Αθήνα, 10-05-2011 ΑΠ: Γ/ΕΞ/1080-1/10-05-2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ∆Ε∆ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Ταχ. ∆/νση: ΚΗΦΙΣΙΑΣ 1-3 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210-6475600 FAX: 210-6475628 Α Π Ο Φ Α Σ Η 57/2011 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος στην έδρα της τη 10.05.2011 και ώρα 10:00 µετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Χρήστος Παληοκώστας, Αναπληρωτής Πρόεδρος, παραιτηθέντος του Προέδρου της Αρχής Χρίστου Γεραρή και τα αναπληρωµατικά µέλη ∆ηµήτριος Λιάππης και Γρηγόρης Λαζαράκος, ως εισηγητής, σε αντικατάσταση των τακτικών µελών Λεωνίδα Κοτσαλή και Αναστάσιου – Ιωάννη Μεταξά αντίστοιχα, οι οποίοι αν και εκλήθησαν νοµίµως εγγράφως δεν παρέστησαν λόγω κωλύµατος. ∆εν παρέστησαν λόγω κωλύµατος, αν και εκλήθησαν νοµίµως εγγράφως, ο Αναστάσιος Πράσσος, τακτικό µέλος και ο Πέτρος Τσαντίλας, αναπληρωµατικό µέλος, Παρούσα χωρίς δικαίωµα ψήφου ήταν η Χαρίκλεια Λάτσιου, νοµικός ελεγκτής - δικηγόρος, ως βοηθός εισηγήτρια και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τµήµατος διοικητικών και οικονοµικών υποθέσεων, ως γραµµατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη της τα παρακάτω: Με την υπ’ αριθµ. πρωτ. ΑΠ∆ΠΧ Γ/ΕΙΣ/1080/10.02.2011 αίτησή του στην Αρχή ο A ζητεί, 1 όπως του επιτραπεί η χορήγηση αντιγράφων των ιατρικών γνωµατεύσεων που αφορούν στην µητέρα του, B και οι οποίες τηρούνται στο ΙΚΑ …., προκειµένου να τις χρησιµοποιήσει ενώπιον δικαστηρίου. Συγκεκριµένα, ο Α µε την υπ’ αριθµ. πρωτ. ….. αίτηση του προς το ΙΚΑ …. είχε υποβάλει σχετικό αίτηµα χορήγησης των ιατρικών γνωµατεύσεων, προκειµένου να θέσει την µητέρα του σε δικαστική συµπαράσταση. Σε απάντηση της ως άνω αίτησης το ΙΚΑ ….. µε το υπ’ αριθµ. πρωτ. ….. έγγραφό του τον ενηµέρωσε ότι: «(…) προκειµένου να σας χορηγηθεί το εν λόγω έγγραφο, θα πρέπει να µας προσκοµίσετε σχετική εισαγγελική παραγγελία. Το ζητούµενο έγγραφο αγορά την ιδιωτική ζωή ασφαλισµένου µας και υπόκειται στις διατάξεις περί ιατρικού απορρήτου». Εν συνεχεία, ο Α ζήτησε µε σχετική αίτησή προς την Εισαγγελία Πρωτοδικών, όπως του χορηγηθούν τα συγκεκριµένα έγγραφα, όµως ο Εισαγγελέας διέταξε να περιέλθουν τα έγγραφα στο ΙΚΑ ….. Κατόπιν τούτων, ο Α κατέθεσε την υπ’ αριθµ. πρωτ. ….. αίτηση προς το Μονοµελές Πρωτοδικείο …. για τη θέση της µητέρας του, Β, σε δικαστική συµπαράσταση µε ηµεροµηνία συζήτησης την 14η.02.
- Με την από 31.05.2010 προσωρινή διαταγή του Μονοµελούς Πρωτοδικείου … ορίστηκε ειδικός προσωρινός δικαστικός συµπαραστάτης ο αδελφός της Β, Γ. Τέλος, µε την υπ’ αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/1308/21.02.2011 αίτησή του ο Α ενηµέρωσε την Αρχή ότι η συζήτηση ενώπιον του Μονοµελούς Πρωτοδικείου ….. για τη θέση της Β σε καθεστώς οριστικής δικαστικής συµπαράστασης αναβλήθηκε για τις 20.01.
- Η Αρχή, µετά από εξέταση των προαναφεροµένων στοιχείων, αφού άκουσε τον εισηγητή και τη βοηθό εισηγήτρια και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
- Επειδή, το άρθρο 2 στοιχ. β΄ του Ν.2472/1997 ορίζει ότι για τους σκοπούς του νόµου αυτού νοούνται ως «ευαίσθητα δεδοµένα», τα δεδοµένα που αφορούν, µεταξύ άλλων, στην υγεία.
- Επειδή, το άρθρο 4 παρ.1 του Ν. 2472/1997 ορίζει, µεταξύ άλλων, ότι: «Τα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νόµιµης επεξεργασίας πρέπει: α) Να συλλέγονται κατά τρόπο θεµιτό και νόµιµο για καθορισµένους, σαφείς και νόµιµους σκοπούς και να υφίστανται θεµιτή και νόµιµη επεξεργασία ενόψει των σκοπών αυτών. β) Να είναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας (...)». Με τις διατάξεις αυτές καθιερώνονται ως θεµελιώδεις προϋποθέσεις για τη νοµιµότητα κάθε επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και για τη νοµιµότητα της σύστασης και λειτουργίας κάθε αρχείου, οι αρχές του σκοπού της επεξεργασίας και της αναλογικότητας των δεδοµένων σε σχέση πάντα µε το σκοπό επεξεργασίας. Συνεπώς, κάθε επεξεργασία προσωπικών δεδοµένων, που γίνεται πέραν του 2 επιδιωκόµενου σκοπού και που δεν είναι πρόσφορη και αναγκαία για την επίτευξή του, δεν είναι νόµιµη.
- Επειδή, το άρθρο 7 του Ν. 2472/1997 ορίζει, µεταξύ άλλων, ότι: «
- Απαγορεύεται η συλλογή και επεξεργασία ευαίσθητων προσωπικών δεδοµένων.
- Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η συλλογή και η επεξεργασία ευαίσθητων δεδοµένων, καθώς και η ίδρυση και λειτουργία σχετικού αρχείου, ύστερα από άδεια της Αρχής, όταν συντρέχουν µία ή περισσότερες από τις ακόλουθες προϋποθέσεις: α) Το υποκείµενο των δεδοµένων έδωσε τη γραπτή συγκατάθεσή του εκτός εάν η συγκατάθεση έχει αποσπασθεί µε τρόπο που αντίκειται στο νόµο ή τα χρηστά ήθη ή νόµος ορίζει ότι η συγκατάθεση δεν αίρει την απαγόρευση (...) γ) Η επεξεργασία αφορά δεδοµένα που δηµοσιοποιεί το ίδιο το υποκείµενο ή είναι αναγκαία για την αναγνώριση, άσκηση ή υπεράσπιση ενώπιον δικαστηρίου ή πειθαρχικού οργάνου (...)».
- Επειδή, το άρθρο 11 παρ. 3 του Ν. 2472/1997 ορίζει ότι: «Εάν δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα ανακοινώνονται σε τρίτους, το υποκείµενο ενηµερώνεται για την ανακοίνωση πριν από αυτούς».
- Επειδή, το άρθρο 14 του ν. 3418/2005 (Κώδικας Ιατρικής ∆εοντολογίας) ορίζει, µεταξύ άλλων, ότι: «
- Ο ιατρός υποχρεούται να τηρεί ιατρικό αρχείο, σε ηλεκτρονική ή µη µορφή, το οποίο περιέχει δεδοµένα που συνδέονται αρρήκτως ή αιτιωδώς µε την ασθένεια ή την υγεία των ασθενών του. Για την τήρηση του αρχείου αυτού και την επεξεργασία των δεδοµένων του εφαρµόζονται οι διατάξεις του Ν. 2472/1997(ΦΕΚ 50 Α΄). (...)
- ∆εν επιτρέπεται σε τρίτο η πρόσβαση σε ιατρικά αρχεία ασθενή. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η πρόσβαση: α) στις δικαστικές και εισαγγελικές αρχές κατά την άσκηση των καθηκόντων τους αυτεπάγγελτα ή µετά από αίτηση τρίτου που επικαλείται έννοµο συµφέρον και σύµφωνα µε τις νόµιµες διαδικασίες (...)». Εξάλλου, το άρθρο 5 παρ. 3 του ίδιου νόµου ορίζει ότι: «(…)
- Τα ιατρικά πιστοποιητικά και οι ιατρικές γνωµατεύσεις εκδίδονται µετά από προηγούµενη γραπτή ή προφορική αίτηση του προσώπου στο οποίο αφορούν ή, κατ’ εξαίρεση, τρίτου προσώπου που έχει έννοµο συµφέρον και το αποδεικνύει, καθώς και όταν αυτό ρητά προβλέπεται στο νόµο (…) ». Περαιτέρω, το άρθρο 13 ορίζει, µεταξύ άλλων: «
- Η άρση ιατρικού απορρήτου επιτρέπεται όταν: (...) β) Ο ιατρός αποβλέπει στη διαφύλαξη έννοµου ή άλλου δικαιολογηµένου, ουσιώδους δηµοσίου συµφέροντος ή συµφέροντος του ίδιου του ιατρού ή κάποιου άλλου, το οποίο δεν µπορεί να διαφυλαχθεί διαφορετικά (...)». Οι διατάξεις αυτές, που δεν καθιερώνουν απόλυτη προστασία του ιατρικού απορρήτου, επιφυλάσσουν, καθόσον αφορά την επεξεργασία ιατρικών δεδοµένων, την εφαρµογή των διατάξεων του Ν. 2472/
- Επειδή, από το συνδυασµό των προαναφεροµένων διατάξεων προκύπτει ότι η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία τόσο των απλών όσο και των ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, καταρχήν, εφόσον το υποκείµενο των δεδοµένων έχει δώσει τη 3 συγκατάθεσή του. Ωστόσο, η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία τόσο των απλών όσο και των ευαίσθητων προσωπικών δεδοµένων επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, και χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειµένου των δεδοµένων στις περιπτώσεις που περιοριστικά προβλέπει ο νόµος. Ειδικότερα, επιτρέπεται για τα µεν απλά δεδοµένα, ιδίως, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. ε΄ για τα δε δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα που αφορούν στην υγεία (ευαίσθητα προσωπικά δεδοµένα), ιδίως, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. γ΄ του ν. 2472/1997, εφόσον είναι απολύτως αναγκαία για την άσκηση ή υπεράσπιση δικαιώµατος ενώπιον δικαστηρίου (βλ. σχετικά, ιδίως, αποφάσεις της Αρχής 61/2003 και 38/2006). Περαιτέρω, οι όροι και προϋποθέσεις της νοµιµότητας κάθε επεξεργασίας ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα, που προβλέπονται στο άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. γ΄ του ν. 2472/1997, δύνανται κατά µείζονα λόγο να εφαρµοσθούν και στην επεξεργασία απλών δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα (βλ. σχετικά, ιδίως τις αποφάσεις της Αρχής 8/2005 και 9/2005). Επιπλέον, τόσο για τα απλά όσο και για τα ευαίσθητα δεδοµένα πρέπει ο σκοπός επεξεργασίας να είναι νόµιµος, σαφής και καθορισµένος, και τα δεδοµένα να µην υπερβαίνουν το σκοπό της επεξεργασίας.
- Επειδή, στην κρινόµενη υπόθεση, ο Α ζητεί µε την ιδιότητα του τρίτου – σύµφωνα µε τα οριζόµενα στο άρθρο 2 στοιχ. θ΄ του ν. 2472/1997 – πρόσβαση σε δεδοµένα σχετικά µε την υγεία (ευαίσθητα προσωπικά δεδοµένα) που αφορούν, ως υποκείµενο, στην Β. Από τα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης προκύπτει ότι ο προβαλλόµενος σκοπός επεξεργασίας για την θέση της Β σε καθεστώς οριστικής δικαστικής συµπαράστασης, όπως προβλέπεται στις διατάξεις των άρθρων 1666 ΑΚ και 801 επ. ΚΠολ∆, είναι νόµιµος σύµφωνα µε τα οριζόµενα στις διατάξεις των άρθρων 4 παρ. 1 στοιχ. α΄ και 7 παρ. 2 στοιχ. γ΄ του ν. 2472/
- Παράλληλα, η χορήγηση των αντιγράφων του ιατρικού φακέλου της Β που τηρείται στο ΙΚΑ………. είναι συναφής, πρόσφορη και αναγκαία για τον επιδιωκόµενο σκοπό της υπεράσπισης δικαιώµατος ενώπιον δικαστηρίου. Το ΙΚΑ ……. βαρύνεται, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, µε την υποχρέωση να ενηµερώσει τη Β ότι ευαίσθητα προσωπικά της δεδοµένα θα διαβιβαστούν στο Α, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στη διάταξη του άρθρου 11 παρ. 3 του ν.2472/
- ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή, παρέχει την άδεια στο ΙΚΑ…….., ως υπεύθυνο επεξεργασίας, να χορηγήσει αντίγραφα του ιατρικού φακέλου νοσηλείας της Β στον Α, αποκλειστικά για το σκοπό της δικαστικής χρήσης αυτών. Το ΙΚΑ …. οφείλει, ως υπεύθυνος επεξεργασίας να ενηµερώσει τη Β ότι ευαίσθητα προσωπικά δεδοµένα θα ανακοινωθούν στον Α. 4 Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Η γραµµατέας Χρήστος Παληοκώστας Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου 5 . 6