Αθήνα, 26-04-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3072/26-04-2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟ ΤΑ ΙΑ Ε ΟΜΕΝΝ ΠΡΟ ΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 53/2012 (Τήα) Η Αρχή Προστασίας εδοένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τήατος στην έδρα της την 24.04.2012 και ώρα 11:00 ετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκειένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Γεώργιος Μπατζαλέξης, Αναπληρωτής Πρόεδρος, κωλυοένου του Προέδρου της Αρχής Πέτρου Χριστόφορου, και τα αναπληρωατικά έλη Πέτρος Τσαντίλας, ως εισηγητής, και Χαράλαπος Ανθόπουλος, σε αντικατάσταση των τακτικών ελών Αναστασίου Πράσσου και ηητρίου Μπριόλα, αντίστοιχα, οι οποίοι, αν και εκλήθησαν νοίως εγγράφως δεν παρέστησαν λόγω κωλύατος. Παρούσες χωρίς δικαίωα ψήφου ήταν η Κ. Καρβέλη, νοικός ελεγκτής, ως βοηθός εισηγήτρια και η Ε. Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τήατος διοικητικών και οικονοικών υποθέσεων, ως γραατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη της τα παρακάτω: Με το υπ’ αριθ. πρωτ. 10/02/2293/3407/22.2.2012 (ΑΠ ΠΧ Γ/ΕΙ /1943/14.03.2012) έγγραφο το Γενικό Νοσοκοείο Αθηνών «Ευαγγελισός» διαβιβάζει τις αιτήσεις των ιατρών A και B και ζητεί την έκδοση άδειας, σύφωνα ε τα οριζόενα στις διατάξεις του άρθρου 7 του νόου 2472/1998, για τη χορήγηση των αιτούενων στοιχείων. Όπως σηειώνεται στο ως άνω έγγραφο το ιοικητικό υβούλιο του Νοσοκοείου στην υπ’ αριθ. 55/30.11.2011 συνεδρίασή του και αφού έλαβε υπόψη α) την υπ’ αριθ. πρωτ. 16108/15.10.2010 αίτηση της B, ε την οποία ζητά να της δοθεί άδεια για συλλογή δεδοένων από το Παθολογικό, Πνευονολογικό, Καρδιολογικό, Νευρολογικό τήα του νοσοκοείου για την εκπόνηση διδακτορικής διατριβής ε θέα «Επίδραση των δασικών πυρκαγιών στην αναπνευστική νοσηρότητα του πληθυσού της Αθήνας», β)το ε αριθ. πρωτ. 235/8.9.2011 έγγραφο του Επιστηονικού υβουλίου σύφωνα ε το οποίο το συβούλιο εισηγείται την διαβίβαση του αιτήατος στην Αρχή και γ)την υπ’ αριθ. 15911/14.11.2011 γνωοδότηση της Νοικής Υπηρεσίας του Νοσοκοείου, αποφάσισε να διαβιβάσει το αίτηα στην Αρχή, προκειένου να χορηγηθεί η προβλεπόενη άδεια υγκεκριένα, σύφωνα ε την υποβληθείσα στην Αρχή αίτηση των ιατρών του Πανεπιστηιακού Γενικού Νοσοκοείου «Αττικόν» A και B ε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙ /2574/11.04.2011, ζητείται η πρόσβαση στα αρχεία του τήατος επειγόντων περιστατικών καθώς και στα αρχεία των ασθενών του Γενικού Νοσοκοείου «Ευαγγελισός», προκειένου να καταγραφούν τα δεδοένα σθενών, στους οποίους παρασχέθηκε ιατρική φροντίδα στο παθολογικό, καρδιολογικό, νευρολογικό ή πνευονολογικό τήα και οι οποίοι εν συνεχεία είτε εισήχθησαν στο νοσοκοείο είτε επέστρεψαν σπίτι τους ε οδηγίες, κατά την χρονική περίοδο 1998-
- Τα ιατρικά δεδοένα που θα συλλεχθούν, θα χρησιοποιηθούν για την εκπόνηση των διδακτορικών διατριβών τους ε θέα «Επίδραση των δασικών πυρκαγιών στην αναπνευστική νοσηρότητα του πληθυσού της Αθήνας». κοπός των διατριβών είναι η ελέτη της επίπτωσης των δασικών πυρκαγιών και της εταφερόενης αφρικανικής σκόνης στην αναπνευστική νοσηρότητα του πληθυσού της Αττικής. Η συλλογή των αιτούενων στοιχείων θα γίνει ε δοηένο ερωτηατολόγιο. υγκεκριένα θα καταγραφούν όνον τα εξής δεδοένα: τόπος κατοικίας, φύλο, ηλικία ηεροηνία προσέλευσης ή εισαγωγής, αιτία προσέλευσης ή εισαγωγής και διάγνωση εξόδου. Το ονοατεπώνυο θα χρησιοποιηθεί αποκλειστικά και όνον για τον έλεγχο των διπλοεγγραφών και στη συνέχεια θα καταστραφεί και σε καία περίπτωση δεν θα αποθηκευθεί στην τελικώς εξαχθείσα βάση δεδοένων. Κατά τη διάρκεια της ελέτης και ετά το πέρας αυτής η διαχείριση των δεδοένων θα γίνει κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να διαφυλάσσεται το ιατρικό και προσωπικό απόρρητο των ασθενών. Η Αρχή, ετά από εξέταση των στοιχείων του φακέλου, αφού άκουσε τον εισηγητή και την βοηθό εισηγητή, η οποία στη συνέχεια αποχώρησε και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, Σ ΕΦΤΗ Ε ΣΥΜΦ ΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
- Επειδή, το άρθρο 2 στοιχ. β΄ του ν. 2472/1997 ορίζει ότι για τους σκοπούς του νόου αυτού νοούνται ως «ευαίσθητα δεδοένα», τα δεδοένα που αφορούν, εταξύ άλλων, στην υγεία.
- Επειδή, η διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 του ν. 2472/1997, εναρονιζόενη, ιδίως, ε τις διατάξεις των άρθρων 9Α, 25 παρ. 1 και 28 του υν/τος, 8 και 7 του Χάρτη Θεελιωδών ικαιωάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 6 της Οδηγίας 95/46/ΕΕ, ορίζει ότι: «Τα δεδο να προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νόιης επεξεργασίας πρ πει: α) Να συλλ γονται κατά τρόπο θειτό και νόιο για καθορισ νους, σαφείς και νόιους σκοπούς και να υφίστανται θειτή και νόιη επεξεργασία ενόψει των σκοπών αυτών. β) Να είναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας. (…)».
- Επειδή, από το συνδυασό των διατάξεων των άρθρων 5 και 7 του ν. 2472/1997 προκύπτει ότι η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία απλών και ευαίσθητων δεδοένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, καταρχήν, εφόσον το υποκείενο των δεδοένων έχει δώσει τη συγκατάθεσή του. στόσο, η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία τόσο των απλών όσο και των ευαίσθητων δεδοένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, και χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειένου τους, στις περιπτώσεις που περιοριστικά προβλέπει ο νόος. Ειδικότερα, επιτρέπεται για τα εν απλά δεδοένα, ιδίως, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. ε΄ και για τα ευαίσθητα δεδοένα και υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. στ΄ του ν. 2472/
- υγκεκριένα επιτρέπεται, στην πρώτη περίπτωση όταν «η επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του ννοου συφ ροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι στους οποίους ανακοινώνονται τα δεδο να και υπό τον όρο ότι τούτο υπερ χει προφανώς των δικαιωάτων και συφερόντων των προσώπων στα οποία αναφ ρονται τα δεδο να και δεν θίγονται οι θεελιώδεις ελευθερίες αυτών», στην δε δεύτερη, που περιλαβάνει και τα δεδοένα που αφορούν την υγεία, όταν «η επεξεργασία πραγατοποιείται για ερευνητικούς και επιστηονικούς αποκλειστικά σκοπούς και υπό τον όρο ότι τηρείται η ανωνυία και λαβάνονται όλα τα απαραίτητα τρα για την προστασία των δικαιωάτων των προσώπων στα οποία αναφ ρονται».
- Επειδή, η Αρχή έχει προδιαγράψει, ε σειρά πράξεων και αποφάσεών της (βλ., εταξύ άλλων, τις αποφάσεις 46/2004, 47/2004, 16/2005 και 32/2006) τις προϋποθέσεις νοιότητας επεξεργασίας δεδοένων προσωπικού χαρακτήρα, τόσο απλών όσο και ευαίσθητων, για ερευνητικούς σκοπούς και, ειδικότερα, για την εκπόνηση εταπτυχιακής ελέτης ή διδακτορικής διατριβής. το πλαίσιο αυτό, όπως η Αρχή παγίως κρίνει, η διενέργεια επιστηονικής έρευνας συνιστά νόιο σκοπό επεξεργασίας, κατά την έννοια του άρθρου 4 του ν. 2472/1997, εταξύ άλλων και λόγω του ότι, σύφωνα ε το άρθρο 16 παρ. 1 του υντάγατος, η ανάπτυξη και προαγωγή της έρευνας αποτελεί υποχρέωση του Κράτους.
- Επειδή, η επεξεργασία ευαίσθητων δεδοένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, εφόσον ο σκοπός της είναι νόιος, καταρχήν, ε την έγγραφη συγκατάθεση του υποκειένου των δεδοένων. Και τούτο, διότι η έγγραφη και ρητή συγκατάθεση των υποκειένων των δεδοένων αποτελεί το έσο για τη είζονα δυνατή διασφάλιση του δικαιώατός τους στην προστασία των δεδοένων τους προσωπικού χαρακτήρα και θα πρέπει καταρχήν να αναζητείται και στις περιπτώσεις επεξεργασίας για ερευνητικούς ή επιστηονικούς σκοπούς. στόσο, το άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. στ΄ του ν. 2472/1997 ρητά προβλέπει τη δυνατότητα της επεξεργασίας ευαίσθητων δεδοένων προσωπικού χαρακτήρα και χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειένου τους υπό ορισένες προϋποθέσεις, δηλαδή εκείνες της τήρησης της ανωνυίας και της λήψης των απαραίτητων έτρων για την προστασία των δικαιωάτων των υποκειένων των δεδοένων.
- Εξάλλου, όπως έχει ήδη κρίνει η Αρχή, η διάταξη αυτή περιλαβάνει τουλάχιστον την περίπτωση όπου η επεξεργασία, όπως η πρόσβαση ή η χρήση για άλλον σκοπό από αυτόν για τον οποίο συλλέχθηκαν τα δεδοένα (π.χ. την παροχή υπηρεσιών υγείας) και η ανωνυοποίηση των δεδοένων διενεργούνται από τον ίδιο τον υπεύθυνο της επεξεργασίας των δεδοένων, έτσι ώστε τα δεδοένα να ην εκφεύγουν από τη σφαίρα επιρροής του υπεύθυνου επεξεργασίας, δηλαδή να ανακοινώνονται ή διατίθενται σε τρίτον χωρίς προηγουένως να έχουν ανωνυοποιηθεί. Επιπλέον, το αντικείενο της έρευνας πρέπει να είναι σαφώς καθορισένο, ούτως ώστε να είναι δυνατή και η κρίση εάν τα δεδοένα, που υφίστανται επεξεργασία, είναι απαραίτητα για τον επιδιωκόενο σκοπό. Τέλος, κατά το διάστηα της επεξεργασίας των ευαίσθητων προσωπικών δεδοένων και πριν από την ανωνυοποίηση αυτών, ο υπεύθυνος επεξεργασίας πρέπει σύφωνα ε το άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. στ΄ του ν. 2472/1997 να λάβει τα απαραίτητα έτρα για την προστασία των δικαιωάτων των υποκειένων των δεδοένων. Τέτοια έτρα αφορούν, εταξύ άλλων, στη διασφάλιση της επιστευτικότητας και ακεραιότητας των δεδοένων. Η επιστευτικότητα περιλαβάνει τον έλεγχο της πρόσβασης στα δεδοένα, ώστε όνο εξουσιοδοτηένα άτοα από το σύνολο των εργαζοένων στον υπεύθυνο επεξεργασίας να έχουν πρόσβαση στα συγκεκριένα δεδοένα. Η ακεραιότητα αφορά στην προστασία των προσωπικών δεδοένων από τυχαία ή αθέιτη καταστροφή, απώλεια ή αλλοίωση.
- Επειδή το άρθρο 13 του νόου 3418/2005 (ΦΕΚ Α΄ 287, Κώδικας Ιατρικής εοντολογίας) καθιερώνει την υποχρέωση τήρησης ιατρικού απορρήτου. Η παραβίαση της τήρησης των υποχρεώσεων αυτών επισύρει την επιβολή πειθαρχικών κυρώσεων σε ιατρούς και νοσηλευτές, σύφωνα ε τα οριζόενα στις διατάξεις των άρθρων 36 του ν.3418/2005 και 25 του ν.3252/2004 (ΦΕΚ Α΄132), αντίστοιχα. υνεπώς και οι δύο ερευνήτριες δεσεύονται από τους επαγγελατικούς του κώδικες για την τήρηση του απορρήτου.
- Επειδή, στην υπό κρίση υπόθεση, ο προβαλλόενος σκοπός επεξεργασίας των ιατρών A και B στο πλαίσιο εκπόνησης της διδακτορικής τους διατριβής, όπως περιγράφεται στο ιστορικό, είναι καθορισένος, σαφής και νόιος, κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 4 παρ. 1 του ν. 2472/
- ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή χορηγεί στο Γενικό Νοσοκοείο Αθηνών «Ευαγγελισός» την άδεια να επιτρέψει την πρόσβαση στα τηρούενα αρχεία του νοσοκοείου στις ερευνήτριες A και B για την εκπόνηση της διδακτορικής τους διατριβής, υπό τους εξής όρους: α) η πρόσβαση να πραγατοποιηθεί στο χώρο του Νοσοκοείου, β) οι ερευνήτριες να εξάγουν από τα αρχεία του Νοσοκοείου όνον όσα στοιχεία είναι κατά την επιστηονική τους κρίση απαραίτητα για την ολοκλήρωση του συγκεκριένου ερευνητικού τους έργου και γ) η ανωνυοποίηση των δεδοένων των ασθενών να γίνει από τις ίδιες τις ερευνήτριες και ήδη κατά τη διάρκεια της πρόσβασης στα δεδοένα υπό την έννοια ότι δεν επιτρέπεται να καταγραφούν και να συνδεθούν τα στοιχεία που ταυτοποιούν τα υπό έρευνα άτοα (πχ. ονοατεπώνυα) ε τα ευαίσθητα δεδοένα που συλλέγονται και που τα αφορούν. Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Γεώργιος Μπατζαλέξης Η Γρα%%ατέας Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου