko Typografio 47191 ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 9 Αυγούστου 2024 ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Αριθμ. απόφ. 837/2023* Λήψη απόφασης επί της γνωστοποίησης συγκέντρωσης, σύμφωνα με το άρθρο 6 του ν. 3959/2011, που αφορά στην απόκτηση του ελέγχου του συνόλου (100%) της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» από την ανώνυμη εταιρεία «ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε.». Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΕ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ Συνεδρίασε στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του 1ου ορόφου του κτηρίου των γραφείων της, επί της οδού Κότσικα 1Α, Αθήνα, την 19η Δεκεμβρίου 2023, ημέρα Τρίτη και ώρα 12:00, με την εξής σύνθεση: Πρόεδρος: Ιωάννης Λιανός. Μέλη: Χαρίκλεια Νικολοπούλου (Αντιπρόεδρος), Παναγιώτης Φώτης, Ιωάννης Στεφάτος, Χαρίκλεια Βλάχου, Παντελής Μπορόβας (Εισηγητής), Άννα Γκάτζιου, Μιχαήλ Πολέμης και Αγγελική Κανελλοπούλου, σε αναπλήρωση του τακτικού μέλους Χρυσοβαλάντου - Βασιλικής Μήλλιου. Αρ. Φύλλου 4656 Γραμματέας: Ευαγγελία Ρουμπή. Θέμα της συνεδρίασης: Λήψη απόφασης επί της γνωστοποίησης συγκέντρωσης, σύμφωνα με το άρθρο 6 του ν. 3959/2011, που αφορά στην απόκτηση του ελέγχου του συνόλου (100%) της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» από την ανώνυμη εταιρεία «ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε.». Στην αρχή της συζήτησης, ο Πρόεδρος, έδωσε το λόγο στον Εισηγητή της υπόθεσης, Παντελή Μπορόβα, ο οποίος ανέπτυξε συνοπτικά το περιεχόμενο της υπ’ αρ. οικ. 9707/13.12.2023 γραπτής εισήγησης επί της κρινόμενης υπόθεσης και πρότεινε, για τους λόγους που αναφέρονται αναλυτικά στην Εισήγηση, να εγκριθεί η γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση. Η Επιτροπή στη συνέχεια, αφού αποχώρησαν από την αίθουσα οι υπηρεσιακοί παράγοντες, προχώρησε σε διάσκεψη επί της ως άνω υπόθεσης με τη συμμετοχή του Εισηγητή της υπόθεσης, Παντελή Μπορόβα, ο οποίος δεν έλαβε μέρος στην ψηφοφορία, και αφού έλαβε υπόψη την υπ’ αρ. οικ. 9707/13.12.2023 Έκθεση του αρμόδιου Εισηγητή, τα στοιχεία του φακέλου της κρινόμενης υπόθεσης, τις απόψεις των μελών και το ισχύον νομικό πλαίσιο, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ: * Η παρούσα απόφαση εκδίδεται σε 2 επιπλέον εκδόσεις με τα διακριτικά:
(1)Προς Δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και
(2)Έκδοση για την εταιρεία «ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε.». Από τις παραπάνω εκδόσεις έχουν αφαιρεθεί τα απόρρητα επιχειρηματικά στοιχεία (όπου η ένδειξη […]) τα οποία δεν θα πρέπει να περιέλθουν σε γνώση του αντίστοιχου αποδέκτη της έκδοσης, σύμφωνα με το άρθρο 41 του ν. 3959/2011 (Α΄ 93), όπως ισχύει, και τον Κανονισμό Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (Β΄ 1790/2023). 47192 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Τεύχος B’ 4656/09.08.2024 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. H ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΠΡΑΞΗ ........................................................................................ 3 Ι.1 ΙΣΤΟΡΙΚΟ – ΟΥΣΙΩΔΕΙΣ ΟΡΟΙ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ................................................... 3 Ι.2 ΛΟΓΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ...................................................................................... 3 ΙΙ. ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΑ ΜΕΡΗ .............................................................................................. 4 ΙΙ.
- ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε..................................................................................................... 4 ΙΙ.
- IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ ....................................................................................................... 6 ΙΙ.
- ΚΥΚΛΟΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ............................................................................ 6 ΙΙΙ. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ .................................................................................. 7 ΙV. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ .......................................................................................................... 8 IV.
- ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ .............................................................................. 8 IV.
- ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ/ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ................................................ 10 IV.2.
- Οριοθέτηση σχετικών αγορών προϊόντων/υπηρεσιών......................................... 11 IV.2.2 Οριοθέτηση σχετικής γεωγραφικής αγοράς.......................................................... 15 IV.
- ΜΕΡΙΔΙΑ ΑΓΟΡΑΣ.................................................................................................... 15 IV.3.
- Θέση της επιχείρησης-στόχου στην αγορά παραγωγής Mονοϋδρικού/Διασπορικού Ελληνικού Βωξίτη .............................................................. 15 IV.3.
- Θέση της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ στην παγκόσμια και ευρωπαϊκή αγορά αλουμίνας. 16 IV.3.
- Θέση της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ως αγοραστής βωξίτη ............................................. 17 IV.
- ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ............................................................................ 19 IV.4.
- Συνθήκες ζήτησης ................................................................................................ 19 IV.4.
- Εμπόδια εισόδου - Δυνητικός Ανταγωνισμός...................................................... 20 V. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ................................................ 20 V.
- ΕΙΣΑΓΩΓΗ................................................................................................................... 20 V.
- ΚΑΘΕΤΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΜΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ ΕΙΣΡΟΕΣ ....... 21 V.2.
- Γενικό πλαίσιο....................................................................................................... 21 V.2.
- Η αξιολόγηση της Επιτροπής Ανταγωνισμού ....................................................... 22 V.
- ΚΑΘΕΤΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΜΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ ΠΕΛΑΤΕΣ .............................................. 24 V.3.
- Γενικό πλαίσιο....................................................................................................... 24 V.3.
- Η αξιολόγηση της Επιτροπής Ανταγωνισμού ....................................................... 25 V.
- ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΝΤΕΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ .......................................................................... 26 VI. ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΑΝΑΛΗΨΗΣ ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΟΥ ΜΕΤΡΟΥ – ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ. 27 ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ ............................................................................................. 28 Τεύχος B’ 4656/09.08.2024 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ι. H ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΠΡΑΞΗ Ι.1 ΙΣΤΟΡΙΚΟ – ΟΥΣΙΩΔΕΙΣ ΟΡΟΙ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ
- Στις 28.9.2023 με το υπ’ αριθ. πρωτ. 7412 έγγραφο της εταιρείας με την επωνυμία «ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε.» (εφεξής και «ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ» ή «γνωστοποιούσα»), υποβλήθηκε στην Επιτροπή Ανταγωνισμού (εφεξής και «ΕΑ») έντυπο γνωστοποίησης συγκέντρωσης (εφεξής και «έντυπο» ή «Γνωστοποίηση») σύμφωνα με το άρθρο 6 του Ν. 3959/2011 σχετικά με την εξαγορά του συνόλου (100%) των μετοχών και, επομένως, την απόκτηση του αποκλειστικού ελέγχου της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ (εφεξής και «IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ» ή «ΙΒ» ή «επιχείρηση-στόχος») και από κοινού με την ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ τα «Μέρη»). Σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο έντυπο, η απόκτηση του ως άνω ελέγχου συμφωνήθηκε δυνάμει της από 4.9.2023 σχετικής Σύμβασης Αγοραπωλησίας Μετοχών (εφεξής και «Σύμβαση Αγοραπωλησίας Μετοχών» ή «Σύμβαση»), μεταξύ της IMERYS ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΕΛΛΑΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ (εφεξής και IMERYS GREECE S.A. ή «Πωλητής»), η οποία κατέχει το σύνολο (100%) του μετοχικού κεφαλαίου της IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ1, και της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ.
- Προϋπόθεση ολοκλήρωσης της συναλλαγής είναι η προηγούμενη έγκριση της Επιτροπής Ανταγωνισμού και η πλήρωση των λοιπών αναβλητικών αιρέσεων που προβλέπονται στον όρο 3.1 της Σύμβασης Αγοραπωλησίας Μετοχών ήτοι2: «[…]»
- Το τίμημα για την αγορά των μετοχών έχει συμφωνηθεί στο ποσό των […], το οποίο δύναται να αναπροσαρμοστεί, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στον όρο 4 της Σύμβασης Αγοραπωλησίας Μετοχών. Ι.2 ΛΟΓΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ
- Όσον αφορά στους στρατηγικούς και οικονομικούς λόγους της υπό κρίση συναλλαγής, σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, μέσω της συγκέντρωσης, ενισχύεται ο κλάδος μεταλλουργίας της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, καθώς αυξάνεται η δυναμικότητα παραγωγής βωξίτη της εξορυκτικής δραστηριότητας που διαθέτει ήδη η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ μέσω της θυγατρικής εταιρείας «ΔελφοίΔίστομον Μονοπρόσωπη Α.Μ.Ε.» (εφεξής και «ΔΕΛΦΟΙ ΔΙΣΤΟΜΟΝ» ή «ΔΔ»). Με την εν λόγω συναλλαγή, ολοκληρώνεται η καθετοποίηση του κλάδου μεταλλουργίας της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, ενώ «το ιστορικό εργοστάσιο Αλουμίνιον της Ελλάδος (ΑτΕ), η μοναδική πλήρως καθετοποιημένη μονάδα παραγωγής βωξίτη, αλουμίνας και πρωτόχυτου αλουμινίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση με ιδιόκτητες λιμενικές εγκαταστάσεις, διασφαλίζει μακροχρόνια τον εφοδιασμό της με τη βασική και πλέον αναγκαία για τη λειτουργία της πρώτη ύλη».
- Περαιτέρω, η γνωστοποιούσα τονίζει το γεγονός ότι σημαντικό ρόλο στην απόφασή της για τη νέα εξαγορά διαδραμάτισε η πρόσφατη απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ένταξη του βωξίτη, 1 Tο καταβεβλημένο μετοχικό κεφάλαιο της ΙMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ ανέρχεται σήμερα στο ποσό των €15.463.864,80 και διαιρείται σε 12.886.554 κοινές ονομαστικές μη εισηγμένες μετοχές, ονομαστικής αξίας € 1,20 η κάθε μία 2 Βλ. Συμφωνία Πώλησης και Αγοράς Μετοχών, αφενός της IMERYS ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΕΛΛΑΔΟΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ και αφετέρου της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε. αναφορικά με την πώληση και αγορά του 100% του εκδοθέντος μετοχικού κεφαλαίου της IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, με ημερομηνία 4.9.
- 3 Σύμφωνα με τον όρο 6 της Σύμβασης, πριν την ολοκλήρωση ο Πωλητής πρέπει: […]». 47193 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 47194 Τεύχος B’ 4656/09.08.2024 της αλουμίνας και του αλουμινίου στη λίστα European Raw Materials Act, ως πρώτες ύλες που η Ένωση θεωρεί ότι πρέπει να υποστηριχθούν με κάθε τρόπο και να μειωθεί, όσο αυτό είναι δυνατόν, η εξάρτηση της Ευρώπης από τα πλέον απαραίτητα αυτά μέταλλα, στο πλαίσιο και της υλοποίησης της «Πράσινης Μετάβασης».
- Ταυτόχρονα, η γνωστοποιούσα επισημαίνει ότι η υπό κρίση εξαγορά θα της επιτρέψει να πραγματοποιήσει μεγάλες επενδύσεις για την έρευνα και ανάπτυξη τόσο ήδη υφιστάμενων, όσο και νέων κοιτασμάτων, ανοίγοντας τον δρόμο ώστε η εταιρεία να επεκταθεί στην παραγωγή νέων μεταλλευμάτων, όπως το γάλλιο, μετάλλευμα στρατηγικής σημασίας για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και σπάνιων γαιών, όπως το σκάνδιο, και ενισχύοντας, έτσι, την αυτάρκεια και ασφάλεια εφοδιασμού της Ένωσης με κρίσιμες πρώτες ύλες. ΙΙ. ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΑ ΜΕΡΗ ΙΙ.
- ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε.
- Η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ηγείται του ομώνυμου Ομίλου επιχειρήσεων, ιδρύθηκε το 19904, εδρεύει στο Μαρούσι και είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Μέχρι την 31.12.2022, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ (και οι θυγατρικές της) ήταν οργανωμένη σε τέσσερις κύριες επιχειρηματικές δραστηριότητες: (α) μεταλλουργίας, (β) έργων βιώσιμης ανάπτυξης, (γ) ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, και (δ) ανάπτυξης έργων ανανεώσιμων πηγών και αποθήκευσης ενέργειας. Στα τέλη του 2022, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ανακοίνωσε τον ανασχεδιασμό της εσωτερικής της οργάνωσης σε δύο
(2)βασικούς επιχειρηματικούς κλάδους, τον κλάδο της ενέργειας και τον κλάδο της μεταλλουργίας. Στο ίδιο πλαίσιο, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ προέβη σε απόσχιση των κλάδων υποδομών και παραχωρήσεων σε δύο
(2)κατά 100% θυγατρικές της.
- Συναφώς με την υπό κρίση πράξη, όπως αναφέρει η γνωστοποιούσα, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ αναπτύσσει δραστηριότητα στον τομέα της μεταλλουργίας και μεταλλείων ως διάδοχο νομικό πρόσωπο της «ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Β.Ε.Α.Ε.» (εφεξής: «ΑτΕ»), που ιδρύθηκε το 1960 (αρχικά ως θυγατρική του γαλλικού ομίλου PECHINEY) και έκτοτε αποτελεί βιομηχανία παραγωγής πρωτόχυτου αλουμινίου. Επιπλέον, δραστηριοποιείται στην εξόρυξη μονοϋδρικού/διασπορικού ελληνικού βωξίτη μέσω της κατά 100% θυγατρικής της εταιρείας, ΔΕΛΦΟΙ ΔΙΣΤΟΜΟΝ, η οποία έχει ως αντικείμενο την πραγματοποίηση μεταλλευτικών ερευνών σε μεταλλεία βωξίτη και την εξόρυξη, εκμετάλλευση και διάθεση βωξίτη. Η εταιρεία5, η οποία δραστηριοποιείται στον κλάδο της μεταλλουργίας από τη δεκαετία του 1970, προήλθε από τη συγχώνευση των εταιριών «Βωξίται Δελφών» και «Ελληνικοί Βωξίται Διστόμου» και είναι σήμερα μία από τις δύο ενεργές μεταλλευτικές εταιρείες που ασχολούνται με την εξόρυξη βωξίτη στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, το σύνολο (100%) του βωξίτη παραγωγής της ΔΕΛΦΟΙ ΔΙΣΤΟΜΟΝ διατίθεται ανέκαθεν και από ιδρύσεως της στη μητρική ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, προς κάλυψη των αναγκών της λειτουργίας του εργοστασίου παραγωγής αλουμίνας και πρωτόχυτου αλουμινίου (ΑτΕ). 4 5 Βλ. και ΓΕΜΗ: https://publicity.businessportal.gr/company/
- Βλ. και https://www.mytilineos.com/el/i-drastiriotita-mas/klados-metallourgias/delfoi-distomon/ Τεύχος B’ 4656/09.08.2024 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 47195
- Η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ6 αποτελεί πλήρως καθετοποιημένη επιχείρηση παραγωγής πρωτόχυτου αλουμινίου μέσω της διαδικασίας ηλεκτρόλυσης της άνυδρης αλουμίνας. Η επεξεργασία του βωξίτη και στη συνέχεια της αλουμίνας για την παραγωγή πρωτόχυτου αλουμινίου πραγματοποιείται στην μονάδα παραγωγής την οποία λειτουργεί η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ στον Άγιο Νικόλαο Βοιωτίας. Επιπλέον, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ αναπτύσσει δραστηριότητα στην σχετική παγκόσμια αγορά πρωτόχυτου και δευτερόχυτου αλουμινίου –πέραν του εργοστασίου ΑτΕ, στο οποίο παράγεται αλουμίνα και πρωτόχυτο αλουμίνιο– μέσω της κατά 100% θυγατρικής της εταιρείας, ΕΠΑΛΜΕ ΑΕ. Η ΕΠΑΛΜΕ ΑΕ δραστηριοποιείται στην βιομηχανική παραγωγή, επεξεργασία και εμπορία μετάλλων και ιδιαίτερα των κραμάτων αλουμινίου και των προϊόντων τους, ενώ είναι ο μεγαλύτερος εγχώριος ανεξάρτητος παραγωγός ανακυκλωμένου (δευτερόχυτου) αλουμινίου.
- Παράλληλα, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ εστιάζει στην ανάπτυξη έργων που προάγουν την ενεργειακή μετάβαση και τη βιωσιμότητα, πέραν της κατασκευής θερμικών μονάδων και επιλεγμένων έργων υποδομών που παραδοσιακά εκτελεί7 και αναπτύσσει δραστηριότητα, η ίδια ή μέσω θυγατρικών της, ιδίως στην παραγωγή και εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, καθώς και στις κατασκευές έργων. Η εταιρεία πρόσφατα προχώρησε σε μια σειρά εξαγορών όπως αυτές των εταιριών: WATT AND VOLT ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, UNISON FACILITY SERVICES Μονοπρόσωπη Ανώνυμη Εταιρία Παροχής Υπηρεσιών, Εμπορική και Αντιπροσωπειών, ΕΦΑ Ενεργειακή Εταιρία Φυσικού Αερίου Α.Ε., και VOLTERRA ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ.
- Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, η ίδια δεν υπόκεινται στον άμεσο ή έμμεσο έλεγχο άλλης επιχείρησης ή προσώπου
- Δύο μόνο επενδυτές κατέχουν ποσοστό άνω του 5% έκαστος, η FREZIA LTD και η KILTEO LTD, και μέσω αυτών, ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, ο οποίος κατέχει δικαιώματα ψήφου σε ποσοστό […]%9 .Η βασική μετοχική σύνθεση της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, με ημερομηνία αναφοράς 8.9.2023 ως ακολούθως: 6 Μέτοχος ΜΕΤΟΧΟΙ ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ΑΕ Αρ. Μετοχών Ποσοστό FREZIA LTD 19.201.219 13,44% Βλ. και απόφαση αριθ. 807/2023 της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Πιο συγκεκριμένα, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ αναλαμβάνει έργα των εξής υποκατηγοριών: (α) συμβατικές μονάδες (π.χ. κατασκευή μονάδων παραγωγής ενέργειας), (β) υποδομές (π.χ. κατασκευή γεφυρών και δρόμων, σιδηροδρομικά έργα κ.λπ.), (γ) τεχνολογίες ενέργειας (π.χ. κατασκευή υβριδικών συστημάτων ενέργειας και συστημάτων εκτός δικτύου) και (δ) περιβαλλοντικά έργα (π.χ. κατασκευή μονάδας ενεργειακής αξιοποίησης απορριμμάτων). 8 Βλ. έντυπο πλήρους γνωστοποίησης, παρ.
- 9 Σε συνέχεια σχετικού ερωτήματος της ΓΔΑ, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ αναφέρει ότι ο Ευάγγελος Μυτιληναίος κατέχει […]. Παρέλκει εν προκειμένω η διερεύνηση ενδεχομένης άσκησης ελέγχου από το φυσικό πρόσωπο Ε. Μυτιληναίο επί της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, δεδομένου ότι οι (εκτός Ομίλου) εταιρείες στις οποίες ασκεί έλεγχο ο Ε. Μυτιληναίος είτε έχουν ως αποκλειστική δραστηριότητα την κατοχή και διαχείριση των προσωπικών περιουσιακών στοιχείων του ιδίου είτε είναι εταιρείες συμμετοχών χωρίς άλλη δραστηριότητα και, σε κάθε περίπτωση, κατά δήλωση της γνωστοποιούσας, οι εταιρείες αυτές δεν δραστηριοποιούνται στις ίδιες/καθέτως/διαγωνίως συνδεόμενες αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται η IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ. Ως εκ τούτου, ακόμα και στην υποθετική περίπτωση ελέγχου της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ από το ως άνω φυσικό πρόσωπο, η αξιολόγηση της δυνατότητας της γνωστοποιηθείσας πράξης να παρακωλύσει τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό στις αγορές στις οποίες αφορά δεν μεταβάλλεται. 7 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 47196 KILTEO LTD Ξένοι Θεσμικοί Επενδυτές Εγχώριοι Θεσμικοί Επενδυτές Φυσικά πρόσωπα Ίδιες Μετοχές 18.718.330 56.471.309 11.796.978 32.149.367 4.553.958 Τεύχος B’ 4656/09.08.2024 13,10% 39,52% 8,26% 22,50% 3,19% ΙΙ.
- IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ
- H εταιρεία ΙΜΕΡΥΣ ΒΩΞΙΤΕΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ10 (πρώην επωνυμία ΕΛΜΙΝ ΒΩΞΙΤΕΣ Α.Ε.) εδρεύει στο δήμο Κηφισιάς11 και από τον Ιούλιο 2017 αποτελεί μέρος του ομίλου εταιρειών IMERYS, ενός πολυεθνικού ομίλου με παρουσία στην παγκόσμια αγορά βιομηχανικών ορυκτών. Απώτατος ελέγχων μέτοχος του ομίλου είναι η IMERYS S.A., εταιρεία εισηγμένη στο Χρηματιστήριο του Παρισιού. Η IMERYS ΒΩΞΙΤΕΣ δραστηριοποιείται στην εξόρυξη βωξίτη στην Ελλάδα, μέσω της εκμετάλλευσης μεταλλείων και παραχωρήσεων βωξίτη, καθώς και στην επεξεργασία και πώληση βωξίτη. Πιο συγκεκριμένα12, η εταιρεία διαθέτει μεταλλευτικές παραχωρήσεις στους Νομούς Αττικής, Βοιωτία, Φθιώτιδας και Φωκίδας με τέσσερα ιδιόκτητα λιμάνια (δύο από τα οποία είναι ενεργά). Αποτελεί βασικό προμηθευτή του εργοστασίου αλουμινίου της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ.
- Η ΙΒ κατέχει άμεσα13: α) το 100% του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας με την επωνυμία «ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΜΑΤΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ» (εφεξής και «Θυγατρική 1»)14, η οποία ουδεμία δραστηριότητα έχει πλην της κατοχής δικαιωμάτων σε παραχωρήσεις βωξίτη που εκμισθώνει στην ΙΒ και β) συμμετοχή 98,04% στην αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία «ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΦΩΚΙΔΑΣ» (εφεξής και «Θυγατρική 2»)
- Το ΠΑΡΚΟ ΦΩΚΙΔΑΣ δεν έχει εξορυκτική δραστηριότητα και ο σκοπός του είναι πνευματικός, εκπολιτιστικός, καλλιτεχνικός και μη κερδοσκοπικός σε συνάρτηση με τη διενέργεια κάθε πράξης που έχει σαν σκοπό να καταστήσει στο ευρύ κοινό γνωστή την μεταλλευτική δραστηριότητα, να επιτύχει την εξοικείωσή του κοινού με αυτήν, και να την προωθήσει με πράξεις πολιτιστικού και κοινωνικού χαρακτήρα. ΙΙ.
- ΚΥΚΛΟΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ 10 Βλ. και Απόφαση αρίθ. 807/2023 της ΕΑ. Η εταιρεία διατηρεί τρία υποκαταστήματα, ένα στην Αγία Μαρίνα Στυλίδας Νομού Φθιώτιδας με γραφεία και εγκαταστάσεις επεξεργασίας, αποθήκευσης και μεταφόρτωσης βωξίτη, ένα στο 51 ο χλμ της Ε.Ο. ΛαμίαςΆμφισσας με γραφεία και μηχανολογικές εγκαταστάσεις και ένα στην Ιτέα Φωκίδας με γραφεία και εγκαταστάσεις επεξεργασίας, αποθήκευσης και μεταφόρτωσης βωξίτη. Βλ. και Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της 31ης Δεκεμβρίου 2022, ΙΜERYS ΒΩΞΙΤΕΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ Α.Ε. 12 Βλ. Έκθεση Δραστηριοτήτων 2021, Σύνδεσμος Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων. 13 Βλ. Έντυπο Πλήρους Γνωστοποίησης, παρ.
- 14 Με αριθμό ΓΕΜΗ 000234001000 και ΑΦΜ
- 15 Με αριθμό μητρώου 815 του Πρωτοδικείου Άμφισσας. 11 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Τεύχος B’ 4656/09.08.2024
- 47197 Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα16, ο υπολογιζόμενος σύμφωνα με το άρθρο 10 ν. 3959/2011 κύκλος εργασιών καθεμίας από τις συμμετέχουσες στην υπό κρίση πράξη επιχειρήσεις κατά το τελευταίο δημοσιευμένο οικονομικό έτος
(2022), στην παγκόσμια και ελληνική αγορά είχε ως εξής: Κύκλος εργασιών 2022 (σε €) συμμετεχουσών επιχειρήσεων στην παγκόσμια και ελληνική αγορά Συμμετέχουσες επιχειρήσεις Όμιλος ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ΙΒ Εκ των οποίων Θυγατρική 1 Θυγατρική 2 Σύνολο Κύκλος εργασιών (σε €) Παγκόσμια Αγορά Ελληνική Αγορά […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] ΙΙΙ. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ
- Κατά το άρθρο 5 παρ. 2 του ν. 3959/2011, όπως ισχύει, συγκέντρωση επιχειρήσεων πραγματοποιείται όταν προκύπτει μόνιμη μεταβολή του ελέγχου, μεταξύ άλλων στην περίπτωση κατά την οποία ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ελέγχουν ήδη τουλάχιστον μία επιχείρηση ή περισσότερες αποκτούν άμεσα ή έμμεσα τον έλεγχο του συνόλου ή τμημάτων μιας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων, με την αγορά τίτλων ή στοιχείων του ενεργητικού, με σύμβαση ή με άλλο τρόπο.
- Εν προκειμένω, δυνάμει της από 04.09.2023 Σύμβασης Αγοραπωλησίας Μετοχών μεταξύ, αφενός, της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, ως Αγοράστριας, και, αφετέρου, της IMERYS GREECE S.A., ως Πωλήτριας, συμφωνήθηκαν οι όροι της μεταβίβασης του 100% των μετοχών της IMERYS (μαζί με τις Θυγατρικές της IMERYS) στη ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ. Η γνωστοποιούμενη συναλλαγή αποτελεί συγκέντρωση κατά την έννοια του άρθρου 5 παρ. 2 στ. β) του ν. 3959/2011, δεδομένου ότι συνεπάγεται την απόκτηση, από τη ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, του ελέγχου επί του συνόλου της επιχείρησης της IMERYS, με την αγορά μετοχών μέσω σύμβασης. Ως εκ τούτου, η παρούσα συναλλαγή έχει ως αποτέλεσμα τη μόνιμη μεταβολή του ελέγχου επί της IMERYS και, εμμέσως, των Θυγατρικών της IMERYS, καθώς με την ολοκλήρωση της εξαγοράς του 100% των μετοχών της IMERYS, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ αποκτά όλα τα ενσωματωμένα στις εν λόγω μεταβιβαζόμενες μετοχές δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων ψήφου, διαχείρισης και εκπροσώπησης, μερίσματος και προτίμησης.
- Η υπό κρίση συγκέντρωση υπόκειται σε προηγούμενη γνωστοποίηση, καθώς εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 6 παρ. 1 του ν. 3959/201117, όπως ισχύει και έχει εθνική διάσταση, με βάση τους υπολογισθέντες κατά το άρθρο 10 του ν. 3959/2011κύκλους εργασιών των συμμετεχουσών 16 Βλ. Έντυπο Πλήρους Γνωστοποίησης, σελ. 14-
- Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 6 παρ. 1: «Κάθε συγκέντρωση επιχειρήσεων πρέπει να γνωστοποιείται στην Επιτροπή Ανταγωνισμού μέσα σε τριάντα ημέρες από τη σύναψη συμφωνίας ή τη δημοσίευση προσφοράς ή ανταλλαγής ή την ανάληψη υποχρέωσης για την απόκτηση συμμετοχής, που εξασφαλίζει τον έλεγχο της επιχείρησης, όταν ο συνολικός κύκλος εργασιών όλων των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στη συγκέντρωση κατά το άρθρο 10 ανέρχεται, στην παγκόσμια αγορά τουλάχιστον σε εκατόν πενήντα εκατομμύρια (150.000.000) ευρώ και δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, η καθεμία χωριστά, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των δεκαπέντε εκατομμυρίων (15.000.000) ευρώ στην ελληνική αγορά». 17 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 47198 Τεύχος B’ 4656/09.08.2024 επιχειρήσεων κατά το έτος 2022 στην ελληνική και παγκόσμια αγορά
- Περαιτέρω, η υπό κρίση συγκέντρωση δεν έχει κοινοτική διάσταση, καθώς οι παγκόσμιοι κύκλοι εργασιών των συμμετεχουσών επιχειρήσεων δεν υπερβαίνουν τα κατώτατα όρια των άρθρων 1 παρ. 2 και 3 του Κανονισμού (ΕΚ) 139/
- Ενόψει των ανωτέρω, η παρούσα γνωστοποίηση υποβάλλεται αρμοδίως ενώπιον της ΕΑ. Η συγκέντρωση υπεβλήθη εμπροθέσμως και παραδεκτώς και κατέστη προσήκουσα στις 20.11.
- Πέραν της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, προκειμένου να συλλεχθούν τα απαραίτητα στοιχεία για την αξιολόγηση της υπό κρίση πράξης, η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού απευθύνθηκε με επιστολές παροχής στοιχείων σε δύο πελάτες της εταιρείας ΙΒ (στην Ανώνυμο Εταιρία Τσιμέντων ΤΙΤΑΝ εφεξής και «ΤΙΤΑΝ» και στην Βιομηχανία Μονωτικών Υλικών FIBRAN A.E - εφεξής και «FIBRAN»), στην Ελληνική Ένωση Αλουμινίου (εφεξής και «ΕΕΑ») και στον Σύνδεσμο Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων (εφεξής και «ΣΜΕ»). ΙV. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ IV.
- ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
- Ο βωξίτης, ο οποίος είναι ιζηματογενές πέτρωμα, εξορύσσεται από το κοίτασμα αποφέροντας το μετάλλευμα σε πρωτογενή μη επεξεργασμένη μορφή
- Στη συνέχεια, ο παραγωγός δύναται να επεξεργαστεί τον βωξίτη με στόχο να διαχωρίσει και να αφαιρέσει το χοντρόκοκκο από το λεπτόκοκκο τμήμα του. Ο επεξεργασμένος χοντρόκοκκος βωξίτης χρησιμοποιείται σε διάφορες «βαριές» βιομηχανίες και κυρίως στην τσιμεντοβιομηχανία ενώ αντίθετα ο χαμηλότερης αξίας λεπτόκοκκος βωξίτης δύναται να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή αλουμίνας/αλουμινίου
- Ο βωξίτης υπόκειται σε υδρο-μεταλλουργική επεξεργασία κατά τρόπο, ώστε σε πρώτο στάδιο, να παράγεται αλουμίνα (οξείδιο του αργιλίου) με εκχύλιση του βωξίτη υπό πίεση (Bayer Process)22 18 Βλ. Ενότητα ΙΙ.3 ανωτέρω Βλ. άρθρο 1 παρ. 2 και 3 του Κανονισμού του Συμβουλίου 139/2004 της 20.1.2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων («Κοινοτικός κανονισμός συγκεντρώσεων»), ΕΕ L 024 της 29.1.2004, σελ. 1 – 22, σύμφωνα με το οποίο: «[…]
- Μία συγκέντρωση έχει κοινοτική διάσταση όταν: α) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν παγκοσμίως όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπερβαίνει τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ και β) δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, κάθε μία χωριστά, εντός της Κοινότητας, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 250 εκατομμυρίων ευρώ, εκτός εάν κάθε μία από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιεί άνω των δύο τρίτων του συνολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών της σε ένα και το αυτό κράτος μέλος.
- Μία συγκέντρωση που δεν υπερβαίνει τα κατώτατα όρια που προβλέπονται στην παράγραφο 2 έχει κοινοτική διάσταση, εφόσον: α) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν παγκοσμίως όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπερβαίνει τα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ· β) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις σε κάθε ένα από τρία τουλάχιστον κράτη μέλη, υπερβαίνει τα 100 εκατομμύρια ευρώ· γ) σε κάθε ένα από τα τρία τουλάχιστον κράτη μέλη που λαμβάνονται υπόψη για τους σκοπούς του στοιχείου β), δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν κάθε μία χωριστά συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 25 εκατομμυρίων ευρώ και δ) δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, κάθε μία χωριστά, εντός της Κοινότητας συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ, εκτός εάν κάθε μία από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιεί άνω των δύο τρίτων του συνολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών της σε ένα και το αυτό κράτος μέλος». 20 Σημειώνεται ότι ο βωξίτης θεωρείται οικονομικά εκμεταλλεύσιμος όταν έχει περιεκτικότητα που ξεπερνά το 55% σε οξείδιο του αργιλίου (αλουμίνα), βλ, και μελέτη ΙΟΒΕ, «Η βιομηχανία αλουμινίου στην Ελλάδα: Συνεισφορά στην οικονομία, προκλήσεις και προοπτικές ανάπτυξης», Ιούνιος
- 21 Βλ. και Απόφαση αρίθ. 807/2023 της ΕΑ. 22 Ένας από τους σημαντικότερους τεχνικούς στόχους στην κατεργασία του βωξίτη με τη μέθοδο Bayer είναι η επίτευξη του μέγιστου δυνατού εμπλουτισμού σε αλουμίνα του αργιλικού διαλύματος που προκύπτει από την 19 Τεύχος B’ 4656/09.08.2024 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ και, στη συνέχεια, αλουμίνιο με ηλεκτρόλυση της αλουμίνας (Paul-Heroult Process). Ειδικότερα, στην υδρο-μεταλλευτική επεξεργασία του βωξίτη (Bayer Process) η αλουμίνα που περιέχεται σε αυτόν, διαλύεται σε διάλυμα σόδας και διαχωρίζεται από τα υπόλοιπα συστατικά του βωξίτη που παραμένουν αδιάλυτα23,
- Ανάλογα με τον βαθμό επεξεργασίας της, η αλουμίνα διαχωρίζεται σε ένυδρη (ΑΙ203.3Η2Ο) και άνυδρη (ΑΙ2Ο3). Η άνυδρη αλουμίνα παράγεται κατόπιν επεξεργασίας της ένυδρης αλουμίνας με έψηση, στο στάδιο της διαπύρωσης. Η άνυδρη αλουμίνα χωρίζεται σε μεταλλουργική αλουμίνα (για παραγωγή μετάλλου αλουμινίου με τη διαδικασία της ηλεκτρόλυσης) και σε μη μεταλλουργική αλουμίνα (για διάφορες άλλες χρήσεις).
- Το ρευστό μέταλλο που παράγεται με τη διαδικασία ηλεκτρόλυσης της αλουμίνας, σαν καθαρό αλουμίνιο ή σαν κράμα που χυτεύεται σε διάφορες μορφές ανάλογα με τη χρήση του, αποτελεί το πρωτόχυτο αλουμίνιο. Χαρακτηριστικό της διαδικασίας αυτής είναι η σημαντική ποσότητα ενέργειας που απαιτείται για τη διάσπαση της ισχυρής χημικής διασύνδεσης του αλουμινίου και εκχύλιση του βωξίτη, ώστε να γίνει δυνατή η μέγιστη ανάκτηση της διαλυμένης πλέον αλουμίνας από το διάλυμα και να επιτευχθεί έτσι η καλύτερη δυνατή παραγωγικότητα στη διεργασία της καταβύθισης. Στόχος της διεργασίας της διάσπασης/καταβύθισης είναι η παραγωγή της μέγιστης δυνατής ποσότητας ένυδρης αλουμίνας ανά κυβικό μέτρο αργιλικού διαλύματος 23 Βλ. και Απόφαση αρίθ. 807/2023 της ΕΑ. 24 Κατά τη γνωστοποιούσα, οι διεργασίες οι οποίες λαμβάνουν χώρα στα τμήματα παραγωγής του εργοστασίου αλουμίνας της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ είναι οι ακόλουθες: Ο βωξίτης, αφού αρχικά θραυστεί στο τμήμα της Θραύσης, διαχωρίζεται στο τμήμα της Απασβεστοποίησης από τη μικρή ποσότητα ασβεστόλιθου που περιέχει λόγω της συνύπαρξης του κοιτάσματός του με ασβεστόλιθο. Στη συνέχεια, αφού προστεθεί ποσότητα πυκνού διαλύματος καυστικής σόδας, ο βωξίτης οδηγείται στο τμήμα της Άλεσης, όπου αλέθεται μέχρι την επιθυμητή κοκκομετρία. Στο τμήμα της Άλεσης προστίθεται η κατάλληλη ποσότητα ασβέστη που χρησιμοποιείται ως καταλύτης της διάλυσης της αλουμίνας. Το μίγμα αυτό του βωξίτη οδηγείται, κατόπιν, στο τμήμα της Προσβολής, όπου, με χρήση ατμού υψηλής πίεσης, θερμαίνεται μέχρι τους 256οC υπό πίεση 45 bar περίπου. Σ’ αυτή την θερμοκρασία, η περιεχόμενη στον βωξίτη αλουμίνα διαλύεται στην καυστική σόδα, ενώ όλα τα υπόλοιπα συστατικά του μένουν αδιάλυτα. Το αιώρημα από την έξοδο της Προσβολής οδηγείται στις δεξαμενές της Καθίζησης, όπου τα στερεά σωματίδια αυτού καθιζάνουν στον πυθμένα των καθιζητήρων. Με αυτό τον τρόπο γίνεται διαχωρισμός του υγρού διαλύματος από τα αδρανή στερεά κατάλοιπα. Τα στερεά κατάλοιπα του βωξίτη που αντλούνται από τον πυθμένα των καθ