Αίτηση για παροχή άδειας για χορήγηση ιατρικού πιστοποιητικού για δικαστική χρήση

Αθήνα, 09-02-2012 Αριθ. Πρωτ: Γ/ΕΞ/454-1/09-02-2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ∆Ε∆ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΑΠΟΦΑΣΗ 19/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος στην έδρα της την Τρίτη 07.02.2012 και ώρα 10:00 µετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Γεώργιος Μπατζαλέξης, Αναπληρωτής Πρόεδρος, κωλυοµένου του Προέδρου της Αρχής Πέτρου Χριστόφορου, και τα αναπληρωµατικά µέλη Πέτρος Τσαντίλας, ως εισηγητής, Γρηγόριος Λαζαράκος και Χαράλαµπος Ανθόπουλος, σε αντικατάσταση των τακτικών µελών Αναστασίου Πράσσου, Αναστασίου-Ιωάννη Μεταξά και ∆ηµητρίου Μπριόλα, αντίστοιχα, οι οποίοι, αν και εκλήθησαν νοµίµως εγγράφως δεν παρέστησαν λόγω κωλύµατος. Παρούσες χωρίς δικαίωµα ψήφου ήταν η Χαρίκλεια Λάτσιου, νοµικός ελεγκτής - δικηγόρος, ως βοηθός εισηγήτρια και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τµήµατος διοικητικών και οικονοµικών υποθέσεων, ως γραµµατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη της τα παρακάτω: Με τα υπ’ αρ. πρωτ. …/...01.2012 και …/...01.2012 (ΑΠ∆ΠΧ Γ/ΕΙΣ/454/23.01.2012 και Γ/ΕΙΣ/614/27.01.2012 αντίστοιχα) έγγραφα το Ψυχιατρικό Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης διαβιβάζει την από 16.01.2012 αίτηση της Α και ρωτά για την νοµιµότητα ικανοποίησης του αιτήµατος. Συγκεκριµένα, µε την προαναφερόµενη αίτησή της η Α, ζητεί να της χορηγηθεί πιστοποιητικό εξέτασης στα εξωτερικά ιατρεία του ως άνω Νοσοκοµείου της Β προκειµένου να το προσκοµίσει ενώπιον του Μονοµελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης κατά τη συζήτηση της (υπ’ αρ. …/2012 κατάθεσης δικογράφου) αίτησης του Εισαγγελέως Πρωτοδικών 1 Θεσσαλονίκης για την υποβολή της Β σε δικαστική συµπαράσταση. Στην προαναφερόµενη αίτηση του Εισαγγελέως Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης µνηµονεύεται, µεταξύ άλλων, η υπ’ αρ. πρωτ. …/..12.2011 βεβαίωση περίθαλψης της Β στο Θ.Χ.Π.Θ. «Ο Άγιος Παντελεήµων» µε το ακόλουθο περιεχόµενο: «Βεβαιώνεται ότι όπως προκύπτει από τα µητρώα που τηρούνται στο Θ.Χ.Π “Άγιος Παντελεήµων“, η Β από τις ..2.1990 περιθάλπεται στο Θεραπευτήριό µας µέχρι σήµερα και είναι εν ζωή. Εκ παραδροµής όµως, το 2009 δηλώθηκε από υπάλληλο της υπηρεσίας µας ως αποβιώσασα στον Ο.Γ.Α. και έκτοτε έχει διακοπεί η συνταξιοδότησή της. Προκειµένου να αρχίσει η επανασυνταξιοδότησή της, σύµφωνα µε τον Ο.Γ.Α., θα πρέπει να οριστεί από το συγγενικό της περιβάλλον ένας δικαστικός συµπαραστάτης, ο οποίος θα διαχειρίζεται τα χρήµατά της». Στην προαναφερόµενη αίτηση του Εισαγγελέως Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης προτείνεται να διοριστεί τόσο ως προσωρινή όσο ως οριστική δικαστική συµπαραστάτης η A. Η συζήτηση της αίτησης αυτής ενώπιον του Μονοµελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης έχει προσδιοριστεί για τις 16.02.

1. Η Αρχή, µετά από εξέταση των στοιχείων του φακέλου, αφού άκουσε τον εισηγητή και την βοηθό εισηγητή, η οποία στη συνέχεια αποχώρησε και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
2. Επειδή, το άρθρο 2 στοιχ. β΄ του ν. 2472/1997 ορίζει ότι για τους σκοπούς του νόµου αυτού νοούνται ως «ευαίσθητα δεδοµένα», τα δεδοµένα που αφορούν, µεταξύ άλλων, στην υγεία. 2 Επειδή, η διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 του ν. 2472/1997, εναρµονιζόµενη, ιδίως, µε τις διατάξεις των άρθρων 9Α, 25 παρ. 1 και 28 του Συν/τος, 8 και 7 του Χάρτη Θεµελιωδών ∆ικαιωµάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 6 της Οδηγίας 95/46/ΕΕ, ορίζει ότι: «Τα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νόµιµης επεξεργασίας πρέπει: α) Να συλλέγονται κατά τρόπο θεµιτό και νόµιµο για καθορισµένους, σαφείς και νόµιµους σκοπούς και να υφίστανται θεµιτή και νόµιµη επεξεργασία ενόψει των σκοπών αυτών. β) Να είναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας. (…)».
3. Επειδή, από το συνδυασµό των διατάξεων των άρθρων 5 και 7 του ν. 2472/1997 προκύπτει ότι η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία απλών και 2 ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, καταρχήν, εφόσον το υποκείµενο των δεδοµένων έχει δώσει τη συγκατάθεσή του. Ωστόσο, η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία τόσο των απλών όσο και των ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, και χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειµένου τους, στις περιπτώσεις που περιοριστικά προβλέπει ο νόµος. Ειδικότερα, επιτρέπεται, για τα µεν απλά δεδοµένα, ιδίως, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. ε΄ και για τα ευαίσθητα δεδοµένα, ιδίως, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. γ΄ του ν. 2472/
4. Συγκεκριµένα επιτρέπεται, στην πρώτη περίπτωση όταν: «η επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του έννοµου συµφέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι στους οποίους ανακοινώνονται τα δεδοµένα και υπό τον όρο ότι τούτο υπερέχει προφανώς των δικαιωµάτων και συµφερόντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδοµένα και δεν θίγονται οι θεµελιώδεις ελευθερίες αυτών», στην δε δεύτερη, που περιλαµβάνει και τα δεδοµένα που αφορούν την υγεία, όταν: «η επεξεργασία αφορά δεδοµένα που δηµοσιοποιεί το ίδιο το υποκείµενο ή είναι αναγκαία για την αναγνώριση, άσκηση ή υπεράσπιση δικαιώµατος ενώπιον δικαστηρίου ή πειθαρχικού οργάνου».
5. Επειδή µε τις διατάξεις αυτές καθιερώνονται ως θεµελιώδεις προϋποθέσεις για τη νοµιµότητα κάθε επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και για τη νοµιµότητα της σύστασης και λειτουργίας κάθε αρχείου, οι αρχές του σκοπού της επεξεργασίας και της αναλογικότητας των δεδοµένων σε σχέση πάντα µε το σκοπό επεξεργασίας. Συνεπώς, κάθε επεξεργασία προσωπικών δεδοµένων, που γίνεται πέραν του επιδιωκόµενου σκοπού η οποία δεν είναι πρόσφορη και αναγκαία για την επίτευξή του, δεν είναι νόµιµη. Συνακόλουθα, τόσο για τα απλά όσο και για τα ευαίσθητα δεδοµένα, πρέπει ο σκοπός επεξεργασίας να είναι νόµιµος, σαφής και καθορισµένος, και τα δεδοµένα να µην υπερβαίνουν το σκοπό της επεξεργασίας. Ειδικότερα δε για τα ευαίσθητα προσωπικά δεδοµένα, όπως και εκείνα που αφορούν την υγεία, η επεξεργασία επιτρέπεται, όπως λέχθηκε ανωτέρω, όταν πρόκειται να χρησιµοποιηθούν για άσκηση ή υπεράσπιση δικαιώµατος ενώπιον δικαστηρίου ή πειθαρχικού οργάνου. Η προϋπόθεση αυτή ισχύει, όπως έχει κρίνει η Αρχή, κατά µείζονα λόγο και για τα απλά δεδοµένα (βλ. µεταξύ άλλων ιδίως, τις αποφάσεις της Αρχής 27/2001, 75/2001 και πρόσφατες 92/2011 και 111/2011).
6. Επειδή, το άρθρο 11 παρ. 3 του ν. 2472/1997 ορίζει ότι: «Εάν δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα ανακοινώνονται σε τρίτους, το υποκείµενο ενηµερώνεται για 3 την ανακοίνωση πριν από αυτούς».
7. Επειδή, το άρθρο 14 του ν.3418/2005 (Κώδικας Ιατρικής ∆εοντολογίας) ορίζει, µεταξύ άλλων, ότι: «
8. Ο ιατρός υποχρεούται να τηρεί ιατρικό αρχείο, σε ηλεκτρονική ή µη µορφή, το οποίο περιέχει δεδοµένα που συνδέονται αρρήκτως ή αιτιωδώς µε την ασθένεια ή την υγεία των ασθενών του. Για την τήρηση του αρχείου αυτού και την επεξεργασία των δεδοµένων του εφαρµόζονται οι διατάξεις του ν. 2472/1997(ΦΕΚ 50 Α΄). (...)
9. Η υποχρέωση διατήρησης των ιατρικών αρχείων ισχύει: α) στα ιδιωτικά ιατρεία και τις λοιπές µονάδες πρωτοβάθµιας φροντίδας υγείας του ιδιωτικού τοµέα, για µία δεκαετία από την τελευταία επίσκεψη του ασθενή και β) σε κάθε άλλη περίπτωση, για µία εικοσαετία από την τελευταία επίσκεψη του ασθενή. (...)
10. ∆εν επιτρέπεται σε τρίτο η πρόσβαση σε ιατρικά αρχεία ασθενή. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η πρόσβαση: α) στις δικαστικές και εισαγγελικές αρχές κατά την άσκηση των καθηκόντων τους αυτεπάγγελτα ή µετά από αίτηση τρίτου που επικαλείται έννοµο συµφέρον και σύµφωνα µε τις νόµιµες διαδικασίες (...)». Επειδή, εξάλλου, το άρθρο 5 του ίδιου νόµου ορίζει ότι: «
11. Τα ιατρικά πιστοποιητικά και οι ιατρικές γνωµατεύσεις, καθώς και οι ιατρικές συνταγές που εκδίδονται κατά τους νόµιµους τύπους, έχουν το ίδιο κύρος και την ίδια νοµική ισχύ ως προς τις νόµιµες χρήσεις και ενώπιον όλων των αρχών και υπηρεσιών, ανεξάρτητα από το αν εκδίδονται από ιατρούς που υπηρετούν σε Ν.Π.∆.∆. ή Ν.Π.Ι.∆. ή ιδιώτες ιατρούς (…)
12. Τα ιατρικά πιστοποιητικά και οι ιατρικές γνωµατεύσεις εκδίδονται µετά από προηγούµενη γραπτή ή προφορική αίτηση του προσώπου στο οποίο αφορούν ή, κατ’ εξαίρεση, τρίτου προσώπου που έχει έννοµο συµφέρον και το αποδεικνύει, καθώς και όταν αυτό ρητά προβλέπεται στο νόµο (…) ». Επειδή, περαιτέρω, το άρθρο 13 ορίζει, µεταξύ άλλων: «
13. Η άρση ιατρικού απορρήτου επιτρέπεται όταν: (...) β) Ο ιατρός αποβλέπει στη διαφύλαξη έννοµου ή άλλου δικαιολογηµένου, ουσιώδους δηµοσίου συµφέροντος ή συµφέροντος του ίδιου του ιατρού ή κάποιου άλλου, το οποίο δεν µπορεί να διαφυλαχθεί διαφορετικά (...).
14. Η υποχρέωση τήρησης ιατρικού απορρήτου αίρεται, εάν συναινεί σε αυτό εκείνος στον οποίο αφορά, εκτός εάν η σχετική δήλωσή του δεν είναι έγκυρη, όπως στην περίπτωση, που αυτή είναι προϊόν πλάνης, απάτης, απειλής, σωµατικής ή ψυχολογικής βίας, ή εάν η άρση του απορρήτου συνιστά προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας (...) ». Οι διατάξεις αυτές, που δεν καθιερώνουν απόλυτη προστασία του ιατρικού απορρήτου, επιφυλάσσουν, καθόσον αφορά την επεξεργασία ιατρικών δεδοµένων, την εφαρµογή των διατάξεων του ν. 2472/
16. Επειδή, στην κρινόµενη υπόθεση, η Α, ζητεί µε την ιδιότητα του τρίτου, 4 σύµφωνα µε τα οριζόµενα στη διάταξη του άρθρου 2 στοιχ. θ΄ του ν.2472/1997, να της χορηγηθούν ευαίσθητα προσωπικά δεδοµένα (δεδοµένα υγείας) που αφορούν στην Β που τηρούνται στα αρχεία του Ψυχιατρικού Νοσοκοµείου Θεσσαλονίκης, ως υπευθύνου επεξεργασίας (άρθρο 2 στοιχ. ζ΄ του ν.2472/1997). Από τα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης προκύπτει ότι ο σκοπός επεξεργασίας συνίσταται στην υποστήριξη της κατατεθείσας από τον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης ενώπιον του Μονοµελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης αίτησης για την υποβολή της Β σε δικαστική συµπαράσταση. Ο προβαλλόµενος αυτός σκοπός επεξεργασίας είναι νόµιµος (άρ. 1667 παρ.1 ΑΚ) και συνάδει µε τη προαναφερόµενη διάταξη του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. γ΄ του ν.2472/
17. Η χορήγηση, ωστόσο, των παραπάνω στοιχείων στην Α, για την υποστήριξη της αίτησης του Εισαγγελέως Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης για την υποβολή της B σε δικαστική συµπαράσταση παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας και της προσφορότητας των δεδοµένων, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στη διάταξη του άρθρου 4 παρ.1 στοιχ. β΄ του ν.2472/
18. Και τούτο διότι, αφενός, την αίτηση για την υποβολή της Β σε δικαστική συµπαράσταση έχει καταθέσει ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης, ο οποίος ως αιτών – διάδικος µπορεί να ζητήσει από το δικαστήριο την προσκόµιση κάθε αναγκαίου στοιχείου για την υποστήριξη της αίτησης, σύµφωνα µε τις οικείες διατάξεις του ΚΠολ∆. Σε κάθε περίπτωση, το δικαστήριο υποχρεούται, καταρχήν, να έρθει σε επικοινωνία µε τον συµπαραστατέο, ώστε να σχηµατίσει άµεση αντίληψη για την κατάστασή του, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στο άρθρο 804 παρ. 1 ΚΠολ∆. Αφετέρου, η κρίση για τον ορισµό της Α, που προτείνεται στην προαναφερόµενη αίτηση του Εισαγγελέως να οριστεί ως προσωρινή και οριστική δικαστική συµπαραστάτης της Β, ανήκει αποκλειστικά στο αρµόδιο δικαστήριο, σύµφωνα µε τα άρθρα 1669 επ. ΑΚ. Επιπλέον, στην κατατεθείσα αίτηση του Εισαγγελέως δεν αναφέρεται νοσηλεία της Β στο Ψυχιατρικό Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης, καθώς η τελευταία – σύµφωνα πάντα µε την αίτηση – διαµένει αδιάλειπτα από το 1990 µέχρι και σήµερα στο Θεραπευτήριο Χρονίων Παθήσεων Θεσσαλονίκης «Άγιος Παντελεήµων». ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή δεν παρέχει – για τους λόγους που αναφέρονται στο ιστορικό της παρούσας – την άδεια στο Ψυχιατρικό Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης να χορηγήσει από τα τηρούµενα αρχεία το ιατρικό πιστοποιητικό σχετικά µε την διαγνωσθείσα κατάσταση 5 της υγείας της Β. Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Γεώργιος Μπατζαλέξης Η Γραµµατέας Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου 6