3292-act-3-2025

(5)εκδόσεις:

(1)Προς Ανάρτηση στην Ιστοσελίδα της Ε.Α.

(2)Για την Καταγγέλλουσα εταιρεία και

(3)Για την εταιρεία KSB

(4)Για την εταιρεία ΥΔΑΤΩΡ και

(5)Για την εταιρεία K-PUMPS κατά τα οριζόμενα στο αρ. 37 παρ. 3 του ν. 3959/2011, όπως ισχύει. Από τις παραπάνω εκδόσεις έχουν αφαιρεθεί τα απόρρητα επιχειρηματικά στοιχεία (όπου η ένδειξη […]) τα οποία δεν θα πρέπει να περιέλθουν σε γνώση του αντίστοιχου αποδέκτη της έκδοσης, σύμφωνα με το άρθρο 41 του ν. 3959/2011, όπως ισχύει, και τον Κανονισμό Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ Β΄ 5338/23.9.2024). 1 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ II.2.

1. K-PUMPS ΙΚΕ........................................................................................... 5 III. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑΣ ................................ 5 III.
2. Το περιεχόμενο της καταγγελίας ............................................................... 5 III.
3. Παρατηρήσεις ως προς τις καταγγελλόμενες πρακτικές ........................... 7 IV. ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ............................................................. 8 IV.
4. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΣΧΕΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ............................................................ 8 IV.1.
5. Ορισμός σχετικής αγοράς .......................................................................... 8 IV.1.
6. Μερίδια αγοράς........................................................................................ 11 IV.
7. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΟΥΣΑΣ .......... 12 IV.2.
8. Ως προς τον ισχυρισμό περί «όμοιας διοίκησης» και «διαρθρωτικών δεσμών» των ΥΔΑΤΩΡ και K-PUMPS ....................................................................... 12 IV.2.
9. Ως προς τη συμμετοχή των ΥΔΑΤΩΡ και K-PUMPS σε δημόσιους «διαγωνισμούς» ........................................................................................................... 13 V. ΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ...................................................................... 15 V.
10. ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 1 ΤΟΥ Ν. 3959/2011 ...................................................................................................... 16 V.1.
11. Εφαρμοστέο δίκαιο .................................................................................. 16 V.1.1.
12. Επιχείρηση ............................................................................................... 17 V.1.1.
13. Συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική ..................................................... 18 V.1.1.
14. Περιορισμός του ανταγωνισμού εξ αντικειμένου ή εκ του αποτελέσματος 20 V.1.
15. Υπαγωγή στην εξεταζόμενη υπόθεση...................................................... 23 V.1.2.
16. Οι δεύτερη και τρίτη καταγγελλόμενες συνιστούν αυτόνομες επιχειρήσεις 23 V.1.2.
17. Από την αξιολόγηση των στοιχείων του φακέλου δεν προκύπτουν επαρκή και συγκλίνοντα στοιχεία περί νόθευσης διαγωνισμών............................................... 23 V.
18. ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 2 ΤΟΥ Ν. 3959/2011 ...................................................................................................... 25 V.2.
19. Εφαρμοστέο δίκαιο .................................................................................. 25 V.2.
20. Υπαγωγή στην εξεταζόμενη υπόθεση...................................................... 30 V.2.2.
21. πρακτικές Η καταγγέλλουσα δεν επικαλείται συγκεκριμένες καταχρηστικές 30 V.2.2.
22. Από το σύνολο των στοιχείων του φακέλου δεν επιβεβαιώνονται οι ισχυρισμοί της καταγγέλλουσας περί ύπαρξης (ατομικής ή συλλογικής) δεσπόζουσας θέσης 30 VI. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ........................................................................................... 31 VII. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ...................................................................................... 33 2 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
23. Τον Ιούλιο του 2022, η εταιρεία «ΤΕΣΜΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ» (εφεξής ΤΕΣΜΑ ή καταγγέλλουσα) υπέβαλε στην Υπηρεσία, το υπ’ αριθ. πρωτ. 7119/22.07.2022 έγγραφο, στο οποίο υποστηρίζει ότι α) η γερμανική εταιρεία με την επωνυμία «KSB S.E. & Co.KGaA» (εφεξής και KSB), β) η ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΝΤΛΗΣΗΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και τον διακριτικό τίτλο «ΥΔΑΤΩΡ Α.Ε» (εφεξής και ΥΔΑΤΩΡ) και γ) η ιδιωτική κεφαλαιουχική εταιρεία με την επωνυμία «K PUMPS ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥΧΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» (εφεξής και K-PUMPS) προβαίνουν σε παραβατικές πρακτικές των άρθρων 1 και 2 του ν. 3959/2011 και των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ στην αγορά διανομής αντλιών.
24. Σε συνέχεια του ανωτέρω εγγράφου, η ΓΔΑ απέστειλε στην καταγγέλλουσα επιστολή παροχής στοιχείων 2, προκειμένου να συμπληρωθεί το έντυπο καταγγελίας, σύμφωνα με την Ανακοίνωση ΕΑ περί του τύπου και του τρόπου υποβολής των κατ’ άρθρο 36 του ν. 3959/2011 καταγγελιών. Σε συνέχεια της ανωτέρω επιστολής, η ΤΕΣΜΑ παρείχε στην Υπηρεσία συμπληρωματικές πληροφορίες με το υπ' αριθ. πρωτ. 11204/12.12.2022 Υπόμνημά της, οπότε και πληρώθηκε ο τύπος και τρόπος υποβολής της καταγγελίας.
25. Η ΓΔΑ προκειμένου να αξιολογήσει τους ισχυρισμούς της καταγγέλλουσας απέστειλε επιστολές παροχής στοιχείων ή/και επιστολές παροχής διευκρινιστικών – επί των προσκομισθέντων - στοιχείων στις εταιρείες ΤΕΣΜΑ, ΥΔΑΤΩΡ και Κ-PUMPS. Περαιτέρω, η ΓΔΑ απέστειλε επιστολές παροχής στοιχείων και σε […] ανταγωνίστριες εταιρείες3, προκειμένου να συλλέξει στοιχεία σχετικά με την αγορά αντλιών και συναφούς εξοπλισμού
26. Περαιτέρω, προς συμπλήρωση του φακέλου της υπόθεσης, η ΓΔΑ απέστειλε επιστολές παροχής στοιχείων σε 40 περίπου αναθέτουσες αρχές 5, οι οποίες διενεργούν συναφείς με το αντικείμενο της καταγγελίας διαγωνιστικές διαδικασίες/διαδικασίες προμήθειας και προχώρησε σε επεξεργασία και ανάλυση στοιχείων για περίπου 700 τέτοιες διαδικασίες για την περίοδο 2021-
27. II. ΤΑ ΜΕΡΗ II.
28. Η ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΟΥΣΑ ΤΕΣΜΑ ΑΕΤΕ
29. H ΤΕΣΜΑ δραστηριοποιείται στην εμπορία προϊόντων υψηλής τεχνολογίας για εγκαταστάσεις διακινήσεως ρευστών, όπως αντλίες, υδραυλικά εξαρτήματα, συστήματα 2 Υπ’ αριθ. πρωτ 10348/11.11.
30. […] 4 Ως σχετικός ηλεκτρομηχανολογικός εξοπλισμός νοείται, ενδεικτικά και όχι περιοριστικά, ο εξοπλισμός μεταφοράς, άντλησης, αποστράγγισης, τροφοδοσίας και επεξεργασίας υδάτων, λυμάτων και ειδικών υγρών. 5 Υπ. αριθ. πρωτ. 5326-5357/03.07.2023 προς: ΣΤΑΣΥ, ΔΕΥΑ ΚΑΛΥΜΝΟΥ, ΔΕΥΑ ΧΑΛΚΙΔΑΣ, ΔΗΜΟΣ ΚΑΡΠΑΘΟΥ, ΔΗΜΟΣ ΚΩ, ΔΗΜΟΣ ΛΕΡΟΥ, ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ, ΕΥΔΑΠ ΑΕ, ΔΗΜΟΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ, ΔΕΥΑΤΗΛ (ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ), ΔΕΥΑ ΚΩ, ΔΗΜΟΣ ΚΡΩΠΙΑΣ, ΔΗΜΟΣ ΦΟΛΕΓΑΝΔΡΟΥ και υπ. αριθ.πρωτ. 6627-6635/01.09.2023 προς: ΔΗΜΟΣ ΑΜΟΡΓΟΥ, ΔΕΥΑ ΝΑΥΠΛΙΟΥ, ΔΕΥΑ ΤΡΙΚΑΛΩΝ, ΔΕΥΑ ΠΡΕΒΕΖΑΣ, ΔΕΥA Μ.ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΒΟΛΟΥ, ΔΕΗ - ΑΤΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ (ΑΗΣ) ΑΛΙΒΕΡΙΟΥ, ΔΕΗ - ΑΥΤΟΝΟΜΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ (ΑΣΠ) ΚΩ, ΔΕΗ - ΑΤΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ, ΔΕΗ - ΑΤΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. 3 3 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ χλωριώσεως και επεξεργασίας νερού. Πρόκειται για μια «εμποροτεχνική εταιρεία με 55 και πλέον χρόνια δυναμικής παρουσίας στην Ελληνική αγορά»
31. […]
32. Το έτος 2022, ο κύκλος εργασιών της σε αντλίες ανήλθε σε περίπου […] ευρώ. II.
33. ΟΙ ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΟΜΕΝΕΣ II.2.
34. KSB S.E. & Co.KGaA
35. Ο Όμιλος KSB δραστηριοποιείται στην κατασκευή αντλιών με έδρα τη Γερμανία. Διαθέτει εργοστάσια παραγωγής, οργανισμούς πωλήσεων/ μάρκετινγκ και υπηρεσίες παροχής υπηρεσιών σε κάθε ήπειρο, έχοντας παρουσία σε 102 χώρες και πάνω από 15.000 εργαζομένους. Ο κύκλος εργασιών του είναι της τάξεως των 2,5 δις ευρώ. Όπως προαναφέρθηκε, […], ενώ από τον […] 2021 και εφεξής συνεργάζεται με την καταγγελλόμενη K-PUMPS ΙΚΕ
36. II.2.
37. ΥΔΑΤΩΡ Α.Ε.
38. Η ΥΔΑΤΩΡ ιδρύθηκε από τον Λ. Ευστρατιάδη και ξεκίνησε να ασχολείται από το 1968 με την τεχνική υποστήριξη αντλιών άρδευσης σε αγροτικές περιοχές, αρχικά στην περιοχή της Δυτικής Ελλάδας. Το 1978 εισήλθε και στον εμπορικό τομέα με δραστηριότητα στη μεταπώληση αντλιών πόσιμου νερού, νερού χρήσης, ακαθάρτων και λυμάτων, μεταξύ άλλων και της πολυεθνικής κατασκευαστικής εταιρείας αντλιών Xylem Inc. (πρώην Lowara), με έδρα τις Η.Π.Α, η οποία παράγει αντλίες διαφόρων σημάτων, όπως «Lowara» και «Flygt»
40. Η κύρια δραστηριότητα της εταιρείας σήμερα είναι εμπορική και αφορά στην προώθηση και μεταπώληση αντλιών πόσιμου νερού, νερού χρήσης, ακαθάρτων και λυμάτων, καθώς και σχετικού ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού διεθνών σημάτων, όπως ενδεικτικά τα «Lowara» και «Flygt» του οίκου Xylem. Περαιτέρω, η εταιρεία διαθέτει μεταποιητική δραστηριότητα (ήτοι συναρμολόγηση συστημάτων / σετ αντλιών συναρμολόγησης ηλεκτρικών πινάκων για χρήση σε αντλίες κ.λ.π.), καθώς και τμήματα τεχνικής υποστήριξης σε Πάτρα και Αθήνα για επισκευή και συντήρηση αντλιών. Το έτος 2022, ο κύκλος εργασιών της σε αντλίες ανήλθε σε περίπου […] ευρώ10, με τους κυριότερους πελάτες της να είναι εργοληπτικές/τεχνικές επιχειρήσεις, βιομηχανίες, εμπορικές εταιρείες, αλλά και επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας (όπως π.χ Δημοτικές Επιχειρήσεις Υδρεύσεως και Αποχετεύσεως- ΔΕΥΑ) και λοιποί δημόσιοι φορείς.
41. Ο Γεώργιος Λ. Ευστρατιάδης11 είναι Προέδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας και συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιό της με ποσοστό […]%
42. 6 Βλ. ιστοσελίδα http://www.tesma-pumps.com και επιστολές/καταγγελία 7119/22.07.2022 και 11204/12.12.
43. 7 Βλ. και κατωτέρω παρ. 5, όπου αναφέρεται ότι η ΚSΒ συνεργάζεται με την νεοϊδρυθείσα καταγγελλόμενη K-PUMPS από το
44. 8 […]. 9 Ο διεθνής οίκος Xylem είναι ανταγωνιστής του προαναφερόμενου διεθνούς οίκου KSB. 10 Εκ των οποίων τα […] ευρώ περίπου αφορούν σε πελάτες – ιδιωτικές εταιρείες. 11 Βλ. και κατωτέρω παρ. 10 για την ιδιότητα του εν λόγω φυσικού προσώπου σε ανταγωνίστρια εταιρεία. 12 Το εναπομένον ποσοστό […]% ανήκει στην Α. Κασιώνη, αντιπρόεδρο της εταιρείας. 4 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ II.2.
45. K-PUMPS ΙΚΕ
46. Η εταιρεία συστάθηκε τον Μάρτιο
47. Η κύρια δραστηριότητά της είναι η εμπορία και οι υπηρεσίες επισκευής αντλιών13, βανών και βαλβίδων του γερμανικού oίκου KSB, δυνάμει της σχετικής […], που υπεγράφη […]
48. Το έτος 2022, ο κύκλος εργασιών της σε αντλίες ανήλθε σε περίπου […] ευρώ, με τους σημαντικότερους πελάτες της να είναι κυρίως εμπορικές και βιομηχανικές εταιρείες.
49. Διαχειριστές της εταιρείας είναι οι Ν. Τσίμας, Κ. Ντανίκας και Σ. Σιάνης
50. Κατά την περίοδο Μαρτίου 2021 έως και Ιουνίου 202416, εταίροι και κάτοχοι του κεφαλαίου της εταιρείας ήταν οι εξής: • Ο Ν. Τσίμας, με ποσοστό 62,5% και • Η εταιρεία THREE STATES IKE, με ποσοστό 37,5%. Η THREE STATES IKE εδρεύει στην Πάτρα και έχει διαχειριστή και εταίρο με ποσοστό 90% τον Γεώργιο Λ. Ευστρατιάδη17,
52. Σύμφωνα με το Καταστατικό της Κ-PUMPS ΙΚΕ (όπως αυτό τροποποιήθηκε με τη Γενική Συνέλευση της 02.07.202419), διαχειριστές της εταιρείας παραμένουν τα ως άνω φυσικά πρόσωπα, ήτοι οι Ν. Τσίμας, Κ. Ντανίκας και Σ. Σιάνης. Ωστόσο, πλέον εταίροι και κάτοχοι του κεφαλαίου της εταιρείας είναι οι εξής: • Ο Ν. Τσίμας με ποσοστό 62,5% (όπως και προγενέστερα) και • Η εταιρεία «ΚSI SERVIS DOO» με ποσοστό 37,5 %.
53. Ακολούθως, δεν υφίσταται άμεση συμμετοχή της εταιρείας ΤΗREE STATES IKE και συνεπώς έμμεση συμμετοχή του Γ. Ευστρατιάδη στην Κ-PUMPS IKE
54. III. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑΣ21 III.
55. Το περιεχόμενο της καταγγελίας
56. Η καταγγέλλουσα ισχυρίζεται ότι οι τρεις καταγγελλόμενες παραβιάζουν τις διατάξεις των άρθρων 1 και 2 του ν. 3959/2011 και των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ. 13 […]. Σύμφωνα με την K-Pumps IKE (υπ’αριθ.πρωτ. 4210.26.05.23), «[…]» Αρχικά, το 2021, διαχειριστές ήταν οι Ν. Τσίμας και Κ. Ντανίκας. Κατά τα έτη 2021-2022 προστέθηκε η Ι.-Κ. Τσίμα. Από το 2023 διαχειριστές είναι οι Ν. Τσίμας, Κ. Ντανίκας και Σ. Σιάνης. Βλ σχετικά τη με κωδικό εγγράφου e-ΥΜΣ: 158454901000/Α/05.03.21 Ανακοίνωση Σύστασης εταιρείας μέσω Υπηρεσίας Μίας Στάσης για τη σύσταση εταιρειών (e-YMΣ) και τις υπ’ αριθμ. πρωτ. 2345242/17.03.2021, 2350615/30.03.2021, 2622371/09.05.2022, 2961928/17.05.2023 3327366/18.07.2024 Ανακοινώσεις ΓΕΜΗ με συνημμένο το καταστατικό της K-PUMPS. 16 Ό.π. 17 Βλ. και ανωτέρω παρ. 8 για την ιδιότητα του εν λόγω φυσικού προσώπου σε ανταγωνίστρια εταιρεία. 18 Το εναπομένον ποσοστό 10% ανήκει στην Α. Κασιώνη, η οποία είναι επίσης διαχειρίστρια της εταιρείας. Βλ. και ανωτέρω υποσημείωση 11 για την ιδιότητα του εν λόγω φυσικού προσώπου σε ανταγωνίστρια εταιρεία. 19 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 3327366/18.07.2024 Ανακοίνωση ΓΕΜΗ με συνημμένο το καταστατικό της Κ-PUMPS. 14 15 20 […]. 21 Υπ’ αριθ. πρωτ. 7119/22.07.2022 έγγραφο, το οποίο συμπληρώθηκε με το υπ. αριθ. πρωτ. 11204/12.12.2022 υπόμνημα. Τυχόν χωρία των εν λόγω εγγράφων, τα οποία παρατίθενται αυτούσια στην παρούσα ενότητα αποτυπώνονται μέσα σε εισαγωγικά («…»). 5 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ
57. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την καταγγελία, η αγορά αντλιών είναι «ολιγοπωλιακή» και δραστηριοποιούνται σε αυτή περίπου δέκα

(10)επιχειρήσεις, μεταξύ των οποίων είναι τόσο η καταγγέλλουσα ΤΕΣΜΑ, όσο και οι καταγγελλόμενες ΥΔΑΤΩΡ και K-PUMPS. Μεταξύ των δραστηριοποιούμενων εταιρειών, υπάρχουν δύο

(2)διεθνείς εταιρείες, οι GRUNDFOS και WILO, οι οποίες είναι σημαντικά ισχυρότερες από τις υπόλοιπες, καθώς καινοτομούν, βελτιώνοντας τη σχεδίαση των αντλιών, ανταποκρινόμενες στις διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες ζήτησης. Εξ αυτού του λόγου, οι λοιπές επιχειρήσεις «καλούνται να επιστρατεύσουν την ευφυΐα τους, προκειμένου να ανταγωνιστούν τους δεσπόζοντες κολοσσούς, «Grundfos» και «WILO». Εν προκειμένω, σύμφωνα με την καταγγέλλουσα, η ΥΔΑΤΩΡ και η νεοϊδρυθείσα K-PUMPS προβαίνουν σε οριζόντια σύμπραξη. 15. Κατά την άποψη της καταγγέλλουσας, η ύπαρξη οριζόντιας σύμπραξης/εναρμονισμένης πρακτικής από τις καταγγελλόμενες ΥΔΑΤΩΡ και K-PUMPS «καταφάσκεται από δύο γεγονότα: το πρώτο είναι η όμοια διοίκηση των εταιρειών αυτών, άλλως οι διαρθρωτικοί τους δεσμοί, το κρισιμότερο και δεύτερο η μονοπώληση των διαγωνισμών, ιδιωτικών ή δημόσιων και κατ' αποτέλεσμα η στρέβλωση του ανταγωνισμού». Συγκεκριμένα, αναφέρει ότι οι δύο εταιρείες «διοικούνται ουσιαστικά από το ίδιο φυσικό πρόσωπο, μονοπωλούν επί των δημοσίων ή ιδιωτικών διαγωνισμών που ενίοτε προκηρύσσονται και ανακοινώνονται…Συγκεκριμένα, η εταιρεία «ΥΔΑΤΩΡ» προσφέρει προϊόντα FLYGT ή LOWARA και η εταιρεία «Κ-PUMPS» προϊόντα «KSB», διαμορφώνοντας τις τιμές με τέτοιο τρόπο, ώστε άλλοτε η χαμηλότερη προσφορά να προσφέρεται από τη μία και άλλοτε από την άλλη εταιρεία, προκειμένου να αυξάνουν ούτως, οι πιθανότητες κατακύρωσής τους σε διαγωνισμούς (οράτε το από 17/11/2021 προσκομιζόμενο σχετικό έγγραφο)». Προς επίρρωση των ισχυρισμών της, η καταγγέλλουσα προσκομίζει πρόσκληση Αναθέτουσας Αρχής (ΔΕΥΑ Πρέβεζας) προς έκαστη εκ των δύο εταιρειών, σχετικά με υποβολή οικονομικής προσφοράς για προμήθεια πέντε

(5)αντλιών για το έτος 2021 και δηλώνει ότι εξ αυτού «προκύπτει σαφώς απευθείας ανάθεση έργου»

2. Περαιτέρω, στην καταγγελία επισημαίνεται -ως προς τον ρόλο της προμηθεύτριας γερμανικής εταιρείας KSB- ότι η προαναφερθείσα αντιανταγωνιστική πρακτική των ελληνικών εταιρειών «επιρρωνύεται, δυνάμει της υπάρχουσας κάθετης συμπράξεως με την... προμηθεύτρια γερμανική εταιρεία …, που τυπικά μεν υφίσταται, ως κατά νόμο συνεργασία… πλην όμως, ουσιαστικά πρόκειται για μια αθέμιτη σύμπραξη, που αποσκοπεί διά γυμνού οφθαλμού στη διαμόρφωση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης, μετά των έτερων καταγγελλόμενων και εντός του Ελληνικού χωρικού πεδίου, για την περιστολή των ισχυρών αντιπάλων, «Grundfos» και «WILO». Άλλωστε κατά την νομολογία του ΔΕΕ, μία επιχείρηση θεωρείται υπεύθυνη για την εναρμονισμένη πρακτική ή σύμπραξη, η οποία εξ αντικειμένου θίγει τον ελεύθερο ανταγωνισμό, εφόσον έχει… γνώση των βλαπτικών σκοπών του ανταγωνισμού, τους οποίους επιδιώκει …». Επιπλέον, η καταγγέλλουσα ισχυρίζεται ότι η παράβαση στην παρούσα υπόθεση είναι «ενιαία συνεχής» και ότι η «παρουσία ενός 22 Βλ. κατωτέρω παρ. 40 λεπτομέρειες σχετικά με τον εν λόγω διαγωνισμό. 6 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ συγκεκαλυμμένου Cartel στην παρούσα υπόθεση προκύπτει από τη συντελούμενη νόθευση των διαγωνισμών και κατ' επέκταση τον καθορισμό των τιμών της οικείας αγοράς».
3. Η ΤΕΣΜΑ αναφέρει ότι […]» και ότι η ίδρυση της K-PUMPS τον Μάρτιο 2021 «ήταν απαραίτητη προϋπόθεση, καθώς δεν θα μπορούσε η … ΥΔΑΤΩΡ ΑΕ, να αντιπροσωπεύει ταυτοχρόνως ανταγωνιστικά μεταξύ τους προϊόντα, ήτοι τα προϊόντα της XYLEM, αλλά και της KSB» και ότι η Κ-PUMPS «ως επίσημο σημείο επαφής και διανομέας της «KSB» για την Ελλάδα … πλέον του έτους, παρά το γεγονός ότι στερείται της τεχνογνωσίας και εμπειρίας για την -κατά εμπορικά εύλογο τρόπο- διενέργεια της συγκεκριμένης δραστηριότητας, εντούτοις είναι αυτή που προμηθεύει […] προϊόντα, […]».
4. Τέλος, σχετικά με την «έννοια της κατάχρησης», η καταγγέλλουσα αναφέρει ««μια συμπεριφορά που εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική της δεσπόζουσας επιχείρησης πρέπει να εκτιμάται ως προς το συνολικό της αποτέλεσμα επί παραδείγματι εάν η δεσπόζουσα επιχείρηση υιοθετεί διάφορες πρακτικές, όπως ιδίως πρακτικές που αποσκοπούν στον παραγκωνισμό ή τον αποκλεισμό των ανταγωνιστών….Εν προκειμένω, είναι σαφής η χειραγώγηση των τιμών στην αγορά των συγκεκριμένων κατηγοριών προϊόντων, που αντιπροσωπεύονται από τις εταιρείες ΥΔΑΤΩΡ ΑΕ και K-PUMPS ΙΚΕ, καθώς επί της ουσίας και με την εν τοις πράγμασι συμπερίληψη όλου του εύρους των σχετικών προϊόντων, προς διάθεση τόσο προς ιδιώτες, όσο και σε δημόσιους διαγωνισμούς, αποκλείουν ολοσχερώς τον όποιο ανταγωνισμό, για την ακρίβεια κάθε δυνατότητα δραστηριοποίησης έτερου «παίχτη» στο εμπορικό πεδίο αυτό»23,
5. III.
6. Παρατηρήσεις ως προς τις καταγγελλόμενες πρακτικές
7. Από το κείμενο της καταγγελίας και τις απαντήσεις της καταγγέλλουσας 25 στην ανωτέρω υπ’ αριθ. πρωτ. 10348/11.11.2022 επιστολή της Υπηρεσίας δεν προκύπτουν με σαφήνεια οι καταγγελλόμενες πρακτικές, οι οποίες, κατά τους ισχυρισμούς της καταγγέλλουσας, συνιστούν παράβαση των άρθρων 1 και 2 του ν. 3959/2011 και των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ. Από την αξιολόγηση του συνόλου των ισχυρισμών της καταγγέλλουσας που περιλαμβάνονται στα ανωτέρω έγγραφα, πιθανολογείται ότι η καταγγέλλουσα διαμαρτύρεται για τις κάτωθι παραβατικές συμπεριφορές των καταγγελλόμενων εταιρειών: 23 Βλ. υπ’ αριθ. 11204/12.12.2022 Υπόμνημα, σελ.
8. Με σκοπό «να γίνει σαφέστερη η μονοπώληση», η καταγγέλλουσα καταγράφει πίνακα κατηγοριών προϊόντων, καθώς και ποιος από τους δύο διεθνείς οίκους που αντιπροσωπεύει έκαστη εκ των καταγγελλόμενων (Xylem και KSB αντίστοιχα) διαθέτει τα καλύτερα προϊόντα για κάθε χρήση/κατηγορία (ενδεικτικά, τα προϊόντα Xylem αξιολογούνται άριστα/ «μέγιστη πρωτοπορία» στην κατηγορία «άντληση ακαθάρτων», ενώ τα προϊόντα KSB στην κατηγορία «αρδευτικά» κ.ο.κ). 25 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 7119/22.07.2022 έγγραφο και 11204/12.12.2022 υπόμνημα. 24 7 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ α) ότι η δεύτερη (ΥΔΑΤΩΡ) και τρίτη (K-PUMPS) καταγγελλόμενες συμπράττουν26, με αντικείμενο τη χειραγώγηση των προσφορών τους, στο πλαίσιο δημόσιων/ιδιωτικών διαγωνισμών27, κατά παράβαση των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ, β) ότι η πρώτη καταγγελλόμενη (KSB) – ως προμηθεύτρια - συμμετέχει σε κάθετη σύμπραξη/συμφωνία με τις δεύτερη και τρίτη καταγγελλόμενες, κατά παράβαση του άρθρου 1 του ν. 3959/2011 και του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, χωρίς ωστόσο η υποτιθέμενη παραβατική πρακτική/συμπεριφορά να προσδιορίζεται ή να προκύπτει από τα αναφερόμενα στην καταγγελία, άλλως ότι υφίσταται κάθετη σύμπραξη μεταξύ των καταγγελλόμενων χωρίς να προκύπτει το αντικείμενο της επικαλούμενης συμφωνίας/σύμπραξης, γ) ότι οι τρεις ανωτέρω καταγγελλόμενες εταιρείες έχουν διαμορφώσει συλλογική δεσπόζουσα θέση, κατά παράβαση του άρθρου 2 του ν. 3959/2011 και του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, με την καταχρηστική συμπεριφορά τους να συνίσταται στη «χειραγώγηση των τιμών». IV. ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ IV.
9. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΣΧΕΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑ IV.1.
10. Ορισμός σχετικής αγοράς
11. Η σχετική αγορά προϊόντος περιλαμβάνει το σύνολο των προϊόντων που οι πελάτες θεωρούν ότι μπορούν να εναλλάσσονται με ή να υποκαθίστανται από τα προϊόντα των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων, βάσει των χαρακτηριστικών των προϊόντων, των τιμών και της σκοπούμενης χρήσης τους, λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών του ανταγωνισμού και της διάρθρωσης της προσφοράς και της ζήτησης στην αγορά
13. Ο καταγγέλλων δεν ορίζει ρητά τη σχετική αγορά, αλλά κάνει αναφορά «των μεγαλύτερων εταιρειών του κλάδου» στις οποίες συγκαταλέγονται οι ΤΕΣΜΑ, ΥΔΑΤΩΡ, GRUNDFOS HELLAS ΑΕΒΕ, CAPRARI HELLAS ΑΕ, WILO HELLAS ΑΒΕΕ, Σ.ΑΙΒΑΖΙΔΗΣ ΑΕΒΕ, ΡΟΗ ΑΕΒΕ, ΑΦΟΙ ΦΛΙΝΟΥ-Κ.ΜΑΡΙΝΑΚΗΣ ΑΒΕΕ, Π. ΜΑΡΚΟΜΙΧΑΛΗΣ & ΥΙΟΣ ΑΕΒΕ κ.α.29
14. Από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι οι καταγγελλόμενες πρακτικές, καταρχήν, αφορούν στην σχετική αγορά διανομής αντλιών και συναφούς εξοπλισμού, οι οποίες πωλούνται από τις δραστηριοποιούμενες στην αγορά εταιρείες στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας. Εν γένει, οι αντλίες είναι μηχανήματα που χρησιμοποιούνται κυρίως για την 26 Βλ. σχετικώς σελ. 22 της καταγγελίας, όπου η καταγγέλλουσα αναφέρει ότι «[…] η δεύτερη και τρίτη από τις καταγγελλόμενες εταιρείες μοιράζονται σχέσεις δομικών δεσμών εξ αντικειμένου και έχουν ευθυγραμμίσει τους επιχειρησιακούς στόχους τους. Ακόμη, είναι επιχειρήσεις συμμετρικές και παρόμοιες, ως ανωτέρω αναλυτικά». 27 Βλ. σελ. 4 και 22 της καταγγελίας, στις οποίες αναφέρεται ότι οι καταγγελλόμενες, οι οποίες διοικούνται ουσιαστικά από το ίδιο πρόσωπο, «μονοπωλούν» τους διαγωνισμούς, διότι κατ’ εναλλαγή και έχοντας αποκλείσει a priori τον ανταγωνισμό, προσφέρουν, μόνες αυτές, αντλίες των εταιρειών FLYGT, LOWARA και KSB, και διαμορφώνοντας τις τιμές κατά τρόπο, ώστε άλλοτε η χαμηλότερη προσφορά να προσφέρεται από τη μία και άλλοτε από την άλλη εταιρεία. 28 Βλ. Ανακοίνωση της Ε.Επ όσον αφορά τον ορισμό της σχετικής αγοράς για τους σκοπούς του δικαίου ανταγωνισμού της Ένωσης, ΕΕ C, C/2024/1645 της 22.2.2024, παρ. 12 α). 29 Βλ. Πίνακες 1-3, υπ’αριθ.πρωτ. 7119/22.07.
15. 8 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ μετακίνηση υγρών30, επιτυγχάνοντας την κίνηση του υγρού μέσω μηχανικής δράσης. Η χρήση τους είναι αναγκαία όταν επιδιώκεται μεταξύ άλλων να υπάρξει ροή υγρού από χαμηλότερη προς υψηλότερη στάθμη ή/και να αυξηθεί η παροχή της υφιστάμενης ροής
17. Υπάρχουν διάφορα κριτήρια, τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την κατάταξη των αντλιών σε κατηγορίες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εξετάσει σχετικές αγορές στις αντλίες32, καταρχήν με βάση τεχνικά κριτήρια (όπως ενδεικτικά τον τρόπο λειτουργίας33), αλλά και με πλήθος άλλων κριτηρίων (όπως ενδεικτικά η τελική χρήση των αντλιών π.χ. αντλίες για επεξεργασία νερού και λυμάτων, αντλίες για χημικές βιομηχανίες κλπ)34, ενώ σε πολλές περιπτώσεις η ακριβής οριοθέτηση της σχετικής αγοράς παραμένει ανοιχτή
18. Σημειώνεται ωστόσο ότι τα κριτήρια αυτά έχουν διαμορφωθεί στο πλαίσιο υποθέσεων ελέγχου συγκεντρώσεων κυρίως μεταξύ επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της παραγωγής αντλιών.
19. Η Ισπανική Αρχή Ανταγωνισμού, με απόφασή της το 201136, διαπίστωσε οριζόντια σύμπραξη πλήθους επιχειρήσεων 37, οι οποίες δραστηριοποιούνται στη διανομή αντλιών υγρών στην Ισπανία (μεταξύ των οποίων είναι και οι διανομείς στην Ισπανία των γνωστών διεθνών οίκων KSΒ, GRUNDFOS, WILO, CAPRARI). Στην εν λόγω απόφαση περιγράφεται η τμηματοποίηση της αγοράς με βάση τη χρήση του εξοπλισμού και τον τύπο/ανάγκες του τελικού πελάτη. Ενδεικτικά, οι αντλίες μπορεί να είναι 38 για καθαρό 30 Υπάρχουν αντλίες και για μετακίνηση αερίων. Βλ. ιστοσελίδα Ίδρυμα Ευγενίδου https://www.eef.edu.gr/media/2526/antlies_pdf_site.pdf, (Αντλίες, Ι. Δαγκίνη, Α.Γλύκα, 2016) 32 Βλ. ενδεικτικά M.121

(1991)Ingersoll-Rand / Dresser, με αναφορά στις αγορές «reciprocating pumps, centrifugal pumps (single – stage or multi stage), rotary pumps (καθώς και σε end-use industries, όπως ενδεικτικά water and effluent treatment)», M.1775

(1999)Ingersoll-Rand /Dresser-Rand /IngersollDresser Pump, με αναφορά σε αγορά «industrial pumps» γενικά, αλλά και σε «centrifugal pumps» και «positive displacement pumps», M.2060

(2000)Bosch/Rexroth, με αναφορά στην αγορά υδραυλικών αντλιών – (hydraulic pumps), η οποία διακρίνεται στις επιμέρους αγορές εμβολοφόρων αντλιών (piston pumps), γραναζωτών αντλιών (gear pumps) και πτερυγιοφόρων αντλιών (vane pumps), Μ.8738

(2018)Rhone-Zodiac / Fluidra, όπου ορίζονται αντλίες για συγκεκριμένη τελική χρήση (Swimming pool pumps) και απόφαση M.9820

(2021)- DANFOSS / EATON HYDRAULICS (βλ. και κατωτέρω υποσημείωση 34). 33 Ενδεικτικά με βάση τον τρόπο λειτουργίας τους, οι αντλίες διακρίνονται σε παλινδρομικές (reciprocating), περιστροφικές (rotary), κλπ. 34 Βλ. ενδεικτικά M.121

(1991)Ingersoll-Rand / Dresser με αναφορά σε ταξινόμηση βάσει τελικής χρήσης. 35 Βλ. ενδεικτικά πρόσφατη απόφαση M.9820

(2021)- DANFOSS / EATON HYDRAULICS σύμφωνα με την οποία, στη συνολική αγορά για υδραυλικές αντλίες, διακρίνονται επιμέρους σχετικές προϊοντικές αγορές βάσει χρήσης, ήτοι, η αγορά αντλιών για βιομηχανικές εφαρμογές και η αγορά αντλιών για κινητές εφαρμογές. Περαιτέρω, ως προς την αγορά αντλιών για κινητές εφαρμογές εξετάστηκαν επτά

(7)περαιτέρω υποδιαιρέσεις (potential further distinctions of the overall market for hydraulic pumps for mobile applications: (

1. a)by end-application, (
2. b)by circuitry, (
3. c)by technology, (
4. d)by pressure range, (
5. e)by sales channel, (
6. f)by displacement type and (
7. g)by control type), οι οποίες στο σύνολό τους μένουν ανοικτές. 36 Βλ. Resolución (Expte. S/0185/09 Bombas de fluidos). 37 Περιλαμβάνονται 27 δραστηριοποιούμενες στον κλάδο εταιρείες καθώς και ο Σύνδεσμος τους (Spanish Association of Fluid Pump Manufacturers - AEFBF). 38 Στη συγκεκριμένη υπόθεση, πέραν της παράβασης περί συμφωνίας εμπορικών όρων μεταξύ των εμπλεκομένων, υπήρχε και δεύτερη παράβαση αναφορικά με ρήτρες περιοριστικές του ανταγωνισμού στη διαδικασία πιστοποίησης και αξιολόγησης ποιότητας των αντλιών πυρόσβεσης. Η αγορά των 31 9 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ νερό, για βρώμικο νερό (λύματα), για πετροχημικά κλπ, με τους πελάτες κάποιων κατηγοριών να προμηθεύονται συνήθως τυποποιημένα προϊόντα/αντλίες ενώ τους πελάτες άλλων εφαρμογών να απαιτούν ειδικές κατασκευές/σχεδίαση συστημάτων αντλιών. Σύμφωνα με την απόφαση, συγκεκριμένες εταιρείες αντλιών λόγω τεχνογνωσίας ή σχέσης με πελάτες δύναται να είναι ισχυρότερες σε μια κατηγορία αντλιών, αλλά εν τέλει οι εταιρείες διαθέτουν παρουσία, διανέμοντας αντλίες σε διάφορες κατηγορίες, οπότε οι ίδιες εταιρείες ανταγωνίζονται σε διαφορετικές κατηγορίες αντλιών. Υπό αυτό το πρίσμα, η απόφαση αναφέρει τις κυριότερες δραστηριοποιούμενες εταιρείες της αγοράς, χωρίς να προσδιορίζεται συγκεκριμένη κατηγορία αντλιών. 25. Εν προκειμένω, από την έρευνα της Υπηρεσίας, προκύπτει ότι τόσο τα μέρη στην παρούσα υπόθεση ΤΕΣΜΑ, ΥΔΑΤΩΡ και K-PUMPS (KSB), όσο και οι κυριότεροι ανταγωνιστές τους39, όπως GRUNDFOS, WILO, ΜΑΡΚΟΜΙΧΑΛΗΣ, CAPRARI και ΡΟΗ δραστηριοποιούνται στη διανομή αντλιών, οι οποίες α) ως προς τα τεχνικά χαρακτηριστικά λειτουργίας τους καλύπτουν μεγάλο εύρος, χωρίς να περιορίζονται σε συγκεκριμένο τύπο, β) ως προς τη χρήση του εξοπλισμού εστιάζονται κυρίως σε αντλίες νερού και λυμάτων40 και γ) ως προς τους πελάτες, διατίθενται σε ευρύ πελατολόγιο με τους κυριότερους εξ αυτών να είναι κατασκευαστικές/τεχνικές εταιρείες, βιομηχανίες και εμπορικές εταιρείες, ενώ πωλήσεις πραγματοποιούνται και σε επιχειρήσεις υπηρεσιών κοινής ωφέλειας 41 και φορείς του δημοσίου τομέα. Οι εταιρείες δραστηριοποιούνται στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας. 26. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, και για τους σκοπούς ιδίως της αξιολόγησης των ισχυρισμών της καταγγέλλουσας περί ενδεχόμενης κατάχρησης συλλογικής δεσπόζουσας θέσης, η σχετική αγορά θα μπορούσε να οριστεί, καταρχήν, ως η διανομή αντλιών και συναφούς εξοπλισμού στην ελληνική επικράτεια (εφεξής και αγορά αντλιών). Τυχόν περαιτέρω κατάτμηση της προϊοντικής αγοράς δε φαίνεται να καθίσταται αναγκαία στην παρούσα υπόθεση, ιδίως, λαμβάνοντας υπόψιν ότι τα μέρη εν προκειμένω και οι εξεταζόμενες πρακτικές αφορούν στη διανομή (και όχι στην παραγωγή) αντλιών, η οποία παρουσιάζει ενιαίο χαρακτήρα42. Εξάλλου, η καταγγέλλουσα δεν προβάλλει ισχυρισμούς περί ύπαρξης στενότερης αγοράς, στην οποία οι καταγγελλόμενες ενδέχεται να κατέχουν δεσπόζουσα θέση. αντλιών πυρόσβεσης κρίθηκε εν προκειμένω ως διακριτή αγορά, και εξαιτίας των ειδικών νομοθετικών ρυθμίσεων (πλήθος Βασιλικών Διαταγμάτων) που διέπουν την εν λόγω κατηγορία. 39 Οι εν λόγω εταιρείες αναφέρονται ως ανταγωνιστές από τα ίδια τα μέρη. 40 Οι εταιρείες πωλούν επίσης συναφή με τις εν λόγω αντλίες εξοπλισμό (όπως αναδευτήρες) καθώς και άλλα είδη αντλιών (πυροσβεστικές, καυσίμων κλπ), ενώ προσφέρουν και συναφείς υπηρεσίες (εγκατάστασης ή/και συντήρησης αντλιών). 41 Βλ. κατωτέρω παρ. 37 επ. σχετικά με τους εν λόγω φορείς. 42 Ως προς τυχόν διαφορές μεταξύ ορισμού αγορών σε επίπεδο παραγωγής και σε επίπεδο διανομής, βλ. και αποφάσεις της Ευρ. Επιτροπής στον κλάδο των αυτοκινήτων, όπου η διανομή καινουργών επιβατηγών οχημάτων παρουσιάζει ενιαίο χαρακτήρα, χωρίς να διακρίνεται σε κατηγορίες βάση μεγέθους (όπως Α (μίνι), Β (μικρά) οχήματα κλπ.), καθώς οι διανομείς εμπορεύονται οχήματα όλων των μεγεθών, ενώ αντίθετα η παραγωγή οχημάτων εξετάζεται διακριτά βάσει μεγέθους οχήματος (βλ. απόφαση Μ.9730

(2020)FCA/PSA, σκ. 1630 με αναφορά σε παλαιότερες αποφάσεις, όπως M.8449 Peugeot/Opel, και M.6403 Volkswagen / KPI Polska / Skoda). 10 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ

1. Σε κάθε περίπτωση, η ακριβής οριοθέτηση της σχετικής αγοράς δύναται να παραμείνει ανοιχτή43, καθώς δεν αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την αξιολόγηση της υπό κρίση υπόθεσης. Ειδικότερα, για την αξιολόγηση των ισχυρισμών της καταγγέλλουσας περί νόθευσης διαγωνισμών, κατά παράβαση των άρθρων 1 ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ δεν απαιτείται η ακριβής οριοθέτηση της σχετικής αγοράς, καθώς η καταγγελλόμενη συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική έχει ως αντικείμενό της τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού44, οι δε οι ισχυρισμοί της καταγγέλλουσας περί κατάχρησης της συλλογικής δεσπόζουσας θέσης των καταγγελλομένων, κατά παράβαση των άρθρων 2 ν. 3959/2011 και 102 ΣΛΕΕ είναι προφανώς αβάσιμοι, κάτα τα κατωτέρω εκτιθέμενα
2. IV.1.
3. Μερίδια αγοράς
4. Το μέγεθος της αγοράς αντλιών, καθώς και τα μερίδια των δραστηριοποιούμενων εταιρειών στην ελληνική επικράτεια δεν μπορεί να προσδιορισθούν με ακρίβεια, καθώς δεν υπάρχουν σχετικές μελέτες, αναλύσεις κλπ από εξειδικευμένες εταιρείες (π.χ. ICAP, Nielsen).
5. Σύμφωνα με την καταγγέλλουσα, αλλά και τις καταγγελλόμενες46, οι κυριότερες δραστηριοποιούμενες εταιρείες στην αγορά είναι οι GRUNDFOS, WILO47, ΜΑΡΚΟΜΙΧΑΛΗΣ, CAPRARI και ΡΟΗ. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της καταγγέλλουσας48, α) η GRUNDFOS διαθέτει το υψηλότερο μερίδιο αγοράς με 21%, β) η WILO και η καταγγελλόμενη ΥΔΑΤΩΡ ακολουθούν, με περίπου 17% η κάθε μία, γ) το μερίδιο της έτερης καταγγελλόμενης, K-PUMPS, ανέρχεται σε 1% και δ) το μερίδιο της καταγγέλλουσας ΤΕΣΜΑ διαμορφώνεται στο 3% περίπου.
6. Η ΓΔΑ, προκειμένου να αξιολογήσει τη θέση των μερών στην αγορά, συγκέντρωσε τις πωλήσεις49 έντεκα

(11)εταιρειών του κλάδου και από τα σχετικά στοιχεία προκύπτει ότι, 43 Ανοιχτό δύναται να παραμείνει και το ζήτημα του τυχόν διαχωρισμού της αγοράς με βάση τους πελάτες (π.χ. σε ιδιωτικές εταιρείες και δημοσίους φορείς). 44 Και τούτο διότι κατά πάγια ενωσιακή νομολογία και πρακτική δεν απαιτείται η ακριβής οριοθέτηση της σχετικής αγοράς για την εφαρμογή του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, όταν οι κρινόμενες συμφωνίες ή εναρμονισμένες πρακτικές έχουν ως αντικείμενό τους τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού (βλ. ενδεικτικά Αποφάσεις ΓενΔΕΕ T-38/02 Groupe Danone κατά Επιτροπής, σκ. 99, και T-48/02 Brouwerij Haacht NV κατά Επιτροπής, σκ. 58 (καθώς και στη σχετική νομολογία που παραπέμπουν). Συναφώς, δεν απαιτείται, κατ’ αρχήν, για τη διαπίστωση παράβασης ειδική οικονομική ανάλυση για τις συνθήκες της οικείας αγοράς, ούτε και για τον προσδιορισμό αυτής (βλ. Απόφαση ΣτΕ 2780/2012, σκ. 4). Η αρχή αυτή μπορεί να εφαρμοστεί αναλογικά και στην περίπτωση του άρθρου 1 του ν. 3959/2011. 45 Όπως θα αναλυθεί κατωτέρω (βλ. παρ. 91 επ.), δεν στοιχειοθετείται εν προκειμένω παραβατική πρακτική, οπότε παρέλκει η ακριβής οριοθέτηση της αγοράς, προκειμένου να καταστεί εφικτή η διαπίστωση τυχόν δεσπόζουσας θέσης 46 Υπ’ αριθ. πρωτ. 11204/12.12.2022, 4215/26.05.2023 και 4210/26.05.2023 επιστολές των ΤΕΣΜΑ, ΥΔΑΤΩΡ και K-PUMPS αντίστοιχα 47 Όπως προαναφέρθηκε, σύμφωνα με την καταγγέλλουσα, οι εταιρείες που κυριαρχούν στην αγορά αντλιών είναι, καταρχήν, οι GRUNDFOS και WILO - αναφερόμενες και ως δεσπόζοντες «κολοσσοί» και «ισχυροί» αντίπαλοι- κυρίως λόγω των καινοτόμων προϊόντων τους. 48 Η εκτίμηση της καταγγέλλουσας για τη συνολική αγορά βασίζεται στο άθροισμα του κύκλου εργασιών έτους 2021 των σημαντικότερων δεκατριών

(13)εταιρειών (εφεξής και συνολικός κύκλος εργασιών), με το μερίδιο έκαστης εταιρείας να προκύπτει από τη διαίρεση του κύκλου εργασιών της ως προς το συνολικό κύκλο εργασιών. 49 Σε αυτές περιλαμβάνεται ο κύκλος εργασιών προερχόμενος από πωλήσεις αντλιών και συναφούς εξοπλισμού προς το σύνολο των πελατών (ιδιωτικού και δημοσίου τομέα). Για λόγους πληρότητας, η 11 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ κατά την ερευνώμενη περίοδο50, στη σχετική αγορά, το υψηλότερο μερίδιο κατέχει η εταιρεία GRUNDFOS ([15-25]%), ακολουθούμενη από τις εταιρείες ΥΔΑΤΩΡ (καταγγελλόμενη) και WILO με ποσοστά [15-25]% και [15-25]% αντίστοιχα. Ακολουθούν οι εταιρείες ΜΑΡΚΟΜΙΧΑΛΗΣ με μερίδιο [5-10]% και ΡΟΗ με [5-10]%. Το μερίδιο αγοράς της K-PUMPS είναι μόλις [0-5]%51. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα αναφερόμενα μερίδια είναι σαφώς υπερ-εκτιμημένα, καθώς για το σύνολο της αγοράς υπολογίζονται οι πωλήσεις αντλιών μόλις έντεκα

(11)εταιρειών και όχι οι πωλήσεις όλων των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην εν λόγω αγορά.

1. Συμπερασματικά, από το σύνολο των στοιχείων του φακέλου εκτιμάται ότι η μεν ΥΔΑΤΩΡ έχει σημαντική θέση στη σχετική αγορά, ωστόσο το μερίδιό της σε σχέση με έτερους ανταγωνιστές της σε καμία περίπτωση δεν είναι ικανό να στοιχειοθετήσει δεσπόζουσα θέση, η δε παρουσία της K-PUMPS στην αγορά είναι αμελητέα.
2. Υπό αυτό το πρίσμα, δεν επιβεβαιώνονται οι ισχυρισμοί της καταγγέλλουσας αφενός μεν ότι η αγορά έχει ολιγοπωλιακή δομή αφετέρου δε ότι οι καταγγελλόμενες «μονοπωλούν» την αγορά52 ή ότι κατέχουν συλλογική δεσπόζουσα θέση στην αγορά. IV.
3. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΟΥΣΑΣ53 IV.2.
4. Ως προς τον ισχυρισμό περί «όμοιας διοίκησης» και «διαρθρωτικών δεσμών» των ΥΔΑΤΩΡ και K-PUMPS
5. Όπως προαναφέρθηκε στην ενότητα ΙΙ.2, ο Γεώργιος Λ. Ευστρατιάδης συμμετείχε στις εταιρείες ΥΔΑΤΩΡ και K-PUMPS ως ακολούθως: ΓΔΑ προχώρησε σε υπολογισμό των μεριδίων αγοράς των εταιρειών και συμπεριλαμβανομένων και των υπηρεσιών εγκατάστασης/συντήρησης αντλιών. με το αποτέλεσμα να μη διαφέρει ουσιωδώς από τα μερίδια για τις 3 κυριότερες εταιρείες (με μερίδιο άνω του 15%), καθώς η κατάταξη τους δεν μεταβάλλεται. 50 Τα στοιχεία αφορούν συνολικά την περίοδο Ιανουαρίου 2021 έως Ιούνιο
6. Τα μερίδια για τις κυριότερες εταιρείες δεν διαφοροποιούνται σημαντικά ανά έτος: ενδεικτικά το μερίδιο της ΥΔΑΤΩΡ διαμορφώνεται σε [15-25]%, [15-25]% και [15-25]% για τα έτη 2021, 2022 και 2023 (α εξάμηνο) αντίστοιχα. 51 Εφόσον με βάση τους πελάτες, οι πωλήσεις μπορούν να διαχωριστούν σε δύο

(2)κατηγορίες α) προς ιδιωτικές εταιρείες και β) προς φορείς/οργανισμούς δημοσίου (μεταξύ των οποίων και οι επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας όπως ΔΕΗ, ΕΥΔΑΠ, ΔΕΥΑ, Δήμοι/Περιφέρειες), τότε τα μερίδια αγοράς της ΥΔΑΤΩΡ διαμορφώνονται σε [25-35]% και [15-25]% αντίστοιχα, ενώ της K-PUMPS παραμένουν κάτω του [0-5]% και για τις δύο κατηγορίες πελατών. Επισημαίνεται ότι οι πωλήσεις προς ιδιωτικές εταιρείες συνιστούν άνω του [95-100]% των συνολικών πωλήσεων (παρότι δύναται μέρος αυτών να αφορούν τελικά σε χρήση από δημόσιους οργανισμούς, ήτοι οι κυριότερες 11 εταιρείες δύναται να πωλούν αντλίες προς λοιπές ιδιωτικές εταιρείες, οι οποίες στη συνέχεια μεταπωλούν σε δημόσιους φορείς). 52 Βλ. ανωτέρω παρ. 15 όπου αναφέρεται ο ισχυρισμός ότι οι δύο εταιρείες «διοικούνται ουσιαστικά από το ίδιο φυσικό πρόσωπο, μονοπωλούν επί των δημοσίων ή ιδιωτικών διαγωνισμών…» 53 Ως προς την καταγγελλόμενη προμηθεύτρια KSB, όπως προαναφέρθηκε (βλ. ανωτέρω παρ. 19), η υποτιθέμενη παραβατική πρακτική/συμπεριφορά στο πλαίσιο κάθετης σύμπραξης ούτε προσδιορίζεται ούτε προκύπτει από τα αναφερόμενα στην καταγγελία, Περαιτέρω, από τα στοιχεία του φακέλου, δεν προκύπτει δραστηριοποίηση της KSB στο επίπεδο διανομής αντλιών στην ελληνική επικράτεια, ήτοι στο ίδιο επίπεδο με τις ΥΔΑΤΩΡ και K-PUMPS. 12 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ • Είναι Προέδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της ΥΔΑΤΩΡ και συμμετέχει στο μετοχικό της κεφάλαιο με ποσοστό […]%

1. • Συμμετείχε στην K-PUMPS ΙΚΕ, μέσω της εταιρείας THREE STATES IKE, στην οποία κατέχει ποσοστό 90%
3. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το καταστατικό της K-PUMPS, όπως ίσχυε έως και τον Ιούνιο του 2024, η εταιρεία THREE STATES IKE κατείχε ποσοστό 37,5% στην K-PUMPS ΙΚΕ. Η εταιρική σύνθεση της εταιρείας είχε ως ακολούθως: 1) ΤHREE STATES IKE με ποσοστό συμμετοχής 37,5% και 2) Ν. Τσίμας με ποσοστό συμμετοχής 62,5%. Στο καταστατικό αυτό δεν υπήρχαν προβλέψεις σχετικά με τη δυνατότητα άσκησης επιρροής της ΤΗREE STATES IKE (και εμμέσως του Γ. Ευστρατιάδη) στην Κ-PUMPS (π.χ. δικαιώματα αρνησικυρίας).
4. Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω στην Ενότητα ΙΙ.2.3, σύμφωνα με το ισχύον πλέον καταστατικό της Κ-PUMPS ΙΚΕ56, η THREE STATES IKE δεν συμμετέχει πλέον ως εταίρος στην Κ-PUMPS ΙΚΕ
5. Συνεπώς, πλέον δεν προκύπτει άμεση συμμετοχή της εταιρείας THREE STATES ΙΚΕ και συνεπώς έμμεση συμμετοχή του Γ. Ευστρατιάδη
7. Σε κάθε περίπτωση επισημαίνεται ότι ο Γ. Ευστρατιάδης δεν έχει διατελέσει διαχειριστής της K-PUMPS ΙΚΕ. Σήμερα διαχειριστές της Κ-PUMPS ΙΚΕ είναι οι Ν. Τσίμας, Κ. Ντανίκας και Σ. Σιάνης. IV.2.
8. Ως προς τη συμμετοχή των ΥΔΑΤΩΡ και K-PUMPS σε δημόσιους «διαγωνισμούς»
9. Προκειμένου να διερευνήσει τους ισχυρισμούς της ΤΕΣΜΑ, ως προς τις πρακτικές υποβολής προσφορών (συμμετοχής) των καταγγελλόμενων σε δημόσιες διαδικασίες προμήθειας, η Υπηρεσία, όπως προαναφέρθηκε, αιτήθηκε την παροχή στοιχείων για προμήθεια αντλιών από 40 περίπου αναθέτουσες αρχές 59 δημοσίων φορέων60, όπως Το εναπομένον ποσοστό […]% ανήκει στην Α. Κασιώνη, Αντιπρόεδρο της εταιρείας. Το εναπομένον ποσοστό 10% ανήκει στην Α. Κασιώνη, η οποία είναι επίσης διαχειρίστρια της εταιρείας. 56 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 3327366/18.07.2024 Ανακοίνωση ΓΕΜΗ. 57 Το ποσοστό 37,5% ανήκει στην «ΚSI SERVIS DOO». 58 Βλ. σχετικά και ανωτέρω, στην Ενότητα ΙΙ.2.3, την υπ΄ αριθμ. 7890/29.10.2024 επιστολή της ΥΔΑΤΩΡ. 59 Υπάρχει πολύ μεγάλος αριθμός φορέων, οι οποίοι προμηθεύονται αντλίες. Ενδεικτικά, και ως προς τις ΔΕΥΑ, η Υπηρεσία απευθύνθηκε σε 12 ΔΕΥΑ εκ του συνόλου των 126 (σύμφωνα με την ιστοσελίδα της Ένωσης Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης - Αποχέτευσης). Η επιλογή των αναθετουσών αρχών βασίστηκε κυρίως σε στοιχεία περί συμμετοχής των εμπλεκομένων μερών σε διαδικασίες προμήθειας, δεδομένου ότι ο σκοπός της ανάλυσης είναι η καταγραφή των εν λόγω πρακτικών υποβολής προσφορών. 60 Αντίθετα με τους δημόσιους διαγωνισμούς, στους οποίους ακολουθείται η κείμενη νομοθεσία περί διαγωνισμών, στους διαγωνισμούς ιδιωτών τα κριτήρια για την επιλογή της μιας ή της άλλης εταιρείας διαφέρουν από πελάτη σε πελάτη και μπορεί να είναι καθαρά οικονομικά, ποιοτικά ή να αφορούν σε λόγους φήμης, εμπειρίας, εξειδίκευσης, δημοσίων σχέσεων κλπ. Πέραν των κριτηρίων επιλογής, στα περισσότερα ιδιωτικά έργα, η διαδικασία επιλογής δεν περιβάλλεται κάποιου συγκεκριμένου τύπου – πρόκειται είτε για διαγωνισμούς ή άτυπες προσκλήσεις ή απευθείας αναθέσεις, επί των οποίων δεν συνηθίζεται να κοινοποιούνται τα στοιχεία των ανταγωνιστών ούτε τα στοιχεία του τελικού αναδόχου, και η όποια ενημέρωση προέρχεται από την ευρύτερη ειδησεογραφία και όχι από τους ιδιώτες φορείς. 54 55 13 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ ενδεικτικά Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης, Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης και εταιρείες παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας
11. Από την επεξεργασία των στοιχείων για την περίοδο Μαρτίου 202162 - Ιουλίου 2023, προέκυψε ότι οι ανωτέρω φορείς είχαν πραγματοποιήσει επτακόσιες δεκατέσσερις

(714)διαδικασίες προμήθειας63, συνολικού προϋπολογισμού 8,2 εκ. ευρώ

1. Επισημαίνεται ότι στην πλειοψηφία των εξεταζόμενων διαδικασιών, υπάρχει μια μόνο συμμετέχουσα εταιρεία, η οποία καθίσταται και ανάδοχος του έργου, με την επιλογή αναδόχου να λαμβάνει χώρα συνήθως μέσω απευθείας ανάθεσης. Σε κάθε περίπτωση, το σύνολο των διαδικασιών προμήθειας (ακόμα και αν αφορούν σε διαδικασία απευθείας ανάθεση) νοούνται εν προκειμένω ως «διαγωνισμοί» (εφεξής και «διαγωνισμοί»).
2. Οι συμμετοχές των καταγγελλόμενων εταιρειών65, όπως προέκυψαν από την επεξεργασία των στοιχείων των προαναφερθέντων 714 «διαγωνισμών» αποτυπώνονται στον Πίνακα 1 κατωτέρω. Συγκεκριμένα, από το σύνολο των 714 «διαγωνισμών», προϋπολογισμού 8,2εκ ευρώ, η καταγγελλόμενη ΥΔΑΤΩΡ συμμετείχε σε […] «διαγωνισμούς» (ποσοστό […]% βάσει αριθμού έργων και […]% βάσει προϋπολογισμού66), ενώ η καταγγελλόμενη KPUMPS συμμετείχε σε μόλις […] «διαγωνισμούς» (ποσοστό […]% βάσει αριθμού έργων και […]% βάσει προϋπολογισμού). Ο μικρός αριθμός συμμετοχών της K-PUMPS συνάδει με την απάντηση της εταιρείας σε σχετική ερώτηση της ΓΔΑ, σύμφωνα με την οποία η εταιρεία «δεν συμμετέχει σε διαγωνισμούς για την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων και τούτο διότι δεν έχει τον συνήθως απαιτούμενο κύκλο εργασιών ώστε να πληροί τα συνήθη κριτήρια ποιοτικής επιλογής που θέτουν οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς σε τέτοιους διαγωνισμούς. Αντιθέτως,… συνάπτει κατά καιρούς δημόσιες συμβάσεις μικρής αξίας δυνάμει προσκλήσεων υποβολής προσφοράς»67 για προϊόντα της KSB.
3. Ειδικότερα, οι κοινές συμμετοχές των δύο εταιρειών αφορούν μόλις σε 3 από τους 714 «διαγωνισμούς» (ήτοι ποσοστό μικρότερο του […]% βάσει αριθμού έργων και προϋπολογισμού) και συγκεκριμένα: • Δήμος Πρέβεζας: Πρόκειται για προμήθεια προϋπολογισμού 20 χιλ. ευρώ μέσω απευθείας ανάθεσης68 (Μαΐου 2021), για την οποία εστάλησαν προσκλήσεις υποβολής 61 Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται ενδεικτικά η ΕΥΔΑΠ, πέντε

(5)εργοστάσια της ΔΕΗ Α.Ε. κλπ Υπενθυμίζεται ότι η K-PUMPS συστάθηκε τον Μάρτιο 2021. 63 Περιλαμβάνονται όλοι οι πιθανοί τρόποι επιλογής αναδόχου, όπως π.χ. απευθείας ανάθεσης, διαπραγμάτευση (με ή χωρίς προκήρυξη), ανοικτή διαγωνιστική διαδικασία κλπ. 64 Επισημαίνεται ότι ο διαγωνισμός Δ7451 της ΕΥΔΑΠ αρχικού προϋπολογισμού 448χιλ.. ευρώ που αφορούσε σε 13 Τμήματα έχει καταγραφεί ως ένας

(1)και μόνο διαγωνισμός. Δεδομένου ότι κατά δήλωση της ΕΥΔΑΠ, ασκήθηκε προδικαστική προσφυγή και ακυρώθηκε (άγονο) Τμήμα του διαγωνισμού, καθώς και ότι η αξία του εν λόγω προϋπολογισμού είναι τουλάχιστον 40 φορές μεγαλύτερη από τη μέση αξία των διαγωνισμών της παρούσας έρευνας, εν προκειμένω έχει ληφθεί υπόψιν το ποσό των 290 χιλ. ευρώ περίπου, το οποίο αντιστοιχεί στο τίμημα του αναδόχου (ΥΔΑΤΩΡ). 65 Η ΥΔΑΤΩΡ κατέστη ανάδοχος στο […]% των προαναφερθέντων 714 διαγωνισμών (βάσει προϋπολογισμού), ενώ η K-PUMPS σε κάτω του […]%. Σε κάθε περίπτωση, βλ. και ανωτέρω παρ. 30, όπου περιγράφονται τα μερίδια αγοράς έκαστης εταιρείας με βάση το συνολικό κύκλο εργασιών τους. 66 Το ποσοστό προκύπτει από τη διαίρεση του προϋπολογισμού των διαγωνισμών στις οποίες η εταιρεία συμμετείχε δια του προαναφερθέντος συνολικού προϋπολογισμού. 67 Υπ’αριθ. πρωτ. 4210/26.05.2023. 68 Υπ’ αριθ. πρωτ. 6834/08.09.2023 επιστολή του Δήμου Πρεβέζης. 62 14 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ • • προσφοράς σε ενδιαφερόμενους. Συμμετείχαν δύο

(2)εταιρείες, οι ΥΔΑΤΩΡ και KPUMPS (βλ. και ανωτέρω παρ. 15)69. Ανάδοχος κατέστη η ΥΔΑΤΩΡ . ΔΕΥΑ Κω: Πρόκειται για προμήθεια προϋπολογισμού 27χιλ. ευρώ, η οποία πραγματοποιήθηκε με «Διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης»70 (Μαΐου 2022), στην οποία συμμετείχαν δύο

(2)εταιρείες, οι ΥΔΑΤΩΡ και K-PUMPS. Ανάδοχος κατέστη η ΥΔΑΤΩΡ. ΔΕΥΑ Καλύμνου: Πρόκειται για προμήθεια προϋπολογισμού 25χιλ. ευρώ, για την οποία εστάλησαν προσκλήσεις υποβολής προσφοράς σε ενδιαφερόμενους71 (Νοεμβρίου 2022). Συμμετείχαν τέσσερις

(4)εταιρείες, οι ΥΔΑΤΩΡ, K-PUMPS Elmech systems και ΡΟΗ. Ανάδοχος κατέστη η Elmech systems. Πίνακας 1: Συμμετοχές καταγγελλομένων σε «διαγωνισμούς» 40 Αναθετουσών Αρχών ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ 1

1. Συμπερασματικά, η συμμετοχή της K-PUMPS σε διαγωνισμούς είναι ιδιαιτέρα περιορισμένη ([…] διαγωνισμοί, ποσοστό […]% βάσει αριθμού έργων και […]% βάσει προϋπολογισμού), ενώ η κοινή συμμετοχή των δύο καταγγελλόμενων περιορίζεται σε μόλις 3 εξ αυτών (με 2 να κατακυρώνονται στην ΥΔΑΤΩΡ και 1 σε έτερη εταιρεία). V. ΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
2. Όπως προαναφέρθηκε, τόσο από την καταγγελία όσο και από τις απαντήσεις της καταγγέλλουσας δεν προκύπτουν με σαφήνεια οι καταγγελλόμενες πρακτικές, οι οποίες, κατά τους ισχυρισμούς της, συνιστούν παραβατικές πρακτικές, κατά τις διατάξεις των άρθρων 1 και 2 του ν. 3959/2011 και των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ.
3. Παρά ταύτα, κατ’ εκτίμηση του συνόλου των ισχυρισμών της καταγγέλλουσας, θα μπορούσαν να συναχθούν τα ακόλουθα συμπεράσματα ως προς την επικαλούμενη παραβατική συμπεριφορά των καταγγελλόμενων εταιρειών:
4. Συγκεκριμένα, η καταγγέλλουσα πιθανολογείται ότι καταγγέλλει: α) ότι η δεύτερη (ΥΔΑΤΩΡ) και τρίτη (K-PUMPS) καταγγελλόμενες συμπράττουν72, με αντικείμενο τη χειραγώγηση των προσφορών τους στο πλαίσιο δημόσιων/ιδιωτικών 69 Οι εν λόγω επιστολές επισυνάπτονται στην υπ’αριθ. πρωτ. 7119/22.07.2022 καταγγελία. Υπ’ αριθ. πρωτ. 5954/24.07.2023 επιστολή της ΔΕΥΑ Κω, όπου αναφέρεται ότι η συγκεκριμένη διαγωνιστικής διαδικασία διεξήχθη σύμφωνα με το άρθρο 269 παρ. δ. του Ν. 4412/
5. 71 Υπ’ αριθ. πρωτ 5747/17.07.2023 επιστολή της ΔΕΥΑ Καλύμνου. 72 Βλ. σχετικώς σελ. 22 της καταγγελίας, όπου η καταγγέλλουσα αναφέρει ότι «[…] η δεύτερη και τρίτη από τις καταγγελλόμενες εταιρείες μοιράζονται σχέσεις δομικών δεσμών εξ αντικειμένου και έχουν 70 15 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ διαγωνισμών73 κατά παράβαση των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ, χωρίς ωστόσο να προσκομίζει στοιχεία που να παρέχουν ενδείξεις πιθανής οριζόντιας σύμπραξης, β) ότι η πρώτη καταγγελλόμενη (KSB) – ως προμηθεύτρια - συμμετέχει σε κάθετη σύμπραξη/συμφωνία με τις δεύτερη και τρίτη καταγγελλόμενες, κατά παράβαση του άρθρου 1 του ν. 3959/2011 και του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, χωρίς ωστόσο η υποτιθέμενη παραβατική πρακτική/συμπεριφορά να προσδιορίζεται ή να προκύπτει από τα αναφερόμενα στην καταγγελία, άλλως ότι υφίσταται κάθετη σύμπραξη μεταξύ των καταγγελλόμενων χωρίς να προκύπτει το αντικείμενο της επικαλούμενης συμφωνίας/σύμπραξης, γ) ότι οι τρεις καταγγελλόμενες εταιρείες έχουν διαμορφώσει συλλογική δεσπόζουσα θέση, κατά παράβαση του άρθρου 2 του ν. 3959/2011 και του άρθρου 102 ΣΛΕΕ με την καταχρηστική συμπεριφορά τους να συνίσταται στη «χειραγώγηση των τιμών». V.
6. ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 1 ΤΟΥ Ν. 3959/2011 V.1.
7. Εφαρμοστέο δίκαιο
8. Προϋποθέσεις εφαρμογής της διάταξης του άρθρου 1 παρ. 1 ν. 3959/2011 (όπως και 101 παρ. 1 ΣΛΕΕ) είναι α) η ύπαρξη συμφωνίας, εναρμονισμένης πρακτικής μεταξύ επιχειρήσεων ή απόφασης ένωσης επιχειρήσεων (υπό ευρεία έννοια «σύμπραξη»), β) αντικείμενο ή αποτέλεσμα της ανωτέρω συμφωνίας, εναρμονισμένης πρακτικής ή απόφασης να είναι ο περιορισμός, η παρακώλυση ή η νόθευση του ανταγωνισμού
10. Σημειώνεται ότι στην έννοια του όρου συμφωνία/εναρμονισμένη πρακτική («σύμπραξη»), υπάγεται τόσο η «οριζόντια» όσο και η «κάθετη» συμφωνία/εναρμονισμένη πρακτική. Οριζόντια σύμπραξη είναι η σύμπραξη στην οποία εμπλέκονται πραγματικοί ή δυνητικοί ανταγωνιστές που δραστηριοποιούνται ή δύνανται να δραστηριοποιηθούν σε ρεαλιστική βάση στο ίδιο επίπεδο αγοράς
11. Ως κάθετη σύμπραξη ορίζεται «η συμφωνία ή ευθυγραμμίσει τους επιχειρησιακούς στόχους τους. Ακόμη, είναι επιχειρήσεις συμμετρικές και παρόμοιες, ως ανωτέρω αναλυτικά». 73 Βλ. σελ. 4 και 22 της καταγγελίας, στις οποίες αναφέρεται ότι οι καταγγελλόμενες, οι οποίες διοικούνται ουσιαστικά από το ίδιο πρόσωπο, «μονοπωλούν» τους διαγωνισμούς, διότι κατ’ εναλλαγή και έχοντας αποκλείσει a priori τον ανταγωνισμό, προσφέρουν, μόνες αυτές, αντλίες των εταιρειών FLYGT, LOWARA και KSB, και διαμορφώνοντας τις τιμές κατά τρόπο, ώστε άλλοτε η χαμηλότερη προσφορά να προσφέρεται από τη μία και άλλοτε από την άλλη εταιρεία. 74 Αντίστοιχη με τη διάταξη του άρθρου 1 παρ.1 του N. 3959/2011, με όμοιες ως άνω προϋποθέσεις, είναι η διάταξη του άρθρου 101 παρ. 1 της ΣΛΕΕ. Μοναδική επιπλέον προϋπόθεση για την εφαρμογή της ενωσιακής διάταξης, παράλληλα προς τις διατάξεις του εθνικού δικαίου, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 3 παρ. 1 του Κανονισμού 1/2003, αποτελεί το κριτήριο του σοβαρού (αισθητού) επηρεασμού στο ενδοενωσιακό εμπόριο. Το εν λόγω κριτήριο είναι αυτόνομο κριτήριο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, το οποίο εκτιμάται ad hoc, και οριοθετεί το πεδίο εφαρμογής του ευρωπαϊκού δικαίου του ανταγωνισμού, περιορίζοντάς το στις συμφωνίες και πρακτικές που δύνανται να έχουν ένα ελάχιστο επίπεδο διασυνοριακών επιπτώσεων στο εσωτερικό της Ένωσης. 75 Ε. Μαστρομανώλης,
12. Οριζόντια Συνεργασία, σε Δ. Τζουγανάτος (επιμ.), Δίκαιο του Ελεύθερου Ανταγωνισμού, 1ος Τόμος, 2η έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, 2020, σελ.
13. Βλ. και Ανακοίνωση της 16 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ εναρμονισμένη πρακτική μεταξύ δύο ή περισσοτέρων επιχειρήσεων, καθεμία εκ των οποίων δραστηριοποιείται, για τους σκοπούς της συμφωνίας ή της εναρμονισμένης πρακτικής, σε διαφορετικό επίπεδο της αλυσίδας παραγωγής ή διανομής, που αφορά τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τα μετέχοντα μέρη δύνανται να αγοράζουν, να πωλούν ή να μεταπωλούν ορισμένα αγαθά ή υπηρεσίες»
15. Κατά συνέπεια, προκειμένου να αξιολογηθεί αν συντρέχει παράβαση του άρθρου 1 παρ. 1 ν. 3959/2011, πρέπει να διερευνηθεί η συνδρομή ή μη των ως άνω προϋποθέσεων στην υπό κρίση υπόθεση. V.1.1.
16. Επιχείρηση
17. Η έννοια «επιχείρηση» συνιστά αυτοτελή όρο των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ, και ομοίως των άρθρων 1 και 2 Ν. 3959/2011, για τον προσδιορισμό του αυτουργού παραβίασης του δικαίου του ανταγωνισμού. Ειδικότερα, ως «επιχείρηση», κατά τις ανωτέρω διατάξεις, νοείται κάθε φορέας που ασκεί εμπορική ή άλλη οικονομική δραστηριότητα, ανεξάρτητα από το νομικό καθεστώς του και από τον τρόπο χρηματοδότησής του
18. Η ύπαρξη επιχείρησης προϋποθέτει αυτονομία οικονομικής δράσης και συνακόλουθα πλήρη ανάληψη των οικονομικών κινδύνων που συνεπάγεται η εκάστοτε οικονομική δραστηριότητα
19. Ως οικονομική δραστηριότητα νοείται κάθε δραστηριότητα προσφοράς αγαθών ή υπηρεσιών σε δεδομένη αγορά
21. Προϋπόθεση για την εφαρμογή του άρθρου 1 ν. 3959/2011 είναι η συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική να λάβει χώρα μεταξύ αυτόνομων επιχειρήσεων. Αν οι δεσμοί μεταξύ των δυο επιχειρήσεων είναι τόσο στενοί που οικονομικά συνιστούν ενιαία οικονομική οντότητα, οι συμφωνίες μεταξύ τους δεν εμπίπτουν στο άρθρο 1 του ν. 3959/2011 (και στο άρθρο 101 ΣΛΕΕ). Επιτροπής — Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του άρθρου 101 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις συμφωνίες οριζόντιας συνεργασίας, ΕΕ C 259 της 21.7.2023, σ. 1 έως 125 76 Άρθρο 1 παρ. 1 α) του Κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 της Επιτροπής της 10ης Μαΐου 2022 για την εφαρμογή του άρθρου 101 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ορισμένες κατηγορίες κάθετων συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών, ΕΕ L 134 της 11.5.2022, σ. 4 έως 13 . 77 Βλ. ενδεικτικά ΠΕΚ Τ-217 και 245/03, FNSEA κ. Επιτροπής, ΔΕΚ C-101 και 110/07, Coop de France Betail and Viande κατά Επιτροπής, καθώς και ΔΕΚ C-41/90, Hofner και Elser κ. Macroton GmbH, ΔΕΚ C-55/96, Job Centre II, σκ. 21, C-180-184/98, Pavlov κατά Stichting Pensioenfonds Medische Specialisten, σκ.74, C-218/00, Cisal di Batistello Venanzio &Co κ. Institute Nazionale per L'Assicurazione Contro Gli fortune Sul Lavoro (INAIL), σκ.
22. 78 Βλ. ενδεικτικά ΠΕΚ Τ-23/09, Conseil national de l'Ordre des pharmaciens (CNOP), Conseil central de la section G de l'Ordre national des pharmaciens (CCG) κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σκ. 70-71, ΔΕΚ C-55/96, Job Centre coop.arl, σκ.21, συνεκδ. υποθ. ΔΕΚ C-180-184/98, Pavel Pavlov κ.ά. κατά Stichting Pensioenfonds Medische Specialisten, σκ. 74, ΔΕΚ C-118/85, Επιτροπή κατά Ιταλίας, σκ. 7, ΔΕΚ C41/90, Klaus Hofner and Fritz Elser κατά Macrotron GmbH, σκ. 21, ΔΕΚ C-35/96, Επιτροπή κατά Ιταλίας (CNSD), σκ. 36, ΔΕΚ C-244/94, Fédération Française des Sociétés d'Assurance κ.ά. κατά Ministère de l'Agriculture et de la Pêche, σκ. 14, ΕΑ 292/IV/2005 υπό 2.1 και ΕΑ 563/VΙI/2013, σκ.
23. 79 Βλ. ενδεικτικά ΔΕΚ C-118/85, Επιτροπή κατά Ιταλίας, σκ. 7, ΔΕΚ C-35/96, Επιτροπή κατά Ιταλίας, σκ. 36, ΕΑ 430/V/2009, σελ. 6 και ΕΑ 317/V/2006, σελ. 16,
24. 17 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ
25. Υιοθετώντας την ανωτέρω λειτουργική προσέγγιση, η έννοια της επιχείρησης κατά το δίκαιο προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισμού υποδηλώνει μία «οικονομική ενότητα». Η οικονομική αυτή ενότητα νοείται, ακόμα και εάν, από νομικής απόψεως, αποτελείται από περισσότερα φυσικά ή νομικά πρόσωπα, με αυτοδίκαιη συνέπεια την αλληλέγγυα και εις ολόκληρον ευθύνη των περισσοτέρων αυτών προσώπων που συγκροτούν την οικονομική ενότητα κατά τον χρόνο διάπραξης της παράβασης
26. Ειδικότερα, καθιερώνεται ως αποφασιστικό κριτήριο, για την έννοια της επιχείρησης / οικονομικής ενότητας περισσοτέρων προσώπων (ιδίως εταιρειών), το ενιαίο ή μη της συμπεριφοράς τους στην αγορά, χωρίς η τυπική διάκριση μεταξύ των διαφόρων εταιρειών που προκύπτει από τη χωριστή τους νομική προσωπικότητα να μπορεί, από πλευράς εφαρμογής των κανόνων του ανταγωνισμού, να αντιταχθεί σε μια τέτοια ενιαία συμπεριφορά
27. Έχει δε κριθεί από τη νομολογία των ευρωπαϊκών δικαστηρίων ότι το ενιαίο ή μη της συμπεριφοράς διαφόρων εταιρειών στην αγορά τεκμαίρεται στις περιπτώσεις εταιρειών που συνδέονται με κεφαλαιουχικούς δεσμούς, λ.χ. εντός ενός ομίλου επιχειρήσεων, όπου το σύνολο ή σχεδόν το σύνολο του κεφαλαίου των συμμετεχόντων εταιρειών ανήκει σε ορισμένη μητρική εταιρεία, άλλως πρέπει να αποδεικνύεται η άσκηση καθοριστικής επιρροής λ.χ. από τη μητρική εταιρεία επί της θυγατρικής της
29. Για τον σκοπό αυτόν είναι απαραίτητη η εξέταση των σχετικών παραγόντων ως προς τους οικονομικούς, οργανωτικούς και νομικούς δεσμούς μεταξύ τους
31. Περαιτέρω, η «κοινή ιδιοκτησία» ή «οριζόντιες συμμετοχές» λόγω ταυτόχρονης μειοψηφικής (ή ταυτόχρονης μειοψηφικής και ελέγχουσας) συμμετοχής κοινών επενδυτών στο μετοχικό κεφάλαιο ανταγωνιστικών εταιρειών στην ίδια σχετική αγορά δεν συνιστά a priori παράβαση και δεν επαρκεί για την στοιχειοθέτηση συμφωνίας ή εναρμονισμένης πρακτικής, άλλως για την απόδειξη αντιανταγωνιστικής σύμπραξης. Ωστόσο, μπορεί να ληφθεί υπόψη στην εξέταση τυχόν συλλογικής δεσπόζουσας θέσης μεταξύ των εταιρειών με κοινούς διαρθρωτικούς δεσμούς. V.1.1.
32. Συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική
33. «Συμφωνία» κατά την έννοια του άρθρου 1 παρ. 1 Ν. 3959/2011, θεωρείται ότι υφίσταται όταν οι επιχειρήσεις, ρητά ή σιωπηρά, εγκρίνουν από κοινού σχέδιο που καθορίζει τις κατευθυντήριες γραμμές της αμοιβαίας δράσης τους (ή αποχής από τη δράση) στην αγορά. 80 Βλ. προτάσεις του Γενικού Εισαγγελέα Αθ. Ράντου της 14 Ιουλίου 2022 στην υπόθεση C‑680/20, Unilever Italia Mkt. Operations Srl κατά Autorità Garante della Concorrenza e del Mercato, σκ.
34. 81 Βλ. ενδεικτικά ΔΕΕ C‑724/17, Vantaan kaupunki κατά Skanska Industrial Solutions Oy, NCC Industry Oy, Asfaltmix Oy, ECLI:EU:C:2019:204, σκ. 37, ΔΕΕ C‑882/19, Sumal SL κατά Mercedes Benz Trucks España SL, απόφαση της 6 Οκτωβρίου 2021, αδημ, σκ. 41 και την εκεί παρατεθειμένη νομολογία. Βλ. επίσης, προτάσεις του Γενικού Εισαγγελέα Αθ. Ράντου της 14 Ιουλίου 2022 στην υπόθεση C‑680/20, Unilever Italia Mkt. Operations Srl κατά Autorità Garante della Concorrenza e del Mercato, σκ.
35. 82 Βλ. επίσης, προτάσεις του Γενικού Εισαγγελέα Αθ. Ράντου της 14 Ιουλίου 2022 στην υπόθεση C‑680/20, Unilever Italia Mkt. Operations Srl κατά Autorità Garante della Concorrenza e del Mercato, σκ. 36-38 και την εκεί παρατεθειμένη νομολογία. 83 Βλ. ΔΕΕ C-440/11 P, Επιτροπή κατά Stichting Administratiekantoor Portielje, σκ. 60,
36. 18 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ Για τους σκοπούς εφαρμογής των κανόνων του ανταγωνισμού, αρκεί οι επιχειρήσεις να έχουν εκφράσει την κοινή τους βούληση να συμπεριφερθούν στην αγορά κατά καθορισμένο τρόπο
37. Αυτό συμβαίνει, για παράδειγμα, κάθε φορά που επιχειρήσεις εκφράζουν κοινή βούληση προς επίτευξη επιδιωκόμενων τιμών ή επιδιωκόμενου όγκου πωλήσεων ή κατανομής αγορών/πελατείας
39. Η ύπαρξη συμφωνίας εξάλλου μπορεί να προκύπτει άμεσα ή έμμεσα από τη συμπεριφορά των μερών,86 μπορεί δε να εφαρμόζεται σε ατελείς συνεννοήσεις, καθώς και σε επιμέρους και υπό όρους συμφωνίες κατά τη διαδικασία διαπραγμάτευσης, η οποία οδηγεί σε συμφωνία
40. Αντιστοίχως, ο όρος συμφωνία καταλαμβάνει όχι μόνο ένα συμφωνηθέν γενικό σχέδιο δράσης ή τον εφαρμοστέο βασικό μηχανισμό, αλλά και το σύνολο των διαρκών μεθοδεύσεων των μερών στο πλαίσιο της μεταξύ τους αθέμιτης συμπράξεως, καθώς και την επιμέρους υλοποίηση όσων έχουν συμφωνηθεί βάσει του ίδιου βασικού μηχανισμού και κατά την επιδίωξη του ίδιου κοινού σκοπού
41. Για τον λόγο αυτό, και τυχόν σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ επιχειρήσεων που μπορεί να διευκολύνει την υλοποίηση μίας συμφωνίας με αντιανταγωνιστικό αντικείμενο ή αποτέλεσμα, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να παρακολουθούν κατά πόσον οι συμμετέχοντες συμμορφώνονται προς τους συμφωνηθέντες όρους, εξετάζεται στο πλαίσιο της συμφωνίας αυτής
43. Η έννοια της «εναρμονισμένης πρακτικής» αφορά μορφή συντονισμού μεταξύ επιχειρήσεων, η οποία, χωρίς να φθάνει μέχρι τη σύναψη συμφωνίας, αντικαθιστά ηθελημένα τους κινδύνους που ενέχει ο ανταγωνισμός με την έμπρακτη συνεργασία των επιχειρήσεων αυτών
44. Η απαίτηση αυτονομίας δράσης των επιχειρήσεων στην αγορά, που είναι συνυφασμένη με τις περί ανταγωνισμού διατάξεις91, αντιτίθεται αυστηρώς σε κάθε άμεση ή έμμεση επαφή μεταξύ των επιχειρηματιών αυτών δυνάμενη, είτε να επηρεάσει τη συμπεριφορά ενός υφιστάμενου ή δυνητικού ανταγωνιστή στην αγορά, είτε να αποκαλύψει σε έναν ανταγωνιστή τη συμπεριφορά που ο επιχειρηματίας έχει αποφασίσει ή σκέπτεται να ακολουθήσει στην αγορά. 84 Βλ. ΣτΕ 2007/2013, σκ. 17 και ΣτΕ 2780/2012, σκ. 4-6, καθώς και ενδεικτικά ΔΕΚ C-41/69, ACF Chemiefarma κατά Επιτροπής, σκ. 111-113, ΠΕΚ Τ-49/02, Brasserie nationale κατά Επιτροπής, σκ. 118, ΔΕΕ C-194/14P, AC-Treuhand AG κατά Επιτροπής, σκ. 28,
45. 85 Βλ. ενδεικτικά ΔΕΚ C-41/69, ό.π., σκ. 112 και ΔΕΚ συνεκδ. υποθ. C- 209/78 έως 215/78 και 218/78, Heinz van Landewyck κατά Επιτροπής, σκ. 86, καθώς και ΠΕΚ T-1/89, Rhône-Poulenc SA κατά Επιτροπής, σκ. 120, Τ-15/89, Chemie Linz AG κατά Επιτροπής, σκ. 301, και T-310/94, Grueber και Weber GmbH & Co. KG κατά Επιτροπής, σκ. 85,
46. 86 Βλ. ενδεικτικά απόφαση Ευρ. Επιτροπής 2004/104/ΕΚ (Υπόθεση COMP/E1/37.978/Μεθυλογλυκαμίνη), παρ.
47. 87 Βλ. Απόφαση της Επιτροπής 99/60/ΕΚ, Καρτέλ προμονωμένων σωλήνων , Υπόθεση IV/35691, σκ.
48. 88 Βλ. ενδεικτικά ΔΕΚ C-49/92 P, Επιτροπή κατά Αnnic Partecipazioni, σκ. 81: παράβαση μπορεί να προκύπτει όχι μόνο από μεμονωμένη ενέργεια, αλλά και από σειρά ενεργειών ή ακόμη από διαρκή συμπεριφορά. Η ερμηνεία αυτή δεν μπορεί να αμφισβητηθεί για τον λόγο ότι ένα ή περισσότερα στοιχεία αυτής της σειράς ενεργειών ή η διαρκής αυτή συμπεριφορά θα μπορούσαν να συνιστούν και αφ' εαυτών παράβαση του άρθρου 101 ΣΛΕΕ. 89 Βλ. Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του άρθρου 101 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις συμφωνίες οριζόντιας συνεργασίας, ό.π. 90 Βλ. π.χ. ΠΕΚ T-30/91, Solvay SA κατά Επιτροπής, σκ. 66,
49. 91 Βλ. ενδεικτικά ΣτΕ 2780/2012, σκ. 5 (όπου και παραπομπές σε πάγια ενωσιακή νομολογία). 19 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ
50. Περαιτέρω, η ίδια η έννοια της εναρμονισμένης πρακτικής προϋποθέτει, εκτός από τη συνεννόηση των εμπλεκομένων επιχειρήσεων, και συμπεριφορά στην αγορά, διαμορφωμένη βάσει της συνεννοήσεως αυτής, και αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ αυτών των δύο στοιχείων. Συναφώς, τεκμαίρεται, πλην αποδείξεως του εναντίου, η οποία βαρύνει τους ενδιαφερομένους επιχειρηματίες, ότι οι επιχειρήσεις που έχουν μετάσχει στη σύμπραξη και εξακολουθούν να δρουν στην αγορά λαμβάνουν υπόψη τις πληροφορίες που αντάλλαξαν με τους ανταγωνιστές τους για να καθορίσουν τη συμπεριφορά τους στην αγορά αυτή
52. Τέλος, μια σύμπραξη μπορεί να συνιστά ταυτόχρονα συμφωνία και εναρμονισμένη πρακτική κατά την έννοια των σχετικών διατάξεων του νόμου, και ο εν λόγω χαρακτηρισμός δεν είναι κρίσιμος για τη στοιχειοθέτηση τυχόν παράβασης
53. V.1.1.
54. Περιορισμός του ανταγωνισμού εξ αντικειμένου ή εκ του αποτελέσματος
55. Συμφωνίες / εναρμονισμένες πρακτικές που έχουν ως αντικείμενό τους τον περιορισμό του ανταγωνισμού θεωρούνται εκείνες, οι οποίες είναι, αφ’ εαυτών και λαμβανομένων υπόψη του περιεχομένου των όρων τους, του σκοπού, καθώς και του οικονομικού και νομικού πλαισίου εντός του οποίου εντάσσονται, αρκούντως επιβλαβείς για τον ανταγωνισμό, ώστε να μπορεί να θεωρηθεί ότι παρέλκει η εξέταση των αποτελεσμάτων τους, δεδομένου ότι μπορεί να γίνει δεκτό ότι ορισμένες μορφές συντονισμού μεταξύ επιχειρήσεων παραβλάπτουν, ως εκ της φύσεώς τους, την ομαλή λειτουργία του ανταγωνισμού94 .
56. Κατά πάγια εθνική και ενωσιακή νομολογία, όσον αφορά πρακτικές που χαρακτηρίζονται ως «περιορισμοί ως εκ του αντικειμένου», δεν χρειάζεται να αναζητηθούν ούτε, κατά μείζονα λόγο, να αποδειχθούν τα αποτελέσματά τους στον ανταγωνισμό προκειμένου να χαρακτηρισθούν αυτές ως «περιορισμός του ανταγωνισμού», στο μέτρο που από την πείρα προκύπτει ότι τέτοιες συμπεριφορές επιφέρουν μειώσεις της παραγωγής και αυξήσεις τιμών, με τελικό αποτέλεσμα την κακή κατανομή των πόρων εις βάρος, ιδίως, των καταναλωτών.95 Έτσι, η διαπίστωση ότι η σύμπραξη έχει αντικείμενο περιοριστικό του 92 Βλ. ΔΕΚ C-8/08, T-Mobile Netherlands, σκ. 51-
57. Βλ. ενδεικτικά ΔΕΚ C-49/92 P, σκ. 112-114, ΠΕΚ Τ-1/89, ό.π., σκ. 127 και T-305/94, LVM κατά Επιτροπής, σκ. 696-
58. Βλ. επίσης ΔΕφΑθ 1617/2009, σκ.
59. 94 Βλ. ενδεικτικά C‑307/18 - Generics (UK) Ltd v. CMA, σκ. 67 με περαιτέρω παραπομπές σε αποφάσεις της 26ης Νοεμβρίου 2015, C‑345/14, Maxima Latvija, σκ. 20, C‑179 /16 - F. Hoffmann-La Roche κ.λπ., σκ. 78 και
60. 95 Βλ. ενδεικτικά απόφαση ΔΕΕ της 2.4.2020 επί υποθ. C-228/18 Gazdasági Versenyhivatal κατά Budapest Bank Nyrt κ.α, όπου στην σκ.34 επαναλαμβάνεται η πάγια πλέον νομολογία ότι όταν αποδεικνύεται το επιζήμιο για τον ανταγωνισμό αντικείμενο μιας συμφωνίας, παρέλκει η διερεύνηση των αποτελεσμάτων της επί του ανταγωνισμού (αποφάσεις της 26ης Νοεμβρίου 2015, Maxima Latvija, C-345/14, EU:C:2015:784, σκέψη 17, και της 20ής Ιανουαρίου 2016, Toshiba Corporation κατά Επιτροπής, C-373/14 P, σκέψη 25). Επίσης βλ. ΣτΕ 2007/2013, σκ. 17, όπου και πάγια σχετική ενωσιακή νομολογία, ΔΕφΑθ 502/2013, ΔΕφΑθ 1001/2006, σκ. 16, καθώς και ΔΕΚ C‑307/18 - Generics (UK) Ltd v. CMA, σκ. 64, C‑307/18 - Generics (UK) Ltd v. CMA, σκ. 67, C‑286/13 P - Dole Food και Dole Fresh Fruit Europe κατά Επιτροπής, σκ. 115 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, C-209/07 IrishBeef, σκ. 16-21, ΔΕΚ 45/85 VerbandderSachversicherer κατά Επιτροπής, σκ. 39, ΠΕΚ συνεκδικασθείσες υποθέσεις T-49/02 έως T-51/02, Brasserie κατά Επιτροπής, σκ. 97, 108 και 178, ΠΕΚ. T-62/98 Volkswagen κατά Επιτροπής, σκ. 178, ΠΕΚ συνεκδ. υποθ. συνεκδικασθείσες υποθέσεις T-305/94, T306/94, T307/94, T-313/94 έως T-316/94, T-318/94, T-325/94, T-328/94, T-329/94 και T-335/94, LimburgseVinylMaatschappijNV κλπ. κατά Επιτροπής, σκ.
61. 93 20 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ ανταγωνισμού δεν μπορεί να ανατραπεί ούτε από ενδείξεις ότι δεν είχε κανένα αποτέλεσμα εντός της αγοράς, ή ότι δεν είχε άμεση επίδραση επί των τιμών, ούτε από τη διαπίστωση ότι οι ενδιαφερόμενοι εξασφάλισαν ταυτόχρονα, δια της πρακτικής αυτής, ορισμένα πλεονεκτήματα ως προς τον ανταγωνισμό
63. Στο πλαίσιο της εκτιμήσεως του αντικειμένου της σύμπραξης, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η φύση των προϊόντων ή υπηρεσιών που επηρεάζονται, καθώς και οι πραγματικές συνθήκες της λειτουργίας και της δομής της οικείας αγοράς ή των οικείων αγορών
64. Κατά τη σχετική αξιολόγηση του αντικειμένου της σύμπραξης, δεν εξετάζεται η υποκειμενική πρόθεση των μερών, αλλά μόνο το περιεχόμενο και ο αντικειμενικός σκοπός της συμφωνίας, υπό το φως των αμοιβαίων οικονομικών σχέσεων εντός των οποίων πρέπει να εφαρμοστεί η σχετική συμφωνία. Με άλλα λόγια, δεν απαιτείται αντιανταγωνιστική πρόθεση, αλλά αρκεί το αντικειμενικά ενδεχόμενο αντιανταγωνιστικό αποτέλεσμα. Εφόσον το αντιανταγωνιστικό αποτέλεσμα είναι αντικειμενικά ενδεχόμενο, η σύμπραξη είναι απαγορευμένη, έστω και αν οι συμπράττοντες δεν αποσκοπούν στο αποτέλεσμα αυτό
66. Ειδικότερα, στις οριζόντιες συμφωνίες / εναρμονισμένες πρακτικές που έχουν ως αντικείμενο τον περιορισμό του ανταγωνισμού συμπεριλαμβάνονται, σαφώς, και οι σχετικές με τον καθορισμό των τιμών και τη νόθευση των διαγωνισμών δια της χειραγώγησης προσφορών
68. Κατά πάγια νομολογία, ο άμεσος ή έμμεσος καθορισμός τιμών (price fixing) συνιστά πρόδηλο περιορισμό100 και εξ αντικειμένου παράβαση του ανταγωνισμού
69. Δεδομένου ότι η τιμή είναι το κυριότερο μέσο ανταγωνισμού, οι συνεννοήσεις με στόχο τον καθορισμό της τιμής περιορίζουν από την ίδια τους τη φύση τον ανταγωνισμό κατά τα προεκτεθέντα.
70. Επειδή δε ο καθορισμός τιμών, η νόθευση διαγωνισμών και η ανταλλαγή ευαίσθητων πληροφοριών αποτελούν σοβαρούς περιορισμούς του ανταγωνισμού, βάσει πάγιας νομολογίας και πρακτικής, τέτοιου είδους συμφωνίες / εναρμονισμένες πρακτικές μεταξύ 96 Βλ. απόφαση ΣτΕ 2780/2012, σκ. 4 (όπου και παραπομπές σε ενωσιακή νομολογία). Βλ. ενδεικτικά C‑67/13 Ρ - CB κατά Επιτροπής, σκ. 53 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία 98 Βλ. ενδεικτικά ΔΕφΑθ 559/2010, σκ. 17, ΔΕφΑθ 2891/2009, σκ. 18, και ΔΕφΑθ 1682/2009, σκ. 27, όπου και εκτενείς παραπομπές σε σχετική ενωσιακή νομολογία. Βλ. επίσης Απόφαση ΔΕΚ C-29/83 & 30/83, Compagnie Royale Asturiennedes Mines SA and Rheinzing GMBH κατά Επιτροπής, σκ. 24-
71. 99 Βλ. ενδεικτικά Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής - Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του άρθρου [101] παράγραφος 3 [ΣΛΕΕ], ΕΕ C 101 της 27.04.2004, σ. 97 – 118, παρ. 21 και 23, 24, 25: Το εν λόγω τεκμήριο βασίζεται στο σοβαρό χαρακτήρα του περιορισμού καθώς και στην εμπειρία, από την οποία προκύπτει ότι οι συμφωνίες που έχουν ως αντικείμενο τον περιορισμό του ανταγωνισμού ενδέχεται να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην αγορά και να θέσουν σε κίνδυνο τους στόχους που επιδιώκουν οι ενωσιακοί κανόνες ανταγωνισμού. Οι περιορισμοί του ανταγωνισμού, ως αντικείμενο των εν λόγω συμφωνιών, όπως ο καθορισμός των τιμών και η κατανομή των αγορών, συνεπάγονται από τη φύση τους μείωση της παραγωγής και αύξηση των τιμών, πράγμα που οδηγεί σε κακή κατανομή των πόρων, λόγω της μη παραγωγής των προϊόντων και υπηρεσιών που ζητούν οι πελάτες. Οδηγούν, επίσης, σε μείωση της ευημερίας των καταναλωτών, οι οποίοι υποχρεώνονται να καταβάλλου υψηλότερες τιμές για τα εν λόγω προϊόντα και υπηρεσίες. Βλ. για υποθέσεις νόθευσης διαγωνισμών ΕΑ 721/2020, 674/2018, 647/2017, 644/2017, 642/
72. 100 Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις ΕΑ 563/VII/2013 παρ. 88, ΠΕΚ υποθέσεις Τ-374/94, Τ-375/94, Τ-384/94 και Τ-388/94 European Night Services κ.λπ κ. Επιτροπής, σκ.
73. 101 Βλ. Commission Staff Working Document, Guidance on restrictions of competition “by object” for the purpose of defining which agreements may benefit from the De Minimis Notice,25.6.2014 παρ. 2.
74. 97 21 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ ανταγωνιστών συνιστούν παράβαση ανεξαρτήτως του μεριδίου τους στη σχετική αγορά 102, ενώ δεν μπορούν και να εξαιρεθούν από το πεδίο εφαρμογής των απαγορευτικών διατάξεων των άρθρων 1 παρ. 1 ν. 3959/2011 και 101 παρ. 1 ΣΛΕΕ103, και δεν ενδέχεται να τύχουν ατομικής εξαίρεσης βάσει της παρ. 3 των ίδιων άρθρων
76. Συναφώς, η απαίτηση αυτονομίας δράσης στην αγορά (που περικλείεται στις εθνικές και ενωσιακές διατάξεις περί ανταγωνισμού) δεν αποκλείει μεν το δικαίωμα των εταιρειών να προσαρμόζονται επιτηδείως στη διαπιστούμενη ή αναμενόμενη συμπεριφορά των ανταγωνιστών τους, πλην όμως αντιτίθεται αυστηρώς σε κάθε άμεση ή έμμεση επαφή μεταξύ των εταιρειών αυτών δυνάμενη, είτε να επηρεάσει τη συμπεριφορά ενός υφιστάμενου ή δυνητικού ανταγωνιστή στην αγορά, είτε να αποκαλύψει σε έναν ανταγωνιστή την τιμολογιακή πολιτική που η εταιρεία έχει αποφασίσει ή σκέπτεται να ακολουθήσει στην αγορά.
77. Ειδικότερα, η έννοια της «νόθευσης διαγωνισμών» καταλαμβάνει τις παράνομες συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ οικονομικών φορέων, με στόχο τη στρέβλωση του ανταγωνισμού στις διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων. Οι αγοραστές, και ειδικότερα οι δημόσιοι φορείς, όταν πρόκειται για δημόσιους διαγωνισμούς, συχνά βασίζονται σε μία ανταγωνιστική διαδικασία προσφορών προκειμένου να επιτύχουν την καλύτερη σχέση ποιότητας/τιμής. Η νόθευση των διαγωνισμών είναι ασυμβίβαστη με την εν λόγω διαδικασία και μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες τιμές και χαμηλότερη ποιότητα αγαθών ή υπηρεσιών.
78. Οι εν λόγω συμφωνίες αθέμιτης σύμπραξης μεταξύ οικονομικών φορέων μπορούν να λάβουν διάφορες μορφές, όπως ο εκ των προτέρων καθορισμός του περιεχομένου των προσφορών τους (ιδίως της τιμής) προκειμένου να επηρεαστεί το αποτέλεσμα της διαδικασίας, η μη υποβολή προσφοράς, η κατανομή της αγοράς με βάση γεωγραφικούς παράγοντες, την αναθέτουσα αρχή ή το αντικείμενο της σύμβασης, ή η δημιουργία συστημάτων εναλλαγής προσφορών για περισσότερες διαδικασίες. Στόχος όλων αυτών των πρακτικών είναι να μπορέσει ένας προκαθορισμένος προσφέρων να εξασφαλίσει την ανάθεση της σύμβασης σε αυτόν, δημιουργώντας, παράλληλα, την εντύπωση ότι η διαδικασία είναι πραγματικά ανταγωνιστική
79. Νόθευση διαγωνισμών μέσω χειραγώγησης προσφορών προκύπτει όταν επιχειρήσεις οι οποίες, υπό κανονικές συνθήκες 102 Βλ. Ανακοίνωση της Ε.Α. της 2/3/2006 σχετικά με τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας, παρ. 11

(1), καθώς και Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας οι οποίες δεν περιορίζουν σημαντικά τον ανταγωνισμό σύμφωνα με το άρθρο 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής Ανακοίνωση de minimis), ΕΕ C 291 της 30.8.2014, σελ. 1, παρ. 2 και

1. Βλ. επίσης ενδεικτικά ΔΕφΑθ 559/2010, ΔΕφΑθ 2891/2009 και ΔΕφΑθ 1682/2009, σκ.
2. 103 Ανακοίνωση της Επιτροπής — Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του άρθρου 101 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις συμφωνίες οριζόντιας συνεργασίας, ΕΕ C 259 της 21.7.2023, σ. 1 έως
3. 104 Ανακοίνωση της Επιτροπής — Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του άρθρου 81 παράγραφος 3 της συνθήκης, ΕΕ C 101 της 27.4.2004, παρ.
4. Βλ. και ενδεικτικά απόφαση ΣτΕ 2780/2012, σκ. 4 (όπου και παραπομπές σε ενωσιακή νομολογία). 105 Βλ. Ανακοίνωση ΕΕ σχετικά με τα εργαλεία για την καταπολέμηση των αθέμιτων συμπράξεων στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων και σχετικά με κατευθύνσεις για τον τρόπο εφαρμογής του συναφούς λόγου αποκλεισμού (2021/C 91/01), παρ. 1.
5. 22 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ αναμένεται να δρουν ανταγωνιστικά μεταξύ τους, εναρμονίζουν την συμπεριφορά τους ως προς την υποβολή προσφοράς, με στόχο την αύξηση των τιμών ή την υποβάθμιση της ποιότητας των αγαθών ή υπηρεσιών για αγοραστές/αναθέτουσες αρχές που προμηθεύονται τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες μέσω διαδικασίας (μειοδοτικών) διαγωνισμών.
6. Οι συνηθέστεροι τρόποι νόθευσης διαγωνισμών, οι οποίοι δύνανται να εμφανίζονται και συνδυαστικά, είναι οι ακόλουθοι: α) προσφορά-κάλυψη (εικονική προσφορά-cover bidding/pricing), β) καταστολή προσφοράς (bid suppression), γ) υποβολή προσφορών εκ περιτροπής (bid rotation) και δ) κατανομή αγορών (market allocation). V.1.
7. Υπαγωγή στην εξεταζόμενη υπόθεση V.1.2.
8. Οι δεύτερη και τρίτη καταγγελλόμενες επιχειρήσεις συνιστούν αυτόνομες
9. Εν προκειμένω, οι καταγγελλόμενες εταιρείες δραστηριοποιούνται στη σχετική αγορά ως κεφαλαιουχικές εταιρείες, οι οποίες διεξάγουν κατά τρόπο αυτόνομο εμπορική και οικονομική δραστηριότητα, με ανάληψη των οικονομικών κινδύνων που συνεπάγεται η δραστηριοποίησή τους αυτή. Ως εκ τούτου, εμπίπτουν ευθέως στην έννοια της «επιχείρησης» σύμφωνα με τις διατάξεις περί ανταγωνισμού.
10. Από το διαθέσιμο αποδεικτικό υλικό προκύπτει ότι οι διαρθρωτικοί δεσμοί μεταξύ ΥΔΑΤΩΡ και Κ-PUMPS δεν ήταν τέτοιας φύσεως, ώστε να στοιχειοθετείται η ύπαρξη ενιαίας οικονομικής οντότητας. Όπως προαναφέρθηκε, ο Γ. Ευστρατιάδης ασκεί αποκλειστικό έλεγχο στην ΥΔΑΤΩΡ (μέσω της κατοχής του […]% του μετοχικού της κεφαλαίου), ωστόσο η προγενέστερη έμμεση μειοψηφική συμμετοχή του στην Κ-PUMPS (μέσω της THREE STATES IKE, η οποία είχε ποσοστό συμμετοχής 37,5%) δεν του παρείχε δικαιώματα αρνησικυρίας, ώστε να είχε τη δυνατότητα άσκησης αποφασιστικής επιρροής στην τελευταία (βλ. σχετικώς ανάλυση στην Ενότητα [ΙV.2.1])
12. Συνεπώς, τυχόν συμφωνίες ή εναρμονισμένες πρακτικές μεταξύ των ΥΔΑΤΩΡ και ΚPUMPS υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 1 ν. 3959/
13. V.1.2.
14. Από την αξιολόγηση των στοιχείων του φακέλου δεν προκύπτουν επαρκή και συγκλίνοντα στοιχεία περί νόθευσης διαγωνισμών
15. Εν προκειμένω, δεν προκύπτει σύναψη συμφωνίας μεταξύ της δεύτερης και τρίτης καταγγελλόμενης ή η διατήρηση επαφών με αντι-ανταγωνιστικό αντικείμενο.
16. Περαιτέρω, από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτουν επαρκείς ενδείξεις, άλλως δεν παρέχονται αποδείξεις αντι-ανταγωνιστικής συμπεριφοράς των δύο εταιρειών, με σκοπό τη νόθευση διαγωνισμών προμήθειας αντλιών.
17. Το γεγονός ότι οι εν λόγω δύο ανταγωνίστριες επιχειρήσεις έχουν συμμετάσχει ταυτόχρονα μόνο σε 3 διαγωνισμούς (από το σύνολο των 714 διαγωνισμών στη σχετική αγορά και των τουλάχιστον […] που έχει συμμετάσχει τουλάχιστον μια εκ των δύο), δεν επιτρέπει την 106 Σύμφωνα μάλιστα με το ισχύον καταστατικό της Κ-PUMPS δεν προκύπτει πλέον άμεση συμμετοχή της εταιρείας ΤΗREE STATES IKE και συνεπώς έμμεση συμμετοχή του Γ. Ευστρατιάδη στην ΚPUMPS IKE (βλ. ανωτέρω ενότητα ΙΙ.2.3). 23 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ συναγωγή συμπεράσματος, περί της διαλαμβανόμενης στην καταγγελία πρακτικής της νόθευσης διαγωνισμών, με την μέθοδο της υποβολής εικονικών προσφορών («cover bidding»). Επιπρόσθετα, η ιδιαίτερα περιορισμένη συμμετοχή της K-PUMPS, σε μόλις […] διαγωνισμούς, (από το σύνολο των 714 διαγωνισμών της σχετικής αγοράς) δεν συμβάλει στην απόδειξη συντονισμένης αντιανταγωνιστικής πρακτικής με τη μέθοδο της υποβολής προσφορών εκ περιτροπής («bid rotation»).
18. Συνακόλουθα, το προσκομισθέν από την καταγγέλλουσα έγγραφο σχετικά με την από 17.11.2021 ανάρτηση της Προκηρύξεως – Διακήρυξης πρόσκλησης υποβολής προσφορών για την προμήθεια αντλιών για το έτος 2021 από την ΔΕΥΑ Πρέβεζας, συνολικού κόστους 24.800 € (συμπερ. ΦΠΑ), με το οποίο η αναθέτουσα αρχή απηύθυνε τις από 03.06.2021 προσκλήσεις υποβολής οικονομικής προσφοράς προμήθειας αντλιών για το έτος 2021 στις δύο καταγγελλόμενες εταιρείες, ΥΔΑΤΩΡ και Κ-PUMPS δεν παρέχει απόδειξη αντιανταγωνιστικής συμπεριφοράς
19. Τα ανωτέρω στοιχεία δεν επιβεβαιώνουν τους ισχυρισμούς της καταγγέλλουσας ότι οι καταγγελλόμενες «μονοπωλούν» τους σχετικούς διαγωνισμούς, λαμβάνοντας υπόψιν τόσο τη συμμετοχή τους όσο και την ανακήρυξή τους ως αναδόχους, καθώς και ευρύτερα τα μερίδια/θέση τους στην αγορά.
20. Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με την ενωσιακή νομολογία, δεν προβλέπεται γενική απαγόρευση υποβολής προσφορών σε διαδικασία συνάψεως δημοσίων συμβάσεων, ακόμα και για τις συνδεδεμένες επιχειρήσεις. Δεδομένου ότι δεν απαγορεύεται η υποβολή προσφορών από συνδεδεμένες επιχειρήσεις σε πλαίσιο δημοσίων συμβάσεων, κατά μείζονα λόγο δεν απαγορεύεται η υποβολή προσφορών από επιχειρήσεις, εκ των οποίων η μία διαθέτει μειοψηφική συμμετοχή (δίχως δικαιώματα ελέγχου/επιρροής) στην άλλη επιχείρηση και δη όχι μόνο στο αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων, αλλά και στο πλαίσιο των ιδιωτικών συμβάσεων
21. 107 Μάλιστα, στο πλαίσιο διαγωνισμών, η ενωσιακή νομολογία (ΔEE C-531/16, Specializuotas transportas, σκ.
22. Βλ. και ΔΕΚ C-538/07, Assitur, σκ. 26 και 28) έχει κρίνει ότι το ενωσιακό δίκαιο δεν προβλέπει γενική απαγόρευση ακόμα και για τις συνδεδεμένες επιχειρήσεις υποβολής προσφορών σε διαδικασία συνάψεως δημοσίων συμβάσεων. Εξάλλου, η συστηματική αποστέρηση από τις συνδεδεμένες επιχειρήσεις του δικαιώματος συμμετοχής στην ίδια διαδικασία συνάψεως δημοσίων συμβάσεων, λαμβανομένου υπόψη του συμφέροντος της Ένωσης να διασφαλίζεται η ευρύτερη δυνατή συμμετοχή προσφερόντων σε διαγωνισμό, θα ήταν αντίθετη προς την αποτελεσματική εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης. Το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι οι αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχειρίσεως που διέπουν όλες τις διαδικασίες συνάψεως δημοσίων συμβάσεων επιτάσσουν να καθορίζονται σαφώς εκ των προτέρων και να δημοσιοποιούνται οι ουσιαστικές και διαδικαστικές προϋποθέσεις συμμετοχής σε διαγωνισμό. Iδίως δε οι υποχρεώσεις που βαρύνουν τους διαγωνιζόμενους, ώστε οι ενδιαφερόμενοι να μπορούν να γνωρίζουν επακριβώς τις απαιτήσεις της διαδικασίας και να έχουν την πεποίθηση ότι οι ίδιες απαιτήσεις ισχύουν για όλους τους διαγωνιζομένους (ΔEE C-531/16, ό.π., σκ.
23. Βλ. και ΔΕΕ C27/15, Pizzo, σκ. 37 και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία). Συναφώς, έκρινε ότι η επιβολή στους προσφέροντες της υποχρεώσεως να γνωστοποιούν, ιδία πρωτοβουλία, τους δεσμούς τους με άλλους προσφέροντες, ενώ η υποχρέωση αυτή δεν περιλαμβάνεται ούτε στο εφαρμοστέο εθνικό δίκαιο ούτε στην προκήρυξη του διαγωνισμού ή στη συγγραφή υποχρεώσεων, δεν συνιστά σαφώς καθορισμένη προϋπόθεση κατά τα ανωτέρω. Πέραν τούτου, το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η διαπίστωση απλώς και μόνο υπάρξεως σχέσεως ελέγχου μεταξύ των οικείων επιχειρήσεων, η οποία οφείλεται σε λόγους ιδιοκτησίας ή στον αριθμό των ψήφων στην τακτική γενική συνέλευση, δεν αρκεί για να αποκλείσει αυτόματα η αναθέτουσα αρχή τις προσφορές αυτές από τη διαδικασία αναθέσεως της συμβάσεως, χωρίς 24 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ
24. Συνεπώς, από την ανάλυση των στοιχείων δεν προκύπτουν επαρκή και συγκλίνοντα στοιχεία συμπεριφοράς, εμπίπτουσας στη διάταξη της παραγράφου 1 άρθρου 1 ν. 3959/
25. Τέλος, ως προς την κάθετη διάσταση της καταγγελλόμενης πρακτικής, άλλως της κάθετης συμφωνίας/εναρμονισμένης πρακτικής μεταξύ της προμηθεύτριας ΚSB και των διανομέων Κ-PUMPS και ΥΔΑΤΩΡ, επισημαίνεται ότι η εν λόγω πρακτική δεν προσδιορίζεται και δεν προκύπτει από τους ισχυρισμούς στην καταγγελία. Συνεπώς, δεν δύναται να αξιολογηθεί. V.
26. ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 2 ΤΟΥ Ν. 3959/2011 V.2.
27. Εφαρμοστέο δίκαιο
28. Το άρθρο 2 του ν. 3959/2011 απαγορεύει σε επιχειρήσεις που κατέχουν δεσπόζουσα θέση σε συγκεκριμένη αγορά την καταχρηστική εκμετάλλευση της θέσης αυτής. Προϋποθέσεις για την εφαρμογή της εν λόγω απαγορευτικής διάταξης είναι α) η κατοχή δεσπόζουσας θέσης στο σύνολο ή μέρος της σχετικής αγοράς και β) η καταχρηστική εκμετάλλευση της δεσπόζουσας θέσης.
29. Η εν λόγω διάταξη δεν απαγορεύει την κατοχή ή απόκτηση δεσπόζουσας θέσης, αλλά την καταχρηστική εκμετάλλευση αυτής. Η έννοια της τελευταίας δεν ορίζεται στη διάταξη, η οποία περιορίζεται στην ενδεικτική απαρίθμηση ορισμένων μορφών κατάχρησης από επιχείρηση που κατέχει δεσπόζουσα θέση, οι οποίες απαγορεύονται ρητώς από τον νόμο.
30. Καίτοι η διαπίστωση της ύπαρξης δεσπόζουσας θέσεως δεν αποδίδει καθεαυτή καμία μομφή στην οικεία επιχείρηση, η επιχείρηση αυτή, εντούτοις, ανεξάρτητα από τα αίτια δημιουργίας τέτοιας θέσεως, φέρει ιδιαίτερη ευθύνη να μη βλάπτει με τη συμπεριφορά της την ύπαρξη πραγματικού και ανόθευτου ανταγωνισμού στην αγορά
32. Η έννοια της καταχρηστικής εκμετάλλευσης έχει αντικειμενικό χαρακτήρα, καταλαμβάνει δε τη συμπεριφορά δεσπόζουσας επιχείρησης, η οποία είναι σε θέση να επηρεάσει τη δομή μιας αγοράς όπου, λόγω ακριβώς της ύπαρξης της εν λόγω επιχείρησης, ο βαθμός του ανταγωνισμού είναι ήδη μειωμένος
33. Επομένως, κρίσιμο, καταρχήν, στοιχείο για τον να εξακριβώσει αν η εν λόγω σχέση επηρέασε συγκεκριμένα την ανεξαρτησία των εν λόγω προσφορών (ΔEE C-531/16, ό.π., σκ. 24). 108 Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις ΕΑ 590/2014, σκ 242, 581/VII/2013, σκ. 262, ΕΑ 520/VI/2011, σκ. 158, καθώς και αποφάσεις ΔΕΚ C-322/81 Michelin κατά Επιτροπής , σκ. 57, ΠΕΚ Τ-65/89 BPB Industries Plc & British Gypsum Ltd κατά Επιτροπής, σκ. 67, ΠΕΚ Τ-83/91 Tetra Pak κατά Επιτροπής (Tetra Pak II), σκ. 114, ΠΕΚ Τ-219/99 British Airways plc κατά Επιτροπής, σκ. 242, ΠΕΚ T-201/04 Microsoft κατά Επιτροπής, σκ. 229, ΠΕΚ T‑228/97 Irish Sugar κατά Επιτροπής, σκ.
34. Η ιδιαίτερη ευθύνη, την οποία συνεπάγεται η κατοχή δεσπόζουσας θέσης δεν αφαιρεί, μεν, από την επιχείρηση που βρίσκεται στη θέση αυτή, το δικαίωμα να διαφυλάξει τα εμπορικά της συμφέροντα και να έχει την ευχέρεια, σε λογικό μέτρο, να ενεργεί κατά τρόπο που κρίνει πρόσφορο για την προστασία των συμφερόντων της, πλην όμως δεν μπορούν να γίνουν δεκτές ενέργειες που αποσκοπούν στη διατήρηση και ενίσχυση αυτής της δεσπόζουσας θέσης και στην καταχρηστική εκμετάλλευσή της (ΔΕΚ C-27/76 United Brands κατά Επιτροπής, σκ. 189, ΠΕΚ Τ-203/01 Michelin κατά Επιτροπής (Michelin II), σκ. 55 με περαιτέρω παραπομπές σε νομολογία και ΔΕΕ C-457/10 Astra Zeneca κατά Επιτροπής, σκ.
35. 109 Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις ΔΕφΑθ 869/2013, σκ. 35, ΔΕφΑθ 2265/2010, σκ. 34 και ΔΕφΑθ 2116/2004, σκ. 8, αποφάσεις ΕΑ 590/2014, σκ. 239, ΕΑ 581/2013, σκ. 263-264, ΕΑ 520/2011, σκ. 130, 25 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ χαρακτηρισμό μιας συμπεριφοράς ως καταχρηστικής αποτελεί η ίδια η συμπεριφορά, αντικειμενικώς λαμβανόμενη, και όχι τα κίνητρα, οι προθέσεις και οι σκοποί της, ήτοι ανεξάρτητα από τη διαπίστωση οιουδήποτε βαθμού πταίσματος που, τυχόν, βαρύνει την επιχείρηση με δεσπόζουσα θέση
37. Ως προς την κατοχή δεσπόζουσας θέσης: Σύμφωνα με πάγια νομολογία, μία επιχείρηση θεωρείται ότι κατέχει δεσπόζουσα θέση, όταν διαθέτει οικονομική δύναμη που της παρέχει τη δυνατότητα να παρεμποδίζει μονομερώς τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό στη σχετική αγορά και της επιτρέπει να συμπεριφέρεται σε σημαντικό βαθμό ανεξάρτητα από τους ανταγωνιστές της, τους πελάτες και τέλος τους καταναλωτές
39. Η ύπαρξη δεσπόζουσας θέσης μπορεί να βασίζεται σε πολλούς παράγοντες, οι οποίοι, εξεταζόμενοι μεμονωμένα, δεν είναι αναγκαία καθοριστικοί
40. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η κατοχή υψηλών μεριδίων αγοράς, η έλλειψη σημαντικών ανταγωνιστών, η ύπαρξη εμποδίων εισόδου στη σχετική αγορά. Σύμφωνα με πάγια νομολογία113, τα πολύ υψηλά μερίδια αγοράς αποτελούν, πλην έκτακτων περιστάσεων, απόδειξη δεσπόζουσας θέσης, μερίδιο δε αγοράς 50% ή μεγαλύτερο αποτελεί καθεαυτό (ελλείψει εξαιρετικών περιστάσεων) απόδειξη ύπαρξης δεσπόζουσας θέσης
41. Αντιθέτως, η κατοχή μεριδίου αγοράς που υπολείπεται του 40% δεν καθιστά πιθανή την ύπαρξη δεσπόζουσας θέσης
42. Μάλιστα, σε ολιγοπωλιακή αγορά, στην οποία η επιχείρηση κατέχει μερίδιο αγοράς 40%-50% δεν αποτελεί επαρκή ένδειξη δεσπόζουσας θέσης και απαιτούνται συμπληρωματικές ενδείξεις
43. καθώς και αποφάσεις ΔΕΚ C-85/76 Hoffmann-La Roche κατά Επιτροπής, σκ. 91, ΔΕΚ C-322/81 Michelin κατά Επιτροπής, σκ. 70, ΔΕK C-62/86 AKZO κατά Επιτροπής, σκ. 69, ΠΕΚ T‑228/97 Irish Sugar κατά Επιτροπής, σκ. 111, ΠΕΚ Τ-219/99 British Airways plc κατά Επιτροπής, σκ. 241 και ΠΕΚΤ155/06 Tomra Systems ASA κατά Επιτροπής, σκ.
44. 110 Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις ΔΕφΑθ 869/2013, σκ. 35, ΔΕφΑθ 2116/2004, σκ. 8, ΕΑ 590/2014, σκ. 240, ΕΑ 581/2013, σκ. 263, ΕΑ 520/2011, σκ. 131, ΠΕΚ Τ-65/89 BPB Industries plc & British Gypsum ltd κατά Επιτροπής, σκ.
45. 111 Βλ. ενδεικτικά ΔΕΚ C-27/76, ό.π., σκ. 65, C- 85/76 ό.π., σκ. 38-39 και C-322/81, ό.π., σκ.
46. 112 Βλ. ενδεικτικά ΔΕφΑθ 2265/2010 σκ. 30 και ΔΕφΑθ 2116/2004, σκ. 7, καθώς και αποφάσεις ΔΕΚ 27/76, ό.π., σκ. 66, ΔΕΕ C-250/92, Gøttrup-Klim κατά Dansk Landbrugs Grovvareselskab, σκ. 47, και ΓενΔΕΕ T-30/89 Hilti κατά Επιτροπής, σκ.
47. 113 Βλ. ενδεικτικά ΔΕφΑθ 2265/2010 σκ. 29-30 και ΔΕφΑθ 2116/2004, σκ. 7 καθώς και αποφάσεις ΔΕΚ 85/76, ό.π., σκ. 41, ΠΕΚ Τ-228/97, IrishSugarPlc κατά Επιτροπής, σκ. 70, ΠΕΚ Τ-83/91, Tetra Pak κατά Επιτροπής (Tetra Pak II), σκ. 109 και ΠΕΚ T-30/89, Hilti κατά Επιτροπής, σκ.
48. 114 Βλ. ΔΕΚ C-62/86, AKΖO Chemie BV κατά Επιτροπής, σκ. 60, ΠΕΚ T-340/03, France Télécom SA κατά Επιτροπής, σκ. 100 και 103, συνεκδ. υποθ. T-191/98, T-212/98 έως T-214/98, Atlantic Container Line AB κ.ά. κατά Επιτροπής, σκ. 907, Τ-30/89, ό.π., σκ. 89, και Τ-83/91, ό.π., σκ. 109, ΔΕφΑθ 4055/2017, σκ. 7, 1846/2017, σκ.
49. 115 Βλ. Ανακοίνωση της Επιτροπής -Κατευθύνσεις σχετικά με τις προτεραιότητες της Επιτροπής κατά τον έλεγχο της εφαρμογής του άρθρου 82 της συνθήκης ΕΚ σε καταχρηστικές συμπεριφορές αποκλεισμού που υιοθετούν δεσπόζουσες επιχειρήσεις, ΕΕ C 45 της 24.2.2009, σ. 7 έως 20, παρ. 14, όπως ισχύει κατόπιν της Ανακοίνωσης της Επιτροπής, Τροποποιήσεις στην ανακοίνωση της Επιτροπής — Κατευθύνσεις σχετικά με τις προτεραιότητες της Επιτροπής κατά τον έλεγχο της εφαρμογής του άρθρου 82 της συνθήκης ΕΚ σε καταχρηστικές συμπεριφορές αποκλεισμού που υιοθετούν δεσπόζουσες επιχειρήσεις, ΕΕ C 116 της 31.3.2023, σ. 1 έως
50. 116 ΔΕΚ συνεκδ. υποθέσεις C-68/94 και C-30/95, Γαλλία και Société commerciale des potasses και de l'azote και Entreprise minière και chimique κατά Επιτροπής, σκ. 226-
51. 26 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ
52. Επισημαίνεται ότι ένα υψηλό μερίδιο αγοράς μπορεί να αποδυναμώνεται όταν τα μερίδια αγοράς των λοιπών ανταγωνιστών είναι επίσης υψηλά
53. Μάλιστα, όταν το μερίδιο αγοράς που κατέχει μία επιχείρηση είναι περίπου ισοδύναμο με τα μερίδια αγοράς άλλων επιχειρήσεων στην ίδια σχετική αγορά, τα μερίδια αγοράς δεν συνιστούν επαρκή ένδειξη δεσπόζουσας θέσης, δεδομένου ότι καμία εκ των επιχειρήσεων δεν είναι σε θέση να συμπεριφέρεται ανεξάρτητα, δίχως να υπολογίζει τις αντιδράσεις των ανταγωνιστών της.
54. Όπως προκύπτει από τα άρθρα 2 του ν. 3959/2011 και 102 ΣΛΕΕ, η δεσπόζουσα θέση δύναται να είναι όχι μόνο ατομική, αλλά και συλλογική. Συναφώς, η ενωσιακή νομολογία έχει κρίνει118 ότι ο όρος «περισσότερες επιχειρήσεις» που περιλαμβάνεται στο άρθρο 102 ΣΛΕΕ συνεπάγεται ότι δεσπόζουσα θέση μπορούν να κατέχουν δύο ή περισσότερες οικονομικές οντότητες, νομικώς ανεξάρτητες η μία της άλλης, υπό την προϋπόθεση ότι, από οικονομική άποψη, εμφανίζονται και ενεργούν σε μια ειδική αγορά ως συλλογική οντότητα.
55. Συλλογική δεσπόζουσα θέση διαπιστώνεται όταν δύο ή περισσότερες ανεξάρτητες επιχειρήσεις κατέχουν από κοινού, ιδίως λόγω των διαρθρωτικών και οικονομικών συμβατικών δεσμών που τις συνδέουν, την εξουσία να υιοθετούν, σε μόνιμη βάση, κοινή πολιτική σε μία συγκεκριμένη αγορά, και να συμπεριφέρονται σε σημαντικό βαθμό, ως μία συλλογική οντότητα, ανεξάρτητα από τους λοιπούς ανταγωνιστές τους, από τους πελάτες τους και εν τέλει από τους καταναλωτές
57. Η ύπαρξη συμφωνίας ή άλλων νομικών δεσμών δεν είναι απαραίτητη για τη διαπίστωση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης, αφού αυτή η διαπίστωση θα μπορούσε να προκύπτει από άλλου τύπου διασυνδέσεις και εξαρτάται από την οικονομική εκτίμηση και, πιο συγκεκριμένα από την εκτίμηση/ανάλυση της διαρθρώσεως της εκάστοτε σχετικής αγοράς
58. Συγκεκριμένα, ενώ η λεγόμενη «ρητή συμπαιγνία» εξαρτάται από τη θεμελίωση συμφωνίας μεταξύ ανταγωνιστών υπό την έννοια των άρθρων 1 ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ, η «σιωπηρή συμπαιγνία» θεμελιώνεται με βάση τη διάρθρωση της αγοράς και ειδικότερα με την αξιολόγηση και ανάλυση των δομικών χαρακτηριστικών μιας ολιγοπωλιακής αγοράς που δίνουν στις εταιρείες τη δυνατότητα και το κίνητρο να εφαρμόσουν μία τέτοιου είδους συμπαιγνία, αποκομίζοντας έτσι οφέλη με την διατήρηση υψηλών τιμών (και σε κάθε περίπτωση υψηλότερων τιμών σε σχέση με το ανταγωνιστικό επίπεδο) στην αγορά. 117 Α. Κομνηνός,
59. Κατάχρηση Δεσπόζουσας Θέσης, σε Δ. Τζουγανάτος, ό.π., σελ. 647 επ. Βλ. ΔΕΚ C-395/96 P, Compagnie Maritime Belge Transports κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκ.
60. Βλ. και ΠΕΚ Τ-193/02, Piau κατά Επιτροπής, σκ.
61. 119 Βλ. Κομνηνός Α. σε Τζουγανάτο Δ., Δίκαιο του Ελεύθερου Ανταγωνισμού, Νομ. Βιβλιοθήκη, 2020, σ.658, Βλ. επίσης υπόθ. C-393/92, Δήμος του Almelo κ.ά. κατά Energiebedrijf IJsselmij, σκ. 42, συνεκδ. υποθ. C-68/94 και C-30/95 SCPA και EMC κατά Ευρ. Επιτροπής, σκ. 221, συνεκδ. υποθ. C-395/96 P και 396/96 P, Compagnie Maritime Belge Transports κ.ά. κατά Ευρ. Επιτροπής, σκ. 36, συνεκδ. υποθ. T-68/89, T-77/89 και T-78/89, Società Italiana Vetro SpA κ.ά. κατά Ευρ. Επιτροπής, σκ. 358, ΕΑ 452/V/2009, σκ.
62. 120 Βλ. συνεκδ. υποθ. C-395/96 P και 396/96 P, Compagnie Maritime Belge Transports SA κ.ά. κατά Ευρ. Επιτροπής, σκ. 45, υπόθ. C-413/06 P, Bertelsmann AG, Sony Corporation of America κατά Ευρ. Επιτροπής, Independent Music Publishers και Labels Association (Impala), Sony BMG Music Entertainment BV, σκ.
63. 118 27 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ
64. Περαιτέρω, έχει κριθεί νομολογιακά ότι για τη διαπίστωση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης η ύπαρξη διαρθρωτικών δεσμών μεταξύ των επιχειρήσεων δεν συνιστά απαραίτητη προϋπόθεση, αλλά αρκεί τα μέλη του ολιγοπωλίου να μπορούν να προβλέψουν τη συμπεριφορά των λοιπών μελών του και ως εκ τούτου έχοντας ισχυρό κίνητρο, να ευθυγραμμίσουν τη συμπεριφορά τους στη σχετική αγορά, ιδίως με τρόπο που να μεγιστοποιεί τα κοινά τους κέρδη, περιορίζοντας για παράδειγμα την παραγωγή, με σκοπό την αύξηση των τιμών121, λόγω της ολιγοπωλιακής διάρθρωσης της αγοράς, της σχέσης αλληλεξάρτησης που υφίσταται μεταξύ των μελών ενός στενού ολιγοπωλίου και των κατάλληλων χαρακτηριστικών της αγοράς ήτοι (για παράδειγμα) μεγάλα συνδυαστικά μερίδια αγοράς και υψηλός βαθμός συγκέντρωσης122, διαφάνεια στην αγορά123 και ομοιογένεια προϊόντων. Συγκεκριμένα, η συλλογική δεσπόζουσα θέση προκύπτει όταν κάθε μέλος του κυρίαρχου ολιγοπωλίου θεωρεί ως εφικτό, οικονομικά ορθολογικό και επομένως επιθυμητό να υιοθετεί διαρκώς μία κοινή πολιτική στην αγορά με σκοπό την πώληση σε τιμές υψηλότερες από τις ανταγωνιστικές, που κατατείνουν σε μονοπωλιακές, χωρίς να χρειάζεται να συνάψει συμφωνία ή να υιοθετήσει εναρμονισμένη πρακτική κατά την έννοια του άρθρου 1 του ν.3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ
66. Υπό το ως άνω αναλυθέν πρίσμα, το Γενικό Δικαστήριο έθεσε στην υπόθεση Airtours τρία σωρευτικά κριτήρια για τη θεμελίωση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης (που συνδέονται με την απόδειξη σιωπηρής συμπαιγνίας μεταξύ ανταγωνιστών)125, ήτοι α) τη δυνατότητα κάθε μέλους του δεσπόζοντος ολιγοπωλίου να γνωρίζει ακριβώς τη συμπεριφορά των λοιπών μελών, να υπάρχει δηλαδή διαφάνεια στην αγορά προκειμένου κάθε μέλος να εξακριβώνει αν υιοθετείται ή όχι η ίδια γραμμή δράσεως από τα λοιπά μέλη, β) ο σιωπηρός συντονισμός να είναι βιώσιμος, να υπάρχει δηλαδή κίνητρο τα μέρη του ολιγοπωλίου να μην αποκλίνουν από την κοινή πολιτική, ενώ η προϋπόθεση αυτή εμπεριέχει την έννοια των αντιποίνων σε περίπτωση συμπεριφοράς που αποκλίνει από την κοινή γραμμή, και γ) η αντίδραση των πραγματικών και δυνητικών ανταγωνιστών, των πελατών αλλά και των καταναλωτών να μην διακινδυνεύσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα της κοινής πολιτικής
68. Τα κριτήρια της υπόθεσης Airtours θεμελιώνονται από την εξέταση των σχετικών χαρακτηριστικών της αγοράς (υψηλός βαθμός συγκέντρωσης, εμπόδια εισόδου, κλπ.). Ειδικότερα, η ύπαρξη συλλογικής δεσπόζουσας θέσης μπορεί να αποδειχθεί σε μία αγορά που εμφανίζει συγκεκριμένα (κατάλληλα) δομικά χαρακτηριστικά, όπως υψηλή 121 Βλ. ΠΕΚ Τ-102/96, Gencor Ltd κατά Ευρ. Επιτροπής, σκ. 276-277, ΕΑ 452/V/2009 σκ.
69. Έχει κριθεί ότι η από κοινού κατοχή υψηλού μεριδίου αγοράς ιδίως στην περίπτωση δυοπωλίου μπορεί, εκτός αποδείξεως του εναντίου, να συνιστά σημαντικότατη ένδειξη υπάρξεως συλλογικής δεσπόζουσας θέσεως. Βλ. απόφ. ΓενΔικ Τ-102/96, σκέψεις 206, απόφ. Ευρ. Επιτροπής Μ.1517, Rhodia/Donau Chemie, παρ.
70. 123 Ιδίως η διαφάνεια ως προς τις τιμές συνιστά βασικό παράγοντα κατά την αξιολόγηση του επιπέδου διαφάνειας μιας αγοράς. Βλ. ΠΕΚ Τ-102/96, Gencor Ltd κατά Ευρ. Επιτροπής, σκ.
71. 124 Βλ. ΠΕΚ T-342/99, Airtours plc κατά Ευρ. Επιτροπής, σκ.
72. 125 Βλ. ΠΕΚ T-342/99, ό.π., σκ.
73. Βλ. σχετικώς και τις παρ. 39 επ. των Κατευθυντήριων Γραμμών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον κανονισμό του Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων, OJ C 31, 5.2.
74. 126 Για παράδειγμα, ενδεχόμενη αύξηση τιμών από το ολιγοπώλιο να μην δημιουργεί μεταστροφή της πελατείας ή επέκταση ή είσοδο στη σχετική αγορά αντίπαλων εταιρειών. 122 28 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ συγκέντρωση, διαφάνεια, σταθερό οικονομικό περιβάλλον, ανελαστική ζήτηση, ομοιογένεια προϊόντων, κ.λπ. Σε μία τέτοια αγορά τα μέλη του ολιγοπωλίου θα μπορούν να παρατηρούν τη συμπεριφορά των ανταγωνιστών τους, να προβλέπουν εγκαίρως τις προθέσεις τους, να συνειδητοποιούν τα κοινά συμφέροντα, με αποτέλεσμα να έχουν ισχυρό κίνητρο να συντονίσουν τη συμπεριφορά τους στην αγορά. Ενδεικτικά, τον συντονισμό μεταξύ των μελών του ολιγοπωλίου διευκολύνει στο πλαίσιο αυτό η συμμετρία που μπορεί να παρουσιάζουν οι επιχειρήσεις αναφορικά με τη διάρθρωση του κόστους, τα μερίδια αγοράς127, τα επίπεδα παραγωγικής ικανότητας και τα επίπεδα κάθετης ολοκλήρωσης. Επίσης, ο συντονισμός διευκολύνεται ακόμη από τη δημοσιοποίηση πληροφοριών των μελών ενός ολιγοπωλίου (π.χ. για τις τιμές) ή την ανταλλαγή τους μέσω εμπορικών ενώσεων ή μέσω σταυροειδών συμμετοχών ή συμμετοχής σε κοινές επιχειρήσεις
75. Επιπλέον, ο συντονισμός είναι πιο εύκολος σε αγορές που δεν αναπτύσσονται, αλλά εμφανίζουν μία ωριμότητα και σταθερότητα, με χαμηλό δείκτη καινοτομίας, με αποτέλεσμα για την όποια έστω μικρή αύξηση της ζήτησης να μην υπάρχει κίνητρο εισόδου νέων ανταγωνιστών στην αγορά ή υιοθέτησης κάποιας επιθετικής στρατηγικής οικειοποίησης της νέας ζήτησης από τις δραστηριοποιούμενες επιχειρήσεις
76. Αντίθετα, η ελαστικότητα ζήτησης σε σχέση με τη τιμή, η ασταθής ζήτηση ή η έντονη ανάπτυξη μιας αγοράς ή, αντίθετα, μία έντονα πτωτική πορεία αυτής δηλώνουν ότι οι τρέχουσες συνθήκες αγοράς δεν καθιστούν πιθανό τον συντονισμό
77. 127 Βλ. Μ. 4215 Glatfelter/Crompton Assets, σκ. 73, 120-121, σύμφωνα με τις οποίες δεν διαπιστώθηκε συλλογική δεσπόζουσα θέση λόγω της μεγάλης ασυμμετρίας των μεριδίων αγοράς των τριών εταιρειών, ήτοι 60-70%, 20-30% και 10-20% και της ασυμμετρίας της παραγωγικής ικανότητάς τους. 128 Βλ. αποφ. ΕΕπ M.3060 UCB/SOLUTIA, σκ. 46-47, Μ.190, Nestle/Perrier, σκ. 121-122, όπου η δημοσίευση τιμοκαταλόγων εκ του εργοστασίου μπορούσαν να αποτελέσουν στοιχείο αναφοράς για σιωπηρό συντονισμό πολιτικών τιμολόγησης, Μ.1225 Enso/Stora, σκ. 68, όπου η καταγραφή μυστικών εκπτώσεων αποδείκνυε την έλλειψη διαφάνειας στην σχετική αγορά, Μ.3868 DONG/Elsam/Energi E2, σκ. 623-624, όπου θεωρήθηκε ότι υπήρχε διαφάνεια λόγω της ύπαρξης συμφωνίας προμήθειας μεταξύ ανταγωνιστών με αποτέλεσμα να υπάρχει γνώση του κόστους προμήθειας μεταξύ τους, λόγω της δημοσίευσης τιμών, δίχως να παρατηρούνται συχνές εκπτώσεις, και λόγω της διαφάνειας ως προς την αλλαγή πελατών, καθώς εκ της ομοιογένειας προϊόντων που διευκόλυνε την μη εμπλοκή των ανταγωνιστών στις περιοχές προμήθειας των άλλων ανταγωνιστών, ήταν εύκολο να διαπιστωθεί η μετακίνηση πελάτη. 129 Βλ. αποφ. ΠΕΚ Τ-102/96, σκ. 235-237 και 244, και Τ-342/99, σκ. 121-125, όπου η υψηλή ζήτηση που παρατηρήθηκε τη τελευταία δεκαετία στη σχετική αγορά αποτελούσε παράγοντα μη διευκόλυνσης της δημιουργίας συλλογικής δεσπόζουσας θέσης (βλ. ιδίως σημείο 133). Βλ. επίσης αποφ. ΕΕπ 94/208, σκ. 55,78,94, 97/25/ΕΚ, σκ. 91, 1999/641/ΕΚ, σκ. 67, 92/553/ΕΟΚ, σκ. 126, Μ.1673, σκ. 81-82, Μ.2389 Shell/Dea, σκ. 80 (όπου ετήσια αναμενόμενη αύξηση περίπου 2,5% έχει θεωρηθεί ότι καθιστά την αγορά ώριμη). 130 Η ελαστικότητα της ζητήσεως έχει γίνει δεκτό ότι συνιστά παράγοντα αποτροπής της δημιουργίας της συλλογικής δεσπόζουσας θέσης. Βλ. απόφ. ΓενΔικ Τ-342/99, σκ. 139-
78. Αντίθετα, η σταθερή ζήτηση αποτελεί αποφασιστικό στοιχείο για τον χαρακτηρισμό μίας συλλογικής δεσπόζουσας θέσης. Βλ. επίσης αποφ. ΕΕπ Μ.2420, σκ. 240, 92/553/ΕΚ, σκ. 60,124 (όπου έγινε δεκτό ότι δεν υπήρχε ελαστικότητα ζήτησης σε σχέση με τη τιμή αφού διατηρήθηκαν τα μερίδια αγοράς λόγω ύπαρξης πιστής πελατείας, τούτο δε αποτελούσε παράγοντα ενίσχυσης της συλλογικής δεσπόζουσας θέσης), Μ.1673, σκ. 83-
79. Βλ. τέλος και απόφαση ΔΕΕ C-68/94, σκ. 238 (όπου θεωρήθηκε ότι η έντονα πτωτική πορεία της ζήτησης, περίπου 30% τα τελευταία πέντε χρόνια, καθιστούσε την αγορά ανταγωνιστική). 29 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ V.2.
80. Υπαγωγή στην εξεταζόμενη υπόθεση V.2.2.
81. Η καταγγέλλουσα δεν επικαλείται συγκεκριμένες καταχρηστικές πρακτικές
82. Η καταγγέλλουσα δεν αναφέρεται ρητά σε καταχρηστική συμπεριφορά από τις καταγγελλόμενες, αλλά περιορίζεται σε αόριστη αναφορά περί «χειραγώγησης τιμών», η οποία ωστόσο δεν στοιχειοθετείται. Συνεπώς, δεν προκύπτει καταχρηστική πρακτική που θα μπορούσε να εξεταστεί υπό το πρίσμα του άρθρου 2 ν. 3959/2011 (και 102 ΣΛΕΕ). Η δε πιθανότητα ύπαρξης συλλογικής δεσπόζουσας θέσης, στο πλαίσιο της οποίας συναξιολογούνται τυχόν διαθρωτικοί δεσμοί μεταξύ των φερόμενων ως κατέχουσες δεσπόζουσα θέση επιχειρήσεων, δεν συνιστά αφ’ εαυτή παράβαση του άρθρου 2 ν. 3959/2011 (ή 102 ΣΛΕΕ).
83. Ωστόσο, χάριν πληρότητας, και παρά το γεγονός ότι από την καταγγελία και από την έρευνα της Υπηρεσίας δεν προκύπτουν ενδεχόμενες καταχρηστικές πρακτικές, αξιολογείται κατωτέρω η τυχόν ύπαρξη (ατομικής ή συλλογικής) δεσπόζουσας θέσης των καταγγελλόμενων εταιρειών. V.2.2.
84. Από το σύνολο των στοιχείων του φακέλου δεν επιβεβαιώνονται οι ισχυρισμοί της καταγγέλλουσας περί ύπαρξης (ατομικής ή συλλογικής) δεσπόζουσας θέσης
85. Από την έρευνα της Υπηρεσίας και την αξιολόγηση των στοιχείων του φακέλου της υπόθεσης δεν διαπιστώνεται η ύπαρξη δεσπόζουσας θέσης από τις καταγγελλόμενες εταιρείες ΥΔΑΤΩΡ και K-PUMPS στη σχετική αγορά διανομής αντλιών και συναφούς εξοπλισμού. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την ως άνω ανάλυση των μεριδίων αγοράς, δεν προκύπτουν για τις ως άνω καταγγελλόμενες ατομικά ή συλλογικά υψηλά μερίδια αγοράς.
86. Καμία εκ των καταγγελλόμενων εταιρειών δεν έχει ατομική δεσπόζουσα θέση στη σχετική προϊοντική αγορά. Από την ανάλυση της Υπηρεσίας προκύπτει ότι, κατά την ερευνώμενη περίοδο, το μερίδιο της καταγγελλόμενης ΥΔΑΤΩΡ διαμορφώνεται στο [15-25]%, ενώ το μερίδιο αγοράς της K-PUMPS είναι κατά πολύ χαμηλότερο, μόλις [0-5]%. Αντιθέτως, οι δύο ανταγωνίστριες εταιρείες GRUΝDFΟS και WILO διαθέτουν υψηλότερα μερίδια και συγκεκριμένα η GRUNDFOS [15-25]% και η WILO [15-25]%, ενώ ακολουθεί και η εταιρεία ΜΑΡΚΟΜΙΧΑΛΗΣ με μερίδιο [5-10]%. Επισημαίνεται ότι τα μερίδια αγοράς είναι υπερεκτιμημένα, καθώς το σύνολο της αγοράς υπολογίζεται μόνο βάσει πωλήσεων αντλιών έντεκα

(11)εταιρειών και όχι βάσει του συνόλου των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην αγορά, όπως προαναφέρθηκε. Περαιτέρω, η ίδια η καταγγέλλουσα αναφέρει ότι οι ισχυρές εταιρείες είναι η «GRUΝDFΟS HELLAS AEBE» και η «WILO HELLAS ABEE», τις οποίες μάλιστα χαρακτηρίζει και ως «δεσπόζοντες κολοσσούς», ενώ οι καταγγελλόμενες «ΥΔΑΤΩΡ» και «Κ-PUMPS» έχουν χαμηλά μερίδια αγοράς.

1. Επιπλέον, από την ανάλυση της Υπηρεσίας δεν επιβεβαιώνονται οι ισχυρισμοί της καταγγέλλουσας περί ύπαρξης συλλογικής δεσπόζουσας θέσης των μερών. Κατ’ αρχάς, το συνδυαστικό μερίδιο αγοράς των ΥΔΑΤΩΡ και Κ-PUMPS ([15-25]%+[0-5]% = [1525]%) ουδόλως καταδεικνύει ύπαρξη δεσπόζοντος ολιγοπωλίου μεταξύ των δυο εταιρειών. 30 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ Αντιθέτως, ακόμα και αυτό το μικρό συνδυαστικό μερίδιο ενισχύει την ανωτέρω εκτίμηση της Υπηρεσίας ότι η σχετική αγορά είναι δεν είναι ολιγοπωλιακή. Οι ανταγωνίστριες μάλιστα εταιρείες, οι οποίες δραστηριοποιούνται σε αυτήν, κατέχουν μερίδιο είτε ίσο με το συνδυαστικό μερίδιο των ΥΔΑΤΩΡ και Κ-PUMPS (GRUNDFOS [15-25]%) είτε αντίστοιχο με αυτό (WILO [15-25]%). Συνεπώς, λαμβανομένης υπόψη της θέσης που κατέχουν στη σχετική αγορά οι ΥΔΑΤΩΡ και Κ-PUMPS, η προβλέψιμη αντίδραση των πραγματικών ανταγωνιστών (καθώς και των καταναλωτών) θα έθετε σε κίνδυνο, άλλως θα αναιρούσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα της υποτιθέμενης κοινής γραμμής δράσης ΥΔΑΤΩΡ και K-PUMPS. Επισημαίνεται δε ότι η καταγγέλλουσα δεν ισχυρίζεται (ούτε και προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου) ότι οι λοιπές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην αγορά, ιδίως η GRUNDFOS και η WILO, αποτελούν μέλη του δεσπόζοντος ολιγοπωλίου και συντονίζουν τη συμπεριφορά τους με τις καταγγελλόμενες.
2. Περαιτέρω, οι διαρθρωτικοί δεσμοί, οι οποίοι υφίσταντο κατά την καταγγελλόμενη περίοδο μεταξύ της δεύτερης και τρίτης καταγγελλόμενης και δεν αποτελούν αφ’ εαυτοί παράβαση των άρθρων 1 ή 2 ν. 3959/2011 ή 101/102 ΣΛΕΕ, δεν δύναται να επηρεάσουν το συμπέρασμα περί μη ύπαρξης συλλογικής δεσπόζουσας θέσης. Συγκεριμένα, τα χαρακτηριστικά της σχετικής αγοράς, η οποία, όπως προαναφέρθηκε, δεν έχει ολιγοπωλιακή δομή και δεν χαρακτηρίζεται από υψηλά εμπόδια εισόδου, σε συνδυασμό με το χαμηλό συνδυαστικό μερίδιο αγοράς των ΥΔΑΤΩΡ και K-PUMPS ([15-25] % και [0-5]% αντίστοιχα) δεν προσφέρονται, ώστε οι καταγγελλόμενες να αναπτύξουν την ικανότητα (ανεξαρτήτως τυχόν κινήτρου τους) να επιφέρουν αντι-ανταγωνιστικά αποτελέσματα στη σχετική αγορά. Εξάλλου, η καταγγέλλουσα δεν ισχυρίζεται ότι υφίστανται διαρθρωτικοί δεσμοί μεταξύ, αφενός, των ΥΔΑΤΩΡ και K-PUMPS, και αφετέρου των υπόλοιπων μεγαλύτερων ανταγωνιστών τους στην αγορά (GRUNDFOS και WILO).
3. Όπως εξάλλου προαναφέρθηκε, οι ισχυρισμοί της καταγγέλλουσας ότι οι καταγγελλόμενες «μονοπωλούν» τους σχετικούς διαγωνισμούς, δεν επιβεβαιώνονται κατά τα ανωτέρω εκτιθέμενα και ειδικότερα, λαμβάνοντας υπόψιν τόσο τη συμμετοχή τους όσο και την ανακήρυξή τους ως αναδόχους, καθώς και ευρύτερα τα μερίδια/θέση τους στην αγορά. Σε κάθε περίπτωση, δεν προσκομίζονται σχετικά αποδεικτικά στοιχεία από την καταγγέλλουσα προς θεμελίωση των ισχυρισμών της.
4. Συμπερασματικά, δεν συντρέχουν εν προκειμένω οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή του άρθρου 2 του ν. 3959/
5. VI. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
6. Σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 37 του ν. 3959/2011, προφανώς αβάσιμες καταγγελίες για παραβάσεις των άρθρων 1 και 2 του ν. 3959/2011, καθώς και των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ, οι οποίες υποβάλλονται μόνο στην ΕΑ και όχι σε Αρχή Ανταγωνισμού άλλου κράτους μέλους της ΕΕ, τίθενται στο αρχείο της ΓΔΑ με πράξη του Προέδρου της ΕΑ, ύστερα από εισήγηση της ΓΔΑ.
7. Σύμφωνα με το άρθρο 36 παρ. 4 του Ν. 3959/2011, μία καταγγελία λογίζεται ως προφανώς αβάσιμη, αν από την αξιολόγηση των στοιχείων και των ισχυρισμών που 31 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ τίθενται υπόψη της ΕΑ από τον καταγγέλλοντα δεν προκύπτουν ενδείξεις παράβασης των διατάξεων περί ανταγωνισμού. Ήτοι, οσάκις μία καταγγελία δεν είναι σε θέση να αποδείξει τους προβαλλόμενους ισχυρισμούς131, είναι δυνατόν να απορριφθεί εξ αυτού του λόγου
8. Ως εκ τούτου, η Αρχή Ανταγωνισμού δεν είναι υποχρεωμένη να λάβει υπόψη της πραγματικά στοιχεία που δεν περιήλθαν σε γνώση της μέσω του καταγγέλλοντος και τα οποία θα μπορούσαν να προκύψουν μόνο κατά τη διενέργεια έρευνας133, προκειμένου να απορρίψει μία καταγγελία, χωρίς πάντως να αποκλείεται να επανέλθει επί του εν λόγω φακέλου
10. Ωστόσο, η συναφής διακριτική εξουσία της ΕΑ αναφορικά με τον χειρισμό καταγγελιών δεν είναι απεριόριστη. Αφενός, καίτοι δεν μπορεί να υποχρεωθεί να διενεργήσει έρευνα, η ΕΑ υποχρεούται να εξετάζει προσεκτικά τα πραγματικά και νομικά στοιχεία που της γνωστοποιούν οι καταγγέλλοντες, προκειμένου να εκτιμήσει αν τα εν λόγω στοιχεία αποκαλύπτουν συμπεριφορά ικανή να νοθεύσει τον ανταγωνισμό
11. Αφετέρου, η ΕΑ πρέπει να αιτιολογεί με ακρίβεια και λεπτομέρεια την απόφασή της να μη συνεχίσει την έρευνα και να απορρίψει μια καταγγελία, για να μπορεί το αρμόδιο δικαστήριο να ασκήσει αποτελεσματικό έλεγχο136,
13. Στην έννοια της προφανώς αβάσιμης καταγγελίας υπάγεται, τόσο η νόμω αβάσιμη καταγγελία, ήτοι η καταγγελία η οποία δεν ερείδεται σε διάταξη νόμου, όσο και η ουσία αβάσιμη καταγγελία, ήτοι η καταγγελία η οποία προφανώς, ήτοι άνευ ειδικότερης εξετάσεως ή ελέγχου, είναι απορριπτέα, διότι δεν ανταποκρίνεται σε περιστατικά που να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ν. 3959/
14. Ως εκ τούτου, προφανώς αβάσιμη καταγγελία κατά την έννοια του άρθρου 37 παρ. 2 του ν. 3959/2011 δεν χρήζει περαιτέρω έρευνας και συζήτησης ενώπιον της ΕΑ. 131 ΓενΔΕΕ, υπόθ. Τ-480/15, Agria Polska κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκ. 17, 19, 37,
15. Βλ. ενδεικτικά ΓενΔΕΕ, υπόθ. Τ-198/98, Micro Leader Business κατά Επιτροπής, σκ. 32-39 (όπου κρίθηκε το γεγονός ότι τα στοιχεία που είχε προσκομίσει δεν παρείχαν ενδείξεις για την ύπαρξη συμφωνίας ή εναρμονισμένης πρακτικής αρκούσε για την απόρριψη της καταγγελίας εξ αυτού του λόγου). 133 Βλ. ΓενΔΕΕ, Τ-319/99, FENIN κατά Επιτροπής, σκ. 43 («… η Επιτροπή δεν οφείλει να λαμβάνει υπόψη, για τους σκοπούς της εξετάσεως καταγγελίας, πραγματικά στοιχεία που δεν περιήλθαν σε γνώση της μέσω του καταγγέλλοντος, ώστε να είναι σε θέση να απορρίψει την καταγγελία με το αιτιολογικό ότι οι καταγγελλόμενες πρακτικές δεν παραβιάζουν τους κοινοτικούς κανόνες περί ανταγωνισμού ή ότι, ενδεχομένως, δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής τους (βλ., κατ' αναλογία, προαναφερθείσα στη σκέψη 42 απόφαση της 9ης Ιανουαρίου 1996, Koelman κατά Επιτροπής, σκέψη 40). Επομένως, δεν μπορεί να της προσάπτεται, στο πλαίσιο προσφυγής κατά αποφάσεως περί απορρίψεως καταγγελίας σε θέματα ανταγωνισμού, ότι δεν έλαβε υπόψη στοιχείο το οποίο δεν περιήλθε σε γνώση της μέσω του καταγγέλλοντος και την ύπαρξη του οποίου δεν μπορούσε να συναγάγει παρά μόνον κινώντας διαδικασία έρευνας»). 134 Βλ. ΔΕΕ C-298/83, CICCE κατά Επιτροπής, σελ. 1105, σκ. 21-29 (ιδίως σκ. 29). 135 Bλ. ΓενΔΕΕ C-119/97P, Union française de l’express (Ufex) κ.ά κατά Επιτροπής, σκ. 86 με περαιτέρω παραπομπές σε νομολογία. Βλ. και σχετικά L. O. Blanco, EC Competition Law procedure, 2nd ed.,2013, p. 556 με παραπομπή σε σχετική νομολογία: ΓενΔΕΕ T-24/90 Automec κατά Επιτροπής, σκ. 79, Τ575/93 Κoelman κατά Επιτροπής, σκ. 39, η οποία επιβεβαιώθηκε από το ΔΕΕ C-59/96 Ρ, Κoelman κατά Επιτροπής. 136 Βλ. απόφαση ΕΑ 617/2015, με περαιτέρω παραπομπή σε ΓενΔΕΕ C-19/93 P, Rendo κλπ κατά Επιτροπής, σκ.
16. 137 Εντούτοις, στον βαθμό που η ΕΑ έχει εξηγήσει με σαφήνεια τους λόγους απόρριψης μιας καταγγελίας, δεν υποχρεούται να τοποθετηθεί επί όλων των ισχυρισμών των καταγγελλόντων, βλ. και Απόφαση ΕΑ 617/2015, με περαιτέρω παραπομπή σε ΓενΔΕΕ C-56/12 Ρ, EFIM κατά Επιτροπής, αδημ., σκ. 60-
17. 132 32 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ
18. Εν προκειμένω, και λαμβανομένης υπ’ όψιν της ανωτέρω ανάλυσης ότι από τα στοιχεία που τέθηκαν υπ’ όψιν της ΕΑ με την υπό κρίση καταγγελία αλλά και από την έρευνα της Υπηρεσίας, οι (πιθανολογούμενοι) ισχυρισμοί της καταγγέλλουσας περί απαγορευμένης σύμπραξης επιχειρήσεων ή καταχρηστικής εκμετάλλευσης συλλογικής δεσπόζουσας θέσης, κατά παράβαση των διατάξεων των άρθρων 1 και 2 του Ν. 3959/2011, δέον όπως απορριφθούν ως προφανώς αβάσιμοι, σύμφωνα με το άρθρο 37 του Ν. 3959/2011, σε συνδυασμό με την παρ. 4 του άρθρου 36 του Ν. 3959/2011, όπως ισχύει.
19. Περαιτέρω, δεδομένου ότι δεν διαπιστώνεται παράβαση των άρθρων 1 και 2 του Ν. 3959/2011 στην εξεταζόμενη υπόθεση, παρέλκει η εξέταση του αυτοτελούς ζητήματος εάν υφίσταται, εν προκειμένω, δυνατότητα αισθητού επηρεασμού του ενδοενωσιακού εμπορίου για περαιτέρω δράση της Επιτροπής υπό το πρίσμα των άρθρων 101 και 102 της ΣΛΕΕ. VII. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
20. Κατόπιν των όσων προεκτέθησαν και με βάση τα στοιχεία που τέθηκαν υπόψη της Υπηρεσίας, εκτιμάται ότι δεν υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις στοιχειοθέτησης παράβασης των άρθρων 1 και 2 του ν. 3959/
21. Συνεπώς, σύμφωνα με τα ανωτέρω, εκτιμάται ότι οι ισχυρισμοί της καταγγέλλουσας περί παράβασης των άρθρων 1 και 2 του ν. 3959/2011 προβάλλονται προφανώς αβάσιμα. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Τίθεται στο αρχείο το υπ' αριθ. πρωτ. 7119/22.07.2022 έγγραφο, το οποίο συμπληρώθηκε με το υπ. αριθ. πρωτ. 11204/12.12.2022 υπόμνημα, συνολικά η «καταγγελία», ως αβάσιμη για τις αιτιάσεις που αναλυτικά εκτίθενται ανωτέρω, με Πράξη, κατ’ άρθρο 37 παρ. 1 και 2 , σε συνδυασμό με το άρθρο 36 παρ. 4 του ν. 3959/2011, της οποίας θα λάβουν γνώση τα εμπλεκόμενα μέρη, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 37 παρ. 3 του ίδιου ως άνω νόμου. Κατά της παρούσας απόφασης, η καταγγέλλουσα έχει δικαίωμα προσφυγής κατά τις κείμενες διατάξεις. Με εντολή Προέδρου (ΦΕΚ Β΄1289/26.02.2024) Η Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ανταγωνισμού Χαρίκλεια Νικολοπούλου 33 ΠΡΟΣ ΑΝΑ ΡΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑ ΓΩΝΙΣΜΟΥ 34