Αίτηση Νοσοκομείου Σερρών να χορηγηθεί η άδεια να επιτρέψει την πρόσβαση σε ερευνήτρια για την εκπόνηση διπλωματικής εργασίας

Αθήνα, $$202$$ Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3359-1/30-05-2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ∆Ε∆ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΑΠΟΦΑΣΗ 87/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος στην έδρα της την 29.05.2012 και ώρα 10:00 µετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Γεώργιος Μπατζαλέξης, Αναπληρωτής Πρόεδρος, κωλυοµένου του Προέδρου της Αρχής Πέτρου Χριστόφορου, και τα αναπληρωµατικά µέλη της Αρχής Πέτρος Τσαντίλας, ως εισηγητής και Γρηγόρης Λαζαράκος, αναπληρωµατικά µέλη σε αντικατάσταση των τακτικών µελών Αναστάσιου Πράσσου και Αναστάσιου – Ιωάννη Μεταξά. ∆εν παρέστησαν λόγω κωλύµατος, αν και εκλήθησαν νοµίµως εγγράφως, οι ∆ηµήτριος Μπριόλας, τακτικό µέλος και Χαράλαµπος Ανθόπουλος, αναπληρωµατικό µέλος. Παρούσα χωρίς δικαίωµα ψήφου ήταν η Χαρίκλεια Λάτσιου, νοµικός ελεγκτής - δικηγόρος, ως βοηθός εισηγήτρια και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τµήµατος διοικητικών και οικονοµικών υποθέσεων, ως γραµµατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη της τα παρακάτω: Με το υπ’ αρ. πρωτ. 5528/09.05.2012 (ΑΠ∆ΠΧ Γ/ΕΙΣ/3359/10.05.2012) έγγραφο το Γενικό Νοσοκοµείο Σερρών διαβιβάζει την αίτηση της δικηγόρου Α και ζητεί την έκδοση άδειας, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στις διατάξεις του άρθρου 7 του νόµου 2472/1998, προκειµένου να επιτραπεί η πρόσβαση της Α στα αρχεία του Νοσοκοµείου. 1 Όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης η Α στο πλαίσιο µεταπτυχιακού προγράµµατος σπουδών για το «∆ιεθνές ∆ίπλωµα στο ∆ίκαιο Ψυχικής Υγείας & Ανθρώπινα ∆ικαιώµατα» που διοργανώνεται από τη Νοµική Σχολή της Ινδικής Εταιρίας ∆ικαίου ILS Law College στην Pune Ινδίας σε συνεργασία µε τον Παγκόσµιο Οργανισµό Υγείας (Γενεύη) εκπονεί µεταπτυχιακή διπλωµατική εργασία µε θέµα «Ποιοτικές Υπηρεσίες και Ανθρώπινα ∆ικαιώµατα σε µια Ψυχιατρική Κλινική Γενικού Νοσοκοµείου» και ζητεί για το σκοπό αυτό να αποκτήσει πρόσβαση στα αρχεία της Ψυχιατρικής Κλινικής του Νοσοκοµείου. Η Αρχή, µετά από εξέταση των στοιχείων του φακέλου, αφού άκουσε τον εισηγητή και την βοηθό εισηγητή, η οποία στη συνέχεια αποχώρησε και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Επειδή, το άρθρο 2 στοιχ. β΄ του ν. 2472/1997 ορίζει ότι για τους σκοπούς του νόµου αυτού νοούνται ως «ευαίσθητα δεδοµένα», τα δεδοµένα που αφορούν, µεταξύ άλλων, στην υγεία.
2. Επειδή, η διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 του ν. 2472/1997, εναρµονιζόµενη, ιδίως, µε τις διατάξεις των άρθρων 9Α, 25 παρ. 1 και 28 του Συν/τος, 8 και 7 του Χάρτη Θεµελιωδών ∆ικαιωµάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 6 της Οδηγίας 95/46/ΕΕ, ορίζει ότι: «Τα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νόµιµης επεξεργασίας πρέπει: α) Να συλλέγονται κατά τρόπο θεµιτό και νόµιµο για καθορισµένους, σαφείς και νόµιµους σκοπούς και να υφίστανται θεµιτή και νόµιµη επεξεργασία ενόψει των σκοπών αυτών. β) Να είναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας. (…)».
3. Επειδή, από το συνδυασµό των διατάξεων των άρθρων 5 και 7 του ν. 2472/1997 προκύπτει ότι η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία απλών και ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, καταρχήν, εφόσον το υποκείµενο των δεδοµένων έχει δώσει τη συγκατάθεσή του. Ωστόσο, η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία τόσο των απλών όσο και των ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού 2 χαρακτήρα επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, και χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειµένου τους, στις περιπτώσεις που περιοριστικά προβλέπει ο νόµος. Ειδικότερα, επιτρέπεται για τα µεν απλά δεδοµένα, ιδίως, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. ε΄ και για τα ευαίσθητα δεδοµένα και υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. στ΄ του ν. 2472/
4. Συγκεκριµένα επιτρέπεται, στην πρώτη περίπτωση όταν «η επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του έννοµου συµφέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι στους οποίους ανακοινώνονται τα δεδοµένα και υπό τον όρο ότι τούτο υπερέχει προφανώς των δικαιωµάτων και συµφερόντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδοµένα και δεν θίγονται οι θεµελιώδεις ελευθερίες αυτών», στην δε δεύτερη, που περιλαµβάνει και τα δεδοµένα που αφορούν την υγεία, όταν «η επεξεργασία πραγµατοποιείται για ερευνητικούς και επιστηµονικούς αποκλειστικά σκοπούς και υπό τον όρο ότι τηρείται η ανωνυµία και λαµβάνονται όλα τα απαραίτητα µέτρα για την προστασία των δικαιωµάτων των προσώπων στα οποία αναφέρονται».
5. Επειδή, η Αρχή έχει προδιαγράψει, µε σειρά πράξεων και αποφάσεών της (βλ., µεταξύ άλλων, τις αποφάσεις 46/2004, 47/2004, 16/2005 και 32/2006) τις προϋποθέσεις νοµιµότητας επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα, τόσο απλών όσο και ευαίσθητων, για ερευνητικούς σκοπούς και, ειδικότερα, για την εκπόνηση µεταπτυχιακής µελέτης ή διδακτορικής διατριβής. Στο πλαίσιο αυτό, όπως η Αρχή παγίως κρίνει, η διενέργεια επιστηµονικής έρευνας συνιστά νόµιµο σκοπό επεξεργασίας, κατά την έννοια του άρθρου 4 του ν. 2472/1997, µεταξύ άλλων και λόγω του ότι, σύµφωνα µε το άρθρο 16 παρ. 1 του Συντάγµατος, η ανάπτυξη και προαγωγή της έρευνας αποτελεί υποχρέωση του Κράτους.
6. Επειδή, η επεξεργασία ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, εφόσον ο σκοπός της είναι νόµιµος, καταρχήν, µε την έγγραφη συγκατάθεση του υποκειµένου των δεδοµένων. Και τούτο, διότι η έγγραφη και ρητή συγκατάθεση των υποκειµένων των δεδοµένων αποτελεί το µέσο για τη µείζονα δυνατή διασφάλιση του δικαιώµατός τους στην προστασία των δεδοµένων τους προσωπικού χαρακτήρα και θα πρέπει καταρχήν να αναζητείται και στις περιπτώσεις επεξεργασίας για ερευνητικούς ή επιστηµονικούς σκοπούς. Ωστόσο, το άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. στ΄ του ν. 2472/1997 ρητά προβλέπει τη δυνατότητα της επεξεργασίας ευαίσθητων δεδοµένων 3 προσωπικού χαρακτήρα και χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειµένου τους υπό ορισµένες προϋποθέσεις, δηλαδή εκείνες της τήρησης της ανωνυµίας και της λήψης των απαραίτητων µέτρων για την προστασία των δικαιωµάτων των υποκειµένων των δεδοµένων.
7. Εξάλλου, όπως έχει ήδη κρίνει η Αρχή, η διάταξη αυτή περιλαµβάνει τουλάχιστον την περίπτωση όπου η επεξεργασία, όπως η πρόσβαση ή η χρήση για άλλον σκοπό από αυτόν για τον οποίο συλλέχθηκαν τα δεδοµένα (π.χ. την παροχή υπηρεσιών υγείας) και η ανωνυµοποίηση των δεδοµένων διενεργούνται από τον ίδιο τον υπεύθυνο της επεξεργασίας των δεδοµένων, έτσι ώστε τα δεδοµένα να µην εκφεύγουν από τη σφαίρα επιρροής του υπεύθυνου επεξεργασίας, δηλαδή να ανακοινώνονται ή διατίθενται σε τρίτον χωρίς προηγουµένως να έχουν ανωνυµοποιηθεί. Επιπλέον, το αντικείµενο της έρευνας πρέπει να είναι σαφώς καθορισµένο, ούτως ώστε να είναι δυνατή και η κρίση εάν τα δεδοµένα, που υφίστανται επεξεργασία, είναι απαραίτητα για τον επιδιωκόµενο σκοπό. Τέλος, κατά το διάστηµα της επεξεργασίας των ευαίσθητων προσωπικών δεδοµένων και πριν από την ανωνυµοποίηση αυτών, ο υπεύθυνος επεξεργασίας πρέπει σύµφωνα µε το άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. στ΄ του ν. 2472/1997 να λάβει τα απαραίτητα µέτρα για την προστασία των δικαιωµάτων των υποκειµένων των δεδοµένων. Τέτοια µέτρα αφορούν, µεταξύ άλλων, στη διασφάλιση της εµπιστευτικότητας και ακεραιότητας των δεδοµένων. Η εµπιστευτικότητα περιλαµβάνει τον έλεγχο της πρόσβασης στα δεδοµένα, ώστε µόνο εξουσιοδοτηµένα άτοµα από το σύνολο των εργαζοµένων στον υπεύθυνο επεξεργασίας να έχουν πρόσβαση στα συγκεκριµένα δεδοµένα. Η ακεραιότητα αφορά στην προστασία των προσωπικών δεδοµένων από τυχαία ή αθέµιτη καταστροφή, απώλεια ή αλλοίωση.
8. Επειδή, στην υπό κρίση υπόθεση, ο προβαλλόµενος σκοπός επεξεργασίας της Α είναι καθορισµένος, σαφής και νόµιµος, κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 4 παρ. 1 του ν. 2472/
9. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή χορηγεί στο Νοσοκοµείο Σερρών την άδεια να επιτρέψει την πρόσβαση στα 4 τηρούµενα αρχεία του Νοσοκοµείου στην Α για την εκπόνηση διπλωµατικής εργασίας, υπό τους εξής όρους: α) η πρόσβαση να πραγµατοποιηθεί στο χώρο του Νοσοκοµείου, β) η ερευνήτρια να εξάγει από τα αρχεία του Νοσοκοµείου µόνο όσα στοιχεία είναι κατά την επιστηµονική της κρίση απαραίτητα για την τεκµηρίωση του συγκεκριµένου ερευνητικού της έργου και γ) η ανωνυµοποίηση των δεδοµένων των ασθενών να γίνει από την ίδια την ερευνήτρια και δη κατά τη διάρκεια της πρόσβασης στα δεδοµένα υπό την έννοια ότι δεν επιτρέπεται να καταγραφούν και να συνδεθούν τα στοιχεία που ταυτοποιούν τα υπό έρευνα άτοµα (πχ. ονοµατεπώνυµα) µε τα ευαίσθητα δεδοµένα που συλλέγονται και που τα αφορούν. Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Γεώργιος Μπατζαλέξης Η Γραµµατέας Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου 5