Ανάρτηση στο διαδίκτυο των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης πολιτικών προσώπων

Αθήνα, 14-12-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8118-1/14-12-2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟ ΤΑ ΙΑ Ε ΟΜΕΝΝ ΠΡΟ ΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΓΝΜΟΟ Η Αρχή Προστασίας Η Σ Η 7/2011 εδο"ένων Προσωπικού Χαρακτήρα, συνήλθε "ετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε έκτακτη συνεδρίαση την 12η εκε"βρίου 2011 στο κατάστη"ά της, αποτελού"ενη από τους Π. Χριστόφορο, Πρόεδρο, Α. Πράσσο και Γ. Πάντζιου, τακτικά "έλη, και τα αναπληρω"ατικά "έλη . Βλαχόπουλο, Γ. Λαζαράκο, και Κ. Χριστοδούλου σε αντικατάσταση των τακτικών "ελών Λ. Κοτσαλή, Α-Ι. Μεταξά και Α. Ρουπακιώτη αντίστοιχα, οι οποίοι αν και εκληθησαν νο"ί"ως - εγγράφως, δεν παρέστησαν λόγω κωλύ"ατος. Η Αρχή συνεδρίασε προκει"ένου να γνω"οδοτήσει, σύ"φωνα "ε το άρθρο 19 παρ. 1 στοιχ. θ΄ και ιγ΄ του ν. 2472/1997, επί ερωτή"ατος της Βουλής των Ελλήνων κατά τα α"έσως κατωτέρω αναφερό"ενα. τη συνεδρίαση παρέστησαν "ετά από εντολή του Προέδρου οι Ζ. Καρδασιάδου, Ε. Χατζηλιάση, Φ. Καρβέλα, δικηγόροι - νο"ικοί ελεγκτές και ο Γ. Ρουσόπουλος, πληροφορικός ελεγκτής, ως βοηθοί των "ελών . Βλαχόπουλου και Γ. Λαζαράκου, εισηγητών της υποθέσεως, και η Α. Κανακάκη ως γρα""ατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη τα παρακάτω: I. Η Βουλή των Ελλήνων "ε το "ε αριθ". πρωτ. 2591/2.12.2011 (αριθ". πρωτ. της Αρχής Γ/ΕΙ /8118/5.12.2011) έγγραφο του Προέδρου της Επιτροπής Ελέγχου του άρθρου 21 ν. 3023/2002 ζήτησε τη γνω"οδότηση της Αρχής σχετικά "ε την ανάρτηση στο διαδικτυακό τόπο της Βουλής των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης των προσώπων που αναφέρονται στις περιπτώσεις α΄ έως ε΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 1 του ν. 3213/

1. Ειδικότερα ζήτησε τη γνώ"η της Αρχής επί των εξής ιδίως ζητη"άτων: Α) της επιλογής της ειδικής "ορφής και του τύπου της αναρτητέας δήλωσης, για τον πρώτο χρόνο ανάρτησης στο διαδίκτυο, Β) της επιλογής της "ορφής που θα έχει η αναρτητέα δήλωση τα επό"ενα "ετά την πρώτη ανάρτηση έτη και ειδικότερα εάν αυτή θα περιλα"βάνει "όνο τις "εταβολές του οικείου έτους "ε τη σχετική αιτιολόγησή τους ή εάν θα αναρτάται κάθε έτος αυτούσια η νέα δήλωση, Γ) της επιλογής ως ευλόγου χρόνου ανάρτησης στο διαδίκτυο του χρονικού διαστή"ατος του ενός "ηνός, ) των απαραίτητων ληπτέων "έτρων ασφαλείας για την αποτροπή αναπαραγωγής, "εταφόρτωσης, εκτύπωσης, καταχώρισης σε "ηχανές αναζήτησης και δεικτοδότησης των περιεχο"ένων των αρχείων II. Ακολούθως η Αρχή απέστειλε το "ε αριθ". πρωτοκόλλου Γ/ΕΞ/8159/6.12.2011 έγγραφο, "ε το οποίο ζήτησε από τη Βουλή των Ελλήνων διευκρινίσεις σχετικά "ε την ύπαρξη αντίστοιχης ρύθ"ισης σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και "ε την υποδο"ή Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνίας που θα υποστηρίξει την εν λόγω ανάρτηση των δεδο"ένων. Η Βουλή των Ελλήνων "ε το "ε αριθ". πρωτοκόλλου 2593/8.12.2011 (αριθ". πρωτ. της Αρχής Γ/ΕΙ /8278/9.12.2011) έγγραφό της ενη"έρωσε την Αρχή ότι αντίστοιχες ρυθ"ίσεις για την ανάρτηση δεδο"ένων περιουσιακής κατάστασης πολιτικών προσώπων συναντώνται σε αρκετές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τις οποίες και ονό"ασε, και απέστειλε συνη""ένα ση"είω"α της ιεύθυνσης Πληροφορικής και Νέων Τεχνολογιών για την υποδο"ή ΤΠΕ που θα υποστηρίζει την ανάρτηση των δηλώσεων. Η Αρχή, αφού έλαβε υπόψη τη γραπτή και προφορική εισήγηση των εισηγητών και βοηθών εισηγητών, οι οποίοι "ετά τη διατύπωση των απόψεών τους αποχώρησαν, "ετά από διεξοδική συζήτηση, εκδίδει την ακόλουθη Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 2 ΓΝΜΟ ΟΤΗ Η
2. Η Αρχή έχει αρ"οδιότητα να γνω"οδοτήσει επί της προβλεπό"ενης στο άρθρο 2 παρ. 3 του ν. 3213/ 2003 δη"οσιοποίησης στο διαδίκτυο των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης των προσώπων που αναφέρονται στις περιπτώσεις α΄ έως ε΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 1 του ίδιου νό"ου βάσει του άρθρου 19 παρ. 1 στοιχ. θ΄ και ιγ΄ του ν. 2472/
3. Το ανωτέρω άρθρο ορίζει ότι «
4. Η Αρχή έχ ι τις ξής ιδίως αροδιότητ ς : ... θ) Γνωοδοτ ί για κάθ ρύθιση που αφορά την π ξ ργασία και προστασία δ δοένων προσωπικού χαρακτήρα … ιγ) … Εξ τάζ ι πίσης αιτήσ ις του υπ υθύνου π ξ ργασίας  νοιότητας της τις οποί ς ζητ ίται ο έλ γχος και η ξακρίβωση της π ξ ργασίας…». Από το συνδυασ"ό των διατάξεων αυτών, ερ"ηνευο"ένων υπό το πρίσ"α του άρθρου 28 της Οδηγίας 95/46/ΕΚ, προκύπτει ότι η γνω"οδοτική αρ"οδιότητα της Αρχής πρέπει να ασκείται εγκαίρως τόσο στο στάδιο καταρτίσεως νο"οθετικών ή κανονιστικών ρυθ"ίσεων όσο και στο σχεδιασ"ό επι"έρους επεξεργασιών.
5. Η διαφάνεια στην άσκηση δη"όσιας εξουσίας, στο πλαίσιο της σύγχρονης αντίληψης της δη"οκρατίας, ανάγεται σε συνταγ"ατική αρχή ερειδό"ενη καταρχήν στη δη"οκρατική αρχή (άρθρο 1 ) που διέπει το πολίτευ"α της χώρας αλλά και στο κράτος δικαίου. τη συ""ετοχική δη"οκρατία ή δη"οκρατία της κοινωνίας των πολιτών ο πολίτης συ""ετέχει διαρκώς στη δια"όρφωση της κρατικής βούλησης και ελέγχει την άσκηση της κρατικής εξουσίας, η οποία λογοδοτεί διαρκώς σε αυτόν. Ενόψει της καταπολέ"ησης της διαφθοράς κρατικών λειτουργών, η οποία απασχολεί στις "έρες "ας πολλές έννο"ες τάξεις, η διαφάνεια νοείται επιπλέον και ως λόγος θέσπισης "ηχανισ"ών αποτρεπτικών της εκ"ετάλλευσης της δη"όσιας θέσης πολιτικών/κρατικών αξιω"ατούχων για τον προσπορισ"ό αθέ"ιτων οικονο"ικών ωφελη"άτων. Με αυτήν την έννοια, η αρχή της διαφάνειας κατοχυρώνεται, "εταξύ άλλων, στη διάταξη του άρθρ. 29 παρ. 2 περί της διαφάνειας στα οικονο"ικά των κο""άτων, των βουλευτών, των υποψηφίων βουλευτών και των υποψηφίων στην τοπική αυτοδιοίκηση, αλλά και σε διεθνή κεί"ενα. Ειδικότερα, στη ύ"βαση των Ηνω"ένων Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 3 Εθνών κατά της ιαφθοράς, η οποία έχει κυρωθεί από την Ελλάδα "ε το ν. 3666/2008 (ΦΕΚ 113/Α΄/18.06.2008), γίνεται αναφορά στην αρχή της διαφάνειας ως "έσου πρόληψης της διαφθοράς, τόσο στο προοί"ιο όσο και σε επι"έρους διατάξεις (άρ. 5 παρ. 1, 7 παρ. 1) και προβλέπεται ότι τα κράτη "έρη «θα προσπαθήσουν να υιοθ τήσουν, να διατηρήσουν και να νισχύσουν συστήατα που προάγουν τη διαφάν ια και προλαβάνουν τη σύγκρουση συφ ρόντων» (άρ. 7 παρ. 4). ύ"φωνα δε "ε τη διάταξη του άρ. 8, «τα κράτη έρη οφ ίλουν να προσπαθήσουν να θ σπίσουν έτρα και συστήατα που απαιτούν από τους δηόσιους λ ιτουργούς να υποβάλλουν δηλώσ ις στις αρόδι ς αρχές σχ τικά,  ταξύ άλλων,  τις ξωυπηρ σιακές δραστηριότητ ς, την απασχόληση, τις π νδύσ ις, τα π ριουσιακά στοιχ ία και τα σηαντικά δώρα ή οφέλη από τα οποία πορ ί να προκύψ ι σύγκρουση συφ ρόντων σ σχέση  τις λ ιτουργί ς τους ως δηόσιων λ ιτουργών». Επιπλέον "ε το άρ. 52 παρ. 5 προβλέπεται ότι «κάθ κράτος έρος ξ τάζ ι το νδ χό νο δηιουργίας, σύφωνα  την σωτ ρική νοοθ σία του, αποτ λ σατικών συστηάτων αποκάλυψης χρηατοπιστωτικών πληροφοριών για κατάλληλους δηόσιους αξιωατούχους και προβλέπ ι κατάλληλ ς κυρώσ ις για π ριπτώσ ις η συόρφωσης».
6. Από τη δικαιοσυγκριτική "ελέτη της νο"οθεσίας άλλων κρατών "ελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ειδικά αυτής του Ηνω"ένου Βασιλείου και της Γερ"ανίας προκύπτει ότι υπάρχει αντίστοιχη πρόβλεψη για τη δη"οσιοποίηση τόσο σε δη"όσια προσβάσι"α "ητρώα όσο και στο διαδίκτυο δεδο"ένων της περιουσιακής κατάστασης πολιτικών προσώπων "ε σκοπό την ενίσχυση της διαφάνειας και της υποχρέωσης λογοδοσίας. Προκύπτει, επίσης, ότι τα στοιχεία που καταχωρούνται σε δη"όσια προσβάσι"α "ητρώα και που δη"οσιεύονται στο διαδίκτυο για την ικανοποίηση του ανωτέρω σκοπού είναι κοινά. Πιο συγκεκρι"ένα, στη Βουλή των Κοινοτήτων του Ηνω"ένου Βασιλείου τηρείται το Μητρώο Οικονο"ικών υ"φερόντων (House of Commons Register of Financial Interests). κοπός του Μητρώου είναι η ενίσχυση της διαφάνειας και της υποχρέωσης λογοδοσίας, "έσω της παροχής πληροφοριών για οποιοδήποτε οικονο"ικό συ"φέρον ή άλλο υλικό προνό"ιο που λα"βάνει ένα "έλος του κοινοβουλίου, το οποίο θα "πορούσε εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζει τις πράξεις, ο"ιλίες ή ψήφους του στη Βουλή ή τις πράξεις του "ε την ιδιότητα του βουλευτή. το εν λόγω "ητρώο καταγράφονται τα εξής Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 4 στοιχεία: επαγγελ"ατική απασχόληση, επ’ α"οιβή διευθυντική θέση στον ιδιωτικό ή το δη"όσιο το"έα, πελατολόγιο, χορηγίες, οικονο"ική ή υλική υποστήριξη, δώρα, προνό"ια και φιλοξενία, ταξίδια στο εξωτερικό, προνό"ια και δώρα στο εξωτερικό, ακίνητη περιουσία, "ετοχές. Η υποχρέωση καταγραφής στο Μητρώο είναι απόλυτη όσον αφορά την επαγγελ"ατική απασχόληση, τις χορηγίες, την ακίνητη περιουσία και τις "ετοχές, ενώ άλλα προνό"ια και δώρα απαιτείται να δηλώνονται "όνο εφόσον συνδέονται "ε την ιδιότητα του βουλευτή. Τα εισοδή"ατα από επαγγελ"ατική απασχόληση, διευθυντικές θέσεις και το πελατολόγιο καταχωρούνται στο Μητρώο ούτως ή άλλως ενώ τα υπόλοιπα, εφόσον υπερβαίνουν σε αξία συγκεκρι"ένα ποσοστά της ετήσιας βουλευτικής αποζη"ίωσης (περίπου 66.000 ₤). Το Μητρώο δη"οσιεύεται από τη γρα""ατεία της Βουλής κάθε χρόνο στην αρχή της βουλευτικής περιόδου. Οι βουλευτές είναι υπεύθυνοι για τη γνωστοποίηση τυχόν αλλαγών στα δηλωτέα στοιχεία εντός τεσσάρων εβδο"άδων από την εκάστοτε αλλαγή, το δε Μητρώο ενη"ερώνεται κάθε δύο "ήνες. Τηρείται στη Βουλή και είναι ελεύθερα προσβάσι"ο στο κοινό συγκεκρι"ένες "έρες και ώρες, αναρτάται δε και στο διαδικτυακό τόπο του κοινοβουλίου.
7. το πεδίο της εθνικής νο"οθεσίας ο σκοπός της διαφάνειας στον πολιτικό και δη"όσιο βίο επιχειρείται, "εταξύ άλλων, να επιτευχθεί "έσω της νο"οθέτησης της υποχρέωσης υποβολής ετήσιας δήλωσης περιουσιακής κατάστασης από κατηγορίες κρατικών λειτουργών, οι οποίες θα τυγχάνουν ενδελεχούς και λεπτο"ερούς εξέτασης από ανεξάρτητα όργανα, "ε τη συ""ετοχή ανώτατων δικαστικών λειτουργών αλλά και την επικουρία ορκωτών ελεγκτών. Η εν λόγω υποχρέωση θεσπίστηκε αρχικά "ε το ν. 4351/1964 «π ρί προστασίας της τιής του πολιτικού κόσου», η ισχύς του οποίου επεκτάθηκε δυνά"ει της, "εταβατικού χαρακτήρα, διάταξης του άρθρου 66 του ν. 12/1975 και "ετά την αποκατάσταση του ελεύθερου πολιτικού βίου. Ο ν. 4351/1964 καταργήθηκε από το ν. 1738/
8. Με τις διατάξεις του ν. 1738/1987, όπως αντικαταστάθηκαν από τις αντίστοιχου περιεχο"ένου διατάξεις του ν. 2429/1996 (Α΄ 155) θεσπίστηκε εκ νέου η υποχρέωση υποβολής ετήσιας δήλωσης περιουσιακής κατάστασης από κατηγορίες κρατικών λειτουργών αλλά και δη"οσίων υπαλλήλων και λοιπών υπόχρεων προς τούτο προσώπων, ιδρύθηκαν όργανα ελέγχου και επαλήθευσης των δηλώσεων αυτών και προβλέφθηκε η δυνατότητα δη"οσίευσής τους στον τύπο "ε Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 5 την προϋπόθεση ότι δη"οσιεύεται ολόκληρο το κεί"ενο της δήλωσης. ή"ερα, η υποχρέωση υποβολής ετήσιας δήλωσης περιουσιακής κατάστασης επιβάλλεται δυνά"ει των διατάξεων του ν. 3213/2003 (Α΄309), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει. Το περιεχό"ενο των ανωτέρω δηλώσεων προβλέπεται στο άρθρο 2 παρ. 1 του ν. 3213/2003 το οποίο ορίζει ότι « 1.α. Η δήλωση π ριουσιακής κατάστασης π ριέχ ι, λ πτο ρώς, τα υφιστά να κατά το χρόνο υποβολής της π ριουσιακά στοιχ ία. %ς π ριουσιακά στοιχ ία, θ ωρούνται, ιδίως: i. Τα έσοδα, από κάθ πηγή, κατά τα τρία τ λ υταία οικονοικά έτη πριν από την αρχική υποβολή της δήλωσης και κατά το προηγού νο οικονοικό έτος για τις  τέπ ιτα υποβαλλό ν ς δηλώσ ις. ii. Τα ακίνητα, καθώς και τα πράγατα δικαιώατα σ αυτά,  ακριβή προσδιορισό τους. iii. Οι  τοχές η δαπών και αλλοδαπών ταιρ ιών, τα οόλογα και οολογί ς κάθ  ρίδια αοιβαίων κ φαλαίων κάθ κάθ ίδους, τα ίδους και τα παράγωγα χρηατοοικονοικά προϊόντα ίδους. iv. Οι καταθέσ ις σ τράπ ζ ς, ται υτήρια και άλλα η δαπά ή αλλοδαπά πιστωτικά ιδρύατα. v. Τα πλωτά και τα ναέρια  ταφορικά έσα, καθώς και τα κάθ χρήσης οχήατα. vi. Η συ τοχή σ κάθ ίδους πιχ ίρηση. β.i. Σ π ρίπτωση απόκτησης νέου π ριουσιακού στοιχ ίου ή παύξησης υφιστά νου, στη δήλωση π ριλαβάν ται, υποχρ ωτικώς, το ύψος της σχ τικής δαπάνης, καθώς και αναλυτική παράθ ση της πηγής προέλ υσης των σχ τικών πόρων. Σ π ρίπτωση κποίησης νηον ύ ται το ισπραχθέν τίηα ii. Οι υπόχρ οι οφ ίλουν να πισυνάπτουν στη δήλωση και αντίγραφα των οικ ίων παραστατικών. γ. Η δήλωση υποβάλλ ται από τον υπόχρ ο και υπογράφ ται από τον ίδιο, αν σ αυτή αναγράφονται όνον τα δικά του π ριουσιακά στοιχ ία, από τη σύζυγό του, αν αναγράφονται όνο δικά της στοιχ ία, και από αφότ ρους τους συζύγους, αν αναγράφονται π ριουσιακά στοιχ ία και των δύο ή των ανήλικων τέκνων τους. Η δήλωση π ριουσιακής κατάστασης του υπόχρ ου συνοδ ύ ται από αντίγραφο της φορολογικής του δήλωσης για το προηγού νο οικονοικό έτος και αντίγραφο του τ λ υταίου Εντύπου Ε9 που υποβλήθηκ στην αρόδια *ΟΥ». Ο τρόπος της αναλυτικής παράθεσης σε ειδικό έντυπο των περιουσιακών στοιχείων των προσώπων που αναφέρονται στις περιπτώσεις α΄ έως και ε΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 1 του ίδιου νό"ου, δηλαδή, του Πρωθυπουργού, των αρχηγών των πολιτικών κο""άτων, των υπουργών, αναπληρωτών υπουργών και υφυπουργών, των βουλευτών Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 6 και ευρωβουλευτών καθώς και όσων διαχειρίζονται τα οικονο"ικά των πολιτικών κο""άτων, καθορίζεται "ε απόφαση του Προέδρου της Βουλής. Ειδικά για τη δη"οσίευση των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης το άρθρο 2 παρ. 3 του ανωτέρω νό"ου ορίζει ότι «Η δηοσί υση στον τύπο των δηλώσ ων π ριουσιακής κατάστασης που υποβάλλουν τησίως τα πρόσωπα που ορίζονται στο άρθρο 1 παρ. 1 π ριπτώσ ις α΄- ΄ του παρόντος πιτρέπ ται υπό την προϋπόθ ση ότι δηοσι ύ ται ολόκληρο το κ ί νο τους. Σ κάθ π ρίπτωση, δ ν ίναι πιτρ πτή η πιλ κτική δηοσιοποίηση ονοαστικών στοιχ ίων. Οι ανωτέρω δηλώσ ις αναρτώνται στο διαδικτυακό τόπο της Βουλής  έρινα του Προέδρου της Επιτροπής του άρθρου 21 του ν. 3023/2002 (Α` 146), όπως ισχύ ι, ο οποίος καθορίζ ι τη ορφή, τον τύπο, τη χρονική διάρκ ια της ανάρτησης και κάθ άλλη αναγκαία λ πτοέρ ια» (Η παράγραφος 3 αντικαταστάθηκε ως άνω "ε το άρθρο 56 παρ.1 του ν. 3979/2011).
9. Η δη"οσίευση στο διαδίκτυο δεδο"ένων που αφορούν στην περιουσιακή κατάσταση προσώπων συνιστά περιορισ"ό του ατο"ικού δικαιώ"ατος στην προστασία των προσωπικών δεδο"ένων (άρ. 9Α Επικρατείας για τα .). Κατά τη νο"ολογία του χαρακτηριστικά των περιορισ"ών των υ"βουλίου της συνταγ"ατικώς κατοχυρω"ένων ατο"ικών δικαιω"άτων, οι περιορισ"οί αυτοί πρέπει να ορίζονται γενικώς και αντικει"ενικώς "ε τυπικό νό"ο ή κατόπιν ειδικής νο"οθετικής εξουσιοδότησης "ε διάταγ"α, να δικαιολογούνται από αποχρώντες λόγους δη"οσίου συ"φέροντος, να τελούν σε πρόδηλη λογική συνάφεια "ε το σκοπό αυτό, να είναι πρόσφοροι, κατάλληλοι και αναγκαίοι για την επίτευξη του επιδιωκό"ενου σκοπού, να "ην θίγουν τον πυρήνα του δικαιώ"ατος και να "ην απονέ"ουν στη διακριτική ευχέρεια (βλ. ενδεικτικά Ολ τΕ 3665/2005, ιοίκηση ευρεία ΙΚΗ 2006, σελ. 391 και ειδικά για το ζήτη"α του περιορισ"ού της διακριτικής ευχέρειας της ιοίκησης βλ. Ολ τΕ 3037/2008, in ΝΟΜΟS). Ειδικά όσον αφορά τον έλεγχο της προσφορότητας και αναγκαιότητας των "έτρων, που θεσπίζονται για την επίτευξη ενός σκοπού, ο νο"οθέτης διαθέτει ευρύ περιθώριο εκτί"ησης, για τον καθορισ"ό των ρυθ"ίσεων, που αυτός κρίνει πρόσφορες και αναγκαίες. ς εκ τούτου, ο δικαστικός έλεγχος της τήρησης της αρχής της αναλογικότητας περιορίζεται στην κρίση για το εάν η θεσπιζό"ενη ρύθ"ιση είτε είναι προδήλως απρόσφορη, είτε υπερβαίνει προδήλως το απαραίτητο Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr για την 7 πραγ"ατοποίηση του επιδιωκό"ενου σκοπού "έτρο (βλ. Ολ τΕ 3031/2008, Ολ τΕ 2010/2010, in NOMOS).
10. την υπό κρίση περίπτωση ο περιορισ"ός του ατο"ικού δικαιώ"ατος προβλέπεται σε νο"οθετική διάταξη, δικαιολογείται από αποχρώντες λόγους δη"οσίου συ"φέροντος, καθώς εξυπηρετεί τη διαφάνεια του πολιτικού και δη"όσιου βίου, και είναι εντός των ορίων της αναλογικότητας, καθώς υπηρετεί υπέρτερο έννο"ο συ"φέρον. Ειδικότερα, ο περιορισ"ός αυτός αφορά σε δη"όσια πρόσωπα, δηλαδή σε πρόσωπα που κατέχουν δη"όσια θέση ή διαχειρίζονται δη"όσιο χρή"α ή ακό"α διαδρα"ατίζουν ρόλο στη δη"όσια πολιτική και οικονο"ική ζωή, για τα οποία είναι ανεκτός ένας εντονότερος περιορισ"ός του δικαιώ"ατος στην προστασία των προσωπικών τους δεδο"ένων. Εξάλλου τα πρόσωπα αυτά εκουσίως ανέλαβαν την άσκηση δη"οσίων αξιω"άτων και έτσι συναίνεσαν στο να εκτεθούν σε ένα ευρύτερο έλεγχο της ιδιωτικής και οικονο"ικής τους ζωής. Τούτο είναι σύ"φωνο και σε αντιστοιχία "ε τη νο"ολογία του Ευρωπαϊκού ικαστηρίου των ικαιω"άτων του Ανθρώπου, το οποίο επιλύοντας τη σύγκρουση του δικαιώ"ατος στην ελευθερία της έκφρασης και αυτού της προστασίας της ιδιωτικής ζωής δέχεται ότι είναι ανεκτή η επέ"βαση σε πτυχές της ιδιωτικής ζωής δη"οσίων προσώπων προκει"ένου να επιτευχθεί ο σκοπός της ενη"έρωσης του κοινού (βλ. ενδεικτικά von Hanover v. Germany, απόφαση της 24.6.2004).
11. Περαιτέρω, στον Πρόεδρο της Επιτροπής του άρθρου 21 του ν. 3023/2002 παρέχεται νο"οθετική εξουσιοδότηση για τον καθορισ"ό της "ορφής, του τύπου, της χρονικής διάρκειας καθώς και κάθε άλλης αναγκαίας λεπτο"έρειας της ανάρτησης. Κατά την έννοια της ανωτέρω διατάξεως, όπως δέχεται η πλειοψηφία των "ελών της Αρχής, οι λέξεις «"ορφή» και «τύπος» ανάγονται στον διαδικτυακό τρόπο αναρτήσεως των δηλώσεων, δηλαδή στα τεχνικά χαρακτηριστικά παρουσίασης της πληροφορίας, και δεν αφορούν στο περιεχό"ενο των αναρτη"ένων δηλώσεων, το οποίο ρητώς ορίζεται στην παράγραφο 1 του ν. 3213/2003 και εξειδικεύεται "ε την προβλεπό"ενη από την παράγραφο 2 του αυτού άρθρου απόφαση του Προέδρου της Βουλής. υνεπώς, κατά την κρατήσασα αυτή άποψη, αναρτάται στο διαδίκτυο ολόκληρο το κεί"ενο των ετήσιων δηλώσεων, όπως ακριβώς αυτό δη"οσιεύεται στον Τύπο και δεν είναι δυνατό να γίνει οποιαδήποτε διάκριση "εταξύ αρχικής δη"οσιεύσεως των Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 8 δηλώσεων και "εταγενέστερης η οποία θα περιλα"βάνει "όνον τις επελθούσες "εταβολές "ε σχετική αιτιολόγηση. Άλλωστε η δη"οσίευση ολόκληρου του κει"ένου στον Τύπο, τα περισσότερα έντυπα του οποίου έχουν και ηλεκτρονική έκδοση και η σχετική ειδησεογραφία έχουν ήδη επιφέρει την οποιαδήποτε ενδεχό"ενη «προσβολή» στην ιδιωτικότητα των ανωτέρω προσώπων. ύο "έλη της Αρχής, διαφωνώντας προς τη γνώ"η της πλειοψηφίας, διατύπωσαν την άποψη ότι η διάταξη του άρθρου 2 παρ. 3 του ν. 3213/2003 (σύ"φωνα "ε την οποία ο Πρόεδρος της Επιτροπής του άρθρου 21 του ν. 3023/2002 καθορίζει τη "ορφή και τον τύπο της ανάρτησης) θα πρέπει να ερ"ηνευθεί υπό το πρίσ"α του ατο"ικού δικαιώ"ατος της προστασίας των προσωπικών δεδο"ένων (άρ. 9Α .) και της ο"οίως συνταγ"ατικά κατοχυρω"ένης (άρ. 25 .) αρχής της αναλογικότητας υπό την ειδικότερη έκφανση της αναγκαιότητας που αποτελεί και βασική αρχή του δικαίου της προστασίας των προσωπικών δεδο"ένων. κοπός της ανάρτησης των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης στο διαδίκτυο είναι ο δη"όσιος έλεγχος για την περιουσιακή κατάσταση του δη"όσιου λειτουργού όταν ανέλαβε τα καθήκοντά του, καθώς και οι περιουσιακές "εταβολές κατά τη διάρκεια άσκησης των καθηκόντων του. Υπό τα δεδο"ένα αυτά και λα"βανο"ένης υπόψη της ιδιαίτερης επικινδυνότητας του "έσου του διαδικτύου, η διάταξη του άρθρου 2 παρ. 3 του ν. 3213/2003, ερ"ηνευο"ένη υπό το πρίσ"α των ως άνω συνταγ"ατικών διατάξεων, επιβάλλει κατά το πρώτο έτος ανάρτησης τη δη"οσιοποίηση του συνόλου των περιουσιακών στοιχείων των υπόχρεων, κατά τα επό"ενα ό"ως έτη την ανάρτηση "όνον των περιουσιακών "εταβολών και την αιτιολόγηση των "εταβολών αυτών. Η δη"οσιοποίηση περαιτέρω στοιχείων κατά τα έτη που ακολουθούν το πρώτο έτος ανάρτησης, δεν είναι αναγκαία αφού δεν συνδέεται "ε την πραγ"άτωση της αρχής της διαφάνειας, θα "πορούσε "άλιστα να υποστηριχθεί ότι απο"ακρύνει την προσοχή του κοινού από το ζητού"ενο που συνίσταται στη "εταβολή της περιουσιακής κατάστασης του υπόχρεου δη"όσιου λειτουργού κατά τη διάρκεια άσκησης των καθηκόντων του.
12. ς προς το άλλο ερώτη"α της επιλογής ως εύλογου χρόνου ανάρτησης στο διαδίκτυο των δηλώσεων του ενός "ηνός, η Αρχή δέχεται κατά πλειοψηφία ότι η επί ένα "ήνα διατήρηση στο διαδίκτυο των ανωτέρω δηλώσεων δεν εξέρχεται των ορίων του Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 9 ευλόγου χρόνου της εκθέσεως των προσωπικών αυτών δεδο"ένων στο δη"όσιο έλεγχο προς ικανοποίηση του σκοπού της διαφάνειας και κατ’ αυτό τον τρόπο δεν έρχεται σε αντίθεση προς το δίκαιο προστασίας των προσωπικών δεδο"ένων. Επιπλέον, η πρόβλεψη δήλης η"έρας για την ανάρτηση θα συνέτεινε στην επίτευξη του σκοπού της επεξεργασίας. Ένα "έλος της Αρχής, διαφωνώντας προς τη γνώ"η της πλειοψηφίας, διατύπωσε την άποψη ότι από τη διατύπωση της διάταξης του άρθρου 4 παρ. 1 στοιχ. δ΄ του ν. 2472/1997, καθώς και από αυτή της αντίστοιχης διάταξης του άρθρου 6 παρ. 1 στοιχ. ε΄ της Οδηγίας 95/46/ΕΚ συνάγεται ότι "ε το ν. 2472/1997 δεν θεσπίζεται το minimum, αλλά το maximum του εύλογου χρόνου της ανάρτησης των εν λόγω στοιχείων στο διαδίκτυο, κατ’ εκτί"ηση της φύσης και του είδους των προσωπικών δεδο"ένων, καθώς και των λόγων που επιβάλλουν τη "είζονα διαφάνεια (βλ. ενδεικτικά Γνω"οδότηση 1/2010 της ΑΠ ΠΧ, Απόφαση 62/2004 της ΑΠ ΠΧ). Κατά τούτο, η αποδοχή του χρονικού διαστή"ατος του ενός "ηνός ως ευλόγου χρόνου, αναιρεί στην πράξη τη δυνατότητα εκπλήρωσης του σκοπού της δη"όσιας λογοδοσίας και, συνακόλουθα, της διαφάνειας του δη"όσιου βίου, καθώς είναι πιθανό η ανάγκη ελέγχου να προκύψει σε χρόνο "εταγενέστερο. Κατά συνέπεια, δεδο"ένου ότι ο σκοπός της δη"οσιοποίησης είναι η διαφάνεια του δη"όσιου βίου των αναφερό"ενων πολιτικών προσώπων και η δυνατότητα κάθε πολίτη να ελέγχει και "άλιστα ανά πάσα στιγ"ή τα ανωτέρω πρόσωπα, ως εύλογος χρόνος αναρτήσεως των εν λόγω δηλώσεων θα πρέπει να κριθεί ο χρόνος εκείνος, που δεν θα υπερβαίνει την περίοδο που είναι αναγκαία για την επίτευξη του ανωτέρω σκοπού, δηλαδή την περίοδο του ενός έτους από την εκάστοτε προηγού"ενη ανάρτηση.
13. Το άρθρο 10 παρ. 3 του ν. 2472/1997 προβλέπει ότι ο υπεύθυνος επεξεργασίας οφείλει να λα"βάνει τα κατάλληλα οργανωτικά και τεχνικά "έτρα για την ασφάλεια των δεδο"ένων και την προστασία τους από τυχαία ή αθέ"ιτη καταστροφή, τυχαία απώλεια, αλλοίωση, απαγορευ"ένη διάδοση ή πρόσβαση και κάθε άλλη "ορφή αθέ"ιτης επεξεργασίας. Αυτά τα "έτρα πρέπει να εξασφαλίζουν επίπεδο ασφάλειας ανάλογο προς τους κινδύνους που συνεπάγεται η επεξεργασία και η φύση των δεδο"ένων. Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 10 Λόγω της φύσης του διαδικτύου απαραίτητο κρίνεται να ληφθούν "έτρα που περιορίζουν τη δυνατότητα αυτο"ατοποιη"ένης συσχέτισης των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης "ε άλλα στοιχεία που είναι διαθέσι"α στο διαδίκτυο για τα ίδια πρόσωπα. Αυτό, για παράδειγ"α, "πορεί να επιτυγχάνεται "έσω της δη"οσίευσής τους "ε "ορφότυπο τέτοιο που καθιστά δυσχερή την εξαγωγή πληροφοριών από τις δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης. ύ"φωνα "ε το ση"είω"α της ιεύθυνσης Πληροφορικής και Νέων Τεχνολογιών της Βουλής των Ελλήνων έχει επιλεγεί, για τη δη"οσίευση των δηλώσεων, η χρήση της τεχνολογίας Adobe Flash. Η δη"οσίευση κάθε δήλωσης θα πραγ"ατοποιείται σε ένα αρχείο, "ε "ορφότυπο swf, ανά βουλευτή. Τα περιεχό"ενα του αρχείου θα είναι κρυπτογραφη"ένα, ενώ το κλειδί της κρυπτογράφησης θα ανακτάται αυτό"ατα, όταν ο χρήστης ε"φανίζει το αρχείο της δήλωσης "έσω του λογισ"ικού φυλλο"ετρητή (browser) που χρησι"οποιεί. Το περιεχό"ενο των αρχείων δεν "πορεί να γίνει κατανοητό χωρίς το κλειδί αυτό, επο"ένως "ετά την πάροδο του χρονικού διαστή"ατος ανάρτησης των δηλώσεων τα στοιχεία αυτά δεν θα είναι αναγνώσι"α. Επιπρόσθετα, στο παραπάνω ση"είω"α, δηλώνεται ότι θα αξιοποιηθούν και οι "ηχανισ"οί καθοδήγησης "ηχανών αναζήτησης. Με τη "έθοδο αυτή εξασφαλίζεται σε πολύ ικανοποιητικό βαθ"ό η αυθεντικότητα των δηλώσεων, η τεχνική υλοποίηση του χρονικού περιορισ"ού της ανάρτησης, αλλά και η αποφυγή αυτο"ατοποιη"ένης επεξεργασίας, τόσο από "ηχανές αναζήτησης όσο και από τρίτους. Βέβαια, "ε δεδο"ένο το "ικρό αριθ"ό των προσώπων για τα οποία θα δη"οσιεύονται οι δηλώσεις, το ενδιαφέρον του κοινού και το γεγονός ότι οι πληροφορίες θα απεικονίζονται στην οθόνη ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή, δεν "πορεί να αποκλειστεί το ενδεχό"ενο κάποιος, τρίτος, να αντιγράψει "ε άλλες, "η αυτο"ατοποιη"ένες "εθόδους, τα δεδο"ένα αυτά.
14. Περαιτέρω, από επίσκεψη στο δικτυακό χώρο της Βουλής των Ελλήνων http://www.hellenicparliament.gr/, στον οποίο θα πραγ"ατοποιηθεί η δη"οσιοποίηση των δηλώσεων, διαπιστώθηκε ότι χρησι"οποιούνται κρυφά αναγνωριστικά στοιχεία («cookies») της υπηρεσίας google analytics. Η εγκατάσταση και χρήση «cookies» ρυθ"ίζεται ειδικότερα από την παράγραφο 5 του άρθρου 4 του ν. 3471/2006 (ο οποίος "ετέφερε στην ελληνική έννο"η τάξη την Οδηγία 2002/58/ΕΚ), σύ"φωνα "ε την οποία «Απαγορ ύ ται η χρήση των δικτύων ηλ κτρονικών πικοινωνιών για την αποθήκ υση Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 11 πληροφοριών ή την απόκτηση πρόσβασης σ πληροφορί ς αποθηκ υέν ς στον τ ρατικό ξοπλισό συνδροητή ή χρήστη, ιδίως δ  την γκατάσταση κατασκοπ υτικών λογισικών, κρυφών αναγνωριστικών στοιχ ίων και άλλων παρόοιων διατάξ ων. Κατ’ ξαίρ ση, πιτρέπ ται η οποιαδήποτ τ χνικής φύσ ως αποθήκ υση ή πρόσβαση, αποκλ ιστικός σκοπός της οποίας ίναι η δι νέργ ια ή δι υκόλυνση της διαβίβασης ίας πικοινωνίας έσω δικτύου ηλ κτρονικών πικοινωνιών ή η οποία ίναι αναγκαία όνο για την παροχή υπηρ σίας στην κοινωνία των πληροφοριών, την οποία έχ ι ζητήσ ι ρητά ο χρήστης ή ο συνδροητής. Στην τ λ υταία αυτή π ρίπτωση η χρησιοποίηση τέτοιων διατάξ ων πιτρέπ ται όνον άν παρέχονται στον συγκ κριένο συνδροητή ή χρήστη σαφ ίς και κτ ταέν ς πληροφορί ς, σύφωνα  το άρθρο 11 του ν. 2472/1997, όπως ισχύ ι, και ο υπ ύθυνος λέγχου των δ δοένων παρέχ ι στον συνδροητή ή χρήστη το δικαίωα να αρν ίται την π ξ ργασία αυτή». Η ερ"ηνεία της ανωτέρω διάταξης, υπό το πρίσ"α της Οδηγίας 2002/58/ΕΚ, όπως αυτή έχει τροποποιηθεί από την Οδηγία 2009/136/ΕΚ, στην οποία πρέπει να αναγνωριστεί ά"εσο αποτέλεσ"α καθώς έχει ήδη παρέλθει ο χρόνος "εταφοράς της στο εθνικό δίκαιο (25.5.2011) και επιπλέον το περιεχό"ενό της δεν περιέχει αιρέσεις και είναι επαρκώς σαφές, είναι ότι η εγκατάσταση και χρήση του «cookie» επιτρέπεται "όνο "ε τη συγκατάθεση του χρήστη. Με βάση τα προαναφερό"ενα, ο υπεύθυνος επεξεργασίας "πορεί να εγκαταστήσει ένα τέτοιο «cookie» "όνο εάν ο εκάστοτε χρήστης της ιστοσελίδας έχει δώσει τη συγκατάθεσή του "ετά από σαφή και εκτενή ενη"έρωση για την εγκατάσταση αυτή, το σκοπό της επεξεργασίας, την άσκηση του δικαιώ"ατος πρόσβασης και τυχόν αποδέκτες των δεδο"ένων. Η συγκατάθεση αυτή "πορεί να δίδεται "έσω κατάλληλων ρυθ"ίσεων στο φυλλο"ετρητή ιστού ή "έσω άλλης εφαρ"ογής. Ο Πρόεδρος Η Γρα""ατέας Π. Χριστόφορος Α. Κανακάκη Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 12