Αθήνα, $$202$$ Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/2754-1/17-05-2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟ ΤΑ ΙΑ Ε ΟΜΕΝΝ ΠΡΟ ΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΑΠΟΦΑΣΗ 65/2012 (Τήα) Η Αρχή Προστασίας εδοένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τήατος στην έδρα της την 15.05.2012 και ώρα 10:00 ετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκειένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Γεώργιος Μπατζαλέξης, Αναπληρωτής Πρόεδρος, κωλυοένου του Προέδρου της Αρχής Πέτρου Χριστόφορου, και τα αναπληρωατικά έλη Πέτρος Τσαντίλας, ως εισηγητής και Χαράλαπος Ανθόπουλος, σε αντικατάσταση των τακτικών ελών Αναστασίου Πράσσου και ηητρίου Μπριόλα, αντίστοιχα, οι οποίοι, αν και εκλήθησαν νοίως εγγράφως δεν παρέστησαν λόγω κωλύατος. εν παρέστησαν, αν και εκλήθησαν νοίως εγγράφως ο Αναστάσιος – Ιωάννης Μεταξάς, τακτικό έλος και ο Γρηγόριος Λαζαράκος, αναπληρωατικό έλος. Παρούσες χωρίς δικαίωα ψήφου ήταν η Χαρίκλεια Λάτσιου, νοικός ελεγκτής - δικηγόρος, ως βοηθός εισηγήτρια και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τήατος διοικητικών και οικονοικών υποθέσεων, ως γραατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη της τα παρακάτω: Με το υπ’ αρ. πρωτ. ΕΜΠ ../...04.2012 (ΑΠ ΠΧ Γ/ΕΙ /2754/12.04.2012) έγγραφο το Γενικό Παναρκαδικό Νοσοκοείο Τρίπολης «Η ΕΥΑΓΓΕΛΙ ΤΡΙΑ» διαβιβάζει την αίτηση της Α, ιατρού – κυτταρολόγου του Νοσοκοείου και ζητεί την έκδοση άδειας, σύφωνα ε τα οριζόενα στις διατάξεις του άρθρου 7 του νόου 2472/1998, για την 1 επεξεργασία των αιτούενων στοιχείων. Όπως σηειώνεται στο ως άνω έγγραφο το ιοικητικό υβούλιο του Νοσοκοείου στην υπ’ αρ. πρωτ. ../...04.2012 συνεδρίασή του αποφάσισε « (…) την υπο ολή αιτή ατος στην Αρχή Προστασίας εδο ένων Προσωπικού Χαρακτήρα, για άδεια χορήγησης ευαίσθητων δεδο ένων, επισυνάπτοντας και το αίτη α του τρίτου προσώπου που ζητά τη χορήγηση (άρθρο 7 παρ. 2 του Ν.2472/1997), καθ’ ότι η πρόσ αση στους ιατρικούς φακέλους ασθενών την οποία αιτείται η Α – ΕΠ. Α΄ Κυτταρολόγου του Νοσοκο είου ας, για την διενέργεια επιστη ονικών εργασιών που θα παρουσιαστούν στο συνέδριο, περιέχουν Ευαίσθητα Προσωπικά εδο ένα, που αφορούν την υγεία των ασθενών (…)». υγκεκριένα, η Α ζητεί ε την προαναφερόενη αίτησή της στο Νοσοκοείο να επιτραπεί στην ίδια και σε επτά
(7)άλλα άτοα, ήτοι στους Β, Παθολογοανατόο, Γ, Γυναικολόγο, , Γυναικολόγο, Ε, Παραϊατρικό προσωπικό, Τ, Μαία και Ζ, Νοσηλευτή να χρησιοποιήσουν τα στοιχεία που προέκυψαν από την «ΕΥΡΠΑΪΚΗ ΕΒ ΟΜΑ Α ΡΕΑΝ PAP-TEST 2011» και τα οποία τηρούνται στα αρχεία του Νοσοκοείου σε επιστηονικές εργασίες που θα παρουσιαστούν σε συνέδριο. την αίτησή της η Α διαβεβαιώνει ότι θα τηρηθούν όλοι οι κανόνες βιοηθικής και θα διασφαλιστούν τα ευαίσθητα προσωπικά δεδοένα των συετεχόντων γυναικών. Η Αρχή, ετά από εξέταση των στοιχείων του φακέλου, αφού άκουσε τον εισηγητή και την βοηθό εισηγητή, η οποία στη συνέχεια αποχώρησε και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, Σ ΕΦΤΗ Ε ΣΥΜΦ ΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
- Επειδή, το άρθρο 2 στοιχ. β΄ του ν. 2472/1997 ορίζει ότι για τους σκοπούς του νόου αυτού νοούνται ως «ευαίσθητα δεδοένα», τα δεδοένα που αφορούν, εταξύ άλλων, στην υγεία.
- Επειδή, η διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 του ν. 2472/1997, εναρονιζόενη, ιδίως, ε τις διατάξεις των άρθρων 9Α, 25 παρ. 1 και 28 του υν/τος, 8 και 7 του Χάρτη Θεελιωδών ικαιωάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 6 της Οδηγίας 95/46/ΕΕ, ορίζει ότι: «Τα δεδο ένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νό ι ης επεξεργασίας πρέπει: α) Να συλλέγονται κατά τρόπο θε ιτό και νό ι ο για καθορισ ένους, σαφείς και νό ι ους σκοπούς και να υφίστανται θε ιτή και νό ι η επεξεργασία ενόψει των σκοπών αυτών. ) 2 Να είναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας. (…)».
- Επειδή, από το συνδυασό των διατάξεων των άρθρων 5 και 7 του ν. 2472/1997 προκύπτει ότι η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία απλών και ευαίσθητων δεδοένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, καταρχήν, εφόσον το υποκείενο των δεδοένων έχει δώσει τη συγκατάθεσή του. στόσο, η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία τόσο των απλών όσο και των ευαίσθητων δεδοένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, και χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειένου τους, στις περιπτώσεις που περιοριστικά προβλέπει ο νόος. Ειδικότερα, επιτρέπεται για τα εν απλά δεδοένα, ιδίως, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. ε΄ και για τα ευαίσθητα δεδοένα και υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. στ΄ του ν. 2472/
- υγκεκριένα επιτρέπεται, στην πρώτη περίπτωση όταν «η επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του έννο ου συ φέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι στους οποίους ανακοινώνονται τα δεδο ένα και υπό τον όρο ότι τούτο υπερέχει προφανώς των δικαιω άτων και συ φερόντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδο ένα και δεν θίγονται οι θε ελιώδεις ελευθερίες αυτών», στην δε δεύτερη, που περιλαβάνει και τα δεδοένα που αφορούν την υγεία, όταν «η επεξεργασία πραγ ατοποιείται για ερευνητικούς και επιστη ονικούς αποκλειστικά σκοπούς και υπό τον όρο ότι τηρείται η ανωνυ ία και λα άνονται όλα τα απαραίτητα έτρα για την προστασία των δικαιω άτων των προσώπων στα οποία αναφέρονται».
- Επειδή, η Αρχή έχει προδιαγράψει, ε σειρά πράξεων και αποφάσεών της (βλ., εταξύ άλλων, τις αποφάσεις 46/2004, 47/2004, 16/2005 και 32/2006) τις προϋποθέσεις νοιότητας επεξεργασίας δεδοένων προσωπικού χαρακτήρα, τόσο απλών όσο και ευαίσθητων, για ερευνητικούς σκοπούς και, ειδικότερα, για την εκπόνηση εταπτυχιακής ελέτης ή διδακτορικής διατριβής. το πλαίσιο αυτό, όπως η Αρχή παγίως κρίνει, η διενέργεια επιστηονικής έρευνας συνιστά νόιο σκοπό επεξεργασίας, κατά την έννοια του άρθρου 4 του ν. 2472/1997, εταξύ άλλων και λόγω του ότι, σύφωνα ε το άρθρο 16 παρ. 1 του υντάγατος, η ανάπτυξη και προαγωγή της έρευνας αποτελεί υποχρέωση του Κράτους.
- Επειδή, η επεξεργασία ευαίσθητων δεδοένων προσωπικού χαρακτήρα 3 επιτρέπεται, εφόσον ο σκοπός της είναι νόιος, καταρχήν, ε την έγγραφη συγκατάθεση του υποκειένου των δεδοένων. Και τούτο, διότι η έγγραφη και ρητή συγκατάθεση των υποκειένων των δεδοένων αποτελεί το έσο για τη είζονα δυνατή διασφάλιση του δικαιώατός τους στην προστασία των δεδοένων τους προσωπικού χαρακτήρα και θα πρέπει καταρχήν να αναζητείται και στις περιπτώσεις επεξεργασίας για ερευνητικούς ή επιστηονικούς σκοπούς. στόσο, το άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. στ΄ του ν. 2472/1997 ρητά προβλέπει τη δυνατότητα της επεξεργασίας ευαίσθητων δεδοένων προσωπικού χαρακτήρα και χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειένου τους υπό ορισένες προϋποθέσεις, δηλαδή εκείνες της τήρησης της ανωνυίας και της λήψης των απαραίτητων έτρων για την προστασία των δικαιωάτων των υποκειένων των δεδοένων.
- Εξάλλου, όπως έχει ήδη κρίνει η Αρχή, η διάταξη αυτή περιλαβάνει τουλάχιστον την περίπτωση όπου η επεξεργασία, όπως η πρόσβαση ή η χρήση για άλλον σκοπό από αυτόν για τον οποίο συλλέχθηκαν τα δεδοένα (π.χ. την παροχή υπηρεσιών υγείας) και η ανωνυοποίηση των δεδοένων διενεργούνται από τον ίδιο τον υπεύθυνο της επεξεργασίας των δεδοένων, έτσι ώστε τα δεδοένα να ην εκφεύγουν από τη σφαίρα επιρροής του υπεύθυνου επεξεργασίας, δηλαδή να ανακοινώνονται ή διατίθενται σε τρίτον χωρίς προηγουένως να έχουν ανωνυοποιηθεί. Επιπλέον, το αντικείενο της έρευνας πρέπει να είναι σαφώς καθορισένο, ούτως ώστε να είναι δυνατή και η κρίση εάν τα δεδοένα, που υφίστανται επεξεργασία, είναι απαραίτητα για τον επιδιωκόενο σκοπό. Τέλος, κατά το διάστηα της επεξεργασίας των ευαίσθητων προσωπικών δεδοένων και πριν από την ανωνυοποίηση αυτών, ο υπεύθυνος επεξεργασίας πρέπει σύφωνα ε το άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. στ΄ του ν. 2472/1997 να λάβει τα απαραίτητα έτρα για την προστασία των δικαιωάτων των υποκειένων των δεδοένων. Τέτοια έτρα αφορούν, εταξύ άλλων, στη διασφάλιση της επιστευτικότητας και ακεραιότητας των δεδοένων. Η επιστευτικότητα περιλαβάνει τον έλεγχο της πρόσβασης στα δεδοένα, ώστε όνο εξουσιοδοτηένα άτοα από το σύνολο των εργαζοένων στον υπεύθυνο επεξεργασίας να έχουν πρόσβαση στα συγκεκριένα δεδοένα. Η ακεραιότητα αφορά στην προστασία των προσωπικών δεδοένων από τυχαία ή αθέιτη καταστροφή, απώλεια ή αλλοίωση. 4
- Επειδή το άρθρο 13 του νόου 3418/2005 (ΦΕΚ Α΄ 287, Κώδικας Ιατρικής εοντολογίας) καθιερώνει την υποχρέωση τήρησης ιατρικού απορρήτου. Αντίστοιχη υποχρέωση καθιερώνεται και για τους νοσηλευτές στο άρθρο 11 του Π. /τος 216/2001 (ΦΕΚ Α΄167, Κώδικας Νοσηλευτικής εοντολογίας). Η παραβίαση της τήρησης των υποχρεώσεων αυτών επισύρει την επιβολή πειθαρχικών κυρώσεων σε ιατρούς και νοσηλευτές, σύφωνα ε τα οριζόενα στις διατάξεις των άρθρων 36 του ν.3418/2005 και 25 του ν.3252/2004 (ΦΕΚ Α΄132), αντίστοιχα. υνεπώς, οι ιατροί και οι νοσηλευτές δεσεύονται από τους επαγγελατικούς του κώδικες για την τήρηση του απορρήτου.
- Επειδή, στην υπό κρίση υπόθεση, ο προβαλλόενος σκοπός επεξεργασίας των συνολικά οκτώ
(8)ερευνητών, ιατρών, νοσηλευτή, αίας και παραϊατρικού προσωπικού είναι καθορισένος, σαφής και νόιος, κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 4 παρ. 1 του ν. 2472/1997. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή χορηγεί στο Παναρκαδικό Νοσοκοείο Τρίπολης «Η ΕΥΑΓΓΕΛΙ ΤΡΙΑ» την άδεια να επιτρέψει την πρόσβαση στα τηρούενα αρχεία του Νοσοκοείου αναφορικά ε τα στοιχεία που προέκυψαν από την «ΕΥΡΠΑΪΚΗ ΕΒ ΟΜΑ Α ΡΕΑΝ TEST – PAP 2011» σε οκτώ
(8)συνολικά ερευνητές, ήτοι στους Α, Κυτταρολόγο, Β, Παθολογοανατόο, Γ, Γυναικολόγο, , Γυναικολόγο, Ε, Παραϊατρικό προσωπικό, Τ, Μαία και Ζ, Νοσηλευτή για την εκπόνηση ερευνητικής εργασίας, υπό τους εξής όρους: α) η πρόσβαση να πραγατοποιηθεί στο χώρο του Νοσοκοείου, β) οι ερευνητές να εξάγουν από τα αρχεία του Νοσοκοείου όνο όσα στοιχεία είναι κατά την επιστηονική τους κρίση απαραίτητα για την τεκηρίωση του συγκεκριένου ερευνητικού τους έργου και γ) η ανωνυοποίηση των δεδοένων των ασθενών να γίνει από τους ίδιους του ερευνητές και δη κατά τη διάρκεια της πρόσβασης στα δεδοένα υπό την έννοια ότι δεν επιτρέπεται να καταγραφούν και να συνδεθούν τα στοιχεία που ταυτοποιούν τα υπό έρευνα άτοα (πχ. ονοατεπώνυα) ε τα ευαίσθητα δεδοένα που συλλέγονται και που τα αφορούν. 5 Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Γεώργιος Μπατζαλέξης Η Γρα%%ατέας Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου 6