Αθήνα, 08-12-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/6940-1/08-12-2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟ ΤΑ ΙΑ Ε ΟΜΕΝΝ ΠΡΟ ΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΑΠΟΦΑΣΗ 160/2011 (Τήα) Η Αρχή Προστασίας εδοένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τήατος στην έδρα της την 06.12.2011 και ώρα 10:00 ετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκειένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Γεώργιος Μπατζαλέξης, Αναπληρωτής Πρόεδρος, κωλυοένου του Προέδρου της Αρχής Πέτρου Χριστόφορου, και τα αναπληρωατικά έλη Πέτρος Τσαντίλας, ως εισηγητής, Γρηγόριος Λαζαράκος και Χαράλαπος Ανθόπουλος, σε αντικατάσταση των τακτικών ελών Αναστασίου Πράσσου, Αναστασίου-Ιωάννη Μεταξά και ηητρίου Μπριόλα, αντίστοιχα, οι οποίοι, αν και εκλήθησαν νοίως εγγράφως δεν παρέστησαν λόγω κωλύατος. Παρούσες χωρίς δικαίωα ψήφου ήταν η Χαρίκλεια Λάτσιου, νοικός ελεγκτής - δικηγόρος, ως βοηθός εισηγήτρια και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τήατος διοικητικών και οικονοικών υποθέσεων, ως γραατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη της τα παρακάτω: Με το υπ’ αρ. πρωτ. …../...10.2011 (ΑΠ ΠΧ Γ/ΕΙ /6940/20.10.2011) έγγραφο το Γενικό Νοσοκοείο Ρόδου «ΑΝ ΡΕΑ ΠΑΠΑΝ ΡΕΟΥ» (εφεξής Νοσοκοείο Ρόδου) διαβιβάζει την αίτηση της νοσηλεύτριας Α και ζητεί την έκδοση άδειας από την Αρχή για την ικανοποίηση του αιτήατος. υγκεκριένα, ε την από 17.10.2011 αίτησή της προς το Επιστηονικό υβούλιο του ως άνω Νοσοκοείου η Α, εταπτυχιακή φοιτήτρια του Πανεπιστηίου Αθηνών ζητεί στο πλαίσιο εκπόνησης διπλωατικής εργασίας ε θέα «Απόπειρα αυτοκτονίας από ενδοφλέβια χορήγηση εταλλικού υδραργύρου. Παρουσίαση περιστατικού και ανασκόπηση βιβλιογραφίας» να έχει πρόσβαση στους ιατρικούς φακέλους των ασθενών του Νοσοκοείου Ρόδου. Όπως σηειώνει η ίδια η ερευνήτρια στο πλαίσιο της ελέτης αυτής θα διατηρηθεί η ανωνυία, η επιστευτικότητα και το απόρρητο των πληροφοριών και δεν θα πραγατοποιηθεί αναφορά σε άτοα κατά τη δηοσίευση της εργασίας. Η Αρχή, ετά από εξέταση των στοιχείων του φακέλου, αφού άκουσε τον εισηγητή και την βοηθό εισηγητή, η οποία στη συνέχεια αποχώρησε και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, Σ ΕΦΤΗ Ε ΣΥΜΦ ΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
- Επειδή, το άρθρο 2 στοιχ. β΄ του ν. 2472/1997 ορίζει ότι για τους σκοπούς του νόου αυτού νοούνται ως «ευαίσθητα δεδοένα», τα δεδοένα που αφορούν, εταξύ άλλων, στην υγεία.
- Επειδή, η διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 του ν. 2472/1997, εναρονιζόενη, ιδίως, ε τις διατάξεις των άρθρων 9Α, 25 παρ. 1 και 28 του υν/τος, 8 και 7 του Χάρτη Θεελιωδών ικαιωάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 6 της Οδηγίας 95/46/ΕΕ, ορίζει ότι: «Τα δεδο να προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νόιης επεξεργασίας πρ πει: α) Να συλλ γονται κατά τρόπο θειτό και νόιο για καθορισ νους, σαφείς και νόιους σκοπούς και να υφίστανται θειτή και νόιη επεξεργασία ενόψει των σκοπών αυτών. β) Να είναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας. (…)».
- Επειδή, από το συνδυασό των διατάξεων των άρθρων 5 και 7 του ν. 2472/1997 προκύπτει ότι η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία απλών και ευαίσθητων δεδοένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, καταρχήν, εφόσον το υποκείενο των δεδοένων έχει δώσει τη συγκατάθεσή του. στόσο, η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία τόσο των απλών όσο και των ευαίσθητων δεδοένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, και χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειένου τους, στις περιπτώσεις που περιοριστικά προβλέπει ο νόος. Ειδικότερα, επιτρέπεται για τα εν απλά δεδοένα, ιδίως, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. ε΄ και για τα ευαίσθητα δεδοένα και υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. στ΄ του ν. 2472/
- υγκεκριένα επιτρέπεται, στην πρώτη περίπτωση όταν «η επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του ννοου συφ ροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι στους οποίους ανακοινώνονται τα δεδο να και υπό τον όρο ότι τούτο υπερ χει προφανώς των δικαιωάτων και συφερόντων των προσώπων στα οποία αναφ ρονται τα δεδο να και δεν θίγονται οι θεελιώδεις ελευθερίες αυτών», στην δε δεύτερη, που περιλαβάνει και τα δεδοένα που αφορούν την υγεία, όταν «η επεξεργασία πραγατοποιείται για ερευνητικούς και επιστηονικούς αποκλειστικά σκοπούς και υπό τον όρο ότι τηρείται η ανωνυία και λαβάνονται όλα τα απαραίτητα τρα για την προστασία των δικαιωάτων των προσώπων στα οποία αναφ ρονται».
- Επειδή, η Αρχή έχει προδιαγράψει, ε σειρά πράξεων και αποφάσεών της (βλ., εταξύ άλλων, τις αποφάσεις 46/2004, 47/2004, 16/2005 και 32/2006) τις προϋποθέσεις νοιότητας επεξεργασίας δεδοένων προσωπικού χαρακτήρα, τόσο απλών όσο και ευαίσθητων, για ερευνητικούς σκοπούς και, ειδικότερα, για την εκπόνηση εταπτυχιακής ελέτης ή διδακτορικής διατριβής. το πλαίσιο αυτό, όπως η Αρχή παγίως κρίνει, η διενέργεια επιστηονικής έρευνας συνιστά νόιο σκοπό επεξεργασίας, κατά την έννοια του άρθρου 4 του ν. 2472/1997, εταξύ άλλων και λόγω του ότι, σύφωνα ε το άρθρο 16 παρ. 1 του υντάγατος, η ανάπτυξη και προαγωγή της έρευνας αποτελεί υποχρέωση του Κράτους.
- Επειδή, η επεξεργασία ευαίσθητων δεδοένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, εφόσον ο σκοπός της είναι νόιος, καταρχήν, ε την έγγραφη συγκατάθεση του υποκειένου των δεδοένων. Και τούτο, διότι η έγγραφη και ρητή συγκατάθεση των υποκειένων των δεδοένων αποτελεί το έσο για τη είζονα δυνατή διασφάλιση του δικαιώατός τους στην προστασία των δεδοένων τους προσωπικού χαρακτήρα και θα πρέπει καταρχήν να αναζητείται και στις περιπτώσεις επεξεργασίας για ερευνητικούς ή επιστηονικούς σκοπούς. στόσο, το άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. στ΄ του ν. 2472/1997 ρητά προβλέπει τη δυνατότητα της επεξεργασίας ευαίσθητων δεδοένων προσωπικού χαρακτήρα και χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειένου τους υπό ορισένες προϋποθέσεις, δηλαδή εκείνες της τήρησης της ανωνυίας και της λήψης των απαραίτητων έτρων για την προστασία των δικαιωάτων των υποκειένων των δεδοένων.
- Εξάλλου, όπως έχει ήδη κρίνει η Αρχή, η διάταξη αυτή περιλαβάνει τουλάχιστον την περίπτωση όπου η επεξεργασία, όπως η πρόσβαση ή η χρήση για άλλον σκοπό από αυτόν για τον οποίο συλλέχθηκαν τα δεδοένα (π.χ. την παροχή υπηρεσιών υγείας) και η ανωνυοποίηση των δεδοένων διενεργούνται από τον ίδιο τον υπεύθυνο της επεξεργασίας των δεδοένων, έτσι ώστε τα δεδοένα να ην εκφεύγουν από τη σφαίρα επιρροής του υπεύθυνου επεξεργασίας, δηλαδή να ανακοινώνονται ή διατίθενται σε τρίτον χωρίς προηγουένως να έχουν ανωνυοποιηθεί. Επιπλέον, το αντικείενο της έρευνας πρέπει να είναι σαφώς καθορισένο, ούτως ώστε να είναι δυνατή και η κρίση εάν τα δεδοένα, που υφίστανται επεξεργασία, είναι απαραίτητα για τον επιδιωκόενο σκοπό. Τέλος, κατά το διάστηα της επεξεργασίας των ευαίσθητων προσωπικών δεδοένων και πριν από την ανωνυοποίηση αυτών, ο υπεύθυνος επεξεργασίας πρέπει σύφωνα ε το άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. στ΄ του ν. 2472/1997 να λάβει τα απαραίτητα έτρα για την προστασία των δικαιωάτων των υποκειένων των δεδοένων. Τέτοια έτρα αφορούν, εταξύ άλλων, στη διασφάλιση της επιστευτικότητας και ακεραιότητας των δεδοένων. Η επιστευτικότητα περιλαβάνει τον έλεγχο της πρόσβασης στα δεδοένα, ώστε όνο εξουσιοδοτηένα άτοα από το σύνολο των εργαζοένων στον υπεύθυνο επεξεργασίας να έχουν πρόσβαση στα συγκεκριένα δεδοένα. Η ακεραιότητα αφορά στην προστασία των προσωπικών δεδοένων από τυχαία ή αθέιτη καταστροφή, απώλεια ή αλλοίωση.
- Επειδή το άρθρο 11 του Π. /τος 216/2001 (ΦΕΚ Α΄167, Κώδικας Νοσηλευτικής εοντολογίας) καθιερώνει την υποχρέωση τήρησης του απορρήτου, ενώ η παραβίαση της τήρησης της ως άνω υποχρέωσης επισύρει την επιβολή πειθαρχικών κυρώσεων σε βάρος των νοσηλευτών, σύφωνα ε τα οριζόενα στη διάταξη του άρθρου 25 του ν.3252/2004 (ΦΕΚ Α΄132). υνεπώς, η Α δεσεύεται από τον επαγγελατικό της κώδικα για την τήρηση του απορρήτου.
- Επειδή, στην υπό κρίση υπόθεση, ο προβαλλόενος σκοπός επεξεργασίας της νοσηλεύτριας του Νοσοκοείου Ρόδου Α, στο πλαίσιο εκπόνησης διπλωατικής εργασίας, όπως περιγράφεται στο ιστορικό, είναι καθορισένος, σαφής και νόιος, κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 4 παρ. 1 του ν. 2472/
- ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή χορηγεί στο Γενικό Νοσοκοείο Ρόδου «ΑΝ ΡΕΑ ΠΑΠΑΝ ΡΕΟΥ» την άδεια να επιτρέψει την πρόσβαση στα τηρούενα αρχεία του νοσοκοείου στην ερευνήτρια Α για την εκπόνηση της διπλωατικής εργασίας υπό τους εξής όρους: α) η πρόσβαση να πραγατοποιηθεί στο χώρο του Νοσοκοείου, β) η Α εξάγει από τα αρχεία του Νοσοκοείου όνο όσα στοιχεία είναι, κατά την επιστηονική της κρίση, απαραίτητα για την ολοκλήρωση του συγκεκριένου ερευνητικού της έργου και γ) η ανωνυοποίηση των δεδοένων των ασθενών να γίνει από την ίδια την ερευνήτρια και ήδη κατά τη διάρκεια της πρόσβασης στα δεδοένα υπό την έννοια ότι δεν επιτρέπεται να καταγραφούν και να συνδεθούν τα στοιχεία που ταυτοποιούν τα υπό έρευνα άτοα (πχ. ονοατεπώνυα) ε τα ευαίσθητα δεδοένα που συλλέγονται και που τα αφορούν. Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Γεώργιος Μπατζαλέξης Η Γρα%%ατέας Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου