Αθήνα, 07-06-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1046-1/07-06-2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ∆Ε∆ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 74/2011 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος στο κατάστηµά της την 31.5.2011 µετά από πρόσκληση του Αναπληρωτή Προέδρου της, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Χ. Παληοκώστας, Αναπληρωτής Πρόεδρος, παραιτηθέντος του Προέδρου της Αρχής Χ. Γεραρή, ∆. Λιάππης, Π. Τσαντίλας, ως εισηγητής, και Γ. Λαζαράκος, αναπληρωµατικά µέλη, σε αντικατάσταση των τακτικών µελών Λ. Κοτσαλή, Α. Πράσσου και Α.Ι. Μεταξά αντίστοιχα, οι οποίοι αν και εκλήθησαν νοµίµως εγγράφως δεν παρέστησαν λόγω κωλύµατος. Παρούσα χωρίς δικαίωµα ψήφου ήταν η Ε. Χατζηλιάση, νοµικός ελέγκτρια, ως βοηθός εισηγητή και η Ε. Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τµήµατος διοικητικών και οικονοµικών υποθέσεων, ως γραµµατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη τα παρακάτω: Με τη µε αριθµ. πρωτοκόλλου ……/2011 (αριθµ. πρωτ. της Αρχής Γ/ΕΙΣ/1046/9.2.2011) αίτησή του το Γενικό Επιτελείο Στρατού (Υπηρεσία Στρατιωτικών Αρχείων) ζητά την άδεια της Αρχής, προκειµένου να χορηγήσει στην Α αντίγραφο της γνωµάτευσης της Επιτροπής Απαλλαγής Αθηνών, µε την οποία ο πατέρας της, Β, απαλλάχθηκε το 1986 από την υποχρέωση για στράτευση. Την ανωτέρω γνωµάτευση Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 1 ζητά η Α για την αντίκρουση της από 20.3.2009 έγκλησης που υπέβαλε ο πατέρας της, Β, µεταξύ άλλων και κατά της ιδίας για ψευδορκία, δυσφήµιση και συκοφαντική δυσφήµιση. Ειδικότερα κατά τους ισχυρισµούς του Β δυσφηµιστικές είναι οι αναφορές της Α στην αίτηση, που η τελευταία υπέβαλε ενώπιον του Μονοµελούς Πρωτοδικείου Αθηνών περί θέσεως του σε πλήρη δικαστική στερητική συµπαράσταση, σχετικά µε το γεγονός ότι ο πατέρας της υποφέρει από ψυχική διαταραχή και για το λόγο αυτό αδυνατεί να επιµεληθεί τις υποθέσεις του. Η Α, επιπλέον, έχει ήδη υποβάλει αίτηση περί χορήγησης του συγκεκριµένου εγγράφου στην Εισαγγελία Στρατοδικείου Αθηνών, επί της οποίας εκδόθηκε η από 19.1.2011 εισαγγελική παραγγελία του κ. Εισαγγελέα του Στρατοδικείου Αθηνών. Η εν λόγω εισαγγελική παραγγελία αναγνωρίζει τη συνδροµή υπέρτερου έννοµου συµφέροντος στο πρόσωπο της αιτούσας για λήψη του συγκεκριµένου εγγράφου, ωστόσο, επειδή το ανωτέρω έγγραφο περιέχει ευαίσθητα προσωπικά δεδοµένα (δεδοµένα υγείας) τρίτου προσώπου, διαβιβάζει την αίτηση της Α στην Υπηρεσία Στρατιωτικών Αρχείων, προκειµένου η τελευταία να υποβάλει αίτηµα για χορήγηση σχετικής άδειας προς την Αρχή. Η Αρχή, µετά από εξέταση όλων των παραπάνω στοιχείων και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΝΟΜΟ
- Επειδή, το άρθρο 2 στοιχ. β΄ του ν. 2472/1997 ορίζει ότι για τους σκοπούς του νόµου αυτού νοούνται ως «ευαίσθητα δεδοµένα», τα δεδοµένα που αφορούν, µεταξύ άλλων, στην υγεία.
- Επειδή, το άρθρο 4 παρ. 1 του ν. 2472/1997 ορίζει, µεταξύ άλλων, ότι: «Τα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νόµιµης επεξεργασίας πρέπει: α) Να συλλέγονται κατά τρόπο θεµιτό και νόµιµο για καθορισµένους, σαφείς και νόµιµους σκοπούς και να υφίστανται θεµιτή και νόµιµη επεξεργασία ενόψει των σκοπών αυτών. β) Να είναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας (...)». Με τις διατάξεις αυτές καθιερώνονται ως θεµελιώδεις προϋποθέσεις για τη νοµιµότητα κάθε επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 2 χαρακτήρα, καθώς και για τη νοµιµότητα της σύστασης και λειτουργίας κάθε αρχείου, οι αρχές του σκοπού της επεξεργασίας και της αναλογικότητας των δεδοµένων σε σχέση πάντα µε το σκοπό επεξεργασίας. Συνεπώς, κάθε επεξεργασία προσωπικών δεδοµένων, που γίνεται πέραν του επιδιωκόµενου σκοπού ή η οποία δεν είναι πρόσφορη και αναγκαία για την επίτευξή του, δεν είναι νόµιµη.
- Επειδή, το άρθρο 7 του ν. 2472/1997 ορίζει, µεταξύ άλλων, ότι: «
- Απαγορεύεται η συλλογή και επεξεργασία ευαίσθητων προσωπικών δεδοµένων.
- Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η συλλογή και η επεξεργασία ευαίσθητων δεδοµένων, καθώς και η ίδρυση και λειτουργία σχετικού αρχείου, ύστερα από άδεια της Αρχής, όταν συντρέχουν µία ή περισσότερες από τις ακόλουθες προϋποθέσεις: α) Το υποκείµενο των δεδοµένων έδωσε τη γραπτή συγκατάθεσή του εκτός εάν η συγκατάθεση έχει αποσπασθεί µε τρόπο που αντίκειται στο νόµο ή τα χρηστά ήθη ή νόµος ορίζει ότι η συγκατάθεση δεν αίρει την απαγόρευση (...) γ) Η επεξεργασία αφορά δεδοµένα που δηµοσιοποιεί το ίδιο το υποκείµενο ή είναι αναγκαία για την αναγνώριση, άσκηση ή υπεράσπιση δικαιώµατος ενώπιον δικαστηρίου ή πειθαρχικού οργάνου (...)».
- Επειδή, το άρθρο 11 παρ. 3 του ν. 2472/1997 ορίζει ότι: «Εάν δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα ανακοινώνονται σε τρίτους, το υποκείµενο ενηµερώνεται για την ανακοίνωση πριν από αυτούς».
- Επειδή, το άρθρο 14 του ν. 3418/2005 (Κώδικας Ιατρικής ∆εοντολογίας) ορίζει, µεταξύ άλλων, ότι: «
- Ο ιατρός υποχρεούται να τηρεί ιατρικό αρχείο, σε ηλεκτρονική ή µη µορφή, το οποίο περιέχει δεδοµένα που συνδέονται αρρήκτως ή αιτιωδώς µε την ασθένεια ή την υγεία των ασθενών του. Για την τήρηση του αρχείου αυτού και την επεξεργασία των δεδοµένων του εφαρµόζονται οι διατάξεις του ν. 2472/1997(ΦΕΚ 50 Α΄). (...)
- ∆εν επιτρέπεται σε τρίτο η πρόσβαση σε ιατρικά αρχεία ασθενή. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η πρόσβαση: α) στις δικαστικές και εισαγγελικές αρχές κατά την άσκηση των καθηκόντων τους αυτεπάγγελτα ή µετά από αίτηση τρίτου που επικαλείται έννοµο συµφέρον και σύµφωνα µε τις νόµιµες διαδικασίες (...)». Επειδή, εξάλλου, το άρθρο 5 του ίδιου νόµου ορίζει ότι: «
- Τα ιατρικά πιστοποιητικά και οι ιατρικές γνωµατεύσεις, καθώς και οι ιατρικές συνταγές που εκδίδονται κατά τους νόµιµους τύπους, έχουν το ίδιο κύρος και την ίδια νοµική ισχύ ως προς τις νόµιµες χρήσεις και ενώπιον όλων των αρχών και υπηρεσιών, Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 3 ανεξάρτητα από το αν εκδίδονται από ιατρούς που υπηρετούν σε Ν.Π.∆.∆. ή Ν.Π.Ι.∆. ή ιδιώτες ιατρούς (…)
- Τα ιατρικά πιστοποιητικά και οι ιατρικές γνωµατεύσεις εκδίδονται µετά από προηγούµενη γραπτή ή προφορική αίτηση του προσώπου στο οποίο αφορούν ή, κατ’ εξαίρεση, τρίτου προσώπου που έχει έννοµο συµφέρον και το αποδεικνύει, καθώς και όταν αυτό ρητά προβλέπεται στο νόµο (…) ». Επειδή, περαιτέρω, το άρθρο 13 ορίζει, µεταξύ άλλων: «
- Η άρση ιατρικού απορρήτου επιτρέπεται όταν: (...) β) Ο ιατρός αποβλέπει στη διαφύλαξη έννοµου ή άλλου δικαιολογηµένου, ουσιώδους δηµοσίου συµφέροντος ή συµφέροντος του ίδιου του ιατρού ή κάποιου άλλου, το οποίο δεν µπορεί να διαφυλαχθεί διαφορετικά (...).
- Η υποχρέωση τήρησης ιατρικού απορρήτου αίρεται, εάν συναινεί σε αυτό εκείνος στον οποίο αφορά, εκτός εάν η σχετική δήλωσή του δεν είναι έγκυρη, όπως στην περίπτωση, που αυτή είναι προϊόν πλάνης, απάτης, απειλής, σωµατικής ή ψυχολογικής βίας, ή εάν η άρση του απορρήτου συνιστά προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας (...) ». Οι διατάξεις αυτές, που δεν καθιερώνουν απόλυτη προστασία του ιατρικού απορρήτου, επιφυλάσσουν, καθόσον αφορά την επεξεργασία ιατρικών δεδοµένων, την εφαρµογή των διατάξεων του ν. 2472/
- Επειδή, από το συνδυασµό των προαναφερθεισών διατάξεων προκύπτει ότι η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία τόσο των απλών όσο και των ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, καταρχήν, εφόσον το υποκείµενο των δεδοµένων έχει δώσει τη συγκατάθεσή του. Ωστόσο, η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία τόσο των απλών όσο και των ευαίσθητων προσωπικών δεδοµένων επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, και χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειµένου των δεδοµένων στις περιπτώσεις που περιοριστικά προβλέπει ο νόµος. Ειδικότερα, επιτρέπεται για τα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα που αφορούν στην υγεία (ευαίσθητα προσωπικά δεδοµένα), ιδίως, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. γ΄ του ν. 2472/1997, εφόσον είναι απολύτως αναγκαία για την άσκηση ή υπεράσπιση δικαιώµατος ενώπιον δικαστηρίου. Επιπλέον, τόσο για τα απλά όσο και για τα ευαίσθητα δεδοµένα ο σκοπός της επεξεργασίας πρέπει να είναι νόµιµος, σαφής και καθορισµένος και τα δεδοµένα να µην υπερβαίνουν το σκοπό της επεξεργασίας.
- Επειδή, στην υπό κρίση περίπτωση, η Α ζητά µε την ιδιότητα του τρίτου, µε την έννοια του άρθρου 2 στοιχ. θ΄ του ν. 2472/1997, να της χορηγηθεί αντίγραφο της Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 4 γνωµάτευσης της Επιτροπής Απαλλαγής Αθηνών, µε την οποία ο πατέρας της, Β απαλλάχθηκε το 1986 από την υποχρέωση για στράτευση. Από τα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης προκύπτει ότι ο προβαλλόµενος σκοπός επεξεργασίας συνίσταται στην αντίκρουση της στο ιστορικό αναφερόµενης έγκλησης που υπέβαλε ο πατέρας της, Β, µεταξύ άλλων και κατά της ιδίας για ψευδορκία, δυσφήµιση και συκοφαντική δυσφήµιση και είναι, συνεπώς, νόµιµος σύµφωνα και µε τα οριζόµενα στις διατάξεις των άρθρων 7 παρ. 2 στοιχ. γ΄ του ν. 2472/1997, 5 παρ. 3, 13 παρ. 3 στοιχ. β΄ και παρ. 4 και 14 παρ. 9 του ν. 3418/
- Περαιτέρω τηρείται και η αρχή της αναλογικότητας κατά το άρθρο 4 παρ. 1 στοιχ. β΄ του ν. 2472/1997, η χορήγηση, δηλαδή, των αιτούµενων δεδοµένων είναι απολύτως αναγκαία και πρόσφορη για την επίτευξη του επιδιωκόµενου σκοπού, καθώς τα δεδοµένα σχετίζονται άµεσα µε την ψυχική υγεία του πατέρα της, οι αναφορές επί της οποίας στο δικόγραφο ενώπιον του Μονοµελούς Πρωτοδικείου Αθηνών περί θέσεως του τελευταίου σε πλήρη δικαστική στερητική συµπαράσταση αποτελούν αντικείµενο της υποβληθείσας έγκλησης. Συγκεκριµένα η γνώση του λόγου της απαλλαγής του Β από την υποχρέωση για στράτευση το 1986 είναι απαραίτητη, προκειµένου να διαπιστωθεί εάν οι σχετικές αναφορές στο προαναφερθέν δικόγραφο περί ψυχικής διαταραχής του τελευταίου (µανιοκατάθλιψη) είναι ψευδείς ή όχι.
- Επειδή, περαιτέρω, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στη διάταξη του άρθρου 11 παρ. 3 του ν. 2472/1997, το Γενικό Επιτελείο Στρατού (Υπηρεσία Στρατιωτικών Αρχείων) βαρύνεται, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, µε την υποχρέωση να ενηµερώσει τον Β ότι ευαίσθητα προσωπικά του δεδοµένα θα ανακοινωθούν και θα χορηγηθούν στην Α. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή παρέχει στο Γενικό Επιτελείο Στρατού (Υπηρεσία Στρατιωτικών Αρχείων) την άδεια να χορηγήσει στην Α, αντίγραφο της γνωµάτευσης της Επιτροπής Απαλλαγής Αθηνών, µε την οποία ο πατέρας της, Β, απαλλάχθηκε το 1986 από την υποχρέωση για στράτευση αποκλειστικά για το σκοπό της δικαστικής χρήσης αυτού. Το Γενικό Επιτελείο Στρατού (Υπηρεσία Στρατιωτικών Αρχείων), ως υπεύθυνος επεξεργασίας, οφείλει προηγουµένως να ενηµερώσει τον Β ότι ευαίσθητα προσωπικά του δεδοµένα θα Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 5 θα χορηγηθούν στην Α. Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Η Γραµµατέας Χρήστος Παληοκώστας Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 6