Αθήνα, 15-10-2018 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8160/15-10-2018 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡ. 64 / 2018 Η Αρχή Προστασ ας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρ ασε στην έδρα της την 15-05-2018 και ώρα 10:00 µετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν ο Πρόεδρος της Αρχής, Κωνσταντ νος Μενουδάκος και τα τακτικά µέλη της Αρχής Κωνσταντ νος Χριστοδούλου, Αντώνιος Συµβώνης, Σπυρ δων Βλαχόπουλος, Κωνσταντ νος Λαµπρινουδάκης, ως εισηγητής, Χαράλαµπος Ανθόπουλος και Ελένη Μαρτσούκου. Στη συνεδρ αση παρέστησαν, επ σης, µε εντολή του Προέδρου, o Ι. Λυκοτραφ της, ειδικός επιστήµονας-πληροφορικός ελεγκτής, ως βοηθός εισηγητή, και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του Τµήµατος ∆ιοικητικών Υποθέσεων της Αρχής, ως γραµµατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη τα παρακάτω: Υποβλήθηκε στην Αρχή η υπ’ αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/7294/12-10-2017 αναφορά του Α. Με την αναφορά αυτή ενηµέρωνε την Αρχή σχετικά µε εύρηµα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρ ων και της Απάνθρωπης ή Ταπεινωτικής Μεταχε ρισης ή Τιµωρ ας, οργάνου του Συµβουλ ου της Ευρώπης (εφεξής «Επιτροπή» ή CPT – European Committee for the Prevention of Torture and Inhuman or Degrading Treatment or Punishment), όπως αυτό έχει συµπεριληφθε στην έκθεση που συνέταξε κλιµάκιο επιθεωρητών της Επιτροπής ύστερα από επ σκεψη στην Ελλάδα στις 1423/04/2015 (πρόκειται για το έγγραφο «CPT/Inf
(2016)4» έκθεση µε ηµεροµην α 01/03/2016, διαθέσιµο και διαδικτυακά Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -1- εδώ: http://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentI d=090000168069667e). Το εύρηµα αφορούσε σε κρυφή κάµερα στην «α θουσα διαβούλευσης µε τους δικηγόρους» (lawyers’ consultation room) στην Υποδιεύθυνση δ ωξης εγκληµάτων κατά της ζωής και ιδιοκτησ ας (εφεξής Υ∆ΕΖΙ) στον … όροφο της ΓΑ∆Α. Συγκεκριµένα, στην εν λόγω έκθεση σηµειώνεται (από τη µετάφραση που περιλαµβανόταν στο υπ’ αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/827/30-01-2018 έγγραφο της ΕΛ.ΑΣ.): «
- Επιπρόσ ετα, η CPT έχει σοβαρές ανησυχίες σε ό,τι αφορά την εχεµύ εια (απόρρητο) στη σχέση δικηγόρου-πελάτη. Λίγες από τις αστυνοµικές εγκαταστάσεις που επισκέφ ηκε, προσέφεραν ξεχωριστούς χώρους όπου οι κρατούµενοι µπορούσαν να διαβουλευ ούν µε τους συνηγόρους τους και όπου υπήρχαν δεν είχε σοβαρή πρόβλεψη για ιδιωτικότητα. Για παράδειγµα, το δωµάτιο στο ισόγειο του Α.Τ. [περιοχής] Χ που χρησιµοποιούνταν για την επικοινωνία κρατουµένων-συνηγόρων είχε ένα παρά υρο από πλέξιγκλας, µέσω του οποίου η συζήτηση ήταν άνετα αντιληπτή. Οι κρατούµενοι και οι συνήγοροί τους έµπαιναν σε ακόµη µεγαλύτερο κίνδυνο από το στήσιµο στο «δωµάτιο επικοινωνίας δικηγόρων» στην Υ∆ΕΖΙ (Υποδιεύ υνση δίωξης εγκληµάτων κατά της ζωής και ιδιοκτησίας) η οποία βρίσκεται στον … όροφο της ΓΑ∆Α, όπου η αντιπροσωπεία της CPT βρήκε µια αποκρυµµένη κάµερα καταγραφής, η οποία ήταν συνδεδεµένη µε οπτικο-ακουστικό εξοπλισµό καταγραφής στο Γραφείο του Αναπληρωτή ∆ιευ υντή του Αν ρωποκτονιών και Απαγωγών
- Είναι αναντίρρητο ότι αυτό αποτελεί σοβαρή παραβίαση βασικών εγγυήσεων του Κ.Π.∆... Το δικαίωµα πρόσβασης σε δικηγόρο πρέπει να περιλαµβάνει το δικαίωµα συνάντησης µαζί του κατ’ ιδίαν. Κά ε διαβούλευση µε δικηγόρο ενός ατόµου υπό αστυνοµική κράτηση πρέπει να λαµβάνει χώρα µακριά από τα όµµατα και τα ώτα αστυνοµικών. Ασφαλώς δεν πρέπει ποτέ να καταγράφεται και να παρακολου είται από τους ερευνώντες αστυνοµικούς. Πέρα και πάνω από τον κίνδυνο ότι το δικαίωµα κάποιου σε δίκαιη δίκη α κινδυνεύσει ανεπανόρ ωτα από την α έµιτη αυτή αστυνοµική δραστηριότητα, ένας κρατούµενος µπορεί να µην αισ αν εί ελεύ ερος να αποκαλύψει τον τρόπο µε τον οποίο τον µεταχειρίζονται. Κατά συνέπεια, η CPT συνιστά όπως οι ελληνικές Αρχές λάβουν τα απαραίτητα βήµατα για να διασφαλίσουν ότι οι κρατούµενοι της αστυνοµίας µπορούν να µιλούν στο δικηγόρο τους κατ’ ιδίαν. Επιπλέον, α πρέπει να διεξαχ εί µία έρευνα για την καταγραφή και παρακολού ηση που έλαβε χώρα από το Τµήµα Αν ρωποκτονιών. Η Επιτροπή α ή ελε -2- επίσης να λάβει επιβεβαίωση ότι ο µηχανισµός παρακολού ησης αφαιρέ ηκε από το «δωµάτιο δικηγόρων» στον … όροφο της Γ.Α.∆.Α.. Υποσηµείωση
- Η κάµερα ήταν κρυµµένη στη σχάρα του ηχείου στο δωµάτιο δικηγόρου. Ήταν συνδεδεµένη σε µετασχηµατιστή και καλώδιο, το οποίο επανεµφανίζονταν στο Γραφείο του Αναπλ. ∆ιευ υντή αρκετά δωµάτια παρακάτω. Εκεί ήταν συνδεδεµένο σε µία πλήρως λειτουργική τηλεόραση και συσκευή καταγραφής. Όταν ρωτή ηκε σχετικά, ο Αναπληρωτής ∆ιευ υντής δήλωσε: «Όταν δικηγόροι βρίσκονται µόνοι τους µε κρατούµενους, πρέπει να παρακολου είται ο χώρος». Στην απάντησή της επ της ανωτέρω έκθεσης, η Ελληνική Κυβέρνηση αναφέρει σχετικά για το εν λόγω εύρηµα (ανεπ σηµη µετάφραση από το πρωτότυπο κε µενο στα Αγγλικά, το οπο ο ε ναι διαθέσιµο στο Παράρτηµα): «Παράγραφος 48: Αίτηµα παροχής πληροφοριών, Καταγγελίες σχετικά µε την ύπαρξη κάµερας στην «αί ουσα επικοινωνίας µε δικηγόρους» στον … όροφο της Γενικής Αστυνοµικής ∆ιεύ υνσης Αττικής. ∆ιετάχ η Ένορκη ∆ιοικητική Εξέταση, η οποία ανατέ ηκε στην Υποδιεύ υνση ∆ιοικητικών Εξετάσεων της ΓΑ∆Α. Επιπλέον, σύµφωνα µε τον επικεφαλής της Υποδιεύ υνσης δίωξης εγκληµάτων κατά της ζωής και ιδιοκτησίας (Υ∆ΕΖΙ), το σύστηµα αυτό ήταν παρωχηµένο, λόγω φυσιολογικής φ οράς, κα ώς ήταν τεχνικά ξεπερασµένο και δυσλειτουργικό και έχει ήδη αφαιρε εί. Μετά την ολοκλήρωση της έρευνας και µόλις τα αρµόδια όργανα λήψης αποφάσεων καταλήξουν στην ετυµηγορία τους, α σας ενηµερώσουµε για το αποτέλεσµα». Στη συνέχεια, µε την υπ’ αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΞ/8443/24-11-2017 κλήση, η Ελληνική Αστυνοµ α (εφεξής ΕΛ.ΑΣ.) εκλήθη ενώπιον της Αρχής στη συνεδρ αση της 14-12-2017 προκειµένου να δώσει διευκριν σεις και να εκθέσει τις απόψεις της για την υπόθεση. Εκ µέρους της ΕΛ.ΑΣ., παρέστη στη συνεδρ αση ο Β, Αστυνοµικός ∆ιευθυντής της Υποδιεύθυνσης ∆ ωξης Εγκληµάτων Κατά Ζωής και Ιδιοκτησ ας της ∆ιεύθυνσης Ασφάλειας Αττικής, ο οπο ος εξέθεσε προφορικά τις απόψεις του και απάντησε σε ερωτήσεις των µελών της Αρχής. Στη συνέχεια, η Αρχή µε το υπ’ αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΞ/72942/22-12-2017 έγγραφό της κάλεσε την ΕΛ.ΑΣ. να χορηγήσει τα στοιχε α στα οπο α ε χε αναφερθε ο εκπρόσωπός της στην ανωτέρω συνεδρ αση. Η ΕΛ.ΑΣ. κατέθεσε τα συµπληρωµατικά αυτά στοιχε α µε το υπ’ αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/827/30-01-2018 έγγραφο, το οπο ο συµπληρώθηκε στη συνέχεια µε τα υπ΄ αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/ Γ/ΕΙΣ/828/30-01-2018 και Γ/ΕΙΣ/3219/27-04-2018 έγγραφα. Κατόπιν της υπ’ αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΞ/3470/08-05- -3- 2018 κλήσης, η ΕΛ.ΑΣ. παρέστη εκ νέου στη συνεδρ αση της Αρχής την 15-05-2018, στην οπο α εκπροσωπήθηκε πάλι από τον Β. Στα έγγραφα αυτά που η καταγγελλόµενη ΕΛ.ΑΣ. κατέθεσε στην Αρχή, αναφέρεται, προς επ ρρωση όσων ο Β προφορικά ανέφερε στις ανωτέρω συνεδριάσεις, ότι για τη διερεύνηση των διαπιστώσεων που περιλήφθησαν στην Έκθεση της CPT διατάχθηκε Ένορκη ∆ιοικητική Εξέταση που διενεργήθηκε από την Υποδιεύθυνση ∆ιοικητικών Εξετάσεων του Αρχηγε ου της ΕΛ.ΑΣ. και ο ενεργών αυτήν Αξιωµατικός πρότεινε η υπόθεση να τεθε στο αρχε ο, πρόταση µε την οπο α συµφώνησε και ο ∆ιευθυντής της αρµόδιας Υπηρεσ ας. Επιπλέον, η ΕΛ.ΑΣ. αναφέρει ότι η Έκθεση της CPT υποβλήθηκε από την ∆ιεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων του Αρχηγε ου της ΕΛ.ΑΣ. στην Εισαγγελ α Πρωτοδικών Αθηνών, όπου τελικά δεν ασκήθηκε ποινική δ ωξη σε βάρος κάποιου προσώπου και η υπόθεση τέθηκε στο αρχε ο. Απαντώντας σε σχετικό ερώτηµα της Αρχής, η ΕΛ.ΑΣ. σηµειώνει ότι δεν ε ναι διαθέσιµη διοικητική πράξη της ΕΛ.ΑΣ. που να αφορά στην εγκατάσταση του εν λόγω συστήµατος βιντεοεπιτήρησης. Επ σης, η Τεχνική Επιτροπή του 6ου Τµήµατος της ∆ιεύθυνσης Τεχνικών Εφαρµογών του Αρχηγε ου της ΕΛ.ΑΣ. επιθεώρησε το συγκεκριµένο σύστηµα και διαπ στωσε ότι η βιντεοκάµερα παρουσιάζει πολλαπλές βλάβες, ε ναι παρωχηµένης τεχνολογ ας και σε καµ α περ πτωση δεν µπορε να καλύψει τις υφιστάµενες Υπηρεσιακές ανάγκες. Επ σης ο µετασχηµατιστής/φορτιστής λόγω γηράνσεως των εξαρτηµάτων του δεν ε ναι λειτουργικός, ενώ η επισκευή των ανωτέρω υλικών ε ναι αδύνατη λόγω έλλειψης ανταλλακτικών. Μεταξύ των εγγράφων που προσκοµ στηκαν στην Αρχή ε ναι και το έγγραφο µε τις απόψεις της Υ∆ΕΖΙ για τις διαπιστώσεις της CPT. Στο έγγραφο αυτό αναφέρεται ότι κατά την ξενάγηση των µελών της CPT στους χώρους της Υ∆ΕΖΙ στις 18/04/2015 τέθηκε υπόψη τους ότι ο χώρος που προορ ζεται για «δωµάτιο επικοινων ας δικηγόρων» δεν υφ σταται στην υπηρεσ α, αλλά ο εν λόγω χώρος θα µπορούσε να χρησιµοποιηθε κατ’ εξα ρεση για τέτοια επικοινων α, σε περ πτωση που δεν υπάρχει άλλο διαθέσιµο γραφε ο στην υπηρεσ α. Αντ θετα, ο προαναφερόµενος χώρος χρησιµοποιε ται ως χώρος προσαγωγής ατόµων, δακτυλοσκόπησης και καταγραφής/προσωρινής φύλαξης πειστηρ ων. Η εν λόγω κάµερα βρ σκεται τοποθετηµένη στο δωµάτιο αυτό από τις αρχές της δεκαετ ας του 1990 αλλά ουδέποτε λειτούργησε δεδοµένων και των τεχνικής υφής ζητηµάτων που ανέκυψαν εξαρχής (αδυναµ α µετάδοσης ευκρινούς εικόνας, έλλειψη ήχου) περιπ πτοντας σε αχρησ α. -4- Στο διο έγγραφο υποστηρ ζεται η άποψη πως, επειδή η κάµερα τοποθετήθηκε πριν από το 1997, έτος έκδοσης του ν. 2472/1997, δεν εµπ πτει στο πεδ ο εφαρµογής του νόµου αυτού. Η κάµερα αφαιρέθηκε στις 26-09-2015 και, καθώς κρ θηκε Π.Ο.Ε., πραγµατοποιήθηκε η διάλυσή της. Στα έγγραφα που διαβιβάστηκαν µε το υπ’ αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/3219/27-04-2018 διαβιβαστικό της Υ∆ΕΖΙ αναφέρεται, µεταξύ άλλων, ότι ο εν λόγω χώρος (δωµάτιο) χρησιµοποιε ται ως χώρος πολλαπλών χρήσεων, ήτοι: εξέταση και ανάκριση υπόπτου, σωµατική έρευνα και δακτυλοσκόπηση, καταγραφή, φωτογράφιση και προσωρινή φύλαξη πειστηρ ων, προσωρινή παραµονή ιδια τερα επικ νδυνων κακοποιών. Σηµειώνεται ότι εν οτε και σε περιπτώσεις που ο χώρος δεν ήταν δεσµευµένος για τις παραπάνω ανάγκες, ήταν δυνατόν να χρησιµοποιηθε και ως χώρος προσωρινής παραµονής των κρατουµένων µε συνακόλουθο και τη συνοµιλ α/επικοινων α τους µε τους συνηγόρους τους. Ωστόσο, ο συγκεκριµένος χώρος τουλάχιστον κατά την τελευτα α πενταετ α χρησιµοποιε ται αποκλειστικά και µόνο ως χώρος φύλαξης πειστηρ ων. Στα δια έγγραφα αναφέρεται ότι η τοποθέτηση του συστήµατος αποκλειστικό σκοπό ε χε την επιτήρηση των προσαγόµενων ατόµων, την ασφάλεια των προσαγοµένων και του προσωπικού, την πρόληψη οποιασδήποτε έκνοµης ενέργειας και τον έλεγχο από τον Τµηµατάρχη της τήρησης των δικονοµικών κανόνων από τους υφιστάµενούς του κατά την εξέταση και ανάκριση των υπόπτων. Η κάµερα ήταν καλυµµένη µε προστατευτικό πλα σιο για την προστασ α της από πράξεις δολιοφθοράς από µέρους των προσαγόµενων ή ακόµα και από το διο το προσωπικό ώστε να µην την περιεργάζεται και προκαλε φθορές. Τέλος, αναφορικά µε την επ σκεψη της επιτροπής CPT, σηµειώνεται ότι η αντιπροσωπε α συνοδευόταν από διερµηνέα και η επικοινων α, τα ερωτήµατα και τα αιτήµατα µεταφέρονταν µέσω αυτού µε αποτέλεσµα να υπάρχει δυσχέρεια στην αµεσότητα και πληρότητα της επικοινων ας. Με τα ανωτέρω έγγραφα, διαβιβάστηκε και σχετικό φωτογραφικό υλικό που έλαβε η Επιτροπή από τον εν λόγω χώρο και το εν λόγω σύστηµα βιντεοεπιτήρησης (κάµερα και καλώδια µετάδοσης). Η Αρχή, µετά από εξέταση όλων των στοιχε ων του φακέλου και των απόψεων που ανέπτυξε η ΕΛ.ΑΣ. στην από 14-12-2017 συνεδρ αση, αφού άκουσε τον εισηγητή και το βοηθό εισηγητή, ο οπο ος αποχώρησε µετά τη συζήτηση και πριν από τη διάσκεψη και τη λήψη αποφάσεως, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, -5- ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
- Σύµφωνα µε το άρθρο 2 στοιχ. α΄ του ν. 2472/1997 και τις αιτιολογικές σκέψεις 14-17 στο προο µιο της Οδηγ ας 95/46/ΕΚ, τα δεδοµένα εικόνας, εφόσον αναφέρονται σε πρόσωπα, συνιστούν δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα.
- Η αποθήκευση και διαβ βαση εικόνας προσώπου, η οπο α συλλέγεται από σύστηµα βιντεοεπιτήρησης, που λειτουργε µόνιµα, συνεχώς ή κατά τακτά χρονικά διαστήµατα, σε κλειστό ή ανοικτό χώρο συγκέντρωσης ή διέλευσης προσώπων, συνιστά επεξεργασ α δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα και µάλιστα εν όλω ή εν µέρει αυτοµατοποιηµένη κατά την έννοια των άρθρων 2 στοιχ. δ' και 3 παρ. 1 ν. 2472/
- Σύµφωνα µε το άρθρο 4 του ν. 2472/1997 τα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νόµιµης επεξεργασ ας πρέπει: α) Να συλλέγονται κατά τρόπο θεµιτό και νόµιµο για καθορισµένους, σαφε ς και νόµιµους σκοπούς και να υφ στανται θεµιτή και νόµιµη επεξεργασ α ενόψει των σκοπών αυτών. β) Να ε ναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτε ται εν όψει των σκοπών της επεξεργασ ας. γ) Να ε ναι ακριβή και, εφόσον χρειάζεται, να υποβάλλονται σε ενηµέρωση. δ) Να διατηρούνται σε µορφή που να επιτρέπει τον προσδιορισµό της ταυτότητας των υποκειµένων τους µόνο κατά τη διάρκεια της περιόδου που απαιτε ται, κατά την κρ ση της Αρχής, για την πραγµατοπο ηση των σκοπών της συλλογής τους και της επεξεργασ ας τους.
- Σύµφωνα µε το άρθρο 5, επεξεργασ α δεδοµένων επιτρέπεται µόνο όταν το υποκε µενο έχει δώσει τη συγκατάθεσή του, ενώ κατ’ εξα ρεση επιτρέπεται η επεξεργασ α και χωρ ς τη συγκατάθεσή του, όταν α) Η επεξεργασ α ε ναι αναγκα α για την εκτέλεση σύµβασης, στην οπο α συµβαλλόµενο µέρος ε ναι υποκε µενο δεδοµένων ή για τη λήψη µέτρων κατόπιν αιτήσεως του υποκειµένου κατά το προσυµβατικό στάδιο, β) Η επεξεργασ α ε ναι αναγκα α για την εκπλήρωση υποχρεώσεως του υπεύθυνου επεξεργασ ας, η οπο α επιβάλλεται από το νόµο, γ) Η επεξεργασ α ε ναι αναγκα α για τη διαφύλαξη ζωτικού συµφέροντος του υποκειµένου, εάν αυτό τελε σε φυσική ή νοµική αδυναµ α να δώσει τη συγκατάθεσή του, δ) Η επεξεργασ α ε ναι αναγκα α για την εκτέλεση έργου δηµόσιου συµφέροντος ή έργου που εµπ πτει στην άσκηση δηµόσιας εξουσ ας και εκτελε ται από δηµόσια αρχή ή έχει ανατεθε από αυτή ε τε -6- στον υπεύθυνο επεξεργασ ας ε τε σε τρ το, στον οπο ο γνωστοποιούνται τα δεδοµένα, ή ε) Η επεξεργασ α ε ναι απολύτως αναγκα α για την ικανοπο ηση του έννοµου συµφέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασ ας ή ο τρ τος ή οι τρ τοι στους οπο ους ανακοινώνονται τα δεδοµένα και υπό τον όρο ότι τούτο υπερέχει προφανώς των δικαιωµάτων και συµφερόντων των προσώπων στα οπο α αναφέρονται τα δεδοµένα και δεν θ γονται οι θεµελιώδεις ελευθερ ες αυτών.
- Σύµφωνα µε το άρθρο 6 παρ. 1 ν. 2472/1997, ο υπεύθυνος επεξεργασ ας υποχρεούται να γνωστοποιήσει εγγράφως στην Αρχή, τη σύσταση και λειτουργ α αρχε ου ή την έναρξη της επεξεργασ ας.
- Σύµφωνα µε το άρθρο 10 ν. 2472/1997, «ο υπεύ υνος επεξεργασίας οφείλει να λαµβάνει τα κατάλληλα οργανωτικά και τεχνικά µέτρα για την ασφάλεια των δεδοµένων και … …και κά ε άλλη µορφή α έµιτης επεξεργασίας. Αυτά τα µέτρα πρέπει να εξασφαλίζουν επίπεδο ασφαλείας ανάλογο προς τους κινδύνους που συνεπάγεται η επεξεργασία και η φύση των δεδοµένων που είναι αντικείµενο της επεξεργασίας…».
- Σύµφωνα µε το άρθρο 11 παρ. 1 ν. 2472/1997, ο υπεύθυνος επεξεργασ ας οφε λει, κατά το στάδιο της συλλογής δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα, να ενηµερώνει µε τρόπο πρόσφορο και σαφή το υποκε µενο για τα εξής τουλάχιστον στοιχε α: την ταυτότητά του και την ταυτότητα του τυχόν εκπροσώπου του, τον σκοπό της επεξεργασ ας, τους αποδέκτες ή τις κατηγορ ες αποδεκτών των δεδοµένων, και την ύπαρξη του δικαιώµατος πρόσβασης.
- Με τη µε αριθµ. 1/2011 Οδηγ α της Αρχής αναλύεται ειδικότερα το ζήτηµα της εγκατάστασης συστηµάτων βιντεοεπιτήρησης για τον σκοπό της προστασ ας προσώπων και αγαθών. Σύµφωνα µε το άρθρο 5 της εν λόγω Οδηγ ας, η νοµιµότητα της επεξεργασ ας εξετάζεται στο πλα σιο του σκοπού που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασ ας και σύµφωνα µε την αρχή της αναλογικότητας, η οπο α επιβάλλει τα συστήµατα βιντεοεπιτήρησης να ε ναι πρόσφορα και αναγκα α σε σχέση µε τον επιδιωκόµενο σκοπό, ο οπο ος θα πρέπει να µη δύναται να επιτευχθε µε ηπιότερα µέσα (άρθρο 4 του ν. 2472/1997). Η προσφορότητα και η αναγκαιότητα της βιντεοεπιτήρησης εκτιµάται µε βάση τον κ νδυνο που ο υπεύθυνος επεξεργασ ας θέλει να αντιµετωπ σει σε σχέση µε τον επιδιωκόµενο σκοπό. Περαιτέρω, τα σηµε α εγκατάστασης των καµερών και ο τρόπος λήψης των δεδοµένων πρέπει να προσδιορ ζονται µε τέτοιο τρόπο, ώστε τα δεδοµένα που συλλέγονται να µην ε ναι περισσότερα από τα απολύτως αναγκα α για την εκπλήρωση του σκοπού της -7- επεξεργασ ας και να µη θ γονται τα θεµελιώδη δικαιώµατα των προσώπων που ευρ σκονται στο χώρο που επιτηρε ται και ιδ ως να µην παραβιάζεται αυτό το οπο ο µπορε να θεωρηθε ως «νόµιµη προσδοκ α ορισµένου βαθµού προστασ ας της ιδιωτικής ζωής» σε συγκεκριµένο χώρο.
- Η αρχή της αναλογικότητας εξειδικεύεται περαιτέρω στο άρθρο 6 της µε αριθµ. 1/2011 Οδηγ ας, στο οπο ο ορ ζεται ότι απαγορεύεται η επεξεργασ α δεδοµένων ήχου για το σκοπό της προστασ ας προσώπων ή/και αγαθών, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις.
- Επ σης, σύµφωνα µε το άρθρο 7 της υπ’ αριθµ. 1/2011 Οδηγ ας, το σύστηµα δεν πρέπει να χρησιµοποιε ται για την επιτήρηση των εργαζοµένων εντός των χώρων εργασ ας, εκτός από ειδικές εξαιρετικές περιπτώσεις, στις οπο ες αυτό δικαιολογε ται από τη φύση και τις συνθήκες εργασ ας και ε ναι απαρα τητο για την προστασ α της υγε ας και της ασφάλειας των εργαζοµένων ή την προστασ α κρ σιµων χώρων εργασ ας (π.χ. στρατιωτικά εργοστάσια, τράπεζες, εγκαταστάσεις υψηλού κινδύνου). Για παράδειγµα, σε έναν τυπικό χώρο γραφε ων επιχε ρησης, η βιντεοεπιτήρηση πρέπει να περιορ ζεται σε χώρους εισόδου και εξόδου, χωρ ς να επιτηρούνται συγκεκριµένες α θουσες γραφε ων ή διάδροµοι. Εξα ρεση µπορε να αποτελούν συγκεκριµένοι χώροι, όπως ταµε α ή χώροι µε χρηµατοκιβώτια, ηλεκτροµηχανολογικό εξοπλισµό κλπ., υπό τον όρο ότι οι κάµερες εστιάζουν στο αγαθό που προστατεύουν κι όχι στους χώρους των εργαζοµένων. Επ σης, σε ειδικούς χώρους, όπως χώροι µε ηλεκτροµηχανολογικές εγκαταστάσεις ο υπεύθυνος βάρδιας ή ο υπεύθυνος ασφαλε ας µπορε να παρακολουθε σε πραγµατικό χρόνο τους χειριστές µηχανηµάτων υψηλής επικινδυνότητας, µε σκοπό να επέµβει άµεσα αν συµβε κάποιο περιστατικό ασφαλε ας.
- Στο άρθρο 12 της µε αριθµ. 1/2011 Οδηγ ας προσδιορ ζεται ότι για την εφαρµογή του αρ. 11 παρ. 1 του ν. 2472/1997, υπεύθυνος επεξεργασ ας οφε λει, πριν ένα πρόσωπο εισέλθει στην εµβέλεια του συστήµατος βιντεοεπιτήρησης, να το ενηµερώνει, µε τρόπο εµφανή και κατανοητό, ότι πρόκειται να εισέλθει σε χώρο που βιντεοσκοπε ται.
- Στην υπό κρ ση περ πτωση, από τα στοιχε α του φακέλου αποδεικνύεται ότι υπήρξε τοποθέτηση κρυφής κάµερας, µε δυνατότητα µετάδοσης εικόνας και ήχου, στον χώρο αυτό της Υ∆ΕΖΙ στον … όροφο της ΓΑ∆Α, χωρ ς να έχουν τηρηθε οι προϋποθέσεις νοµιµότητας για την τοποθέτηση και λειτουργ α ενός συστήµατος βιντεοεπιτήρησης, όπως η γνωστοπο ηση στην Αρχή ή η τοποθέτηση ενηµερωτικών πινακ δων. Εξάλλου, ο σκοπός, τον οπο ο επικαλε ται η ΕΛ.ΑΣ., δηλ. η επιτήρηση των προσαγόµενων -8- ατόµων, η ασφάλεια των προσαγοµένων και του προσωπικού, η πρόληψη οποιασδήποτε έκνοµης ενέργειας και ο έλεγχος από τον Τµηµατάρχη της τήρησης των δικονοµικών κανόνων από τους υφιστάµενούς του κατά την εξέταση και ανάκριση των υπόπτων, δεν συνιστά νόµιµο λόγο εγκατάστασης της κάµερας, δεδοµένου ότι αφενός δεν προβλέπεται από το νόµο σχετική αρµοδιότητα της ΕΛ.ΑΣ. και αφετέρου δεν προκύπτει ότι συντρέχει περ πτωση υπέρτερου έννοµου συµφέροντος κατά την έννοια του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. 3 ν. 2472/
- Περαιτέρω, όταν η αναφορά υποβλήθηκε στην Αρχή δεν υπήρχε η δυνατότητα άµεσης επέµβασης και επιτόπιου διοικητικού ελέγχου εκ µέρους της Αρχής, λόγω του χρόνου που ε χε µεσολαβήσει και λόγω του ότι η κάµερα ε χε αφαιρεθε . Παρόλο που δεν αποδε χθηκε ότι έχει εκδοθε διοικητική πράξη που να εγκρ νει την τοποθέτηση της εν λόγω κάµερας, ο σκοπός της τοποθέτησης ήταν σαφής, όπως αναφέρθηκε στα έγγραφα που υποβλήθηκαν στην Αρχή. Ωστόσο, δεν υφ σταται κάποιο άλλο στοιχε ο, από το οπο ο να προκύπτει η λειτουργ α και χρήση της κάµερας κατά τη διάρκεια των συναντήσεων των κρατούµενων µε τους δικηγόρους τους. Εποµένως, δεν µπορε µε βεβαιότητα να τεκµηριωθε ότι διενεργήθηκε επεξεργασ α δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα µέσω βιντεοσκόπησης µε χρήση της εν λόγω κάµερας.
- Λαµβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, και ιδ ως ότι δεν µπορε να αποδειχθε επεξεργασ α δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα, αλλά αποδεικνύεται ότι ε χε τοποθετηθε η κάµερα στον ανωτέρω χώρο που ανήκει στην ΕΛ.ΑΣ., η Αρχή κρ νει ότι πρέπει να απευθύνει στην ΕΛ.ΑΣ. σχετική σύσταση. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή απευθύνει σύσταση, µε βάση το αρ. 19 παρ. 1 γ’ του ν. 2472/1997, στην Ελληνική Αστυνοµ α ως υπεύθυνο επεξεργασ ας, όπως φροντ σει ώστε να τηρούνται εφεξής οι προϋποθέσεις νόµιµης εγκατάστασης βιντεοεπιτήρησης. -9- και λειτουργ ας συστηµάτων Ο Πρόεδρος Η Γραµµατέας Κωνσταντίνος Μενουδάκος Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου -10-