3366-decision-832-2023

(2)επιπλέον εκδόσεις με τα διακριτικά:

(1)Προς Δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως,

(2)Έκδοση για την εταιρεία ΠΥΡΑΜΙΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ Α.Ε. Από τις παραπάνω εκδόσεις έχουν αφαιρεθεί τα απόρρητα επιχειρηματικά στοιχεία (όπου η ένδειξη […]) τα οποία δεν θα πρέπει να περιέλθουν σε γνώση του αντίστοιχου αποδέκτη της έκδοσης, σύμφωνα με το άρθρο 41 του ν. 3959/2011 (Α΄ 93), και τον Κανονισμό Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (Β΄ 5338/2024). Αρ. Φύλλου 1930 Θέμα της συνεδρίασης: Λήψη απόφασης επί της Εισήγησης Διευθέτησης επί της αυτεπάγγελτης έρευνας της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού στις αγορές εισαγωγής, χονδρικής και λιανικής εμπορίας μεγάλων/λευκών οικιακών ηλεκτρικών συσκευών (όπως ενδεικτικά ψυγείων, πλυντηρίων, κουζινών, απορροφητήρων κ.λπ. εντοιχισμένων ή μη), προκειμένου να διαπιστωθεί αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 ή/και 101 ΣΛΕΕ στο πλαίσιο κάθετης συμφωνίας σε συνέχεια της Πρότασης Διευθέτησης Διαφοράς της εταιρείας ΠΥΡΑΜΙΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ ΑΕ. Στην αρχή της συζήτησης, ο Πρόεδρος έδωσε το λόγο στην Εισηγήτρια της υπόθεσης, Χαρίκλεια Βλάχου, η οποία ανέπτυξε συνοπτικά την υπ’ αρ. οικ. 8887/ 14.11.2023 γραπτή εισήγηση και λαμβάνοντας υπόψη όσα αναφέρονται αναλυτικά σε αυτή, πρότεινε δυνάμει της παρ. 35 της υπ’ αρ. 790/2022 απόφασης της Ολομέλειας της ΕΑ, την αποδοχή, σύμφωνα με το σκεπτικό της Εισήγησης, της αναφερομένης Πρότασης Διευθέτησης Διαφοράς που υπεβλήθη από την εταιρεία «ΠΥΡΑΜΙΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ ΑΕ» και την έκδοση απόφασης με την οποία η Επιτροπή θα:

1. Διαπιστώνει ότι η Εταιρεία παραβίασε σύμφωνα με τα εκτεθέντα στο σκεπτικό τα άρθρα 1 του ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ λόγω της συμμετοχής της σε απαγορευμένες κάθετες συμπράξεις δυνάμει των πρακτικών που συνοπτικά, στο πλαίσιο της Διαδικασίας Διευθέτησης Διαφορών, περιγράφησαν στην Εισήγηση.
2. Υποχρεώνει την προαναφερόμενη επιχείρηση να παύσει, εφόσον δεν το έχει ήδη πράξει, και να παραλείπει στο μέλλον τη διαπιστωθείσα στο σκεπτικό παράβαση των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ.
3. Επιβάλλει το πρόστιμο που αναλύθηκε για την τέλεση της διαπιστωθείσας στο ως άνω σκεπτικό παράβασης των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ. Με την ολοκλήρωση της ανάπτυξης της Εισήγησης και αφού αποχώρησαν από την αίθουσα τα μέλη της Γενικής Διεύθυνσης, η Επιτροπή προχώρησε σε διάσκεψη επί της ως άνω υπόθεσης με τη συμμετοχή της Εισηγήτριας Χαρίκλειας Βλάχου, η οποία δεν έλαβε μέρος στην ψηφοφορία και αφού έλαβε υπόψη της τα στοιχεία του φακέλου της κρινόμενης προς διευθέτηση υπόθεσης, την Εισήγηση και τη Δήλωση Διευθέτησης του μέρους, 18326 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Τεύχος B’ 1930/23.04.2025 ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ: I. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΥΤΕΠΑΓΓΕΛΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ - ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΔΑ
4. Η παρούσα απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού (εφεξής και «ΕΑ») αφορά στην αυτεπάγγελτη έρευνα στις αγορές εισαγωγής, χονδρικής και λιανικής εμπορίας μεγάλων/λευκών οικιακών ηλεκτρικών συσκευών (όπως ενδεικτικά ψυγείων, πλυντηρίων, κουζινών, απορροφητήρων κ.λπ. εντοιχισμένων ή μη) προκειμένου να διαπιστωθεί αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 ή/και 101 ΣΛΕΕ στο πλαίσιο κάθετης συμφωνίας.1
5. Για τους σκοπούς της εν λόγω έρευνας στις 07.09.2022, η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού (εφεξής και «ΓΔΑ») πραγματοποίησε, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, επιτόπιο έλεγχο, στην έδρα, μεταξύ άλλων2, και της εταιρείας ΠΥΡΑΜΙΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ Α.Ε. Περαιτέρω, για την πληρέστερη αξιολόγηση του φακέλου της υπόθεσης, κρίθηκε σκόπιμη η αποστολή ερωτηματολογίων στην ως άνω εταιρεία. I. ΠΥΡΑΜΙΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ ΑΕ
6. Η εταιρεία «ΠΥΡΑΜΙΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ Α.Ε.» (εφεξής και Pyramis ή Εταιρεία) ιδρύθηκε το έτος 1960 ως μια αμιγώς ελληνική οικογενειακή επιχείρηση και δραστηριοποιείται τα τελευταία 60 χρόνια στη βιομηχανική παραγωγή και στην εμπορία ολοκληρωμένων λύσεων για την κουζίνα και το μπάνιο. Ειδικότερα, η Εταιρεία δραστηριοποιείται: α) στην παραγωγή και διανομή ανοξείδωτων νεροχυτών με έντονη εξαγωγική δραστηριότητα που καλύπτει το […] της συνολικής παραγωγής της, β) στην αγορά μικρών οικιακών συσκευών (‘SDAs’), γ) στην αγορά ειδών/αξεσουάρ μπάνιου και δ) στην αγορά των μεγάλων/λευκών οικιακών ηλεκτρικών συσκευών (απορροφητήρων, ψυγείων, εστιών, κουζινών, πλυντηρίων πιάτων), στις οποίες αφορά η παρούσα υπόθεση (βλ. κατωτέρω Ενότητα ΙΙΙ)
8. Η Pyramis διακινεί προϊόντα τα οποία αφορούν στην αγορά των μεγάλων/λευκών συσκευών με τα σήματα (brands) […]. Συγκεκριμένα, η Εταιρεία είναι δικαιούχος του σήματος […], ενώ τα σήματα (brands) […] ανήκουν στην εταιρεία […] και η Εταιρεία είναι ο αποκλειστικός διανομέας των εν λόγω προϊόντων από τα έτη 2018 και 2021 αντίστοιχα. Το σύστημα διανομής των μεγάλων/ λευκών συσκευών της περιλαμβάνει πελάτες που διαθέτουν φυσικά καταστήματα και ηλεκτρονικά καταστήματα (e-shops). Η εταιρεία προμηθεύει πάνω από […] ενεργούς πελάτες, οι οποίοι δραστηριοποιούνται εντός της ελληνικής επικράτειας (είτε μεγάλες αλυσίδες λιανικής πώλησης είτε άλλα μικρότερα καταστήματα λιανικής πώλησης).
9. Κατά την εξεταζόμενη περίοδο 2018-2022, το απασχολούμενο προσωπικό της Εταιρείας κυμαίνεται περίπου […]. Ο συνολικός κύκλος εργασιών της το έτος 2022 διαμορφώθηκε [...] (εκ των οποίων […] περίπου αφορούσαν στη σχετική αγορά μεγάλων/λευκών συσκευών). II. ΣΧΕΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΣΧΕΤΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΑΓΟΡΑ
10. Η σχετική αγορά προϊόντων ή υπηρεσιών περιλαμβάνει το σύνολο των προϊόντων ή υπηρεσιών που θεωρούνται από τον καταναλωτή εναλλάξιμες ή δυνάμενες να υποκατασταθούν μεταξύ τους, λόγω των χαρακτηριστικών τους, της τιμής τους και της σκοπούμενης χρήσης τους.
11. Η παρούσα υπόθεση αφορά καταρχήν στις αγορές εισαγωγής, χονδρικής και λιανικής εμπορίας μεγάλων/ λευκών οικιακών ηλεκτρικών συσκευών (όπως ενδεικτικά ψυγείων, πλυντηρίων, κουζινών, απορροφητήρων κ.λπ. εντοιχισμένων ή μη). Οι λευκές συσκευές παράγονται συνήθως από διεθνούς οίκους στο εξωτερικό. Οι εισαγωγικές εταιρείες μεταπωλούν τα προϊόντα είτε απευθείας είτε μέσω χονδρεμπόρων σε λιανοπωλητές. Ως προς τις λιανικές πωλήσεις, οι λευκές συσκευές διανέμονται καταρχήν μέσω φυσικών καταστημάτων σε διάφορα σημεία πανελλαδικά (είτε από εξειδικευμένα καταστήματα πώλησης ηλεκτρικών ειδών είτε από αλυσίδες καταστημάτων πώλησης διαφόρων ειδών, όπως Κωτσόβολος, Public/ Media Markt κ.λπ.) και τα οποία δύναται να πραγματοποιούν πωλήσεις και μέσω της ιστοσελίδας τους. Πλήθος καταστημάτων πώλησης λευκών συσκευών διαθέτουν ιστοσελίδα και συνεργάζονται με την πλατφόρμα σύγκρισης τιμών (price comparison) ή/και διαδικτυακών αγορών (online marketplace) με την επωνυμία «ΣΚΡΟΥΤΖ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ» (εφεξής και «Σκρουτζ» ή «Skroutz»), αλλά και με άλλες πλατφόρμες σύγκρισης τιμών, όπως η Best Price.
12. Η σχετική γεωγραφική αγορά περιλαμβάνει την περιοχή, στην οποία οι επιχειρήσεις πωλούν τα σχετικά προϊόντα υπό επαρκώς ομοιογενείς συνθήκες ανταγωνισμού
13. Εν προκειμένω, ως σχετική γεωγραφική αγορά μπορεί να οριστεί καταρχάς το σύνολο της ελληνικής επικράτειας, καθώς η εμπλεκόμενη επιχείρηση και οι ανταγωνιστές της δραστηριοποιούνται ή δύνανται να δραστηριοποιούνται σε όλη την επικράτεια
15. Ωστόσο, σημειώνεται ότι η ακριβής οριοθέτηση της σχετικής αγοράς δεν αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για τη νομική αξιολόγηση της υπό κρίση υπόθεσης, διότι κατά πάγια ενωσιακή νομολογία και πρακτική δεν απαιτείται η ακριβής οριοθέτηση της σχετικής αγοράς για την εφαρμογή του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, όταν οι κρινόμενες συμφωνίες ή εναρμονισμένες πρακτικές έχουν ως αντικείμενό τους τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού
16. 1 Αφορμή για την έναρξη αυτεπάγγελτης έρευνας υπήρξε […]. […]. Ειδικότερα, σύμφωνα με […]. 2 Επιτόπιος έλεγχος πραγματοποιήθηκε και […]. 3 Σημειώνεται ότι, το 2022, η εταιρεία ίδρυσε στην περιοχή των Οινοφύτων μία νέα μονάδα παραγωγής για ηλεκτρικά μάτια κουζίνας και φούρνους που μέχρι πριν από λίγο καιρό παρήγε στην Ελλάδα η εταιρεία «ΠΙΤΣΟΣ» και ξεκίνησε πάλι τη μαζική παραγωγή ηλεκτρικών συσκευών με όραμα την αναβίωση της ελληνικής παραγωγής ηλεκτρικών συσκευών. Βλ. συναφώς και κατωτέρω υποσημείωση
17. 4 Βλ. Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (εφεξής και «Ε.Επ.») «όσον αφορά τον ορισμό της σχετικής αγοράς για τους σκοπούς του κοινοτικού δικαίου ανταγωνισμού», Επίσημη εφημερίδα («ΕΕ») αριθ. C 372 της 09/12/1997, σκ.
18. 5 Πρόκειται για εταιρείες εισαγωγής και διανομής ανταγωνιστικών προϊόντων/διεθνών σημάτων (βλ. παρ. 11 κατωτέρω). 6 Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου T-38/02 Groupe Danone κατά Επιτροπής, σκ. 99, και T-48/02 Brouwerij Haacht NV κατά Επιτροπής, σκ. 58 (καθώς και στη σχετική νομολογία που παραπέμπουν). Τεύχος B’ 1930/23.04.2025 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Συναφώς, δεν απαιτείται, κατ’ αρχήν, για τη διαπίστωση παράβασης ειδική οικονομική ανάλυση για τις συνθήκες της οικείας αγοράς, ούτε και για τον προσδιορισμό αυτής
19. Η αρχή αυτή μπορεί να εφαρμοστεί αναλογικά και στην περίπτωση του άρθρου 1 του ν. 3959/
21. Ως εκ τούτου, εκτιμάται ότι η ακριβής οριοθέτηση της σχετικής προϊοντικής και γεωγραφικής αγοράς παρέλκει δεδομένου ότι τα συμπεράσματα της παρούσας δεν θα μεταβάλλονταν υπό οποιονδήποτε εναλλακτικό ορισμό.
22. Το μέγεθος της σχετικής αγοράς, καθώς και τα μερίδια των συμμετεχόντων δε δύναται να προσδιοριστούν με ακρίβεια. Ενδεικτικώς, σύμφωνα με έρευνα της εταιρείας GFK, η οποία καλύπτει ένα τμήμα της αγοράς8, στην αγορά διανέμονται πλήθος σημάτων (brands) με χαμηλά μερίδια αγοράς, όπως ενδεικτικά - για το έτος 2021 σε αξία - τα […]9 με μερίδιο [10-15%], τα […] με μερίδια της τάξεως του [5-10%], καθώς και τα […] με μερίδια περίπου [0-5%]. Τα διακινούμενα από την ΠΥΡΑΜΙΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ Α.Ε. σήματα (ήτοι […]) διαθέτουν συνολικά μερίδιο περίπου [0-5%]
23. III. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΙΕΥΘΕΤΗΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ III.1 ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
24. Το άρθρο 29α του ν. 3959/2011, ορίζει ότι: «Με απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού μπορεί να θεσπιστεί διαδικασία διευθέτησης διαφορών για τις επιχειρήσεις που παραδέχονται την αποδιδόμενη σε αυτούς παράβαση των άρθρων 1, 1Α και 2 του παρόντος ή των άρθρων 101 και 102 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με την απόφαση αυτή ρυθμίζονται τα εξής θέματα: α) οι όροι και οι προϋποθέσεις υπαγωγής στη διαδικασία διευθέτησης, β) το στάδιο της διαδικασίας, κατά το οποίο μπορεί να υποβληθεί αίτημα του ελεγχομένου να υπαχθεί σε διαδικασία διευθέτησης το αργότερο μέχρι την κατάθεση από το μέρος του πρώτου υπομνήματος μετά από την κοινοποίηση της εισήγησης, γ) η διαδικασία που ακολουθείται, προκειμένου να επιτευχθεί η διευθέτηση της διαφοράς. Στη διαδικασία αυτή προβλέπεται υποχρεωτικά η παραδοχή από τον ελεγχόμενο της αποδιδόμενης σε αυτόν παράβασης ως προϋπόθεση για τη διευθέτηση της διαφοράς. Εάν τελικά η διευθέτηση δεν επιτευχθεί, η δήλωση του ελεγχομένου περί παραδοχής της παράβασης, όπως περιλαμβάνεται στις παρατηρήσεις που υπέβαλε, θεωρείται ανακληθείσα και δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη ούτε από την Επιτροπή ούτε από τα δικαστήρια, δ) η πρόσβαση των συμμετεχόντων στη διαδικασία διευθέτησης και στα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης κατά τη διάρκεια της διαδικασίας διευθέτησης, καθώς και η δυνατότητα αξιοποίησης των δηλώσεων και αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίστηκαν από τα μέρη κατά τη διαδικασία αυτή, 7 Βλ. απόφαση ΣτΕ 2780/2012, σκ.
25. 8 […]. 9 […]. 10 Το σήμα Pyramis είναι γνωστό κυρίως σε μία εκ των υποκατηγοριών των λευκών συσκευών, στους απορροφητήρες. 18327 ε) η δυνατότητα χωριστής διευθέτησης, σε περίπτωση περισσότερων ελεγχομένων, εκ των οποίων μόνο μερικοί συναινούν στη διευθέτηση, στ) η δυνατότητα της Επιτροπής, σε περίπτωση διευθέτησης της διαφοράς, να μειώσει τα επιβαλλόμενα πρόστιμα. Η μείωση δεν μπορεί να υπερβαίνει το δεκαπέντε τοις εκατό (15%) σε σχέση προς το πρόστιμο που θα επιβαλόταν σε περίπτωση μη διευθέτησης της διαφοράς, όπως αυτό το πρόστιμο θα διαμορφωνόταν ύστερα και από μείωση, σύμφωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 29Ε, ζ) ζητήματα διαχρονικού δικαίου, και η) κάθε άλλο σχετικό ζήτημα. Σε περίπτωση διευθέτησης της διαφοράς, η Επιτροπή εκδίδει απόφαση κατ’ απλοποιημένη διαδικασία, στην οποία, μεταξύ άλλων, βεβαιώνονται η τέλεση της αποδιδόμενης παράβασης, καθώς και το γεγονός της διευθέτησης της διαφοράς, και επιβάλλονται οι ανάλογες κυρώσεις.».
26. Υπενθυμίζεται ότι βάσει του προϊσχύσαντος άρθρου 25α του ν. 3959/2011 (νυν άρθρου 29α)11, καθώς και βάσει του άρθρου 14 παρ. 2 περ. ιδ (εε) του ν. 3959/201112 εκδόθηκε η υπ’ αρ. 628/2016 απόφαση ΕΑ, η οποία τροποποιήθηκε και κωδικοποιήθηκε με την υπ’ αρ. 704/2020 απόφαση ΕΑ. Εν συνεχεία, οι εν λόγω αποφάσεις αντικαταστάθηκαν με την υπ’ αρ. 790/2022 απόφαση ΕΑ (εφεξής «Ανακοίνωση για τη διαδικασία διευθέτησης διαφορών»)
28. Σύμφωνα με την παρ. 2 της υπ’ αρ. 790/2022 Απόφασης ΕΑ, σκοπός της Διαδικασίας Διευθέτησης Διαφορών (εφεξής και «ΔΔΔ») είναι η απλοποίηση και επιτάχυνση της διοικητικής διαδικασίας έκδοσης αποφάσεων από την ΕΑ για παραβάσεις του άρθρου 1 του ν. 3959/2011 ή/και του άρθρου 101 της ΣΛΕΕ, καθώς και ο περιορισμός του αριθμού των προσφυγών που ασκούνται κατά των αποφάσεών της ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου14, προκειμένου να παρασχεθεί στην ΕΑ η δυνατότητα να εξετάζει περισσότερες υποθέσεις με τους ίδιους πόρους και με λιγότερη διοικητική επιβάρυνση, να αυξάνει, έτσι, τον αποτρεπτικό χαρακτήρα της δράσης της και να ενισχύει, συγχρόνως, το ενδιαφέρον των πολιτών για την αποτελεσματική και έγκαιρη τιμωρία των παραβατών. Στο πλαίσιο αυτό, στις επιχειρήσεις15 που συμβάλλουν στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας 11 Το οποίο θεσπίστηκε και εισήχθη στον ν. 3959/2011 με το άρθρο 105 του ν. 4389/2016 (ΦΕΚ Α’94/27.5.
29. Βλ. ανωτέρω για την εισαγωγή του άρθρου 29α στον ν. 3959/
30. 12 Η περ. ιδ (εε) θεσπίστηκε και εισήχθη στο άρθρο 14 παρ. 2 του ν. 3959/2011 με το άρθρο 105 του ν. 4389/2016 (ΦΕΚ Α’ 94/27.5.2016). 13 Με θέμα: «Όροι, προϋποθέσεις και διαδικασία για τη διευθέτηση διαφορών σε υποθέσεις απαγορευμένων συμπράξεων, πρόσκλησης σε απαγορευμένη σύμπραξη και ανακοίνωσης μελλοντικών προθέσεων τιμολόγησης προϊόντων και υπηρεσιών μεταξύ ανταγωνιστών και περιπτώσεων κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης κατά παράβαση των άρθρων 1, 1Α και 2 του ν. 3959/2011, όπως τροποποιήθηκε με τον ν. 4886/2022 και ισχύει ή/και των άρθρων 101 και 102 της ΣΛΕΕ.» 14 Βλ. ΓενΔικ T‑456/10, Timab κ.ά. κατά Επιτροπής, Συλλ. 2015 σελ. 296, σκ.
31. 15 Η αναφορά σε «επιχειρήσεις» περιλαμβάνει και τις «ενώσεις επιχειρήσεων». 18328 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ της διοικητικής διαδικασίας ενώπιον της ΕΑ16 μπορεί να επιβάλλονται μειωμένα πρόστιμα υπό τις ειδικότερες προϋποθέσεις που αναλύονται κατωτέρω
32. Η συμβολή αυτή λαμβάνει τη μορφή της ειλικρινούς, ανέκκλητης και ανεπιφύλακτης παραδοχής από μέρους της εμπλεκόμενης επιχείρησης της αποδιδόμενης σε αυτή συμμετοχής στην παράβαση και της σχετικής ευθύνης της, καθώς και της παραίτησής της από την άσκηση συγκεκριμένων δικονομικών δικαιωμάτων και δικαιολογεί μείωση του προστίμου που επιβάλλεται από την ΕΑ
34. Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο της ΔΔΔ οι επιχειρήσεις για τις οποίες διεξάγονται έρευνες για συμμετοχή σε οριζόντια (ή πλέον και κάθετη) σύμπραξη και σε βάρος των οποίων έχουν συλλεχθεί αποδεικτικά στοιχεία και έχει στοιχειοθετηθεί παράβαση του άρθρου 1 του ν. 3959/2011 ή/και του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, αναγνωρίζουν ανεπιφύλακτα τη συμμετοχή τους σε αυτή και τη συναφή ευθύνη τους και παραιτούνται, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, από το δικαίωμά τους για πλήρη πρόσβαση στο διοικητικό φάκελο της υπόθεσης και από το δικαίωμα προφορικής ακρόασης κατά τη συζήτηση ενώπιον της ΕΑ19,
35. 16 Βλ. ΓενΔικ T‑456/10, Timab κ.ά. κατά Επιτροπής, Συλλ. 2015 σελ. 296, σκ.
36. 17 Κατά πάγια ενωσιακή νομολογία, μείωση του προστίμου λόγω συνεργασίας κατά τη διοικητική διαδικασία δικαιολογείται, εάν η συμπεριφορά της επιχείρησης διευκόλυνε την εκ μέρους της Επιτροπής διαπίστωση της παράβασης και, ενδεχομένως, την παύση της (βλ. ΔΕΚ C- 297/98 P, SCA Holding κατά Επιτροπής, Συλλ. 2000, σελ. Ι-10101, σκ. 36, ΔΕΚ C- 328/05 P, SGL Carbon κατά Επιτροπής, Συλλ. 2007, σελ. Ι-3921, σκ. 83, και ΠΕΚ 311/94, BPB de Eendracht κατά Επιτροπής, Συλλ. 1998, σελ. 11.29, σκ. 325). Μείωση του προστίμου δικαιολογείται, επίσης, στην περίπτωση που επιχείρηση συνδράμει την Επιτροπή στην ευκολότερη διαπίστωση του υποστατού της παράβασης, ιδίως με την εκ μέρους της επιχείρησης αναγνώριση της συμμετοχής της στην παράβαση ή με τη μη αμφισβήτηση των πραγματικών ισχυρισμών επί των οποίων θεμελιώνεται η παράβαση (βλ. ΔΕΚ C‑298/98 P, Finnboard κατά Επιτροπής, Συλλ. 2000, σελ. I‑10157, σκ. 56, 59 και 60, C‑57/02 P, Acerinox κατά Επιτροπής, Συλλ. 2005, σελ. 453, σκ. 88). Βλ. επίσης ΕΑ 526/2011, σκ. 2, και Ανακοίνωση ΕΑ-Κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 25 και 25 Β του ν. 3959/2011 όπως ισχύει, παρ.
37. 18 Η μείωση του προστίμου δικαιολογείται ενόψει της συνεργασίας της εμπλεκόμενης επιχείρησης υπό την παραπάνω έννοια. Η ΕΑ, ως ανεξάρτητη διοικητική αρχή με αποκλειστική αρμοδιότητα την εφαρμογή του δικαίου του ανταγωνισμού με την έκδοση εκτελεστών αποφάσεων που υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο, δεν διαπραγματεύεται με τις ελεγχόμενες επιχειρήσεις το ζήτημα της ύπαρξης της παράβασης και της επιβολής της κατάλληλης κύρωσης. Βλ. και Ανακοίνωση Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την διεξαγωγή διαδικασιών διευθέτησης διαφορών ενόψει της έκδοσης αποφάσεων δυνάμει του άρθρου 7 και του άρθρου 23 του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2003 του Συμβουλίου σε περιπτώσεις συμπράξεων (ΕΕ 2008 C 167/1), παρ.
38. 19 Βλ. άρθρο 14 παρ. 2 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ 1790 Β’/21.03.2023) (εφεξής και «ΚΛΔ»). Αντίστοιχη πρόβλεψη υπήρχε και στον προϊσχύσαντα ΚΛΔ (ΦΕΚ Β’ 54/16.1.2013). 20 Βλ. αναλυτικά Ανακοίνωση Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την διεξαγωγή διαδικασιών διευθέτησης διαφορών ενόψει της έκδοσης αποφάσεων δυνάμει του άρθρου 7 και του άρθρου 23 του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2003 του Συμβουλίου σε περιπτώσεις συμπράξεων (ΕΕ 2008 C 167/1), όπως ισχύει. Τεύχος B’ 1930/23.04.2025
39. Στην περίπτωση αυτή, η απόφαση διαπίστωσης παράβασης από την ΕΑ κατά το άρθρο 29α τελευταίο εδάφιο του ν. 3959/2011 σε συνδυασμό με το άρθρο 25 παρ. 121 του ίδιου νόμου εκδίδεται κατ’ απλοποιημένη διαδικασία, αφού έχουν ληφθεί υπόψη οι ισχυρισμοί, νομικοί και πραγματικοί, και οι θέσεις των εμπλεκομένων επιχειρήσεων, όπως υποβλήθηκαν στο πλαίσιο της ΔΔΔ. Με την ίδια απόφαση προβλέπεται η επιβολή προστίμου22 στις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, κατά το άρθρο 25 παρ. 1 του ν. 3959/2011 και σύμφωνα με την Ανακοίνωση της ΕΑ - Κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων, μειωμένου κατά ποσοστό 15% λόγω υπαγωγής της υπόθεσης στην ΔΔΔ. III.2 ΥΠΑΓΩΓΉ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΥΠΟΘΕΣΗ III.2.1 ΕΚΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ - ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΑ
40. Με βάση το ως άνω θεσμικό πλαίσιο η εταιρεία Pyramis, για την οποία συλλέχθηκαν αποδεικτικά στοιχεία ικανά να στοιχειοθετήσουν παράβαση των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ στο πλαίσιο κάθετων συμφωνιών, εκδήλωσε εγγράφως το ενδιαφέρον της για διερεύνηση της δυνατότητας υπαγωγής στη ΔΔΔ και κατέθεσε σχετικό αίτημα23 στις 25.04.2023, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στην παρ. 16 της Ανακοίνωσης για τη διαδικασία διευθέτησης διαφορών.
41. Ακολούθως, η ΕΑ σε συνεδρίασή της στις 02.06.202324 έκρινε ομόφωνα ότι η παρούσα υπόθεση είναι πρόσφορη και μπορεί να υπαχθεί στην εν λόγω διαδικασία διευθέτησης, καθώς πληροί τα κριτήρια υπαγωγής σε αυτή
42. Προς τούτο, στο πλαίσιο άσκησης της διακριτικής της ευχέρειας για την υπαγωγή υποθέσεων σε διαδικασία διευθέτησης, η ΕΑ συνεκτίμησε, ιδίως την ειλικρινή πρόθεση της εταιρείας να υπαχθεί στη διαδικασία διευθέτησης διαφορών, τη φύση της εν λόγω παράβασης ως κάθετης σύμπραξης και τον προσδοκώμενο βαθμό επίτευξης διαδικαστικής αποτελεσματικότητας, ο οποίος κρίθηκε εν προκειμένω αισθητά μεγάλος. Συνακόλουθα, εξουσιοδότησε τον αρμόδια Εισηγήτρια, Χ. Βλάχου, να διεξάγει διμερείς συσκέψεις με την εμπλεκόμενη επιχείρηση προς τυχόν διευθέτηση της υπόθεσης
43. 21 Η παρ. 1 του άρθρου 25 του ν. 3959/2011 προβλέπει τις κυρώσεις, πέραν της επιβολής προστίμου, που δύναται να επιβάλει η ΕΑ σε περίπτωση διαπίστωσης παράβασης των άρθρων 1, 2 και 11 του ίδιου νόμου και 101 και 102 ΣΛΕΕ. Οι εν λόγω διατάξεις τυγχάνουν εφαρμογής και σε περίπτωση υπαγωγής μίας υπόθεσης στη διαδικασία διευθέτησης διαφορών. 22 Η ΕΑ δύναται στο πλαίσιο της διαδικασίας διευθέτησης διαφορών να επιβάλει κατά τη διακριτική της ευχέρεια και τις λοιπές προβλεπόμενες στο άρθρο 25 παρ. 1 του ν. 3959/2011 κυρώσεις. 23 Υπ’ αριθ. πρωτ. 3259/25.04.2023 αίτημα. 24 Βλ. το υπ’ αρ. 49 Πρακτικό της από 02.06.2023 Συνεδρίασης της ΕΑ. 25 Βλ. Ανακοίνωση για τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών, ενότητα ΙΙ, παρ. 6-9 και
44. 26 Βλ. παρ. 18 της Ανακοίνωσης για τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών. Επίσης, κατά την παρ. 19 της ως άνω Ανακοίνωσης, η παροχή εξουσιοδότησης στον Εισηγητή να διεξάγει διμερείς συσκέψεις αναστέλλει τις προθεσμίες των παρ. 4 και 5 του άρθρου 15 του ν. 3959/
45. Τεύχος B’ 1930/23.04.2025 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ III.2.2 ΔΙΜΕΡΕΙΣ ΣΥΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΔΙΕΥΘΕΤΗΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΑΣ
46. Στη συνέχεια, η Εισηγήτρια κάλεσε την Εταιρεία σε διμερείς συσκέψεις27, οι οποίες έλαβαν χώρα στις 21.06.2023 και 10.07.
47. Κατά τη διάρκεια των διμερών συσκέψεων της Εισηγήτριας και της ΓΔΑ με την εταιρεία, η τελευταία ενημερώθηκε σχετικά με τα σημαντικότερα στοιχεία της υπόθεσης, κατά τα αναφερόμενα στην παρ. 20 της Ανακοίνωσης για τη ΔΔΔ, περιλαμβανομένου του υπολογισμού του εύρους του προστίμου
48. Περαιτέρω, στο πλαίσιο της διαδικασίας, το εμπλεκόμενο μέρος, ανέπτυξε επαρκώς τις απόψεις του επί των πραγματικών περιστατικών της υπόθεσης και γνωστοποίησε τους νομικούς και πραγματικούς ισχυρισμούς του.
49. Ακολούθως και όταν επετεύχθη επαρκής βαθμός συναντίληψης αναφορικά με τα πραγματικά περιστατικά, τον νομικό τους χαρακτηρισμό, τη βαρύτητα και τη χρονική διάρκεια των παραβάσεων, τον βαθμό απόδειξης των αιτιάσεων βάσει των αποδεικτικών στοιχείων και τον υπολογισμό του εύρους του προστίμου, η εταιρεία ανταποκρίθηκε στην πρόσκληση της Εισηγήτριας για υποβολή Πρότασης Διευθέτησης Διαφοράς (εφεξής και «ΠΔΔ»)30 και υπέβαλε τη σχετική ΠΔΔ31 στις 19.09.
51. Η ΠΔΔ της Εταιρείας περιλάμβανε τα προβλεπόμενα στην παρ. 27 της σχετικής Ανακοίνωσης ήτοι: (α) ανεπιφύλακτη παραδοχή με σαφείς όρους που δεν επιδέχονται παρερμηνείας της συμμετοχής του στις παραβάσεις των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ, σύμφωνα με τα συμπεράσματα των διμερών συσκέψεων που διεξήχθησαν μεταξύ της Εισηγήτριας και εμπλεκόμενου μέρους, καθώς και της ευθύνης που συνεπάγεται η συμμετοχή του στις εν λόγω παραβάσεις οι οποίες περιγράφονται συνοπτικά αναφορικά με το αντικείμενό τους, τα κύρια πραγματικά περιστατικά, τον νομικό χαρακτηρισμό τους, συμπεριλαμβανομένου του ρόλου εκάστου μέρους, την ενδεχόμενη εφαρμογή τους και τη διάρκεια συμμετοχής εκάστου μέρους σε αυτές, (β) αποδοχή της μεθοδολογίας υπολογισμού του προστίμου, καθώς και του ανώτατου ύψους που μπορεί να επιβληθεί από την ΕΑ, σύμφωνα με το αποτέλεσμα των διμερών συσκέψεων, (γ) επιβεβαίωση ότι το ενδιαφερόμενο μέρος έχει ενημερωθεί επαρκώς σχετικά με τις αποδιδόμενες σε αυτό παραβάσεις και ότι του παρασχέθηκαν επαρκείς δυνατότητες να γνωστοποιήσει και να θεμελιώσει τους 27 Επιστολές υπ’ αρ. οικ. 4567/08.06.2023 και 5351/03.07.
52. 28 Κατά τη διάρκεια των διμερών συσκέψεων συντάχθησαν τα αντίστοιχα πρακτικά. Τα πρακτικά υπεγράφησαν από την Εισηγήτρια, τους υπαλλήλους της ΓΔΑ, καθώς και τον νομικό σύμβουλο και τους πληρεξούσιους δικηγόρους της εταιρείας σε δύο πρωτότυπα, ένα εκ των οποίων παρέλαβε η εταιρεία και ένα τηρείται στον φάκελο της υπόθεσης. 29 Βλ. σχετικά την από 7.7.2022 Ανακοίνωση της Ε.Α αναφορικά με τις Κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει των άρθρων 25 και 25Β του ν. 3959/2011, όπως ισχύει. 30 Επιστολή υπ’ αρ. 6516/28.08.2023 «Πρόσκληση για υποβολή επίσημης πρότασης διευθέτησης διαφοράς σε υπόθεση κάθετης σύμπραξης». Η ταχθείσα προθεσμία για την υποβολή της πρότασης ήταν μέχρι την 27.09.
53. 31 Υπ’ αριθ. πρωτ. 7098/19.09.
54. 18329 ισχυρισμούς του, νομικούς και πραγματικούς, κατά τη διεξαγωγή των διμερών συσκέψεων ενώπιον της Εισηγήτριας και τις απόψεις του επί αυτών, (δ) επιβεβαίωση ότι είχε δυνατότητα πρόσβασης κατά περίπτωση στα αποδεικτικά στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης, που είχαν ληφθεί υπόψη για τη στοιχειοθέτηση των αποδιδόμενων σε αυτό παραβάσεων, (ε) δήλωση παραίτησης από το δικαίωμα να λάβει περαιτέρω ή και πλήρη πρόσβαση στον διοικητικό φάκελο της υπόθεσης και από το δικαίωμα προφορικής ακρόασης ενώπιον της ΕΑ, υπό την επιφύλαξη ότι η Εισήγηση διευθέτησης θα απηχεί την πρόταση διευθέτησής του και ότι η ΕΑ θα την αποδεχθεί με την απόφασή της, (στ) δήλωση παραίτησης από κάθε αμφισβήτηση της αρμοδιότητας της ΕΑ ή/και της εγκυρότητας της διαδικασίας που ακολουθείται για την επιβολή σε βάρος του προστίμου στο πλαίσιο της ΔΔΔ, υπό την προϋπόθεση ότι η Εισήγηση Διευθέτησης θα απηχεί την ΠΔΔ και ότι η ΕΑ θα την αποδεχθεί με απόφασή της.
55. Η υποβολή της ΠΔΔ του εμπλεκόμενου μέρους έγινε υπό την επιφύλαξη ότι το πρόστιμο που θα επιβληθεί από την ΕΑ σε αυτό δε θα ξεπερνά το ανώτατο ποσό, το οποίο το εμπλεκόμενο μέρος έχει αποδεχθεί για τις αποδιδόμενες σε αυτό παραβάσεις (βλ. κατωτέρω, Πίνακα 5).
56. Η παράθεση των γεγονότων και η νομική αξιολόγηση που ακολουθεί θεμελιώνεται σε συνολική αξιολόγηση των στοιχείων του φακέλου της υπόθεσης και λαμβάνει υπόψη της την ανεπιφύλακτη και ρητή παραδοχή από την εταιρεία που υπέβαλε ΠΔΔ των πραγματικών περιστατικών, του νομικού χαρακτηρισμού τους, της συμμετοχής της στις παραβάσεις που διαπιστώνονται και της ευθύνης που συνεπάγεται η συμμετοχή αυτή. IV. ΝΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ IV.1 ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΥΜΠΡΑΞΕΙΣ
57. Σύμφωνα με τη διάταξη 1 παρ. 1 του ν. 3959/2011: «Με την επιφύλαξη της παραγράφου 3, απαγορεύονται όλες οι συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές μεταξύ επιχειρήσεων και όλες οι αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων, οι οποίες έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού στην Ελληνική Επικράτεια, και ιδίως εκείνες οι οποίες συνίστανται: α) στον άμεσο ή έμμεσο καθορισμό των τιμών αγοράς ή πώλησης ή άλλων όρων συναλλαγής, […] γ) στην κατανομή των αγορών ή των πηγών εφοδιασμού […]».
58. Επομένως, προϋποθέσεις για την εφαρμογή των εν λόγω απαγορευτικών διατάξεων είναι: i) η ύπαρξη συμφωνίας μεταξύ ανεξάρτητων επιχειρήσεων (ή εναρμονισμένης πρακτικής ή απόφασης ένωσης επιχειρήσεων), και ii) αντικείμενο ή αποτέλεσμα της ανωτέρω συμφωνίας να είναι ο περιορισμός, η παρακώλυση ή η νόθευση του ανταγωνισμού. Αντίστοιχες είναι και οι βασικές προϋποθέσεις που τάσσονται από τον ενωσιακό νομοθέτη για την εφαρμογή του άρθρου 101 παρ. 1 ΣΛΕΕ, το οποίο, υπό την επιφύλαξη της πλήρωσης του κριτηρίου του επηρεασμού του ενωσιακού εμπορίου, είναι εφαρμοστέο και βάσει του άρθρου 3 του Κανονισμού 1/
59. Ουσιαστικά, μοναδική επιπλέον προϋπόθεση εφαρμογής της ενωσιακής διάταξης, σε σχέση 18330 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ με τη διάταξη του εθνικού δικαίου, αποτελεί αυτή της δυνατότητας επίδρασης στο ενωσιακό εμπόριο
61. Το άρθρο 1 παρ. 3 του ν. 3959/11 προβλέπει εξαίρεση από τους εν λόγω απαγορευτικούς κανόνες για τις συμφωνίες, οι οποίες πληρούν τις προϋποθέσεις που ορίζονται στην εν λόγω διάταξη33 και οι οποίες πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά προκειμένου να τύχει εφαρμογής η ατομική απαλλαγή που προβλέπουν οι ανωτέρω διατάξεις
62. Εφόσον έστω και μία από αυτές δεν πληρούται, η συμφωνία είναι αυτοδικαίως άκυρη κατ’ άρθρο 1 παρ. 2 ν. 3959/
63. H επιχείρηση που διεκδικεί τη χορήγηση ατομικής απαλλαγής φέρει το βάρος να αποδείξει ότι πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις, με πειστικά επιχειρήματα και αποδεικτικά στοιχεία. IV.2 ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΣ ΕΝΩΣΙΑΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 101 ΣΛΕΕ
64. Για την εφαρμογή, παράλληλα προς τις διατάξεις του εθνικού δικαίου, του άρθρου 101 ΣΛΕΕ βάσει του άρθρου 3 παρ. 1 του Κανονισμού (ΕΚ) 1/2003, θα πρέπει να εξεταστεί εάν στην κρινόμενη υπόθεση συντρέχει το κριτήριο του επηρεασμού του ενωσιακού εμπορίου. Το εν λόγω κριτήριο είναι αυτόνομο κριτήριο της ενωσιακής νομοθεσίας, το οποίο εκτιμάται ad hoc, και οριοθετεί το πεδίο εφαρμογής του ενωσιακού δικαίου του ανταγωνισμού
66. Συγκεκριμένα, για την εφαρμογή του ενωσιακού δικαίου, οι συμφωνίες και μονομερείς πρακτικές πρέπει να δύνανται να έχουν ένα ελάχιστο επίπεδο διασυνοριακών επιπτώσεων στο εσωτερικό της Ένωσης και ως εκ τούτου να δύνανται να επηρεάσουν «αισθητά» το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών.
67. Για να είναι σε θέση μια συμφωνία ή πρακτική να επηρεάσει αισθητά το εμπόριο μεταξύ κρατών-μελών θα πρέπει βάσει ενός συνόλου νομικών και πραγματικών στοιχείων να μπορεί να πιθανολογηθεί επαρκώς ότι μπορεί να ασκήσει άμεση ή έμμεση, πραγματική ή δυνητική, επίδραση στα εμπορικά ρεύματα μεταξύ κρατών μελών, τούτο δε κατά τρόπο που να προκαλείται φόβος ότι θα μπορούσε να εμποδίσει την πραγματοποίηση της εσωτερικής αγοράς μεταξύ κρατών μελών. Κατά πάγια νομολογία, οι περιοριστικές του ανταγωνισμού πρακτικές που καλύπτουν ολόκληρο το έδαφος ενός εκ των κρατών-μελών, δηλαδή ζωτικό τμήμα της εσωτερικής αγοράς, έχουν εξ ορισμού αποτέλεσμα την παρακώλυση της οικονομικής αλληλοδιεισδύσεως που επιδιώκεται 32 Bλ. ενδεικτικά ΣτΕ 1731/2001, Επισκ. Εμπ. Δικ. 2003, σελ.
68. 33 Ήτοι για συμφωνίες που (α) συμβάλλουν στη βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής των προϊόντων ή στην προώθηση της τεχνικής ή οικονομικής προόδου, (β) εξασφαλίζουν συγχρόνως στους καταναλωτές δίκαιο τμήμα από το όφελος που προκύπτει, (γ) δεν επιβάλλουν περιορισμούς που δεν είναι απαραίτητοι για την επίτευξη των στόχων αυτών, και (δ) δεν παρέχουν στις επιχειρήσεις αυτές τη δυνατότητα καταργήσεως του ανταγωνισμού σε σημαντικό τμήμα των σχετικών προϊόντων. 34 Αντίστοιχες είναι και οι προβλέψεις του άρθρου 101 παρ. 3 ΣΛΕΕ. 35 Βλ. σχετικά Ανακοίνωση της Ε.Επ., Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την έννοια του επηρεασμού του εμπορίου των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης, ΕΕ C 101 της 27.4.2004, σ. 81-96, παρ. 12-
69. Τεύχος B’ 1930/23.04.2025 με τη ΣΛΕΕ και, ως εκ τούτου, πληρούται το κριτήριο επηρεασμού του ενωσιακού εμπορίου για τους σκοπούς εφαρμογής του άρθρου 101 ΣΛΕΕ
71. Το εμπόριο μεταξύ των κρατών-μελών μπορεί να επηρεαστεί επίσης σε περιπτώσεις, στις οποίες η οικεία αγορά είναι η εθνική αγορά ή τμήμα της εθνικής αγοράς. Ειδικά για τις κάθετες συμφωνίες που καλύπτουν το σύνολο ενός κράτους μέλους και αφορούν προϊόντα που αποτελούν αντικείμενο διασυνοριακών ανταλλαγών δύνανται επίσης να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών-μελών, ακόμα και εάν δεν δημιουργούν άμεσα εμπόδια σε αυτό
72. Επίσης, το μέγεθος και η θέση των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων στην αγορά38, καθώς και ο όγκος πωλήσεών τους παρέχουν ποσοτικές ενδείξεις για την ικανότητα της συμφωνίας να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των κρατών-μελών
73. Συναφώς, όσο σημαντικότερη είναι η θέση των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων στην αγορά, τόσο πιο πιθανό είναι ότι μία συμφωνία ή πρακτική δύναται να επηρεάσει αισθητά το εμπόριο μεταξύ κρατών-μελών
74. Εφόσον οι εμπλεκόμενες εταιρείες εμπίπτουν στην έννοια των πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ)41, οι συμφωνίες μεταξύ τους δε δύνανται κανονικά να επηρεάσουν το ενωσιακό εμπόριο, το οποίο τεκμαίρεται από το γεγονός ότι οι δραστηριότητές τους έχουν συνήθως τοπικό ή περιφερειακό χαρακτήρα
75. Περαιτέρω, εάν από την ίδια τη φύση της η 36 Βλ. ΣτΕ 1324/2013, σκ. 6, καθώς και ενδεικτικά αποφάσεις ΔΕΚ C-309/99, Wouters, Συλλ. Ι-1577, σκ. 95 και ΠΕΚ Τ-65/98, Van den Bergh Foods, Συλλ. ΙΙ- 4653, ΠΕΚ Τ-7/93, Lagnese-Iglo, Συλλ. ΙΙ1533, σκ.
76. Βλ. επίσης αποφάσεις ΔΕφΑθ 1001/2006, ΔΕφΑθ 2891/2009 και ΔΕφΑθ 559/
77. Βλ. επίσης Ανακοίνωση της Ε.Επ., Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την έννοια του επηρεασμού του εμπορίου των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης, ό.π., παρ. 22, 33, 78,
78. 37 Ο.π., παρ. 22 και παρ.
79. 38 Δέον ληφθεί υπόψιν και η Ανακοίνωση της Ε.Επ., Κατευθυντήριες γραµµές σχετικά µε την έννοια του επηρεασµού του εµπορίου των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης, ΕΕ C 101 της 27.4.2004, σ. 81-96, παρ. 52, σύμφωνα με την οποία οι συμφωνίες δεν δύνανται, καταρχήν, να επηρεάσουν αισθητά το εμπόριο μεταξύ κρατών µελών εάν πληρούνται σωρευτικά οι ακόλουθες προϋποθέσεις: «α) το συνολικό μερίδιο αγοράς των μερών σε οποιαδήποτε σχετική αγορά της Κοινότητας που επηρεάζεται από τη συμφωνία δεν υπερβαίνει το 5 %· και β) …στην περίπτωση των κάθετων συμφωνιών, ο συνολικός ετήσιος κύκλος εργασιών που πραγματοποιεί ο προμηθευτής στην Κοινότητα µε τα προϊόντα που καλύπτει η συμφωνία δεν υπερβαίνει τα 40 εκατ. ευρώ…». [...]. 39 Ο.π., παρ.
80. 40 Βλ. απόφαση ΠΕΚ Τ-65/89, BPB Industries και British Gypsum, Συλλ. ΙΙ-389, σκ. 138 και Ανακοίνωση της Ε.Επ, Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την έννοια του επηρεασμού του εμπορίου των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης, ό.π., παρ.
81. 41 Ως ΜΜΕ ορίζονται οι επιχειρήσεις των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 50 εκατ. € ή το σύνολο του ετήσιου ισολογισμού δεν υπερβαίνει τα 43 εκατ. € και οι οποίες απασχολούν λιγότερους από 250 εργαζόμενους. Βλ. άρθρο 2 Σύστασης Ε.Επ. της 6.5.2003 σχετικά με τον ορισμό των πολύ μικρών, των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων, ΕΕ L 124 της 20.05.2003, σ. 36 έως
82. 42 Ανακοίνωση Ε.Επ., Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την έννοια του επηρεασμού του εμπορίου των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης, ό.π., παρ.
83. Ανακοίνωση Ε.Επ. σχετικά με τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας που δεν περιορίζουν σημαντικά τον ανταγω- Τεύχος B’ 1930/23.04.2025 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συμφωνία ή πρακτική δύναται να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ κρατών-μελών (π.χ. κατανομή αγορών/πελατείας, απαγόρευση παράλληλου εμπορίου), το όριο του αισθητού επηρεασμού είναι χαμηλότερο από ό,τι στην περίπτωση συμφωνιών ή πρακτικών που δεν δύνανται από τη φύση τους να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών-μελών.
84. Εν προκειμένω, η εμπλεκόμενη επιχείρηση εισάγει μεγάλες/λευκές συσκευές από το εξωτερικό και τις διανέμει, […] είτε ως αποκλειστικός διανομέας για την ελληνική επικράτεια των συσκευών σημάτων […], με το μερίδιο αγοράς της να εκτιμάται ως […]
85. Ωστόσο, οι εξεταζόμενες συμφωνίες/πρακτικές καλύπτουν το σύνολο της ελληνικής επικράτειας και η σχετική γεωγραφική αγορά είναι εθνική. Περαιτέρω, η Pyramis δεν εμπίπτει στον ορισμό των ΜΜΕ καθώς, αφενός ο συνολικός κύκλος εργασιών […] κατά το 202244 και αφετέρου απασχολεί […]
87. Ενόψει των ανωτέρω, εκτιμάται ότι οι πρακτικές της ελεγχόμενης εταιρείας είναι ικανές να επηρεάσουν αισθητά το ενωσιακό εμπόριο, κατά την έννοια των ενωσιακών κανόνων ανταγωνισμού και, ως εκ τούτου, το άρθρο 101 ΣΛΕΕ τυγχάνει παράλληλης εφαρμογής στην παρούσα υπόθεση. IV.3 ΚΑΘΕΤΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΚΑΘΕΤΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ - ΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ (ΕΕ) 330/2010 KAI 720/2022
88. Οι συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε διαφορετική οικονομική βαθμίδα, οι οποίες αφορούν στις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τα μέρη δύνανται να προμηθεύονται, πωλούν ή μεταπωλούν αγαθά και υπηρεσίες (εφεξής και «κάθετες συμφωνίες») εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των άρθρων 1 παρ. 1 ν. 3959/2011 και 101 παρ. 1 ΣΛΕΕ, στο μέτρο που περιλαμβάνουν περιορισμούς του ανταγωνισμού υπό την έννοια των ως άνω διατάξεων (εφεξής και «κάθετοι περιορισμοί»).
89. Εν προκειμένω, η ελεγχόμενη και οι διανομείς της δραστηριοποιούνται σε διαφορετικό επίπεδο στην αλυσίδα εμπορίας των λευκών συσκευών, ώστε οι μεταξύ τους συμφωνίες/πρακτικές, όπως αναλυτικά αναφέρονται κατωτέρω, να αποτελούν κάθετες συμφωνίες υπαγόμενες στο πεδίο εφαρμογής των άρθρων 1 παρ. 1 ν. 3959/2011 και 101 παρ. 1 ΣΛΕΕ, στο μέτρο που περιλαμβάνουν κάθετους περιορισμούς του ανταγωνισμού.
90. Οι Κανονισμοί (ΕΕ) 330/2010 και 720/202246, σε συνδυασμό με τις ερμηνευτικές κατευθυντήριες γραμμές νισμό σύμφωνα με το άρθρο 101 παρ. 1 της ΣΛΕΕ (de minimis), ΕΕ C 291 της 30.08.2014, σ. 1 έως 4, παρ. 4, υποσ.
91. 43 […]. 44 Αλλά και κατά τα προηγούμενα ερευνώμενα έτη, με εξαίρεση το έτος 2020 (έτος που επηρεάσθηκε από την πανδημία Covid), όπου ο κύκλος εργασιών της ήταν […]. 45 Βλ. ανωτέρω παρ.
92. 46 Ο Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 330/2010 της Επιτροπής «για την εφαρμογή του άρθρου 101 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ σε ορισμένες κατηγορίες κάθετων συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών» (ΕΕ L 102 της 23.4.2010, σελ. 1) αντικαταστάθηκε από τον Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 720/2022 (ΕΕ L 134 της 11.5.2022, σελ. 4), ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την 1.6.
93. 18331 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τους κάθετους περιορισμούς47, εισάγουν τεκμήριο νομιμότητας (ευεργέτημα απαλλαγής) για τις κάθετες συμφωνίες από την απαγορευτική διάταξη του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, υπό την προϋπόθεση αφενός ότι οι σχετικές συμφωνίες δεν περιέχουν μορφές ιδιαίτερα σοβαρών περιορισμών και αφετέρου ότι το μερίδιο αγοράς του προμηθευτή και του αγοραστή δεν υπερβαίνει έκαστο το 30% στην οικεία σχετική αγορά.
94. Ειδικότερα, προβλέπονται περιοριστικά συγκεκριμένοι κάθετοι περιορισμοί, που αξιολογούνται ως «ιδιαιτέρως σοβαροί» (εξ αντικειμένου) περιορισμοί του ανταγωνισμού (αποκαλούμενοι και «hardcore restrictions») και οι οποίοι δεν απαλλάσσονται, ακόμη κι όταν τα μερίδια αγοράς προμηθευτή (ή/και διανομέα) υπολείπονται του ανωτέρω ορίου, ενώ συγχρόνως συμπαρασύρουν εκτός πεδίου εφαρμογής της ομαδικής απαλλαγής τη συμφωνία στο σύνολό της
95. Οι εν λόγω περιορισμοί (όπως για παράδειγμα ο καθορισμός παγίου ή ελάχιστου επιπέδου τιμής μεταπώλησης και ορισμένα είδη εδαφικής προστασίας) δεν καλύπτονται ούτε από τον «ασφαλή λιμένα» που δημιουργείται για τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας (de minimis), ενώ παράλληλα είναι ελάχιστα πιθανό να πληρούν τις προϋποθέσεις χορήγησης ατομικής απαλλαγής κατ’ άρθρο 101 παρ. 3 ΣΛΕΕ
97. Στο πλαίσιο της ομοιόμορφης εφαρμογής του εθνικού και του ενωσιακού δικαίου για την προστασία του ανταγωνισμού, οι κάθετοι περιορισμοί του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 3959/2011 ερμηνεύονται και εξετάζονται σύμφωνα με τις διατάξεις των Κανονισμών ΕΕ 330/2010 και 720/2022 (οι οποίοι σε κάθε περίπτωση έχουν άμεση εφαρμογή στις περιπτώσεις εφαρμογής εκ μέρους της ΕΑ του άρθρου 101 της ΣΛΕΕ) και σύμφωνα με τις σχετικές Κατευθυντήριες Γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς. Τούτο προκύπτει ευθέως από το άρθρο 1 παρ. 4 του ν. 3959/2011, αλλά και από τις διατάξεις του Κανονισμού (ΕΚ) 1/2003 περί ομοιόμορφης εφαρμογής του άρθρου 101 ΣΛΕΕ. IV.4 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ «ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ».
98. Όπως αναφέρθηκε και ανωτέρω, για τους σκοπούς του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 3959/2011 (και αντίστοιχα του άρθρου 101 παρ. 1 ΣΛΕΕ), απαιτείται η ύπαρξη συμφωνίας που περιορίζει τον ανταγωνισμό, μεταξύ δύο τουλάχιστον ανεξάρτητων οικονομικά μεταξύ τους επι47 Βλ. και Κατευθυντήριες γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς, ΕΕ C 248 της 30.6.2022, σ. 1 έως 85 (εφεξής «Κατευθυντήριες γραμμές 2022» ή «Κατευθυντήριες γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς»), καθώς και υπό το πρίσμα του προηγούμενου ΚΟΑ, Κατευθυντήριες γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς, ΕΕ C 130 της 19.5.2010, σ. 1 έως
99. 48 Βλ. άρθρο 4 Κανονισμού 330/2010 και 720/
100. 49 Βλ. Ανακοίνωση σχετικά με τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας οι οποίες δεν περιορίζουν σημαντικά τον ανταγωνισμό σύμφωνα με το άρθρο 101 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ (εφεξής και «Ανακοίνωση de minimis»), ΕΕ C 291 της 30.08.2014 παρ. 13, και Commission staff working document, Guidance on restrictions of competition «by object» for the purpose of defining which agreements may benefit from the De Minimis Notice, 25.06.2014, [SWD

(2014)198 final] σελ. 3-4, υπό στοιχείο 1 καθώς και υποενότητες 3.1 και 3.4, σελ. 13 και 16 αντίστοιχα. Βλ. επίσης Κατευθυντήριες Γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς παρ. 177-

1. 18332 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ χειρήσεων. Ως «επιχείρηση» νοείται κάθε φυσικό πρόσωπο ή οικονομική ενότητα που ασκεί εμπορική ή άλλη οικονομική δραστηριότητα, νοούμενη ως προσφορά αγαθών ή υπηρεσιών σε μια δεδομένη αγορά, ανεξάρτητα από το νομικό καθεστώς του και από τον τρόπο χρηματοδότησής του (λειτουργικό κριτήριο)
2. Επιπροσθέτως, η ύπαρξη επιχείρησης προϋποθέτει αυτονομία οικονομικής δράσης και συνακόλουθα πλήρη ανάληψη των οικονομικών κινδύνων που συνεπάγεται η εκάστοτε οικονομική δραστηριότητα
4. Εν προκειμένω, η εμπλεκόμενη επιχείρηση δραστηριοποιείται στην εισαγωγή και διανομή λευκών συσκευών. Επομένως, διεξάγει κατά τρόπο αυτόνομο εμπορική και οικονομική δραστηριότητα, με ίδια ανάληψη των οικονομικών κινδύνων που συνεπάγεται η εν λόγω δραστηριότητα και ως εκ τούτου, εμπίπτει ευθέως στην έννοια της «επιχείρησης», κατά τα προεκτεθέντα, σύμφωνα με τις διατάξεις περί ανταγωνισμού. IV.5 Η ΥΠΑΡΞΗ «ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ» ΜΕΤΑΞΥ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ
5. Όπως αναφέρθηκε και ανωτέρω, για την εφαρμογή του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 3959/2011 καθώς και του άρθρου 101 παρ. 1 ΣΛΕΕ απαιτείται η ύπαρξη «συμφωνίας» (ή εναρμονισμένης πρακτικής ή απόφασης ένωσης επιχειρήσεων) που περιορίζει τον ανταγωνισμό, μεταξύ δύο τουλάχιστον ανεξάρτητων οικονομικά μεταξύ τους επιχειρήσεων.
6. Προκειμένου να υπάρχει «συμφωνία», αρκεί οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις ρητά ή σιωπηρά να εγκρίνουν από κοινού ένα σχέδιο που περιορίζει ή μπορεί να περιορίσει την κοινή ελευθερία τους, καθορίζοντας μεταξύ τους τις κατευθυντήριες γραμμές της αμοιβαίας δράσης τους (ή αποχής από τη δράση) στην αγορά. Αρκεί, δηλαδή, οι επιχειρήσεις να έχουν εκφράσει την κοινή τους βούληση να συμπεριφερθούν στην αγορά κατά καθορισμένο τρόπο
7. Η ύπαρξη συμφωνίας μπορεί να προκύπτει άμεσα ή έμμεσα από τη συμπεριφορά των μερών. Είναι αδιάφορος ο γραπτός ή προφορικός χαρακτήρας της σύμβασης, καθώς και ο δεσμευτικός ή μη χαρακτήρας της, δηλαδή δεν απαιτούνται τυπικές διαδικασίες ούτε και κυρώσεις μη συμμόρφωσης ή μέτρα εφαρμογής
8. Η ύπαρξη της «συμφωνίας», επομένως, 50 Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις ΔΕΚ C-180-184/98, Pavel Pavlov κ.ά. κατά Stichting Pensioenfonds Medische Specialisten, σκ. 74, ΔΕΚ C-55/96, Job Centre coop.arl, σκ. 21 καθώς και ΔΕΚ C-244/94, Federation Francaise des Societes d’Assurance κ.ά. κατά Ministère de l’Agriculture et de la Pêche, σκ.
9. 51 Βλ. ενδεικτικά υπόθ. Τ-23/09 Conseil national de l’Ordre des pharmaciens (CNOP), Conseil central de la section G de l’Ordre national des pharmaciens (CCG) κατά Επιτροπής, σκ. 70-71, C-55/96, ό.π., σκ. 21, συνεκδ. υποθ. C-180-184/98, ό.π., σκ. 74, υπόθ. C-118/85 Επιτροπή κατά Ιταλίας, σκ. 7, υπόθ. C-41/90 Klaus Höfner and Fritz Elser κατά Macrotron GmbH, σκ. 21, υπόθ. C-35/96 Επιτροπή κατά Ιταλίας (CNSD), σκ. 36, υπόθ. C244/94 ό.π., σκ. 14, απόφαση ΕΑ 292/IV/2005 υπό 2.1 και 2.
10. 52 Βλ. ενδεικτικά ΔΕΚ C-41/69, Chemiefarma κατά Επιτροπής, σκ. 111-113 και ΠΕΚ Τ- 1/89, Rhone Poulenc κατά Επιτροπής, σκ. 120, ΠΕΚ Τ-9/99, HFB Holding κατά Επιτροπής, σκ. 199, ΠΕΚ T-168/01, GlaxoSmithKline Services κατά Επιτροπής, σκ.
11. 53 Βλ. ενδεικτικά ΔΕΚ C-209/78 έως 215/78 και 218/78, Van Landewyck κατά Επιτροπής, σκ. 85-86 και ΠΕΚ Τ- 1/89, ό.π., σκ. Τεύχος B’ 1930/23.04.2025 στηρίζεται στην ύπαρξη συμπτώσεως των βουλήσεων δύο τουλάχιστον μερών, της οποίας η μορφή εκδηλώσεως δεν είναι σημαντική, εφόσον συνιστά πιστή έκφραση των βουλήσεων αυτών
12. Η εν λόγω έννοια της συμφωνίας καλύπτει τόσο τις οριζόντιες συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ ανταγωνιστών που δρουν στο ίδιο επίπεδο αγοράς όσο και τις κάθετες συμφωνίες, κατά τον προεκτεθέντα ορισμό αυτών, όπως αποτελούν οι συμφωνίες των ελεγχόμενων με τους διανομείς τους στην υπό κρίση υπόθεση
14. Επιπλέον όμως, εν τη απουσία (έστω και κατά φαινόμενο) σύμβασης και γενικότερα «συμφωνίας» υπό την ανωτέρω έννοια, αναζητείται τυχόν «εναρμονισμένη πρακτική» μεταξύ των επιχειρήσεων, δηλαδή μορφή συντονισμού, η οποία, χωρίς να φθάνει μέχρι τη σύναψη συμφωνίας, αντικαθιστά ηθελημένα τους κινδύνους που ενέχει ο ανταγωνισμός με την έμπρακτη συνεργασία των επιχειρήσεων αυτών
15. «Εναρμονισμένη πρακτική» νοείται και σε επίπεδο κάθετων σχέσεων μεταξύ, λ.χ., ενός προμηθευτή και των μεταπωλητών του, όπου συνήθως αναζητείται η συμμόρφωση των μεταπωλητών με τις αποστελλόμενες από τον προμηθευτή οδηγίες, λ.χ. τιμές, η οποία διαπιστώνεται εφόσον αυτές τίθενται σε εφαρμογή, και από την οποία συνάγεται η συναίνεση των μεταπωλητών στις πρακτικές που διαμορφώνει ο προμηθευτής
17. Σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες Γραμμές της Ευρ. Επιτροπής, σε περίπτωση που δεν υπάρχει ρητή συμφωνία με την οποία εκφράζεται η σύμπτωση των βουλήσεων, το μέρος ή η Αρχή που προβάλλει παραβίαση του άρθρου 101 της Συνθήκης πρέπει να αποδείξει ότι μονομερής πολιτική του ενός μέρους έχει τη συναίνεση του άλλου
18. Για τις κάθετες συμφωνίες, η συναίνεση σε 43-44 και 97, ΠΕΚ Τ-9/99, ό.π., σκ. 200-201, ΠΕΚ T-56/99, Marlines κατά Επιτροπής, σκ.
19. Βλ. επίσης ΔΕφΑθ 2560/2009, σκ. 6 54 Βλ. ενδεικτικά ΔΕΚ C-41/69, Chemiefarma v. Commission, σκ. 112, T-41/96, Bayer v. Commission, σκ. 67- 69, T-208/01, Volkswagen v. Commission, σκ. 30-32, ΣτΕ 1677/2014, σκ. 5, καθώς και ΣτΕ 2007/2013, σκ. 17 και ΣτΕ 2780/2012, σκ. 5-6, με περαιτέρω παραπομπές σε ενωσιακή νομολογία. 55 Βλ. ενδεικτικά ΣτΕ 2780/2012, σκ. 4 και ΔΕΚ C-56 και 58/64, Consten και Grundig κατά Επιτροπής, σελ. 370-
20. Βλ. επίσης Κανονισμό (ΕΕ) 330/2010, άρθρο 1α) και Κανονισμό (ΕΕ) 720/2022, άρθρο 1α). 56 Βλ. ενδεικτικά ΔΕΚ 48/69, Imperial Chemical Industries Ltd. Κατά Επιτροπής, σκ. 64, και ΔΕΚ 40 έως 48, 50, 54 έως 56, 111, 113 και 114/73, Coöperatieve Vereniging «Suiker Unie» UA και λοιποί κατά Επιτροπής, σκ.
21. 57 Βλ. I. Lianos, Collusion in Vertical Relations under Article 81 EC,

(2008)45 Common Market Law Review 1027; Δ. Λουκά, Ν. Κοσμίδη, Δ.Ν.Τζουγανάτο, Ν.Ε. Φαραντούρη, εις ΔικΕλΑντ, β’ έκδοση 2020, παρ. 12,

1. Τα στοιχεία αυτά, άλλωστε, διακρίνουν μία φαινομενικά μονομερή συμπεριφορά από την ύπαρξη «συμφωνίας» στο πλαίσιο διαρκών καθετοποιημένων σχέσεων, βλ. ενδεικτικά ΔΕΚ C-74/04 P, Επιτροπή κατά Volkswagen AG, σκ. 39 και ΕΑ 639/2017, σκ.
2. 58 Βλ. Κατευθυντήριες γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς, παρ.
3. Οι Κανονισμοί (ΕΕ) 330/2010 και 720/2022 δεν εφαρμόζονται στη μονομερή συμπεριφορά των οικείων επιχειρήσεων. Η εν λόγω μονομερής συμπεριφορά μπορεί να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, το οποίο απαγορεύει την κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης. Τεύχος B’ 1930/23.04.2025 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συγκεκριμένη μονομερή πολιτική μπορεί να είναι είτε ρητή είτε σιωπηρή. Η ρητή συναίνεση μπορεί να συναχθεί από τις εξουσίες που παρέχονται στα μέρη με προϋφιστάμενη γενική συμφωνία. Αν οι όροι της εν λόγω συμφωνίας προβλέπουν ή επιτρέπουν σε ένα μετέχον μέρος να υιοθετήσει στη συνέχεια συγκεκριμένη μονομερή πολιτική που είναι δεσμευτική για το άλλο μέρος, η συναίνεση του έτερου μέρους μπορεί να αποδειχτεί σε αυτή τη βάση
5. Για τη σιωπηρή συναίνεση είναι αναγκαίο να αποδειχθεί ότι το ένα από τα μετέχοντα μέρη ζητεί ρητά ή σιωπηρά τη συνεργασία του έτερου μετέχοντος μέρους για την εφαρμογή της μονομερούς του πολιτικής και ότι το έτερο μέρος έχει συμμορφωθεί με την απαίτηση αυτή εφαρμόζοντας την εν λόγω μονομερή πολιτική στην πράξη
6. Για παράδειγμα, αν, μετά την εκ μέρους του προμηθευτή αναγγελία μονομερούς μείωσης των προμηθειών για την αποτροπή του παράλληλου εμπορίου, οι διανομείς μειώσουν αμέσως τις παραγγελίες τους και παύσουν την άσκηση παράλληλου εμπορίου, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι οι τελευταίοι συναινούν σιωπηρά στη μονομερή πολιτική του προμηθευτή. Ωστόσο, δεν μπορεί να συναχθεί αυτό το συμπέρασμα αν οι διανομείς συνεχίζουν την άσκηση παράλληλου εμπορίου ή προσπαθούν να βρουν νέους τρόπους για την άσκηση παράλληλου εμπορίου.61
7. Με βάση τα ανωτέρω, η επιβολή γενικών όρων και προϋποθέσεων από το ένα μέρος ισοδυναμεί με συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης, εφόσον οι εν λόγω όροι και προϋποθέσεις έχουν γίνει αποδεκτοί, ρητά ή σιωπηρά, από το έτερο μέρος
9. Στην παρούσα υπόθεση, η εμπλεκόμενη επιχείρηση εφήρμοσε πρακτική επιβολής ελάχιστων διαφημιζόμενων τιμών (ΕΔΤ - γνωστή και ως minimum advertised prices - MAP), η οποία συνιστά έμμεσο τρόπο εφαρμογής καθορισμού ελάχιστων τιμών μεταπώλησης (εφεξής και 59 Βλ.ΔΕΚ, C-74/04 P, Επιτροπή κατά Volkswagen AG, σκ. 39-
10. 60 Βλ. απόφαση της 26ης Οκτωβρίου 2000, Bayer AG κατά Επιτροπής, υπόθεση T-41/96, EU:T:2000:242, σκέψη
11. 61 Βλ. και Κατευθυντήριες γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς, ΕΕ C 130 της 19.5.2010, σ. 1 έως 46, παρ. 25α) όπου αναφέρεται επίσης ότι «[…] για τις κάθετες συμφωνίες, η σιωπηρή συναίνεση μπορεί να συνάγεται από το επίπεδο εξαναγκασμού που ασκείται από έναν συμβαλλόμενο για την επιβολή της μονομερούς του πολιτικής στο άλλο ή τα άλλα μέρη της συμφωνίας σε συνδυασμό με τον αριθμό των διανομέων οι οποίοι εφαρμόζουν όντως στην πράξη τη μονομερή πολιτική του προμηθευτή. Για παράδειγμα, η ύπαρξη ενός συστήματος ελέγχου και επιβολής κυρώσεων που εφαρμόζει ένας προμηθευτής για να τιμωρήσει τους διανομείς εκείνους οι οποίοι δεν συμμορφώνονται με τη μονομερή του πολιτική, υποδηλώνει σιωπηρή συναίνεση με τη μονομερή πολιτική του προμηθευτή, εάν το εν λόγω σύστημα επιτρέπει στον τελευταίο να εφαρμόζει στην πράξη την πολιτική του». Βλ. και νέες Κατευθυντήριες γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς, παρ.
12. 62 Βλ. απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση AT.40428 - Guess, αιτιολογική σκέψη 97, με παραπομπή στην απόφαση της 11ης Ιανουαρίου 1990, Sandoz Prodotti Farmaceutici κατά Επιτροπής, υπόθεση C-277/87, EU:C:1990:6, σκέψη 2, και απόφαση της 9ης Ιουλίου 2009, Peugeot and Peugeot Nederland κατά Επιτροπής, υπόθεση T-450/05, EU:T:2009:262, σκέψεις 168 έως
13. 18333 «RPM»), με τις οποίες συμμορφώθηκαν σε μεγάλο βαθμό τα συνεργαζόμενα καταστήματα λιανικής πώλησης.
14. Ως εκ τούτου, οι εξεταζόμενες πρακτικές εμπίπτουν στην έννοια της «συμφωνίας» κατά τα προεκτεθέντα και δη στην έννοια της κάθετης συμφωνίας μεταξύ επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικό επίπεδο στην αλυσίδα διανομής και εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των άρθρων 1 παρ. 1 του ν. 3959/2011 και 101 παρ. 1 ΣΛΕΕ. IV.6 ΕΞ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ
15. Προκειμένου να εμπίπτει μια συμφωνία στην απαγόρευση των άρθρων 1 παρ. 1 ν. 3959/2011 και 101 παρ. 1 ΣΛΕΕ πρέπει να έχει ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της οικείας αγοράς. Κατά πάγια ενωσιακή νομολογία ο διαζευκτικός χαρακτήρας αυτής της προϋπόθεσης επιβάλλει, καταρχάς, να εξεταστεί το ίδιο το αντικείμενο της συμφωνίας, λαμβανομένου υπόψη του οικονομικού πλαισίου εντός του οποίου εντάσσεται
16. Υπό την έννοια αυτή, αν αποδειχθεί το επιζήμιο για τον ανταγωνισμό αντικείμενο μιας συμφωνίας, τότε παρέλκει η εξέταση των αποτελεσμάτων αυτής επί του ανταγωνισμού
18. Εξάλλου, από τη νομολογία των Ευρωπαϊκών Δικαστηρίων προκύπτει ότι ορισμένα είδη συντονισμού μεταξύ επιχειρήσεων είναι αρκούντως επιζήμια για τον ανταγωνισμό, ώστε να μην απαιτείται εξέταση των αποτελεσμάτων τους. Η νομολογία αυτή στηρίζεται στο γεγονός ότι ορισμένες μορφές συντονισμού μεταξύ επιχειρήσεων μπορούν να λογίζονται, ως εκ της φύσεώς τους, ως παραβλάπτουσες την ομαλή λειτουργία του ανταγωνισμού65,
20. Για την εκτίμηση εάν μια συμφωνία μεταξύ επιχειρήσεων είναι αρκούντως επιζήμια, ώστε να λογίζεται ως περιορισμός του ανταγωνισμού, λόγω του αντικειμένου, υπό την έννοια του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 3959/2011, λαμβάνεται υπόψη το περιεχόμενο των διατάξεών της, οι σκοποί τους οποίους επιδιώκει, καθώς και το οικονομικό και νομικό πλαίσιο, στο οποίο αυτή εντάσσεται. Στο πλαίσιο των εκτιμήσεων των ανωτέρω παραμέτρων πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η φύση των επηρεαζόμενων προϊόντων, καθώς και οι πραγματικές συνθήκες της λειτουργίας και της διαρθρώσεως της οικείας αγοράς
21. 63 Βλ., μεταξύ πολλών, ΔΕΚ 56/65, Société Technique Minière (L.T.M.) v Maschinenbau Ulm GmbH (M.B.U.), σελ. 321, ΔΕΕ C-228/18, Gazdasági Versenyhivatal κατά Budapest Bank Nyrt. και λοιπών, σκ.33 επ., με περαιτέρω παραπομπές στην ενωσιακή νομολογία. Αντίστοιχη είναι και η νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων. Βλ. συναφώς ΔΕφΑθ 502/2013, σκ. 3, 2821/2013, σκ.
22. 64 Βλ. ενδεικτικά ΔΕΕ C-32/11, Allianz Hungária, σκ. 38 και ΔΕΕ C-8/08, T-Mobile Netherlands BV κ.λπ., σκ.
23. 65 Βλ. ενδεικτικά ΔΕΕ C-286/13, Dole Food Company Inc. και Dole Fresh Fruit Europe κατά Επιτροπής, σκ. 113-114 και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία; ΔΕΕ C-209/07 Beef Industry Development et Barry Brothers, ECLI:EU:C:2008:643, σκ.
24. 66 Βλ. ΔΕΕ, C-67/13 P, ο.π., σκ. 49 επ. 67 Βλ. ενδεικτικά ΔΕΕ C-211/22, Super Bock, σκ. 35, ΔΕΕ C-286/13, ό.π., σκ. 117, ΔΕΕ C-67/13, CB κατά Επιτροπής, σκ. 53, καθώς και ΔΕΕ C-32/11, ό.π., σκ. 36 και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία. 18334 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει ευρεία συναίνεση, βάσει προηγούμενης νομολογίας, ότι πρόκειται για εξ αντικειμένου περιοριστική του ανταγωνισμού συμφωνία/πρακτική, η ανάλυση του οικονομικού και νομικού πλαισίου εντός του οποίου εντάσσεται αυτή μπορεί να περιορίζεται στα όσα είναι απολύτως απαραίτητα προκειμένου να διαπιστωθεί η ύπαρξη περιορισμού του ανταγωνισμού εξ αντικειμένου
26. Εξάλλου, προκειμένου να έχει η συμφωνία στρεφόμενο κατά του ανταγωνισμού αντικείμενο, αρκεί να είναι ικανή να επαχθεί αρνητικά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα, ήτοι να είναι εν τοις πράγμασι ικανή να παρεμποδίσει, να περιορίσει ή να νοθεύσει τον ανταγωνισμό εντός της σχετικής αγοράς. Το ερώτημα αν και κατά πόσο το αρνητικό για τον ανταγωνισμό αποτέλεσμα παράγεται όντως, μπορεί να έχει σημασία μόνο για τον υπολογισμό του ύψους των προστίμων
28. Κατά πάγια νομολογία, εφόσον μία σύμπραξη που έχει ως αντικείμενο τον περιορισμό του ανταγωνισμού εμπίπτει στις απαγορευτικές διατάξεις της παρ. 1 των άρθρων 1 παρ. 1 ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ, η εν τοις πράγμασι μη εφαρμογή (εν όλω ή εν μέρει) της, όπως αντίστοιχα και η μη συμμόρφωση (εν όλω ή εν μέρει) προς τα συμφωνηθέντα, δεν ασκούν κατά νόμο επιρροή στη διαπίστωση της παράβασης, ούτε και συνιστούν λόγο απαλλαγής
29. Συναφώς, στην περίπτωση σύμπραξης που συνιστά «εξ αντικειμένου» περιορισμό του ανταγωνισμού, δεν απαιτείται η περαιτέρω έρευνα και απόδειξη κινδύνου βλάβης των καταναλωτών ή επέλευσης άλλων, συγκεκριμένων αποτελεσμάτων, εν δυνάμει βλαπτικών για τον ανταγωνισμό. Ούτως, η διαπίστωση ότι η σύμπραξη έχει αντικείμενο περιοριστικό του ανταγωνισμού δεν μπορεί να ανατραπεί ούτε από ενδείξεις ότι δεν είχε αποτέλεσμα εντός της αγοράς ή ότι δεν είχε άμεση επίδραση επί των τιμών, ούτε από τη διαπίστωση ότι οι ενδιαφερόμενοι εξασφάλισαν ταυτόχρονα, δια της πρακτικής αυτής, ορισμένα πλεονεκτήματα ως προς τον ανταγωνισμό
31. Ειδικότερα, δε, ως προς τις κάθετες συμφωνίες, γίνεται δεκτό ότι, παρά το γεγονός ότι συχνά είναι, ως εκ της φύσεώς τους, λιγότερο επιζήμιες για τον ανταγωνισμό σε σχέση με τις οριζόντιες συμφωνίες, μπορούν, υπό ορισμένες περιστάσεις, να εμπεριέχουν εν δυνάμει μια αυξημένη πιθανότητα περιορισμού του ανταγωνισμού
32. Υπό την έννοια αυτή έχει κριθεί τόσο σε επίπεδο ενωσιακής νομολογίας όσο και σε επίπεδο διοικητικής πρακτικής της ΕΑ και εθνικής νομολογίας ότι μια κάθετη συμφωνία, και δη μία συμφωνία που αφορά σε καθορισμό 68 Βλ. απόφαση ΔΕΕ, C-373/14 P, Toshiba, σκ.
33. 69 Βλ. ΕΑ 370/VI/2007, σκ. 4.2-σελ. 38-39, ΕΑ 512/2010, σκ. 159, ΕΑ 580/2013, σκ. 107, ΕΑ 663/2018, σκ. 491, ΕΑ 676/2018, σκ.
34. Βλ. επίσης αποφάσεις ΣτΕ 1677/2014, σκ.4, ΣτΕ2342/2018, σκ. 14 και 16, και ΔΕφΑθ.1611/2020, σκ.
35. 70 Βλ. ενδεικτικά απόφαση ΣτΕ 2780/2012, σκ. 4 (όπου και παραπομπές σε ενωσιακή νομολογία) και ΕΑ 610/2015 (Colgate), σελ. 84 επ. 71 Βλ. ενδεικτικά ΣτΕ 1677/2014, σκ. 4, ΣτΕ 1324/2013, σκ. 4 και ΣτΕ 2780/2012, σκ. 4 (όπου και παραπομπές σε ενωσιακή νομολογία). 72 Βλ. ΔΕΕ C-211/22, ο.π., σκ.
36. Τεύχος B’ 1930/23.04.2025 τιμών μεταπώλησης ή/και ελάχιστων διαφημιζόμενων τιμών73, μπορεί να έχει ως αντικείμενο τον περιορισμό του ανταγωνισμού
38. Αντίστοιχα, σύμφωνα με την ΕΕπ., οι περιορισμοί, που χαρακτηρίζονται ως ιδιαίτερης σοβαρότητας σε οποιουσδήποτε από τους ισχύοντες ή μελλοντικούς κανονισμούς απαλλαγής κατά κατηγορίες, εκφεύγουν του ασφαλούς λιμένα που δημιουργείται από τα όρια μεριδίων αγοράς που προβλέπονται στην Ανακοίνωση de minimis ενώ, συγχρόνως, είναι μάλλον απίθανο να πληρούν τις προϋποθέσεις χορήγησης ατομικής απαλλαγής κατ’ άρθρο 1 παρ. 3 του ν. 3959/2011, καθώς και κατ’ άρθρο 101 παρ. 3 ΣΛΕΕ
39. Το γεγονός ότι μία κάθετη συμφωνία/πρακτική μπορεί να εμπίπτει στην κατηγορία των «περιορισμών ιδιαίτερης σοβαρότητας» λαμβάνεται υπόψη ως στοιχείο του νομικού πλαισίου, στο οποίο εντάσσεται
40. Στην τελευταία αυτή κατηγορία, άλλωστε, συγκαταλέγεται και ο καθορισμός τιμών μεταπώλησης ή/ και ελάχιστων διαφημιζόμενων τιμών, που αποτελεί την κρινόμενη υπό διευθέτηση παράβαση, όπως εκτίθεται αναλυτικά αμέσως κατωτέρω. IV.6.1 Καθορισμός τιμών μεταπώλησης (RPM) μέσω επιβολής ελάχιστων διαφημιζόμενων τιμών
41. Στην παρούσα υπόθεση εξετάζεται η πρακτική επιβολής ελάχιστων διαφημιζόμενων τιμών, η οποία συνιστά έμμεσο τρόπο εφαρμογής καθορισμού ελάχιστων τιμών μεταπώλησης.
42. Η ελευθερία διαμόρφωσης των τιμών αποτελεί έναν από τους βασικότερους στόχους των άρθρων 1 παρ. 1 ν. 3959/2011 και 101 παρ. 1 ΣΛΕΕ. Τα εν λόγω άρθρα μνημονεύουν ρητά, ως περιοριστικές του ανταγωνισμού, συμφωνίες ή εναρμονισμένες πρακτικές οι οποίες, άμεσα ή έμμεσα, καθορίζουν τις τιμές ή οποιουσδήποτε άλλους όρους συναλλαγής που σχετίζονται με τη διαμόρφωση τιμών. Όπως προκύπτει από τη σχετική νομολογία, κύρια επιδίωξη των εν λόγω διατάξεων είναι η διασφάλιση ότι κάθε επιχείρηση θα προσδιορίζει ανεξάρτητα (αυτόνομα) την οικονομική πολιτική της στη σχετική αγορά, γίνεται καταρχήν δεκτό ότι δεν μπορεί να επιβληθεί από μία επιχείρηση σε μία άλλη επιχείρηση δέσμευση ως προς τις τιμές μεταπώλησης. Σε αυτό το πλαίσιο και με αυτό το πνεύμα, ο διανομέας/μεταπωλητής πρέπει να έχει τη δυνατότητα να πωλεί ακόμη και με ζημία του, όπως επίσης να έχει και την ευχέρεια 73 Βλ. ενδεικτικά ΕΑ 760/2021 (καθορισμός τιμών μεταπώλησης ή/και ελάχιστων διαφημιζόμενων τιμών στην αγορά συστημάτων ψύξης-θέρμανσης), ΕΑ 798/2022 (καθορισμός τιμών μεταπώλησης στην αγορά σχολικών τσαντών) και ΕΑ 792/2022 (καθορισμός τιμών μεταπώλησης στην αγορά μηχανοκίνητων εργαλείων). 74 Βλ. ενδεικτικά ΔΕΕ C-32/11, ό.π., σκ. 43 και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία. Βλ. επίσης ΕΑ 622/2015, 580/VII/2013, 495/ VI/2010, 373/V/
43. 75 Βλ. Ανακοίνωση de minimis, ό.π., παρ. 13, όπου και γίνεται ρητή αναφορά στους περιορισμούς λόγω αντικειμένου, καθώς και Commission staff working document, Guidance on restrictions of competition “by object” for the purpose of defining which agreements may benefit from the De Minimis Notice, 25.6.2014, σελ. 3-4, υπό στοιχ. 1, καθώς και υποενότητες 3.1 και 3.4, σελ. 13 και 16 αντίστοιχα. Βλ. επίσης και Κατευθυντήριες Γραμμές για την εφαρμογή του άρθρου 81 παρ. 3 της Συνθήκης, ό.π., παρ.
44. 76 Βλ. ΔΕΕ C-211/22, ο.π., σκ.
45. Τεύχος B’ 1930/23.04.2025 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ παραχώρησης διευκολύνσεων στους πελάτες του (π.χ. εκπτωτική πολιτική).
46. Συμβατικοί όροι ή πρακτικές σε κάθετες συμφωνίες, με τους οποίους ορίζονται στο διανομέα οι τιμές μεταπώλησης (των προϊόντων) θεωρούνται ότι έχουν ως αντικείμενό τους τον περιορισμό του ανταγωνισμού. Στις περιπτώσεις αυτές παρέλκει η διαπίστωση του αντιανταγωνιστικού αποτελέσματος από την εφαρμογή του συγκεκριμένου όρου/συμφωνίας
48. Σε περίπτωση συμβατικών διατάξεων ή εναρμονισμένων πρακτικών που ενέχουν απευθείας καθορισμό τιμών μεταπώλησης, ο περιορισμός του ανταγωνισμού είναι εμφανής. Ωστόσο, ο καθορισμός των τιμών μεταπώλησης μπορεί, επίσης, να επιτευχθεί και με έμμεσο τρόπο. Συναφώς, επισημαίνεται ότι η επιβολή πολιτικών ελάχιστης διαφημιζόμενης τιμής, οι οποίες απαγορεύουν στο διανομέα να διαφημίζει τιμές που κυμαίνονται κάτω από ένα ορισμένο ποσό που καθορίζεται από τον προμηθευτή, αντιμετωπίζεται ως έμμεσος τρόπος εφαρμογής καθορισμού τιμών μεταπώλησης
49. Μολονότι οι εν λόγω πολιτικές αφήνουν κατ’ αρχάς τον διανομέα ελεύθερο να πωλεί σε τιμή χαμηλότερη από τη διαφημιζόμενη τιμή, λειτουργούν ως αντικίνητρο για τον καθορισμό χαμηλότερης τιμής πώλησης από τον διανομέα, διότι περιορίζουν την ικανότητα του να ενημερώνει τους δυνητικούς πελάτες σχετικά με τις διαθέσιμες εκπτώσεις. Πέραν τούτου, άλλα παραδείγματα καθορισμού τιμών μεταπώλησης με έμμεσο τρόπο αποτελούν, μεταξύ άλλων, οι συμφωνίες για καθορισμό του περιθωρίου κέρδους του διανομέα, του ανωτάτου επιπέδου έκπτωσης που ο διανομέας μπορεί να χορηγήσει από ένα καθορισμένο επίπεδο τιμών, η εξάρτηση της χορήγησης εκπτώσεων ή της επιστροφής των δαπανών προώθησης από μέρους του προμηθευτή από την τήρηση συγκεκριμένου επιπέδου τιμών, η σύνδεση της καθορισμένης τιμής μεταπώλησης με τις τιμές μεταπώλησης των ανταγωνιστών, οι προειδοποιήσεις, η επιβολή κυρώσεων, η καθυστέρηση ή αναστολή παραδόσεων καθώς και η καταγγελία συμβάσεων σε συνάρτηση με την τήρηση συγκεκριμένου επιπέδου τιμών
51. Περαιτέρω, τόσο οι άμεσοι όσο και οι έμμεσοι τρόποι για την επίτευξη του καθορισμού τιμών μπορούν να γίνουν πιο αποτελεσματικοί όταν συνδυαστούν με λήψη μέτρων για τον εντοπισμό διανομέων που εφαρμόζουν μειωμένες τιμές, όπως η εφαρμογή συστήματος παρακολούθησης τιμών80 ή μέτρων που μπορεί να αποθαρρύ77 Βλ. ΕΑ 657/2018 (ΜΙΝΕΡΒΑ), ΕΑ 663/2018 (ΕΛΑΪΣ-UNILEVER) και ΕΑ 676/2018 (FRIESLAND CAMPINΑ) και τις εκεί παραπομπές σε ενωσιακή νομολογία. 78 Κατευθυντήριες Γραμμές 2022, ό.π., παρ. 187 δ) και
52. 79 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς, παρ. 185 επ, και ΕΑ 657/2018, σκ. 495 με περαιτέρω παραπομπές σε ενωσιακή νομολογία. Βλ. ενδεικτικά ΔΕΚ C-260/07, ό. π., σκ. 7980 και ΔΕΚ C-279/06, CEPSA, σκ.
53. Βλ. και Δ. Λουκά, Ν. Κοσμίδη, Δ.Ν.Τζουγανάτο, Ν.Ε. Φαραντούρη, εις ΔικΕλΑντ, β’ έκδοση 2020, παρ. 12,
54. 80 Σύμφωνα με την από 10.5.2017 έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το ηλεκτρονικό εμπόριο (Βλ. Final report on the E-commerce Sector Inquiry-COM

(2017)229 final), 30% των προμηθευτών παρακολουθεί συστηματικά τις διαδικτυακές τιμές μεταπώλησης των λιανεμπόρων και 38% χρησιμοποιεί εξειδικευμένο 18335 νουν τον αγοραστή να μειώσει τις τιμές μεταπώλησης

1. Σε κάθε περίπτωση, δεν μπορεί νομίμως να επιβληθεί από τον προμηθευτή δέσμευση ως προς τις τιμές μεταπώλησης.
2. Εν προκειμένω82, λαμβάνοντας υπόψη ότι η εμπλεκόμενη εταιρεία παρακολουθούσε συστηματικά τις διαφημιζόμενες τιμές μεταπώλησης, προχωρούσε σε όχληση λιανοπωλητών που απέκλιναν από τις προκαθορισμένες ελάχιστες διαφημιζόμενες τιμές, καθώς και σε επιβολή ποινών (προσωρινή διακοπή προμήθειας) για όσους συνεργάτες της δεν συμμορφώνονταν με την τιμολογιακή πολιτική της, δεν τίθεται εν αμφιβόλω ο χαρακτηρισμός των εξεταζόμενων πρακτικών ως συμφωνιών/ εναρμονισμένων πρακτικών καθορισμού τιμών μεταπώλησης μέσω επιβολής ελάχιστων διαφημιζόμενων τιμών.
3. Σύμφωνα με το άρθρο 4 στοιχ. α’ του Κανονισμού ΕΕ 720/2022 (ο οποίος από 1.6.2022 αντικατέστησε τον προηγούμενο Κανονισμό 330/2010), ο καθορισμός τιμών μεταπώλησης, δηλαδή συμφωνίες ή εναρμονισμένες πρακτικές που έχουν ως άμεσο ή έμμεσο αντικείμενό τους τον καθορισμό πάγιου ή ελάχιστου επιπέδου τιμής μεταπώλησης, θεωρείται ως ιδιαίτερα σοβαρός περιορισμός του ανταγωνισμού που δεν τυγχάνει απαλλαγής βάσει του άρθρου 2 του Κανονισμού. Επίσης, ο εν λόγω κάθετος περιορισμός δεν δύναται να εξαιρεθεί από την απαγόρευση της παρ. 1 των άρθρων 1 ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ, ακόμα και στην περίπτωση που το μερίδιο αγοράς του προμηθευτή και του δικτύου διανομής του δεν υπερβαίνει τα όρια του 15%, σύμφωνα με την Ανακοίνωση de minimis της Ευρωπαϊκής Επιτροπής83, ή του 10% κατά τα αντιστοίχως οριζόμενα στην Ανακοίνωση της ΕΑ για τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας
4. IV.7 ΕΠΙ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΗΣ ΕΝΙΑΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΡΚΟΥΣ ΠΑΡΑΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΩΝ ΣΥΜΠΡΑΞΕΩΝ
5. Κατά πάγια νομολογία, παραβίαση της απαγορευτικής διάταξης των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ δεν στοιχειοθετείται μόνο από μεμονωμένη ενέρλογισμικό (software) για τον σκοπό αυτό. Βλ. σχετικά και OECD REPORT ON HUB και SPOKE CARTELS

(2019), με ειδική αναφορά στη χρήση αλγορίθμων από τους προμηθευτές για την παρακολούθηση τιμών στις διαδικτυακές πλατφόρμες, πρακτική που ενδέχεται να συνιστά RPM (σελ. 32 επ.). Σε συνέχεια της ανωτέρω κλαδικής έρευνας, η Ευρ. Επιτροπή εξέδωσε αποφάσεις επιβολής προστίμων για πρακτικές και συμφωνίες καθορισμού τιμών μεταπώλησης στα ηλεκτρονικά καταστήματα διαφόρων προμηθευτών επώνυμων προϊόντων, όπως GUESS, PHILIPS, PIONEER. ASUS, DENON και MARANTZ (βλ. αποφάσεις στις υποθέσεις ΑΤ. 40181, ΑΤ. 40182, ΑΤ. 40428, ΑΤ. 40465 και ΑΤ. 40469 στο πλαίσιο της διαδικασίας ενεργούς συνεργασίας των ελεγχόμενων επιχειρήσεων, με αντάλλαγμα την επιβολή μειωμένου προστίμου). Βλ. επίσης αποφάσεις της Βρετανικής ΑΑ (CMA) της 16.5.2016 αναφορικά με πρακτικές διαδικτυακού RPM στον κλάδο των αξεσουάρ μπάνιου (υπόθεση CE 9857/14) και της γαλλικής ΑΑ (FCA) της 22.7.2021 (υπόθεση 21-D-20) αναφορικά με πρακτικές RPM στον κλάδο των διαδικτυακών πωλήσεων οπτικών. 81 Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς, παρ.

1. 82 Βλ. και κατωτέρω ενότητα V.2 ΝΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ. 83 Βλ. ανωτέρω υποσημείωση
2. 84 Βλ. Ανακοίνωση της Ε.Α. με ημερομηνία 2.3.2006 σχετικά με τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας (de minimis). 18336 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ γεια, αλλά και από μία αλληλουχία διαδοχικών πράξεων ή ακόμη και από μια συνεχή, αδιάλειπτη συμπεριφορά, οπότε μπορεί να θεωρηθεί ότι τα επιμέρους στοιχεία τους συνθέτουν μία ενιαία παράβαση
3. Η έννοια της «ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως», όπως αυτή αναγνωρίζεται στη νομολογία του Δικαστηρίου, προϋποθέτει την ύπαρξη ενός «συνολικού σχεδίου», στο οποίο εντάσσονται διάφορες πράξεις, λόγω του ότι επιδιώκουν τον ίδιο σκοπό, ήτοι τη νόθευση του ανταγωνισμού, ανεξαρτήτως του ότι ένα ή περισσότερα στοιχεία αυτής της σειράς ενεργειών ή η διαρκής αυτή συμπεριφορά θα μπορούσαν να συνιστούν και αφ’ εαυτών παράβαση των εν λόγω άρθρων
5. Όσον αφορά στη διαπίστωση ότι τελέσθηκε μια ενιαία παράβαση, αρκεί να αποδειχθεί ότι οι επίμαχες συμφωνίες/εναρμονισμένες πρακτικές - μολονότι ενδέχεται να αφορούν ακόμη και σε διαφορετικά προϊόντα, υπηρεσίες ή εδάφη - εντάσσονται σε ένα συνολικό σχέδιο, το οποίο οι οικείες επιχειρήσεις έθεσαν εν γνώσει τους σε εφαρμογή, προκειμένου να επιτύχουν έναν κοινό, αντίθετο προς τον ανταγωνισμό σκοπό
7. Συναφώς έχουν ληφθεί υπόψη πολλά κριτήρια όπως, μεταξύ άλλων, η ταύτιση αντικειμένου88, προϊόντων και υπηρεσιών στις οποίες αφορούν οι επίμαχες πρακτικές89, η σύμπτωση των συμμετεχουσών επιχειρήσεων και των φυσικών προσώπων που τις εκπροσωπούν90, η μεταχείριση των ίδιων μεθόδων για 85 Βλ. ΓενΔΕΕ Τ- 410/09 Almamet GmbH Handel mit Spanen und Pulvern aus Metall κατά Επιτροπής, σκ. 152 και νομολογία στην οποία παραπέμπει. 86 Βλ. ΔΕΕ C-702/19 P, Silver Plastics GmbH και Co. KG, σκ. 81, Villeroy και Boch κατά Επιτροπής, C-644/13 P, σκέψη 47 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, C- 49/92 P, Επιτροπή κατά Anic Partecipazioni SpA, Συλλ. 1999, σελ Ι-4125, σκ.
8. 87 Βλ, σχετικώς, απόφαση ΔΕΕ C-204/00 P, C-205/00 P, C-211/00 P, C-213/00 P, C-217/00 P και C-219/00 P, Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλ. 2004, σελ. Ι -123, σκ. 258 και 260, καθώς και αποφάσεις C105/04 P Nederlandse Federatieve Vereniging voor de Groothandel op Elektrotechnisch Gebied κατά Επιτροπής, Συλλ. 2006, σελ. 8725 σκ. 110 και C- 441/11 Επιτροπή κατά Verhuizingen Coppens NV, σκ.
9. Βλ. επίσης ΓενΔΕΕ Τ-204/08 και Τ-212/08, Τeam Relocations NV κατά Επιτροπής, Συλλ. 2011, σελ. ΙΙ3569, σκ. 36, η οποία επικυρώθηκε με την απόφαση ΔΕΕ C-444/11P, Τeam Relocations κ.α. κατά Επιτροπής, σκ. 49 επ., ΓενΔΕΕ T-147/09 και 148/09, Trelleborg Industrie SAS κ.α. κατά Επιτροπής, σκ.
10. Βλ. σχετικά και ΓενΔΕΕ Τ-101/05 και Τ-111/05 BASF AG και UCB SA κατά Επιτροπής, σκ.
11. 88 Βλ. συναφώς, ΔΕΕ, C-113/04 P, Technische Unie κατά Επιτροπής, Συλλ. 2006, σελ. I-8831, σκ. 170 και 171, και ΓενΔΕΕ, T-43/02, Jungbunzlauer κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II-3435, σκέψη
12. 89 Βλ. συναφώς, ΓενΔΕΕ T-71/03, T-74/03, T-87/03 και T-91/03, Tokai Carbon κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλ. 2005, σελ. ΙΙ-10, σκέψεις 118, 119 και 124, και T-43/02, Jungbunzlauer κατά Επιτροπής, ο.π., σκ.
13. Για διαφορετικά προϊόντα, βλ. απόφαση Ευρ. Επιτροπής COMP/F/38620- Υπεροξείδιο του υδρογόνου και υπερβορικό άλας, παρ. 98, ΓενΔΕΕ Τ- 410/09 Almamet GmbH Handel mit Spanen und Pulvern aus Metall κατά Επιτροπής, σκ. 170-175, Τ-15/02 ΒASF κατά Επιτροπής, Συλλ. 2006, σελ. ΙΙ-497, σκ.76-
14. 90 Βλ. ΓενΔΕΕ, T-43/02, Jungbunzlauer κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II-3435, σκέψη
15. Για διαφοροποιήσεις στον αριθμό ή στην ταυτότητα των συμμετεχουσών επιχειρήσεων βλ. Αποφαση Ευρ. Επιτροπής COMP/ΙV/35.691 - Καρτέλ προμονωμένων σωλή- Τεύχος B’ 1930/23.04.2025 την εφαρμογή τους91 και η ταύτιση του γεωγραφικού πεδίου εφαρμογής των επίμαχων πρακτικών
16. Τυχόν μεταβολή στις πρακτικές τέλεσης της παράβασης, μεταβλητότητα στην ένταση και στα χαρακτηριστικά τους ή μεταβολή στον αριθμό και την ταυτότητα των συμμετεχουσών επιχειρήσεων, δεν σηματοδοτεί την άρση του ενιαίου χαρακτήρα της παράβασης
17. Τα στοιχεία και οι περιστάσεις που κρίνονται συναφή πρέπει να εξετάζονται στο σύνολό τους για την εξαγωγή συμπεράσματος
19. Εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις για τη στοιχειοθέτηση ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως, επιτρέπεται η επιβολή από την αρχή ανταγωνισμού προστίμου για το σύνολο της ληφθείσας υπόψη παραβατικής περιόδου και καθορισμού της ημερομηνίας ενάρξεως της προθεσμίας παραγραφής κατά την ημερομηνία από την οποία έπαυσε η διαρκής παράβαση
21. Εν προκειμένω, όπως θα αναλυθεί για την εμπλεκόμενη εταιρεία (βλ. κατωτέρω ενότητα VI), συντρέχουν οι προεκτεθείσες προϋποθέσεις (ιδίως ταύτιση αντικειμένου, προϊόντων, συμμετεχόντων μερών, γεωγραφικής περιοχής και εφαρμοζόμενων μεθόδων) για τον χαρακτηρισμό των εξεταζόμενων πρακτικών ως μίας ενιαίας και διαρκούς παράβασης. IV.8 ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΣΗΣ ΒΑΣΕΙ ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 1 ΠΑΡ. 3 ΤΟΥ ν. 3959/2011 ΚΑΙ 101 ΠΑΡ. 3 ΣΛΕΕ
22. Η εφαρμογή της ατομικής εξαίρεσης, τόσο του άρθρου 101 παρ. 3 ΣΛΕΕ όσο και του άρθρου 1 παρ. 3 του ν. 3959/2011, υπόκειται σε τέσσερις σωρευτικές προϋποθέσεις, δυο θετικές και δυο αρνητικές: (α) η συμφωνία πρέπει να συμβάλλει στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας ή της διανομής των προϊόντων ή στην προώθηση της τεχνικής - οικονομικής προόδου, (β) πρέπει να εξασφαλίζει δίκαιο τμήμα στους καταναλωτές από το όφελος που προκύπτει, (γ) οι περιορισμοί πρέπει να είναι απαραίτητοι για την επίτευξη των στόχων αυτών, και (δ) η συμφωνία δεν πρέπει να παρέχει στα μέρη τη δυνατότητα κατάργησης του ανταγωνισμού.
23. Κάθε επιχείρηση που επικαλείται το ευεργέτημα της εξαίρεσης, βαρύνεται να αποδείξει, κατά τρόπο ειδικό και συγκεκριμένο ότι η επίδικη περίπτωση ικανοποιεί κάποια από τις εξαιρετικές προϋποθέσεις ατομικής νων, παρ. 134,και. C- 189, Dansk Rörindustri κατά Επιτροπής, Συλλ. 2005, σελ. Ι-5425, σκ.
24. 91 Βλ. ΓενΔΕΕ T-147/09 και 148/09, Trelleborg Industrie SAS κ.α. κατά Επιτροπής, σκ. 60 και νομολογία στην οποία παραπέμπει. βλ. χαρακτηριστικά ΓενΔΕΕ Τ-385/06 Aalberts κατά Επιτροπής Συλλ. 2011, σελ. ΙΙ1233, σκ.83-
25. 92 Βλ. ΓενΔΕΕ T-147/09 και 148/09, Trelleborg Industrie SAS κ.α. κατά Επιτροπής, σκ.
26. Για διακριτές τοπικές αγορές βλ. ΓενΔΕΕ Τ-25/95 κ.λπ. Cimenteries CBR κατά Επιτροπής, σκ.
27. 93 Βλ. ΓενΔΕΕ Τ-385/06 Aalberts κατά Επιτροπής Συλλ. 2011, σελ. ΙΙ-1233, σκ.83-106, που έγινε δεκτή στο σημείο αυτό από το ΔΕΕ C-287/11 P, Επιτροπή κατά Aalberts κ.α 94 Βλ. ΓενΔΕΕ Τ-259/02 κ.λπ. Raiffeissen Zentralbank Osterreich κ.α. κατά Επιτροπής, Συλλ. 2006, σελ. ΙΙ-5169, σελ.
28. 95 Βλ. ΓενΔΕΕ T-147/09 και 148/09, Trelleborg Industrie SAS κ.α. κατά Επιτροπής, σκ.
29. Βλ. επίσης τις Προτάσεις του Γεν. Εισαγγελέα Κοσμά στην υπόθεση C- 49/92 P, Επιτροπή κατά Anic Partecipazioni SpA, σκ.
30. Τεύχος B’ 1930/23.04.2025 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ απαλλαγής της παρ. 3 των άρθρων 1 ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ.96 Κατά τη σχετική αξιολόγηση, λαμβάνονται υπόψη μόνο τα αντικειμενικά πλεονεκτήματα, πράγμα που σημαίνει ότι η τυχόν επικαλούμενη βελτίωση της αποτελεσματικότητας δεν εκτιμάται με βάση την υποκειμενική άποψη των μερών.
31. Στην παρούσα υπόθεση, βάσει των στοιχείων του φακέλου, δεν νοείται ατομική εξαίρεση βάσει των άρθρων 1 παρ. 3 του ν. 3959/2011 και 101 παρ. 3 ΣΛΕΕ των συμφωνιών/εναρμονισμένων πρακτικών97 που διαπιστώθηκαν για την εμπλεκόμενη εταιρεία98, κυρίως λόγω της φύσης των υπό εξέταση πρακτικών. Οι τελευταίες αφορούν καθορισμό τιμών μεταπώλησης μέσω επιβολής ελάχιστων διαφημιζόμενων τιμών, ήτοι ιδιαιτέρως σοβαρούς περιορισμούς του ανταγωνισμού, γεγονός που καθιστά δύσκολη την σωρευτική επίτευξη και των τεσσάρων προϋποθέσεων του άρθρου 1 παρ. 3 του ν. 3959/2011 και 101 παρ. 3 ΣΛΕΕ και ειδικότερα αυτή της επιβολής μη απαραίτητων περιορισμών για την επέλευση αντικειμενικών οικονομικών πλεονεκτημάτων και τον προσπορισμό οφέλους στους καταναλωτές. V. ΕΠΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ PYRAMIS V.1 ΚΥΡΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ
32. Από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι η Pyramis προέβη ήδη από το έτος 201899 σε επιβολή πολιτικής ελάχιστης διαφημιζόμενης τιμής (εφεξής και «ΕΔΤ»), η οποία περιόριζε τη δυνατότητα των συνεργαζόμενων με εκείνη λιανοπωλητών, να διαφημίζουν σε διαδικτυακούς διαύλους σύγκρισης τιμών (κυρίως στη διαδικτυακή πλατφόρμα του Skroutz) τιμές που κυμαίνονται κάτω από το επίπεδο των τιμών που γνωστοποιούσε η Εταιρεία.
33. Συγκεκριμένα, η πρακτική των ελάχιστων διαφημιζόμενων τιμών, την οποία ακολουθούσε η Εταιρεία κατά τη διάρκεια των ετών 2018-2022 - βασιζόταν στα ακόλουθα τέσσερα

(4)βήματα: i. Συστηματική και συχνή (έως και καθημερινή) παρακολούθηση των λιανικών τιμών ανά προϊόν ανά κατάστημα, όπως αυτές εμφανίζονται στο διαδίκτυο και 96 Βλ. ΣτΕ 2007/2013, σκ. 17 και ΣτΕ 2780/2012, σκ. 4, καθώς και ενδεικτικά ΔΕφΑθ 559/2010, σκ. 18, ΔΕφΑθ 2891/2009, σκ. 19, και ΔΕφΑθ 1682/2009, σκ. 28 (και στην πάγια ενωσιακή νομολογία που παραπέμπουν). 97 Βλ. σχετικά Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του άρθρου 81 (νυν 101) παρ. 3 της Συνθήκης, ΕΕ C 101/27.4.2004. Βλ. και άρθρο 2 του Κανονισμού (ΕΚ) 1/2003 και άρθρο 4 ν. 3959/2011ως προς το βάρος απόδειξης της συνδρομής των σωρευτικών προϋποθέσεων του άρθρου 1 παρ. 3 του ν. 3959/2011. Βλ. επίσης Βλ. ΣτΕ 2007/2013, σκ. 17. 98 Στην Πρόταση Διευθέτησης Διαφοράς της εταιρείας αναφέρεται ρητά ότι η εν λόγω σύμπραξη δεν δύναται να τύχει ατομικής απαλλαγής βάσει των άρθρων 1 παρ. 3 του ν. 3959/2011 και 101 παρ. 3 ΣΛΕΕ. 99 Για λόγους πληρότητας επισημαίνεται ότι στον φάκελο της υπόθεσης περιλαμβάνονται και μηνύματα ηλεκτρονικής αλληλογραφίας με θέμα των ύψος των λιανικών τιμών στο διαδίκτυο κατά την προγενέστερη περίοδο, τα οποία ωστόσο κρίνονται ως μεμονωμένα στοιχεία. 18337 κυρίως στην πλατφόρμα Skroutz100 και σύγκριση αυτών με τις καθορισθείσες διαφημιζόμενες λιανικές τιμές (αρχικά μέσω καταγραφής από υπαλλήλους, ενώ αργότερα μέσω αυτοματοποιημένης πλατφόρμας της εταιρείας […])101. ii. Δημιουργία εσωτερικής λίστας πελατών/«πα­ ραβατών» - γνωστής ως «αδρανοποιήσεις» - στην οποία καταγράφονταν οι πελάτες για τους οποίους θα υπήρχε προσωρινή διακοπή προμήθειας λόγω «παράβασης» τιμών. Επισημαίνεται ότι ανάλογα με τη συχνότητα των παραβάσεων, μεταβαλλόταν και η περίοδος διακοπής προμήθειας, ήτοι «περίοδος τιμωρίας» (π.χ. 2 εβδομάδες). Η εν λόγω λίστα αποστελλόταν στους υπαλλήλους πωλητές της Pyramis. iii. Όχληση των λιανοπωλητών της προαναφερθείσας λίστας από τους αρμόδιους υπαλλήλους - πωλητές της Pyramis, προκειμένου να διορθώσουν τις διαφημιζόμενες τιμές τους. iv. Επιβεβαίωση ότι οι τιμές διορθώθηκαν μέσω αποστολής «αποδεικτικού υλικού» (π.χ. print screen ή/και συνδέσμου (link) όπου εμφανιζόταν η διορθωμένη πλέον διαφημιζόμενη τιμή του προϊόντος, ιδίως στο Skroutz) στην αρμόδια υπάλληλο της Pyramis για το μηχανισμό εφαρμογής των ΕΔΤ (εφεξής και «υπάλληλος της Pyramis»), προκειμένου να ενημερώσει το σύστημα περί της «άρσης» της «αδρανοποίησης»/διακοπής προμήθειας όταν θα ολοκληρωνόταν η περίοδος «τιμωρίας» του παραβάτη. Μετά τη λήξη της εν λόγω περιόδου τιμωρίας και εφόσον είχε ήδη σταλεί η «απόδειξη» ότι ο πελάτης ακολουθεί τις καθορισθείσες διαφημιζόμενες τιμές, οι τιμολογήσεις στον πελάτη ξεκινούσαν εκ νέου. Τα ανωτέρω καταδεικνύονται τόσο από μηνύματα εσωτερικής αλληλογραφίας της Εταιρείας, όπως και από μηνύματα μεταξύ της Εταιρείας και μεταπωλητών. Ενδεικτικά: 72. Σε διάφορα μηνύματα εσωτερικής αλληλογραφίας, ο πωλητής στέλνει το όνομα ή/και το «αποδεικτικό υλικό» του πελάτη που διόρθωσε την τιμή (π.χ. μήνυμα με τίτλο «ΔΙΟΡΘΩΣΗ» ή/και print screen με φωτογραφία της τιμής του προϊόντος στο διαδίκτυο) και η υπάλληλος της Pyramis τον ενημερώνει για το πότε θα «ανοίξει», δηλαδή θα παύσει η αδρανοποίηση του πελάτη, οπότε και θα τιμολογείται κανονικά. Ενδεικτικά, για τον λιανέμπορο […], στις 03.05.2018102, ο πωλητής στέλνει στην υπάλληλο της Pyramis μήνυμα με τίτλο «[…]» (σ.σ. ο […] είναι λιανέμπορος) και σχετικό print screen, ενώ η υπάλληλος αναφέρει στις 04.05.2018 ότι «Θα ανοίξει 9/5 γιατί είχε τρεις παραβάσεις στη σειρά». Παρόμοια είναι και τα ακόλουθα ενδεικτικά μηνύματα: 100 Βλ. ενδεικτικά κατωτέρω τα μηνύματα ηλ. αλληλογραφίας από 23.06.2018 (λιανοπωλητής […]), 22.10.2019 (λιανοπωλητής […]), 01.12.2020 (σύνολο λιανοπωλητών) και 16.05.22 (λιανοπωλητής […]) από όπου προκύπτει ότι η εφαρμογή της πρακτικής των ΕΔΤ αφορά κυρίως στην ιστοσελίδα του Skroutz (και όχι στην ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών «Best Price», καθώς και στις ιστοσελίδες των λιανοπωλητών). 101 […]. 102 Ημερομηνία έναρξης της παράβασης. Βλ. κατωτέρω παρ. 118 αναφορικά με τη διάρκεια της παράβασης. 18338 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ - για τον λιανέμπορο […], η υπάλληλος αναφέρει στις 16.05.2018 ότι «ΘΑ ΑΝΟΙΞΕΙ ΣΤΙΣ 30/5 ΓΙΑΤΙ ΕΙΧΕ 6 ΠΑΡΑΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΕΙΡΑ!!!!». - για τον λιανέμπορο […], η υπάλληλος αναφέρει στις 28.05.2018 ότι «θα τον ανοίξω στις 4/6 γιατί είχε 3 παραβάσεις στη σειρά». - για τον λιανέμπορο […], η υπάλληλος αναφέρει στις 28.05.2018 ότι «Ο […] θα ανοίξει στις 11/6/2018 γιατί είχε 6 παραβάσεις στη σειρά.». - για τον λιανέμπορο […], καθώς και 2 ακόμα λιανεμπόρους, η υπάλληλος αναφέρει στις 15.06.2018 ότι «ΤΟ […] ΤΟ ΑΝΟΙΞΑ! ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΔΥΟ ΘΑ ΑΝΟΙΞΟΥΝ στις 29/6 ΓΙΑΤΙ ΕΧΟΥΝ 6 ΠΑΡΑΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΕΙΡΑ». - για τον λιανέμπορο […], η υπάλληλος αναφέρει στις 03.07.2018 ότι «ΘΑ ΑΝΟΙΞΕΙ 10/7 ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ 3 ΠΑΡΑΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΕΙΡΑ», ενώ σε νεότερο μήνυμά της αναφέρει «TON ΑΝΟΙΓΩ ΤΩΡΑ ΤΕΛΙΚΑ». 73. Σε εσωτερική αλληλογραφία, με θέμα «Αδρανοποιήσεις Πελατών», η υπάλληλος της Pyramis αποστέλλει στους πωλητές τα εξής δύο συνημμένα: α) «την νέα λίστα αδρανοποιήσεων internet» και β) μια «λίστα με τα συνολικά penalties» για το τρίμηνο Απριλίου - Ιουνίου 2018, ενώ τους επισημαίνει «Αναμένω τις φωτογραφίες με τις διορθώσεις προκειμένου να ανοιχτούν και πάλι οι πελάτες». (22.06.2018). 74. Σε εσωτερική αλληλογραφία, με θέμα τις λιανικές τιμές που παρουσιάζονται στην πλατφόρμα Best Price από τον λιανέμπορο «[…]», ο υπάλληλος της Pyramis αναφέρει «Μου το έχουν φέρει αρκετοί (σ.σ. έτεροι λιανέμποροι) ως ζήτημα γιατί σε πολλά προϊόντα ο συγκεκριμένος […] πουλάει πιο φτηνά από εμάς. Το έχουμε συζητήσει από κοντά και μου είπες ότι δεν ελέγχουμε το best price. Πρέπει να ενημερωθούμε ποιος είναι, πως μπορεί να πουλάει τόσο χαμηλά και τι μπορούμε να κάνουμε γιατί μου το φέρνουν ως θέμα για τη μη συμμόρφωση τους. (23.06.2018). 75. Με την έναρξη της νέας χρονιάς, το 2019, όπως προκύπτει από μηνύματα εσωτερικής αλληλογραφία, γίνεται εκ νέου συζήτηση/υπενθύμιση για τη διαδικασία συμμόρφωσης με τις καθορισθείσες διαφημιζόμενες τιμές. Συγκεκριμένα, η υπάλληλος της Pyramis αποστέλλει στους πωλητές τις «αδρανοποιήσεις» για τις 15.01.2019, καθώς και μήνυμα όπου περιγράφει βήματα όπως: - «Κάθε μέρα θα γίνεται έλεγχος στην κλασσική λίστα με τους κωδικούς προϊόντων», - τη διακύμανση των «ποινών» ανάλογα με το αριθμό των «παραβάσεων», όπως «- ENTOΣ 3 ΜΗΝΩΝ 3 φορές αδρανής[103] ------- αδρανοποίηση 1 εβδομάδα Άλλες 3 φορές αδρανής (σύνολο 6) ------- αδρανοποίηση 2 εβδομάδες Ακόμα 3 φορές αδρανής (σύνολο 9) ------- αδρανοποίηση 1 μήνα + συζήτηση με προϊστάμενο». Να σημειωθεί ότι … εάν την επόμενη μέρα έχει διορθωθεί ο αδρανοποιημένος σε όλους του κωδικούς της …, τότε γίνεται αυτόματα ξανά ενεργός». (15.01.2019). Την επόμενη ημέρα, η συζήτηση επί της προαναφερθείσας διαδικασίας συνεχίζεται, με στέλεχος της εταιρείας να αναφέρει «Νομίζω ότι το θέμα έχει συζητηθεί 103 Σ.Σ. εννοεί «παραβάτης». Τεύχος B’ 1930/23.04.2025 αρκετά. Συμφωνώ απόλυτα με τη διαδικασία αλλά και με τις ποινές, αρκεί να ισχύσουν για όλους. Σε αντίθετη περίπτωση θα ακυρώσουμε τους εαυτούς μας, αλλά και οι προσπάθειες ετών. (17.01.2019). 76. Σε εφαρμογή των ανωτέρω και σε μήνυμα της υπαλλήλου της Pyramis με επισυναπτόμενο το σχετικό αρχείο excel για τις αδρανοποιήσεις πελατών, ήτοι ποινή προσωρινής παύσης προμήθειας, στέλεχος της PYRAMIS αναφέρει σε συνάδελφο «[…] κράτησε αδρανοποιημένους σε παρακαλώ τους παρακάτω μέχρι την επόμενη Τέταρτη, ασχέτως διορθώσεων.» Ακολουθεί λίστα με 15 ονόματα πελατών (με κίτρινη επισήμανση/highlighted). Επισημαίνεται ότι το αρχείο excel περιλαμβάνει συνολικά 190 πελάτες (17.01.2019). 77. Τις επόμενες ημέρες, οι πωλητές της Pyramis επικοινωνούν με πελάτες για τις διορθώσεις, όπως προκύπτει από τα μηνύματα εσωτερικής αλληλογραφίας. Ενδεικτικά: α) «με το (σ.σ. (λιανοπωλητή) […]επικοινώνησα και είπε ότι τα αλλάζει», β) «Επίσης μίλησα με […] το πρωί και θα συμμορφωθεί και ο […] (σ.σ. λιανοπωλητής). Βλέπουμε αύριο και κινούμαστε. Αναμένουμε και από τους υπόλοιπους». (22.01.2019), γ) «Μετά από διάφορα μηνύματα που ήταν από επικίνδυνα μέχρι δεοντολογικά απαράδεκτα, διόρθωσε επιτέλους και ο τελευταίος (για σήμερα)! Καλό βράδυ σε όλους [...]», με το μήνυμα να έχει αποσταλεί στις 9.30μμ περίπου και να έχει τίτλο «[…]»104 (23.01.2019) 78. Σε αίτημα λιανεμπόρου ([…]) για αποστολή παραγγελίας, ο πωλητής της Pyramis απαντά «έχουμε λάθος τιμές σε αρκετά προϊόντα λόγω αλλαγής τιμοκαταλόγου. Τώρα άμεσα πρέπει να διορθώσουμε τον 065029401 (σ.σ. κωδικός απορροφητήρα) σε 64€.», με τον λιανοπωλητή να συμμορφώνεται εντός μισαώρου και να απαντά «Αλλάχτηκε και αυτός και ο 065029302» (16.05.2019). Μάλιστα, τρεις μέρες αργότερα, ο ίδιος λιανέμπορος επανέρχεται με μήνυμα - αναφορικά με τις τιμές στον όμιλο αγορών/«φορέα» “[…]” στον οποίο ανήκει - με τίτλο «εγώ τι κάνω» και περιεχόμενο «Σύμφωνα με την τελευταία μας επικοινωνία και όπως μου είπες κανα 2 τιμές που είχαν ξεφύγει και διόρθωσα αμέσως. Χωρίς να σημαίνει τίποτα και εννοείται αγνοώντας όλους τους υπόλοιπους, εγώ τι ακολουθώ, το 64,00€ που μου είπες και έβαλα, ή το 62,00€ που έχει ο φορέας», με τον πωλητή να απαντά «ο φορέας με αυτή την τιμή παρανομεί. Οι τιμές είναι αυτές που σου έχω στείλει. Μην ανησυχείς αργά ή γρήγορα όλοι θα διορθώσουν και θα γυρίσουμε στην προηγούμενη ορθή κατάσταση. Εσείς εξάλλου ήσασταν πάντα τυπικότατοι και παρακαλώ να παραμείνετε έτσι. Είναι θέμα λίγων ημερών» και τον λιανοπωλητή να επιβεβαιώνει «Το γνωρίζω και έτσι θα μείνω. Περισσότερο ενημερωτικού χαρακτήρα ήταν το mail μου παρά ουσιαστικό!» (19.05.2019). 79. Σε εσωτερική αλληλογραφία, με θέμα «Δίκτυο 22-07-19», όπου η υπάλληλος της Pyramis αποστέλλει τη συνήθη καταγραφή τιμών, ο πωλητής απαντά τρεις μέρες αργότερα «[…] ok», επισυνάπτοντας με print screen από την πλατφόρμα skroutz με τις τιμές 104 Πιθανολογείται ότι πρόκειται για τη […]. Τεύχος B’ 1930/23.04.2025 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ του συγκεκριμένου λιανεμπόρου για δύο προϊόντα (23.07.2019). 80. Σε εσωτερική αλληλογραφία, με θέμα «ΣΟΣ!!! [...] ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ», o Διευθυντής Πωλήσεων της Pyramis αποστέλλει μήνυμα σε πωλητή με το ακόλουθο περιεχόμενο «Έστειλα τις παρακάτω Κουζίνες στον [...] για να διορθώσει (σ.σ. τιμές) και εισέπραξα αυτές τις απαντήσεις, καθώς δυστυχώς υπάρχουν 2-3 πελάτες που παρακολουθεί άσχετα εάν είναι η δεν είναι στο SKroutz. Θα πρέπει άμεσα να δούμε πως θα το χειριστούμε. […] είναι η νούμερο 1 προτεραιότητα σου. Πρέπει να κινηθούμε άμεσα και με «λεπτότητα στους […] και […]». Αν κάπου κολλήσουμε με ενημερώνεις άμεσα». Στις εν λόγω απαντήσεις του […] που αφορούν σε 5 κουζίνες, αναφέρεται για τη μια κουζίνα ότι θα αλλάξει άμεσα την τιμή, για τη δεύτερη ότι την έχει ο […] 398€, για την τρίτη ότι την έχει η […] 409€ και για τις δύο επόμενες ότι της έχει η […] (06.08.2019). 81. Σε εσωτερική αλληλογραφία, με θέμα «Τηλεφωνική επαφή με […]», o Διευθυντής Πωλήσεων αποστέλλει μήνυμα σε στελέχη της Pyramis περιγράφοντας τα βασικά σημεία της συζήτησής του με την υπεύθυνη της αλυσίδας […], μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται τόσο θέματα αποφυγής μεγάλων προωθητικών ενεργειών όσο και θέματα συμμόρφωσης με τις καθορισθείσες διαφημιζόμενες τιμές. Συγκεκριμένα: α) ως προς τις προωθητικές ενέργειες και τις εκπτώσεις «Την προηγούμενη Πέμπτη, έκανε μεγάλη προωθητική με όλους τους συνεργάτες της για μια μέρα, με πολύ μεγάλες εκπτώσεις και εξαίρεσε μόνο την Pyramis και την […] από όλες τις πλατφόρμες (Site, Skroutz, Best price). Της υπενθύμισα ότι σε περιόδους προωθητικών εάν μας εξαιρεί από τα 2 τελευταία site, μπορούμε να υποστηρίξουμε ενέργεια μεγάλης κλίμακας και έντασης, στηρίζοντας άμεσα με profit compensation» και β) ως προς τις τιμές στο δίκτυο «Λέει ότι έκανε τις περισσότερες αλλαγές που ζητήθηκαν, αλλά θα το τσεκάρει και θα μας πει για να κάνουμε εκ νέου τον έλεγχο εμείς και (ανάποδα πλέον) να την ενημερώσουμε εμείς που δεν έχουν γίνει ακόμα οι αλλαγές.» (22.10.2019). 82. Σε εσωτερική αλληλογραφία, στελέχη της Pyramis συζητούν για τη βελτιστοποίηση της διαδικασίας συμμόρφωσης των λιανεμπόρων με τις καθορισθείσες τιμές, θέτοντας προς συζήτηση δύο εναλλακτικές προτάσεις. Συγκεκριμένα αναφέρεται «Σε συνεχεία συζητήσεως μου με τον [Διευθυντή Πωλήσεων] σχετικά με το δίκτυο και την εύρυθμη λειτουργία του, παρακάτω θα βρείτε 2 προτάσεις έτσι ώστε ο καθένας μας ενημερώσει τον τρόπο που θα θέλει να λειτουργήσουμε στις συνεχόμενες παραβάσεις. Αναλυτικά: 1. Όταν ένας πελάτης κάνει 1 παράβαση θα κλείνει για 1 εβδομάδα και θα ανοίγει για τιμολόγηση ακριβώς 1 εβδομάδα από την ημέρα που θα μου σταλεί τοprtcn (σ.σ. print screen) με την ημερομηνία που έχει διορθώσει. Όταν ο ίδιος πελάτης κάνει και δεύτερη παράβαση τότε θα κλείνει για 2 εβδομάδες και ισχύει πάλι το ίδιο με τοprtsc. Την τρίτη φορά ο πελάτης θα κλείνει για 1 μήνα και επίσης πάλι θα ισχύει η ιδία διαδικασία με τοprtsc. Έτσι λοιπόν την 4 φορά που θα κάνει παράβαση τότε θα υπάρχει η ενημέρωση ότι σταματάμε την συνεργασία μας. 18339 2. Όταν ένας πελάτης κάνει 1 παράβαση θα κλείνει για 1 εβδομάδα και θα ανοίγει για τιμολόγηση ακριβώς 1 εβδομάδα από την ημέρα που θα μου σταλεί τοprtcn με την ημερομηνία που έχει διορθώσει. Όταν ο ίδιος πελάτης κάνει και δεύτερη παράβαση τότε θα κλείνει για 2 εβδομάδες και ισχύει πάλι το ίδιο με τοprtsc. Την τρίτη φορά που ο πελάτης έχει κάνει παράβαση θα του σταματήσουμε την παροχή που του δίνουμε... Θα ήθελα σας παρακαλώ όλοι μας να σκεφτούμε το ιδανικό σενάριο έτσι ώστε να μπορέσουμε να σταματήσουμε (αυτούς που αλλάζουν τιμές) και να τους επαναφέρουμε στην ιδία γραμμή. Σίγουρα δεν είναι εύκολο αλλά νομίζω ότι μπορούμε να βρούμε την κατάλληλη λύση. Έχουν έρθει και άλλες ιδέες, αλλά άμεσα μέχρι τέλος του μήνα θα πρέπει να έχουμε πάρει μια απόφαση. Δεν αναφέρω καθόλου για το θέμα που παρακολουθούμε το δίκτυο γιατί είναι ξεκάθαρο σε όλους μας. Εάν βέβαια κάποιος έχει μια πρόταση να μας την στείλει και να την συζητήσουμε.». Ο Πωλητής του απαντά: «...είμαι ξεκάθαρα υπέρ του πρώτου σεναρίου με τη διαφορά όμως ότι δε λαμβάνει καθόλου υπόψη σε πόσους κωδικούς είναι κάποιος παραβάτης. Αυτό ακριβώς το σύστημα είχε εφαρμοστεί πριν από δύο χρόνια. Τα αποτελέσματα ήταν θετικά. Σταδιακά όμως γινόμασταν και πιο ελαστικοί γιατί απλούστατα θα μειωνόταν πολύ τζίρος. Το 4 επομένως θεωρώ ότι δεν είναι εφαρμόσιμο. Θα ισχύει όμως για όλους τους πελάτες μας; (και προφανώς ξέρεις καλά για ποιους μιλάω). Σε κάθε περίπτωση πάντως, πιστεύω ότι στην ποινή που θα επιβληθεί πρέπει να παίζει ρόλο και σε πόσους κωδικούς είναι παραβάτης ο πελάτης μας, αλλά και η συχνότητα εμφάνισης.» (11.11.2019). 83. Σε εσωτερική αλληλογραφία, με θέμα «Δίκτυο», o Διευθυντής Πωλήσεων συζητά με πωλητή της Pyramis σχετικά με θέματα συμμόρφωσης με τις καθορισθείσες διαφημιζόμενες τιμές για την […] και την […]. Συγκεκριμένα ο πωλητής αναφέρει «Το πανηγύρι συνεχίζεται, και γνωρίζεται καλά ποιοι ευθύνονται για αυτό. Πως θα επιβάλουμε εμείς την τάξη στους υπόλοιπους, όταν μας απαντάνε με αυτόν τον τρόπο;», αποστέλλοντας σύνδεσμο link στην πλατφόρμα skroutz για μια κουζίνα. Ο Διευθυντής του απαντά: «Θα το δούμε αλλά είναι μια κουζίνα και μάλιστα η γκαζιού. Είναι συμμορφωμένος (σ.σ. ο πελάτης […] με τις τιμές) εδώ και πολύ καιρό και ΔΕΝ μπορώ να πω το ίδιο για το υπόλοιπο δίκτυο. Σε κάθε περίπτωση θα απαντήσει […] αφού πάρει τηλέφωνο άμεσα το […].», με τον πωλητή να καταλήγει «η παράβαση δεν αφορά μόνο το [...], αλλά όπως καταλαβαίνεις και τον “ εμπρηστή “ […]. Σε κάθε περίπτωση τα λέμε αύριο…» (08.12.2019). 84. Με την έναρξη της υγειονομικής κρίσης του COVID-19, ο έλεγχος συμμόρφωσης με τις καθορισθείσες διαφημιζόμενες τιμές στο διαδίκτυο συνεχίζεται και κατά τη διάρκεια της απαγόρευσης κυκλοφορίας (lockdown). Συγκεκριμένα, η υπεύθυνη της Pyramis αποστέλλει τη συνήθη καταγραφή τιμών στο διαδίκτυο (συχνά αναφερόμενη και ως «καταγραφή Δικτύου» στην εσωτερική αλληλογραφία), επισημαίνοντας: «Συνημμένα θα βρείτε την καταγραφή του Δικτύου (24/3). Ο πελάτης […] έχει 86 κωδικούς σε παράβαση, δεν τους έγραψα για να το 18340 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ δεις [όνομα πωλητή Pyramis]. Επίσης θα παρακαλούσα τα prtScn να σταλούν σε εμένα». Ακολουθεί η παρέμβαση του Διευθυντή πωλήσεων ο οποίος αναφέρει στον πωλητή: «Το έχω ακούσει από πολλούς για τον […]. Το έχει παρακάνει και σε κωδικούς και σε διάρκεια. Σε παρακαλώ τακτοποιήστε το. Με ενημερώνεις όταν διορθώσει, αν και το βασικό είναι να μην το επαναλαμβάνει», με τον πωλητή να απαντά «Ποτέ δεν είχε ανάλογο θέμα. Προφανώς σκέφτηκε πονηρά ότι δε θα ελέγχουμε λόγω της κατάστασης. Φυσικά και ενημερώθηκε άμεσα. Δε νομίζω ότι θα ξαναγίνει.» (26.03.2020). 85. Παρόμοια είναι η κατάσταση και τον Απρίλιο 2020. Ενδεικτικά αναφέρονται τα εξής μηνύματα εσωτερικής αλληλογραφίας:

1. i)Σε μήνυμα της υπεύθυνης της Pyramis προς τους πωλητές με τίτλο «ΣΟΣ δικτυο» και περιεχόμενο «Δείτε τους παρακάτω που έχουν κάνει παράβαση στο Δίκτυο και πείτε μου για αλλαγές…», στο οποίο επισυνάπτεται λίστα με συνολικά 13 παραβάτες/λιανοπωλητές, ανά πωλητή. Ένας εξ αυτών απαντά για τους λιανοπωλητές ευθύνης του μετά από κάποιες ώρες «[…] είναι οκ... […] δώσε τον... […] (σ.σ. Λιανέμπορος) ακολουθεί […]... θα αλλάξει αυτόματα τις τιμές όταν τις αλλάξει και ο […]...» (15.04. 2020) και
2. ii)μήνυμα πωλητή με περιεχόμενο «[…]δίκτυο οκ», επισυνάπτεται print screen με τιμή στην πλατφόρμα skoutz για κεραμική εστία (28.04. 2020) 86. Σε εσωτερική αλληλογραφία, με θέμα «minutes συνάντηση», όπου συνοψίζονται θέματα που συζήτησε η ομάδα πωλήσεων και επόμενα βήματα αναφέρεται ως προς τις καθορισθείσες διαφημιζόμενες τιμές στο διαδίκτυο και τις ποινές των παραβατών: «Δίκτυο: Συνεχίζουμε κανονικά την καταγραφή και θα προχωρήσουμε άμεσα στο κλείδωμα του πελάτη για 1 εβδομάδα που θα έχει κάνει την παράβαση. Έλεγχος για το αν τιμολογήσαμε κάποιον πελάτη ενώ ήταν κλειδωμένος και δεν είχε έγκριση. […] vs […]. Έντονη πίεση και στους δυο πελάτες για την σωστή τήρηση τιμών». Έτερος συνάδελφος συμπληρώνει «Στο επόμενο δίκτυο η […] κλειδώνει για 1 εβδομάδα τους παραβάτες και δεν θα ανοίγονται μέχρι τον επόμενο έλεγχο. Έναρξη τήρησης του αρχείου που υπήρχε στο οποίο καταγράφονταν οι παραβάτες ανά εβδομάδα, με ευθύνη της Αθήνας. Υπεύθυνος: […]» (16.06. 2020). 87. Σε εσωτερική αλληλογραφία, με διάφορα θέματα συζήτησης μεταξύ πωλητή και Διευθυντή πωλήσεων της Pyramis, επισημαίνεται η ανάγκη προφορικής μόνο επικοινωνίας αναφορικά με παραβάσεις τιμών, ενώ γίνεται αναφορά και σε τυχόν πρόστιμο της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Συγκεκριμένα, ο πωλητής αναφέρει «Καταγραφή Δικτύου: Με βάση το email που έστειλε ο […] για την […] πιστεύω ότι θα πρέπει να στείλουμε ένα email σε όλους τους πωλητές (υπενθύμιση) σχετικά ότι έχει να κάνει με παράβαση να κάνουν επικοινωνία μόνο τηλεφωνικά (ούτε sms, viber κ.τ.λ.)..Δεν ξέρω αν θα ήταν καλό για ένα διάστημα να μην στέλνουμε την καταγραφή του δικτύου μέχρι να έχουμε κάποια ενημέρωση από την […] και την επιτροπή ανταγωνισμού. Το πρόστιμο είναι μεγάλο και σίγουρα υπάρχουν καλοθελητές.». Ο Διευθυντής Πωλήσεων συμφωνεί, λέγοντας «Συμφωνώ, αλλά η Τεύχος B’ 1930/23.04.2025 ενημέρωση στους πωλητές πρέπει να γίνει τηλεφωνικά και όχι με mail» (14.07. 2020). 88. Σε εσωτερική αλληλογραφία, ο Διευθυντής πωλήσεων της Pyramis αποστέλλει (Παρασκευή απόγευμα) στους πωλητές και σε υπάλληλο της Pyramis μήνυμα με θέμα «6151wpm», ήτοι κουζίνα Κörting, με επισυναπτόμενες φωτογραφίες τιμών καταστημάτων στο σκρουτζ, λέγοντας μεταξύ άλλων «σας παρακαλώ να διορθώσουν όλοι οι πελάτες που είναι στις 2 φωτογραφίες. Δευτέρα […] ελέγχεις και κλείνεις οποίον δεν αλλάξει. (καμία εξαίρεση)», ενώ την επόμενη ημέρα (Σάββατο) στέλνει εκ νέου μήνυμα για το ίδιο προϊόν με θέμα «ευγενική υπενθύμιση παρακαλώ δείτε το άμεσα, και στείλτε μου διόρθωση...» (24.10. 2020). 89. Σε εσωτερική αλληλογραφία, ο Διευθυντής πωλήσεων (ΔΠ) της Pyramis συζητά με τον πωλητή (Π) διάφορα θέματα, μεταξύ των οποίων και τα βήματα που πρέπει να ακολουθούνται στη διαδικασία συμμόρφωσης με τις καθορισθείσες τιμές. Συγκεκριμένα, ο πωλητής αναφέρει «Σχετικά με την καταγραφή του Δικτύου παρακάτω θα βρεις την πρόταση μου, έτσι ώστε να γίνει και σε όλους ξεκάθαρο το πώς πρέπει να κινηθούμε.». Ακολούθως απαριθμεί διάφορα θέματα. Ενδεικτικά: - Π: «Καταγραφή Δικτύου: Μια φόρα την εβδομάδα.», με τον ΔΠ να απαντά «οκ». - Π: «Κατηγορίες: Όλα τα προϊόντα εκτός από Sda’s», με τον ΔΠ να απαντά «οκ». - Π: [...]: Στα προϊόντα που είναι προς κατάργηση μπορεί να κατεβάζει την τιμή…», με τον ΔΠ να απαντά «οκ». - Π: «[…] (σ.σ. λιανέμπορος) vs […]: Το […] μπορεί να ακόλουθη τον πελάτη […] και να ματσάρει την τιμή. Εάν το […] έχει παράβαση σε κωδικό που ο […] είναι σωστός τότε θα κάνουμε άμεσα την αλλαγή», με τον ΔΠ να απαντά «Εννοείς ότι θα ενημερώνεται άμεσα ο […] για να διορθώνει.»… - Π: «Skroutz - Best price: Υπάρχουν πελάτες που για μεγάλο διάστημα έχουν παράβαση τους κωδικούς μας στο skroutz και δεν τιμολογούμε. Έτσι κατεβάζουν τελείως τιμές από το skroutz και πάνε στο Best price και μετά ξανά πίσω στο skroutz. Δεν θα αναφέρω πελάτες που το κάνουν αυτό. Ο τρόπος για να το αντιμετωπίσουμε είναι αυτό που έκανα τώρα στο πελάτη […]. Στους κωδικούς με παράβαση δεν του κάνω τιμολόγηση. Επίσης αν αυτό ο πελάτης το κάνει συνέχεια τότε θα πρέπει να δούμε την διακοπή συνεργασίας για ένα διάστημα.», με τον ΔΠ να απαντά «Συμφωνώ αλλά εάν τον σταματάμε λογω skroutz πως μπορεί να πουλάει μέσω bestprice? Αφού δεν έχει εμπόρευμα. Εμείς όταν σταματάμε, δεν σταματάμε τους συγκεκριμένους κωδικούς αλλά όλη την τιμολόγηση.». - Π: «Τιμωρία: Αν σταλεί το print screen την ίδια ημέρα ο πελάτης θα ανοίγει την επομένη, αν σταλεί το print screen την επόμενη ημέρα ο πελάτης θα κλείνει για 1 εβδομάδα, με τον ΔΠ να απαντά «Θα πιέσει το σύστημα το δικό μας για να συνεννοηθούμε όλοι μαζί τόσο γρήγορα. Θεωρώ ότι πρέπει να επιστρέψει η ποινή της μιας εβδομάδας άμεσα.». - Π: «όσον αφορά σε διακοπή συνεργασίας και τιμολόγηση σε πελάτη που έχει παράβαση αυτό θα το βλέ- Τεύχος B’ 1930/23.04.2025 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ πουμε εκείνη την στιγμή (ανάλογα τον πελάτη και που έχει κάνει παράβαση). Πελάτες χωρίς να μας έχουν κάνει θέμα στο παρελθόν και έχουν έναν κωδικό π.χ. τηγάνι να μην λέμε κάτι για κλείσιμο, εννοείται ότι θα υπάρχει όμως η ενημέρωση του πωλητή για την αλλαγή του.» (01.12. 2020). 90. Σε διάφορα μηνύματα εσωτερικής αλληλογραφίας τον Δεκέμβριο 2020, οι πωλητές ενημερώνουν για τις διορθώσεις τιμών των λιανοπωλητών. Ενδεικτικά: α) αναφορικά με τον λιανέμπορο […], η συζήτηση έχει ως ακολούθως «… τώρα δεν έχει (σ.σ. παράβαση) αλλά είχε παράβαση το Σάββατο το απόγευμα που μου έστειλαν το παρακάτω. Αν έχεις παραγγελία σε εκκρεμότητα μου λες να τον ανοίξουμε» και ο υπεύθυνος απαντά «έστειλα mail διόρθωσης στο […] το Σάββατο βράδυ. Έχει Παραγγελία, αν μπορώ να του εκτελέσω αύριο...» (21.12.2020) και β) «Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε πως ο […] διόρθωσε τιμές.» (23.12. 2020) 91. Συναφώς, και την επόμενη χρονική περίοδο, σε διάφορα μηνύματα εσωτερικής αλληλογραφίας, ο πωλητής στέλνει το όνομα ή/και το «αποδεικτικό» του πελάτη που διόρθωσε την τιμή προς την υπάλληλο της Pyramis, προκειμένου ο πελάτης θα τιμολογείται κανονικά. Ενδεικτικά: i. για τον λιανέμπορο […], «Παρακαλώ να ανοίξει γιατί δεν έχει παράβαση και έχω στείλει διορθώσεις» (03.02. 2021) ii. για 3 λιανεμπόρους «[…] οκ» (12.04. 2021) iii. για τον λιανέμπορο […], «Τα διόρθωσε όλα. Ο κωδικός 034022101 [κεραμική εστία […] δεν μου βγάζει παράβαση» (28.06. 2021) iv. για τον λιανέμπορο […], «Να περαστεί παραγγελία, ο πελάτης διόρθωσε» (13.10. 2021) 92. Περαιτέρω, ορισμένοι εκ των λιανοπωλητών (Λ), στην προσπάθειά τους να συνεχιστεί απρόσκοπτα η τιμολόγηση προϊόντων και να αρθεί η επιβαλλομένη ποινή για μη τήρηση των καθορισθεισών διαφημιζόμενων τιμών, απέστελλαν οι ίδιοι μηνύματα ηλ. ταχυδρομείου στην προμηθεύτρια (Π) Pyramis με τα οποία απολογούνταν για τη μη έγκυρη ή ορθή αλλαγή τιμών. Ενδεικτικά: i. Λ: «Σας αποστέλλω την νέα μας παραγγελία…». Π: «Δυστυχώς δεν έχουν τακτοποιηθεί οι τιμές....». Λ: «Είναι εύκολο να μου αποστείλετε σε excel τους κωδικούς που υπάρχει θέμα για να γίνουν οι απαραίτητες διορθώσεις από εμένα?». Π: «Ο έλεγχος είναι ουσιαστικά αυτοματοποιημένος και γίνεται από συνάδελφο στην Αθήνα. Για αυτόν το λόγο δε μπορώ να γνωρίζω το σύνολο των κωδικών. Σας στέλνω συνημμένο το excel με όλες τις τιμές όλων των κωδικών.... Είναι γνωστή η προσωπική αλλά και εταιρική μας συμπάθεια, καταλαβαίνεται όμως ότι πρέπει να τηρούνται και κάποια προσχήματα, τη στιγμή ειδικά που είμαστε απόλυτοι με τους υπόλοιπους συναδέλφους σας. Παρακαλώ για την άμεση βοήθεια σας ώστε να λήξει το ζήτημα...». Λ: «Θα πραγματοποιήσω άμεσα τον έλεγχο ώστε να γίνουν οι απαραίτητες αλλαγές. Απολογούμαι για την καθυστέρηση…» (16.01. 2022) ii. Π: «Αδύνατη η εκτέλεση μέχρι τέλη εβδομάδας.....» (σ.σ. η ενημέρωση γίνεται Τρίτη και αφορά εκτέλεση παραγγελίας) 18341 Λ: «Έχουν ξεκινήσει οι αλλαγές τιμών. Θα τελειώσουν σύντομα, μπορείτε να το ελέγξετε. Παρακαλούμε εκτελέστε τις παραγγελίες ώστε να μην ακυρώσουν οι πελάτες μας.». Π: «Λυπάμαι πολύ, αλλά κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει. Υπομονή μέχρι τη Δευτέρα...». Λ: «προωθώ το μήνυμα που απαντήσαμε πριν αρκετές μέρες, όταν θεωρούσαμε πως είμαστε εντάξει. Υπάρχουν προϊόντα που δεν έχουν στον τίτλο την λέξη «[…]», γι’ αυτό μας ξέφυγαν. Αν θεωρείτε εσείς λογικό, να μας βάζετε «ποινή», όταν απλά έγινε παρεξήγηση και όχι κάτι εσκεμμένο, δεν μπορούμε να σχολιάσουμε κάτι παραπάνω….». Π: «η αλλαγή του τιμοκαταλόγου έγινε 15/2/22. Αισίως 2 σχεδόν μήνες μετά αλλάξατε τιμές, και υποστηρίζεται ότι είμαστε υπερβολικοί… Δευτέρα ανοίγεται αν όλα είναι καλά. Ευχαριστώ για την κατανόηση.....». Λ: «Να τονίσω πως δεν αναφέραμε τα παρακάτω για να πούμε πως τα αλλάξαμε όλα γρήγορα. Γνωρίζουμε πως καθυστερήσαμε. Τα αναφέραμε για να σας δείξουμε πως ρωτήσαμε σε ΟΛΑ τα email μας, αν έχουμε κάτι λάθος, να μας ενημερώσετε για να το διορθώσουμε... Οι τιμές έχουν ήδη αλλάξει. Δυστυχώς δεν είναι κατανοητά τα παρακάτω, με βάση τη θετική μας διάθεσή σε όλες τις ενημερώσεις σας.» (13.04. 2022) 93. Περαιτέρω, ο πελάτης […] θέτει θέμα στην Pyramis σχετικά με την τιμή πώλησης, όπως εμφανίζεται στην ιστοσελίδα της […] μιας εστίας εμαγίε, την οποία ο ίδιος πρόσφατα ξεκίνησε να εμπορεύεται. Ο πωλητής της Pyramis ζητά συμβουλή τί να απαντήσει, με τον προϊστάμενο να του λέει «πάγια πολιτική της εταιρείας μας: δεν συμπεριλαμβάνουμε τα σιτε των πελατών μας» (16.05.2022). 94. Αναφορικά με τη χρήση της αυτοματοποιημένης πλατφόρμας ελέγχου τιμών […], λεκτέα είναι τα ακόλουθα: 95. Η Pyramis, για τη συχνότερη και πληρέστερη παρακολούθηση των τιμών, προκειμένου να εντοπίζει τους «παραβάτες» τιμών, συνεργάστηκε ήδη από τον […]105 με την πλατφόρμα […]106. Από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι η Pyramis λάμβανε καθημερινά από τις 07.06.2022 μέχρι και τις 06.09.2022107 ένα αρχείο excel όπου καταγράφονται οι τιμές για εκατοντάδες προϊόντα της, τα οποία πωλούνται σε εκατοντάδες καταστήματα, στο οποίο υπάρχουν διακριτά - στήλες: α) σύγκρισης των διαφημιζόμενων τιμών των συνεργαζόμενων με την πλατφόρμα Skroutz ηλεκτρονικών καταστημάτων με τις καθορισθείσες διαφημιζόμενες τιμές ανά προϊόν ανά ηλ. κατάστημα και β) επισήμανσης με τη λέξη «irregular», ήτοι «αντικανονικός», η οποία λαμβάνει την ένδειξη «ναι» 105 Κατά δήλωση της Pyramis, από τον Μάιο 2022, η συγκεκριμένη εταιρεία της παρείχε υπηρεσίες ελέγχου διαθεσιμότητας των προϊόντων και καταγραφής των τιμών τους στο διαδίκτυο (υπ’ αριθμ, πρωτ. 3843/16.05.2023 απάντηση της Pyramis). 106 Βλ. […], όπου αναφέρεται ως «η πιο εύστοχη πλατφόρμα ελέγχου τιμών προϊόντων για brands (κατασκευαστές) καιeshops με τεχνητή νοημοσύνη» 107 Υπενθυμίζεται ότι ο επιτόπιος έλεγχος στην εταιρεία πραγματοποιήθηκε στις 07.09.2022. 18342 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Τεύχος B’ 1930/23.04.2025 στις περιπτώσεις όπου η διαφημιζόμενη τιμή ενός προϊόντος σε συγκεκριμένο ηλεκτρονικό κατάστημα (όπως εμφανίζεται στο Skroutz) είναι μικρότερη από την καθορισθείσα διαφημιζόμενη τιμή. 96. Περαιτέρω, η υπάλληλος της Pyramis επεξεργαζόταν το εν λόγω αρχείο excel, προσθέτοντας ένα δεύτερο «φύλλο», προκειμένου οι πελάτες - παραβάτες (ήτοι όσοι πωλούσαν σε χαμηλότερες από τις καθορισθείσες διαφημιζόμενες τιμές) να συνοψίζονται και να κωδικοποιούνται σε κατηγορίες/χρώματα. Συγκεκριμένα, η κατηγοριοποίηση γίνεται ως εξής: α) Πορτοκαλί χρώμα, το οποίο «αφορά τα καταστήματα που θα ok σε συγκεκριμένη ημερομηνία» (σ.σ. πιθανολογείται ότι έχουν προβεί σε διόρθωση, οπότε σε λίγες ημέρες θα μπορούν εκ νέου να τιμολογούνται), β) Κίτρινο χρώμα, το οποίο «αφορά τα καταστήματα που είναι off» (ήτοι καταστήματα-παραβάτες τιμών) γ) Μωβ χρώμα, το οποία «αφορά τα καταστήματα που είναι με έναν ή δυο κωδικούς…σε αναμονή διορθ.» (ήτοι καταστήματα-παραβάτες τιμών σε μόνο 1-2 προϊόντα και τα οποία αναμένεται να διορθώσουν). 97. H υπάλληλος της Pyramis απέστελλε το προαναφερθέν αρχείο στους πωλητές της εταιρείας, προκειμένου να εντοπίσουν τους λιανεμπόρους - παραβάτες τιμών και να προβούν σε ενέργειες συμμόρφωσης με τις καθορισθείσες διαφημιζόμενες τιμές. Ενδεικτικά: - Η υπάλληλος της Pyramis αναφέρει προς τους πωλητές «επισυνάπτω ανανεωμένο το αρχείο του δικτύου», επισυνάπτοντας το αρχείο excel «δίκτυο 23.06.2022». Σε αυτό, ο πελάτης […] εμφανίζεται με μια «irregular» τιμή και «κίτρινο» χρώμα/κατηγορία, καθώς έχει έναν απορροφητήρα στα 79€ αντί της καθορισθείσας διαφημιζομένης τιμής των 85€. Ο πωλητής απαντά στην υπάλληλο, επισημαίνοντας ότι «Έχει αλλάξει την τιμή σε 85€… Θα έρθει να παραλάβει αύριο προϊόντα οπότε θα ήθελα να είναι οκ»108. (23.06.2022) - Η υπάλληλος της Pyramis αναφέρει προς τους πωλητές «επισυνάπτω ανανεωμένο το αρχείο του δικτύου» στις 25.07.2022. Σε αυτό, ο πωλητής απαντά «Ο πελάτης […] παρουσιάζει κάποιες παραβάσεις για τις οποίες όμως ευθύνομαι εγώ, αφού του έστειλα το παλιό excel, με τις λάθος (παλιές) τιμές. Τώρα θα πρέπει να περάσει πάλι όλες τις τιμές γι’ αυτό παρακαλώ για την κατανόηση σας, ευχαριστώ πολύ». (25.07.2022) Παρόμοια μηνύματα εσωτερικής αλληλογραφίας με αποστολή του αρχείου δικτύου αποστέλλονται από την υπάλληλο της Pyramis και στις 02.09.2022 και 06.09.2022 109. 98. Η ΓΔΑ πραγματοποίησε ανάλυση των διαφημιζόμενων τιμών προϊόντων της Pyramis, οι οποίες εμφανίζονται στην πλατφόρμα Skroutz, όπως καταγράφονται από την […], ενδεικτικά για την ημερομηνία 07.06.2022110. Συγκεκριμένα, η ανάλυση αφορά στα εξής: i. 180 περίπου μοναδικά προϊόντα της Pyramis. ii. 230 περίπου μοναδικά ηλεκτρονικά καταστήματα (e-shops) που παρουσιάζουν τα ανωτέρω προϊόντα στην πλατφόρμα skroutz. iii. 6.000 περίπου μοναδικές διαφημιζόμενες λιανικές τιμές (ανά προϊόν, ανά e-shop, δεδομένου ότι κάθε ηλεκτρονικό. κατάστημα διαφημίζει πλήθος προϊόντων Pyramis στην πλατφόρμα skroutz). Από την ανάλυση των στοιχείων, προκύπτει ότι οι διαφημιζόμενες τιμές των ηλ. καταστημάτων συμμορφώνονται με τις ελάχιστες διαφημιζόμενες τιμές, καθορισθείσες από την Pyramis σε ποσοστό 98% περίπου111. Ως εκ τούτου, μόλις 130 από τις 6.000 διαφημιζόμενες τιμές είναι χαμηλότερες από τις καθορισθείσες. Προκειμένου να αποτυπωθεί το ύψος των τιμών στα λιγοστά ηλεκτρονικά καταστήματα που δεν συμμορφώνονταν με τις καθορισθείσες διαφημιζόμενες τιμές, στον κατωτέρω πίνακα παρουσιάζονται ενδεικτικά οι σημαντικότερες διαφορές τιμών ανά κατηγορία προϊόντος (κουζίνες, πλυντήρια, κ.λπ.): Πίνακας 1: Διαφημιζόμενες τιμές (07.06.2022) Προϊόν Ελάχιστη Διαφημιζόμενη Ελάχιστη διαφημιζόμενη Διαφορά Διαφορά Τιμή (€) - ΕΔΤ καθορισθείσα τιμή (€) καταγραφείσα (σε €) (σε %) από την Pyramis σε ηλ. κατάστημα ΚΟΥΖΙΝΑ ΚΕΡΑΜΙΚΗ INOX 678 529 -149 -22% ΠΛΥΝΤΗΡΙΟ ΠΙΑΤΩΝ FS45 WHITE 430 289 -141 -33% ΑΠΟΡΡΟΦΗΤΗΡΑΣ CORSO 1629 1501 -128 -8% ΕΣΤΙΑ ΚΕΡΑΜΙΚΗ CLASSICO MΠΕΖ 343 230 -113 -33% ΨΥΓΕΙΟ ΛΕΥΚΟ 144cm 310 234 -77 -25% ΦΟΥΡΝΟΣ CLASSICO ΜΠΕΖ 452 418 -34 -8% 108 Σύμφωνα με τον πωλητή, η απόκλιση του πελάτη του οφείλεται σε λάθος λιανική τιμή που αναγραφόταν σε αρχείο με δεδομένα τιμών που έστειλε η Pyramis στους πελάτες της και όχι σε απόφαση του πελάτη του να διαθέσει το προϊόν σε χαμηλότερη από την καθορισθείσα τιμή. 109 Ημερομηνία λήξης της παράβασης. Βλ. κατωτέρω παρ. 118 αναφορικά με τη διάρκεια της παράβασης. 110 Το αρχείο (excel) με τις πρωτογενείς τιμές, συλλέχθηκε κατά τον επιτόπιο έλεγχο στα γραφεία της Pyramis. 111 Παρόμοιο ποσοστό συμμόρφωσης ισχύει, ενδεικτικά και για το από 02.09.2022 αρχείο, στο οποίο καταγράφονται 150 περίπου μοναδικά προϊόντα και 250 περίπου μοναδικά ηλεκτρονικά καταστήματα (e-shop), με περίπου 6.300 μοναδικές λιανικές τιμές. Τεύχος B’ 1930/23.04.2025 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ V.2 ΝΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ 99. Από τα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία του φακέλου της παρούσας προκύπτει ότι η Εταιρεία προέβη σε πρακτική ελάχιστων διαφημιζόμενων τιμών (ΕΔΤ γνωστή και ως minimum advertised prices - MAP), η οποία συνιστά έμμεσο τρόπο εφαρμογής καθορισμού ελάχιστων τιμών μεταπώλησης112 στο πλαίσιο κάθετης σύμπραξης με το δίκτυο διανομής της113, κατά παράβαση των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ, η οποία διήρκησε από τις 03.05.2018 έως τις 06.09.2022. 100. Η πολιτική ελάχιστων διαφημιζόμενων τιμών, διά της οποίας οι λιανοπωλητές υποχρεούνται να παραλείπουν τη διαφήμιση των συμβατικών προϊόντων σε τιμή χαμηλότερη από την καθορισμένη, ενώ παραμένουν επί της αρχής ελεύθεροι να αποφασίζουν αυτόνομα την πραγματική τιμή πώλησης και να πωλούν σε τιμή χαμηλότερη από τη διαφημιζόμενη τιμή114, με βάση την πρακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής115, της ΕΑ116 αλλά και εθνικών αρχών ανταγωνισμού117, αντιμετωπίζεται ως έμμεσος τρόπος εφαρμογής του καθορισμού τιμών μεταπώλησης (ΚΤΜ). Συγκεκριμένα, η σχετική πρακτική ΕΔΤ λειτουργεί ως αντικίνητρο για τον καθορισμό χαμηλότερης τιμής πώλησης από το λιανοπωλητή, διότι περιορίζει την ικανότητά του να ενημερώνει τους δυνητικούς πελάτες σχετικά με τις διαθέσιμες εκπτώσεις118. Η πρακτική ελάχιστης διαφημιζόμενης τιμής μπορεί να οδηγήσει στη μείωση του ενδοσηματικού ανταγωνισμού μεταξύ διαδικτυακών και μη διαδικτυακών πωλητών σε περιπτώσεις όπου ένας διαδικτυακός λιανοπωλητής δεν μπορεί να προβεί σε διαπραγματεύσεις με τους πελάτες τόσο άμεσα όσο οι έμποροι λιανικής εκτός διαδικτύου119. Οι άμεσοι ή έμμεσοι τρόποι για την εφαρμογή του ΚΤΜ μπορούν να γίνουν πιο αποτελεσματικοί όταν συνδυαστούν με τη λήψη μέτρων για τον εντοπισμό διανομέων που εφαρμόζουν μειωμένες τιμές καθώς και με επιβολή κυρώσεων σε συνάρτηση με την τήρηση ενός δεδομένου επιπέδου τιμών120. 112 Βλ. Κατευθυντήριες γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς (2022/C 248/01), παρ. 187, περίπτωση (δ) και παρ. 189. 113 Βλ. Κατευθυντήριες γραμμές, ο.π., παρ. 10 αναφορικά με την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των κάθετων συμφωνιών. 114 Βλ. Κατευθυντήριες γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς (2022/C 248/01), παρ. 189. 115 Βλ. πρόσφατες Κατευθυντήριες γραμμές της Ευρ. Επιτροπής για τους κάθετους περιορισμούς (2022/C 248/01). Πρβλ. IV/25.757 Hasselblad [1982] OJL161/18 (επικυρώθηκε εν μέρει από το ΔικΕΕ στην υπόθ. 86/82 Hasselblad (GB) Limited κατά Επιτροπής [1984] ECR 883), COMP/37.975 PO/Yamaha, απόφαση της 16ης Ιουλίου 2003. 116 Βλ. ΕΑ760/2021. 117 Η βρετανική αρχή ανταγωνισμού, ειδικότερα, (τόσο η Competition and Markets Authority, όσο και ο προκάτοχος της, Office of Fair Trading) έχει αντιμετωπίσει το ζήτημα των ελάχιστων διαφημιζόμενων τιμών σε μια σειρά αποφάσεων βλ., π.χ., RomaBranded Mobility Scooters, απόφαση του OFT της 5ης Αυγούστου 2013, Mobility Scooters Supplied by Pride Mobility Products Limited, απόφαση του OFT της 27ης Μαρτίου 2014, Online resale price maintenance in the commercial refrigeration sector, απόφαση της CMA της 24ης Μαΐου 2016 118 Βλ. και Κατευθυντήριες γραμμές, ό.π., παρ. 189. 119 Βλ.ΟΟΣΑ, Κάθετοι περιορισμοί για τις διαδικτυακές πωλήσεις, DAF/COMP