Απόφαση σχετικά με τους όρους νόμιμης εγγραφής συνδομητών στο Μητρώο του Άρθρου 1 παρ. 2 Ν. 3471/2006 που τηρούν οι εταιρείες ΟΤΕ και Cosmote

Αθήνα, 16-03-2016 ΑΡΧΗ ΠΡΟ ΤΑ ΙΑ ∆Ε∆ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟ ΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΑΠΟΦΑΣΗ Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1659/16-03-2016 Α . 18/2016 Η Αρχή Προστασίας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνήλθε, µετά από πρόσκληση του Προέδρου της, σε τακτική συνεδρίαση στην έδρα της την 02-022016, σε συνέχεια των από 24-11-2015, 08-12-2015 και 15-12-2015 συνεδριάσεων, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση του αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Πέτρος Χριστόφορος, Πρόεδρος της Αρχής, και τα τακτικά µέλη Λεωνίδας Κοτσαλής, Αναστάσιος - Ιωάννης Μεταξάς, ∆ηµήτριος Μπριόλας, Κωνσταντίνος Χριστοδούλου, ως εισηγητής και Πέτρος Τσαντίλας και το αναπληρωµατικό µέλος Παναγιώτης Ροντογιάννης σε αντικατάσταση του τακτικού µέλους Αντώνη υµβώνη, ο οποίος, εάν και εκλήθη νοµίµως και εγγράφως, δεν προσήλθε λόγω κωλύµατος. τη συνεδρίαση, χωρίς δικαίωµα ψήφου, παρέστησαν, επίσης, µε εντολή του Προέδρου, οι Γεώργιος Ρουσόπουλος, Κωνσταντίνος Λιµνιώτης, και Ευµορφία - Ιωσηφίνα Τσακιρίδου, ειδικοί επιστήµονες – ελεγκτές, ως βοηθοί εισηγητές, οι οποίοι αποχώρησαν µετά τη συζήτηση και πριν από τη διάσκεψη και τη λήψη αποφάσεως, και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τµήµατος διοικητικών και οικονοµικών υποθέσεων, ως γραµµατέας Η Αρχή έλαβε υπόψη τα παρακάτω: Η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδροµείων (εφεξής ΕΕΤΤ), µε το µε αριθ. πρωτ. ΕΕΤΤ … έγγραφό της (µε αριθ. πρωτ. ΑΠ∆ΠΧ Γ/ΕΙ /4803/01-08-2014), διαβίβασε στην Αρχή την από 16-04-2014 καταγγελία της εταιρείας WIND ΕΛΛΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕ ΑΕΒΕ (εφεξής Wind) αναφορικά µε τις διαδικασίες που ακολουθούν οι εταιρείες Οργανισµός Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος Α.Ε. (εφεξής ΟΤΕ) και COSMOTE – ΚΙΝΗΤΕ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕ ΑΕ (εφεξής Cosmote) για την εγγραφή των συνδροµητών τους στον ειδικό κατάλογο συνδροµητών που προβλέπεται στο άρθρο 11 παρ. 2 του ν. 3471/2006, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει. τον κατάλογο αυτό καταχωρίζονται οι δηλώσεις των συνδροµητών που δεν επιθυµούν γενικώς να λαµβάνουν κλήσεις, µε ανθρώπινη παρέµβαση, για σκοπούς απευθείας εµπορικής προώθησης προϊόντων ή υπηρεσιών και κάθε είδους διαφηµιστικούς σκοπούς (εφεξής Μητρώο άρθρου 11 παρ. 2 ν. 3471/2006 ή Μητρώο). υγκεκριµένα, στην προαναφερόµενη καταγγελία αναφέρεται ότι παρατηρείται ολοένα αυξανόµενος αριθµός συνδροµητών των ως άνω εταιρειών που εγγράφονται στα σχετικά Μητρώα, αρχής γενοµένης από το διάστηµα επτεµβρίουΟκτωβρίου

1. Το γεγονός αυτό δηµιουργεί εύλογα ερωτήµατα ως προς τον τρόπο εφαρµογής της ανωτέρω διάταξης. Ακολούθως, η Wind κοινοποίησε στην Αρχή (αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙ /7234/26-11-2014) συµπληρωµατικό της έγγραφο προς την ΕΕΤΤ, στο οποίο αναφέρει ότι βάσει νεώτερων στοιχείων, έως τον Οκτώβριο του 2014, παραµένει η αυξητική τάση των εγγραφών των συνδροµητών των άνω εταιρειών στα αντίστοιχα Μητρώα τους. Τέλος, η Wind υπέβαλε στην Αρχή σχετικό συµπληρωµατικό έγγραφο (αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙ /5247/14-10-2015), στο οποίο αναφέρει ότι η ΕΕΤΤ απάντησε στα καταγγελλόµενα ότι «δεν δύνατα να προβεί σε οπο αδήποτε ενέργε α στο πλαίσ ο των αρµοδ οτήτων της, εφόσον προηγουµένως δεν έχε δ απ στωθεί από την ως άνω αρµόδ α Αρχή (Α.Π.∆.Π.Χ.) παράβαση του άρ. 11 του ν. 3471/2006» (βλ. την µε αριθ. πρωτ. ΕΕΤΤ … επιστολή της). το ίδιο έγγραφο η Wind επισυνάπτει νέα στοιχεία προς επίρρωση των ισχυρισµών της, τα οποία καλύπτουν το διάστηµα µέχρι και τον Ιούνιο 2015, και από τα οποία προκύπτει ότι οι εγγεγραµµένοι συνδροµητές στο Μητρώο ξεπερνούν το 59% του συνόλου των συνδροµητών του ΟΤΕ, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για την Cosmote ξεπερνά το 45%. Οι αυξητικές αυτές τάσεις είναι πολύ µεγαλύτερες σε σχέση µε τους λοιπούς παρόχους είτε σταθερής είτε κινητής τηλεφωνίας. το ίδιο έγγραφο η Wind επισυνάπτει και αντίγραφο της αίτησης-σύµβασης νέων πελατών του ΟΤΕ (Πρόγραµµα ΟΤΕ Απεριόριστα), για να αποδείξει ότι σε αυτή δεν υπάρχει η δυνατότητα στο συνδροµητή να επιλέξει αν επιθυµεί να καταχωρηθεί (ή όχι) στο Μητρώο άρθρου 11 παρ. 2 ν. 3471/2006, αφού η ένταξή του γίνεται αυτόµατα µε την υπογραφή της σύµβασης. Παρεµφερής καταγγελία, κατά των εταιρειών OTE και Cosmote, υποβλήθηκε στην Αρχή (µε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙ /2076/01-04-2015) από την εταιρεία Forthnet Α.Ε. (εφεξής Forthnet). το ως άνω έγγραφό της η Forthnet αναφέρει ότι τους τελευταίους µήνες (µε βάση αναφοράς την ηµεροµηνία υποβολής της καταγγελίας 30-3-2015) ο ΟΤΕ εγγράφει κατά µέσο όρο 100.000 συνδροµητές σε µηνιαία βάση στο Μητρώο που τηρεί, ενώ γίνεται ρητή αναφορά στο ότι, µε την υπογραφή της σύµβασης νέου πελάτη του ΟΤΕ, αυτός εγγράφεται αυτοµάτως στο Μητρώο. Η Forthnet στο ως άνω έγγραφό της επισηµαίνει ότι η πρακτική του ΟΤΕ επηρεάζει ουσιωδώς τη λειτουργία της αγοράς, δεδοµένου ότι µέσω τηλεφωνικής προώθησης προϊόντων και υπηρεσιών καταρτίζεται πάνω από το 60% των συµβάσεων για την παροχή υπηρεσιών τηλεφωνίας και Internet. Ως χαρακτηριστικό αριθµητικό δεδοµένο, η Forthnet σηµειώνει ότι, κατά τη στιγµή υποβολής της καταγγελίας, το Μητρώο του ΟΤΕ αριθµούσε περισσότερους από 1.000.000 συνδροµητές, τη στιγµή που κατά την περίοδο Ιούνιος 2012 - ∆εκέµβριος 2014 αριθµούσε περί τους 200.
2. Η Forthnet αναφέρει ότι αντίστοιχη πρακτική ακολουθείται και από την Cosmote, ενώ επίσης επισυνάπτει τόσο αντίγραφο της αίτησης-σύµβασης νέων πελατών του ΟΤΕ (Πρόγραµµα ΟΤΕ Απεριόριστα), όσο και αριθµητικά δεδοµένα και διαγράµµατα που, κατά την άποψή της, αποδεικνύουν την προαναφερθείσα αυξητική τάση. Ακολούθως, η Forthnet απέστειλε (µε το µε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙ /2534/04-05-2015 έγγραφό της) επικαιροποιηµένα αριθµητικά δεδοµένα προς επίρρωση του ισχυρισµού περί µεγάλης αύξησης του πλήθους των συνδροµητών του ΟΤΕ που εγγράφονται µηνιαίως στο Μητρώο. Τέλος, η Forthnet διαβίβασε στην Αρχή (µε το µε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙ /4342/06-08-2015 έγγραφό της) την απάντηση της ΕΕΤΤ προς την Forthnet, µε την οποία, όπως και στην απάντηση προς την Wind, η ΕΕΤΤ δηλώνει ότι δεν δύναται να επιληφθεί εφόσον προηγουµένως δεν έχει διαπιστωθεί από την ΑΠ∆ΠΧ παράβαση του άρθρου 11 ν. 3471/2006 (βλ. την µε αριθ. πρωτ. ΕΕΤΤ ……επιστολή της). Η Αρχή, στο πλαίσιο των αρµοδιοτήτων της για την εφαρµογή της διάταξης του άρθρου 11 παρ. 2 του ν. 3471/2006, είχε ήδη αποστείλει (µε το µε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΞ/4153/30-06-2014 έγγραφό της) σε δώδεκα εταιρείες που δραστηριοποιούνται ως πάροχοι υπηρεσιών τηλεφωνίας (σταθερής και κινητής) ερωτηµατολόγιο αναφορικά µε τη συµµόρφωσή τους στις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη διάταξη αυτή. Τα ερωτήµατα επικεντρώθηκαν στις διαδικασίες καταχώρισης δήλωσης συνδροµητή, την ενηµέρωση των συνδροµητών, τη χορήγηση του Μητρώου σε ενδιαφεροµένους και τα εφαρµοζόµενα µέτρα ασφάλειας. τις απαντήσεις που απέστειλαν οι καταγγελλόµενες εταιρείες OTE και Cosmote (µε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙ /4865/06-08-2014 και Γ/ΕΙ /4864/06-08-2014 αντίστοιχα) ως προς το ως άνω ερωτηµατολόγιο, επισηµαίνεται – µεταξύ άλλων – ότι η εγγραφή ενός συνδροµητή στο Μητρώο µπορεί να γίνει και κατά τη διαδικασία εγγραφής του (σύναψη νέου συµβολαίου), χωρίς ωστόσο να επισυνάπτεται στις ως άνω απαντήσεις το σχετικό έντυπο. Κατόπιν των ανωτέρω, η Αρχή ζήτησε από τις εταιρείες OTE και Cosmote, µε τα µε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΞ/4765/16-09-2015 και Γ/ΕΞ/4770/16-09-2015 έγγραφά της, τις απόψεις τους επί των καταγγελλοµένων, και οι εταιρείες απάντησαν µε τα µε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙ /5560/29-10-2015 και Γ/ΕΙ /5561/29-10-2015 έγγραφά τους αντίστοιχα. τη συνέχεια, οι εταιρείες ΟΤΕ και Cosmote κλήθηκαν νοµίµως σε ακρόαση (βλ. τις µε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΞ/5505/26-10-2015 και Γ/ΕΞ/5524/26-10-2015 κλήσεις) στη συνεδρίαση της 24-11-2015, και, κατόπιν αναβολής, στη συνεδρίαση της 08-12-
3. τη συνεδρίαση αυτή προσήλθαν και παρέστησαν οι εκπρόσωποί τους Τιντζογλίδου Νόπη (µε ΑΜ ∆ Α …), ∆/ντρια Νοµικών Υπηρεσιών, πληρεξούσια δικηγόρος των εταιρειών ΟΤΕ και Cosmote, Αραπάκη Ελένη (µε ΑΜ ∆ Α …) και Φέτση Έφη (µε ΑΜ ∆ Α …), πληρεξούσιοι δικηγόροι του ΟΤΕ και Γερούτση Ελένη (µε ΑΜ ∆ Α …), πληρεξούσια δικηγόρος της Cosmote και B από την ∆/νση SRN της Cosmote. τη συνεδρίαση αυτή κλήθηκαν για το συγκεκριµένο ζήτηµα (βλ. τις µε αριθ. πρωτ. ΓΝ/ΕΞ/5510/26-10-2015 και ΓΝ/ΕΞ/5527/26-10-2015 κλήσεις) και παρέστησαν επίσης και οι εκπρόσωποι της εταιρείας Wind ταυροπούλου Μαρίνα (µε ΑΜ ∆ Α …), ∆ιευθύντρια του Κανονιστικού Τµήµατος, Τόµπρας Θεοδόσης (µε ΑΜ ∆ Α …) και Πλώτα τεφανία (µε ΑΜ …), πληρεξούσιοι δικηγόροι της εταιρείας, και οι εκπρόσωποι της εταιρείας Forthnet έκερη Ιωάννα (µε ΑΜ ∆ Α …), Καρβώνη Ειρήνη (µε ΑΜ ∆ Α …), πληρεξούσιοι δικηγόροι της εταιρείας και A, Υπεύθυνος Ασφάλειας. Κατά τη συνεδρίαση, όλοι οι κληθέντες εξέθεσαν προφορικά τις απόψεις τους, τις οποίες ανέπτυξαν διεξοδικώς και µε τα έγγραφα υποµνήµατά τους που ακολούθως υπέβαλαν εντός της ταχθείσας προθεσµίας (µέχρι και 14-12-2015). υγκεκριµένα, ο ΟΤΕ κατέθεσε στις 14-12-2015 το υπόµνηµά του που έλαβε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙ /6608/17-12-
4. το εν λόγω υπόµνηµα, και λαµβάνοντας επίσης υπόψη και το προαναφερθέν µε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙ /5560/29-10-2015 έγγραφό του, αναφέρονται συνοπτικά τα εξής: α) ύµφωνα µε το αρ. 55 παρ. 10 του ν. 4339/2015 «Καταργείτα η δ άταξη του άρθρου 110 παρ. 12 του ν. 4055/2012 κα από την έναρξη σχύος του παρόντος αποχωρούν αυτοδ καίως από τη θέση τους τα µέλη των ανεξάρτητων αρχών, των οποίων έχε λήξε η αρχ κή θητεία». Η εν λόγω διάταξη είναι νεώτερη και ειδικότερη τόσο σε σχέση µε το αρ. 16 παρ. 4 του ν. 2472/1997 όσο και σε σχέση µε το αρ. 61 παρ. 2 του ν. 4055/2012, µε το οποίο τροποποιήθηκε το αρ. 3 παρ. 2 εδ. στ΄ του ν. 3051/
5. Ως εκ τούτου, ο OTE υποστηρίζει ότι τίθεται ζήτηµα µη νόµιµης συγκρότησης του συλλογικού οργάνου της Αρχής και ότι είναι προς το συµφέρον όλων των πλευρών η διεξαγωγή της ακρόασης υπό σαφές θεσµικό πλαίσιο, οπότε και ζητά τη µαταίωση της ακρόασης για την αποφυγή διακινδύνευσης του συνόλου της διαδικασίας. β) Οι καταγγελίες των εταιρειών Wind και Forthnet θα πρέπει να απορριφθούν ως απαράδεκτες δεδοµένης της έλλειψης έννοµου συµφέροντος. Προϋπόθεση του παραδεκτού της εξέτασης των προβαλλοµένων λόγων νοµιµότητας και βασιµότητας µιας καταγγελίας είναι και η συνδροµή έννοµου συµφέροντος, ιδιαιτέρως δε εφόσον εν προκειµένω ζητείται η επιβολή κυρώσεων, κατά της εταιρείας, οι οποίες δεν προβλέπονται στο νόµο. Εποµένως, το αίτηµα της Forthnet πρέπει να απορριφθεί πρωτίστως ως απαράδεκτο, επικουρικά δε ως µη νόµιµο και αβάσιµο, ως αίτηµα επιβολής κύρωσης µη προβλεπόµενης στο αρ. 21 του ν. 2472/1997 σε συνδυασµό µε το αρ. 13 του ν. 3471/
6. γ) Ως προς την ουσία της υπόθεσης, ο ΟΤΕ υποστηρίζει ότι η διαδικασία ένταξης (ή µη) ενός πελάτη της στο Μητρώο είναι σύµφωνη µε όσα ορίζει ο νόµος, καθώς η κάθε εγγραφή είναι αποτέλεσµα ενηµέρωσης και ρητής δήλωσής του, η οποία είναι επίσης ελεύθερη, ειδική και µπορεί να ανακληθεί ανά πάσα στιγµή. Η δε διάταξη του αρ. 11 του ν. 3471/2006 προστατεύει το δικαίωµα συνδροµητών να επιθυµούν (ή όχι) αζήτητη επικοινωνία και όχι το δικαίωµά τους να γνωρίζουν το συµφερότερο για εκείνους προϊόν/υπηρεσία της αγοράς. Επίσης, ο νόµος δεν θέτει κανένα ποσοτικό κριτήριο νοµιµότητας ενώ, καθώς δεν καθορίζεται ο τρόπος υλοποίησης του Μητρώου, οι πάροχοι µπορούν να επιλέξουν οι ίδιοι τον τρόπο που θεωρούν αποτελεσµατικό, ώστε να δίνουν στους συνδροµητές τους τη δυνατότητα επιλογής που προβλέπεται στην παρ. 2 του παραπάνω άρθρου. Κατά το χρονικό διάστηµα από το ∆εκέµβριο του 2011 έως τον Οκτώβριο του 2013, όπως επιβεβαιώνεται και από την συµπληρωµατική οδηγία προς τα κανάλια πώλησης (Βασική Εγκύκλιος 329/41 της 14-12-2011, συνηµµένη στο ως άνω έγγραφο, η οποία ισχύει έως την ηµεροµηνία εξέτασης της υπόθεσης), οι συνδροµητές του ΟΤΕ είχαν τη δυνατότητα χρήσης της υπηρεσίας «µη ζητηθείσες κλήσεις» µε υποβολή χωριστής αίτησης. Από τον Οκτώβριο του 2013 µπορούσαν να εγγράφονται στο Μητρώο οι νέοι συνδροµητές κατά την παραγγελία νέας σύνδεσης (σε κατάστηµα ή τηλεφωνικά), ενώ οι υφιστάµενοι συνδροµητές κατά την τροποποίηση προγράµµατος σε κατάστηµα. Η εγγραφή διεκπεραιωνόταν µέσω του λογισµικού παραγγελιοληψίας και αφού οι συνδροµητές υπέγραφαν νέα σύµβαση. το διάστηµα µέχρι τον Ιούλιο του 2014, οι συνδροµητές ενηµερώνονταν προφορικά από τα κανάλια πώλησης (καταστήµατα, τηλέφωνο) και δήλωναν, προφορικά επίσης, αν επιθυµούν την ένταξή τους στο Μητρώο. Ο ΟΤΕ τονίζει ότι το προσωπικό του είχε ενηµερωθεί ειδικά για αυτή την υποχρέωση ενηµέρωσης. Η σχετική αίτηση που συµπλήρωναν οι συνδροµητές περιείχε την εξής προδιατυπωµένη δήλωση: «∆εν επ θυµώ να λαµβάνω τηλεφων κές κλήσε ς από τρίτους γ α τη δ αφηµ στ κή προβολή προϊόντων κα υπηρεσ ών τους. Συνα νώ κα αποδέχοµα ότ , γ α τον παραπάνω σκοπό της αποφυγής όχλησής µου, τα στο χεία της τηλεφων κής µου σύνδεσης θα ενταχθούν στο Μητρώο του άρθρου 11 του ν. 3471/2006 που δ ατηρεί ο ΟΤΕ ώστε να δ αβ βάζοντα σε τρίτους, σύµφωνα µε το νόµο». ε περίπτωση που ο συνδροµητής δεν επιθυµούσε να ενταχθεί στο Μητρώο, υπέγραφε ξεχωριστή αίτηση απένταξης, η οποία υλοποιούταν σε λίγες ηµέρες. Μετά τον Ιούλιο του 2014, οπότε και ολοκληρώθηκε το νέο πληροφοριακό σύστηµα, η δυνατότητα εγγραφής στο Μητρώο ενεργοποιήθηκε για όλους τους υφιστάµενους συνδροµητές, ανεξάρτητα από την ανανέωση της σύµβασής τους. το πληροφοριακό σύστηµα παραγγελιοληψίας εµφανίζονται τρεις επιλογές για κάθε συνδροµητή: α) να µην εγγραφεί στο Μητρώο, β) να εγγραφεί στο Μητρώο αλλά να λαµβάνει κλήσεις από τον ΟΤΕ, γ) να εγγραφεί στο Μητρώο και να µην λαµβάνει κλήσεις ούτε από τρίτους ούτε από τον ΟΤΕ. Η αίτηση/σύµβαση όµως εξακολουθούσε να διαθέτει τον προεκτεθέντα προδιατυπωµένο όρο, ακόµα και για συνδροµητές που έχουν ζητήσει να µην ενταχθούν στο Μητρώο. Ειδικότερα, ο ΟΤΕ υποστηρίζει ότι το γεγονός πώς δεν απεικονιζόταν στην αίτηση/σύµβαση η επιλογή µη ένταξης στο Μητρώο δεν έχει σχέση µε την πραγµατική άσκηση των δικαιωµάτων του και ότι η διαδικασία γίνεται και γινόταν κανονικά, ενώ η πρωτοβουλία για την εγγραφή ανήκει πραγµατικά στο συνδροµητή αφού προηγηθεί σχετική ενηµέρωση. Η δυνατότητα επιλογής στο έντυπο δεν είχε υλοποιηθεί λόγω µεταβατικής περιόδου και αναβαθµίσεων στα πληροφοριακά συστήµατα του οργανισµού, µε συνέπεια να είναι δυνατή η εκτύπωση ενός και µόνο είδους αίτησης. δ) Ο ΟΤΕ υποστηρίζει ότι δεν αυτοεξαιρείται από τη ρύθµιση του Μητρώου, αφού ο πελάτης του µπορεί να δηλώσει ότι δεν επιθυµεί να τον καλεί ο ΟΤΕ. Περαιτέρω, υποστηρίζει ότι µε την Απόφαση 57/2007 η Αρχή έχει κρίνει ότι η µη ζητηθείσα επικοινωνία δεν αφορά πελάτες του διαφηµιζόµενου, ενώ τόσο στο αρ. 11 του ν. 3471/2006 όσο και στην Οδηγία 2002/58/ΕΚ αναγνωρίζεται η διαφορετική αντιµετώπιση του υπεύθυνου επεξεργασίας που έχει αποκτήσει τα στοιχεία νοµίµως, στο πλαίσιο πώλησης προϊόντων ή υπηρεσιών ή άλλης συναλλαγής. Αναφέρει δε ότι τον Οκτώβριο του 2013, παρατηρήθηκε ποσοστό 7% των συνδροµητών του που δεν έχουν επιλέξει να ενταχθούν στο Μητρώο. Τα αριθµητικά στοιχεία εποµένως, επιβεβαιώνουν ότι οι συνδροµητές είχαν την επιλογή να ζητήσουν τη µη εγγραφή τους στο Μητρώο. ε) Τέλος, όσον αφορά στα αυξηµένα ποσοστά εγγραφής συνδροµητών του στο Μητρώο, ο ΟΤΕ δηλώνει ότι αυτό δικαιολογείται απόλυτα, ειδικά αν ληφθούν υπόψη οι τρόποι ενηµέρωσης των συνδροµητών που έχουν προαναφερθεί, ενώ το ποσοστό των εγγεγραµµένων συνδροµητών του στο Μητρώο, από µόνο του, δεν στοιχειοθετεί παραβίαση του αρ. 11 του ν. 3471/
7. Η Cosmote κατέθεσε στις 14-12-2015 το υπόµνηµά της που έλαβε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙ /6610/17-12-
8. το εν λόγω υπόµνηµά της η εταιρεία υποστηρίζει όσα ακριβώς και ο ΟΤΕ σχετικά µε τη ζήτηµα συγκρότησης της Αρχής και την έλλειψη ενεργητικής νοµιµοποίησης της καταγγέλλουσας εταιρείας WIND, ενώ ως προς την ουσία της υπόθεσης, λαµβάνοντας επιπλέον υπόψη τα όσα αναφέρει και στο προαναφερθέν µε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙ /5560/29-10-2015 έγγραφό της, υποστηρίζει συνοπτικά τα εξής: α) Από την έναρξη ισχύος της νέας διάταξης του αρ. 11 παρ. 2 του ν 3471/2006 και έως σήµερα οι συνδροµητές της εταιρείας έχουν τη δυνατότητα εγγραφής ή διαγραφής από το Μητρώο υποβάλλοντας σχετική αίτηση σε κατάστηµα του δικτύου ή µέσω της τηλεφωνικής εξυπηρέτησης. Επιπλέον, ενεργοποιήθηκε και η δυνατότητα εγγραφής τους στο Μητρώο κατά τη διαδικασία σύναψης νέας σύµβασης ή ανανέωσης συνδροµής ως εξής: α) για ανανέωση υφιστάµενων συνδροµητών στις 2110-2013, β) για νέους συνδροµητές στις 24-3-2014 και γ) για τους πελάτες καρτοκινητής κατά τη διαδικασία ταυτοποίησης της σύνδεσης στις 16-6-
9. υγκεκριµένα, κατά την επίσκεψη σε κατάστηµα του δικτύου, ο πελάτης ενηµερώνεται για τη δυνατότητα εγγραφής (ή µη) στο Μητρώο (στο υπόµνηµα επισυνάπτονται αντίγραφα των εσωτερικών ενηµερωτικών κειµένων – οδηγιών προς το προσωπικό της εταιρίας). Ανάλογα µε την επιθυµία του πελάτη γίνεται η σχετική καταχώριση στο σύστηµα παραγγελιοληψίας και εκτυπώνεται η αντίστοιχη σύµβαση. Οι επιλογές που έχει ο συνδροµητής, όπως φαίνεται από το πληροφοριακό σύστηµα, είναι οι εξής τρεις: α) Μη λήψη τηλεφωνικών κλήσεων πλην COSMOTE, β) Μη λήψη τηλεφωνικών κλήσεων, και γ) Λήψη τηλεφωνικών κλήσεων. το έντυπο της σύµβασης αποτυπώνεται η επιλογή του πελάτη (πλέον συνδροµητή) ανάλογα µε την επιλογή του. υγκεκριµένα τα κείµενα έχουν ως εξής: Περίπτωση α) (συν. Ε) «
10. ∆εν επ θυµώ να λαµβάνω τηλεφων κές κλήσε ς από τρίτους πλην COSMOTE γ α τη δ αφηµ στ κή προβολή προϊόντων κα υπηρεσ ών τους. ∆ηλώνω ότ συνα νώ κα αποδέχοµα ότ γ α τον παραπάνω σκοπό της αποφυγής όχλησής µου τα στο χεία της τηλεφων κής µου σύνδεσης θα ενταχθούν στο Μητρώο του άρθρου 11 του ν. 3471/2006 που δ ατηρεί η COSMOTE ώστε να δ αβ βάζοντα σε τρίτους σύµφωνα µε το νόµο». Περίπτωση β) (συν. ∆) «
11. ∆εν επ θυµώ να λαµβάνω τηλεφων κές κλήσε ς από τρίτους γ α τη δ αφηµ στ κή προβολή προϊόντων κα υπηρεσ ών τους. ∆ηλώνω ότ συνα νώ κα αποδέχοµα ότ γ α τον παραπάνω σκοπό της αποφυγής όχλησής µου τα στο χεία της τηλεφων κής µου σύνδεσης θα ενταχθούν στο Μητρώο του άρθρου 11 του ν. 3471/2006 που δ ατηρεί η COSMOTE ώστε να δ αβ βάζοντα σε τρίτους σύµφωνα µε το νόµο». Περίπτωση γ) (συν. Τ) δεν εµφανίζεται κάποιο κείµενο ενηµέρωσης σχετικά µε το Μητρώο. β) Η Cosmote θεωρεί ότι τα αυξηµένα ποσοστά συνδροµητών της στο Μητρώο, δικαιολογούνται από την παραπάνω δυνατότητα που δίνει στους συνδροµητές της και συµπίπτουν χρονικά µε τα προαναφερθέντα χρονικά διαστήµατα. Επιπλέον, αναφέρει ότι το αυξηµένο ποσοστό εγγεγραµµένων συνδροµητών στο Μητρώο από µόνο του δεν στοιχειοθετεί παράβαση, αφού η µόνη προϋπόθεση νόµιµης εγγραφής στο Μητρώο είναι η υποβολή σχετικής δήλωσης του συνδροµητή, ενώ από τη νοµοθεσία δεν τίθενται ειδικές προϋποθέσεις ως προς τη λειτουργία του Μητρώου και τη διαδικασία λήψης δήλωσης του συνδροµητή. Περαιτέρω, υποστηρίζει ότι η διαφύλαξη των δικαιωµάτων των συνδροµητών ως καταναλωτών δεν αποτελεί αντικείµενο του ν. 3471/2006 και δεν εµπίπτει στην αρµοδιότητα της Αρχής, η οποία θα πρέπει να απόσχει από τέτοια κρίση. γ) Επίσης, υποστηρίζει ότι, καθώς ο συνδροµητής είχε τη δυνατότητα να επιλέξει το ποια επιλογή επιθυµεί από τις τρεις προαναφερθείσες, το γεγονός ότι δεν υπήρχε η σχετική ένδειξη επιλογής στο κείµενο της σύµβασης δεν αναιρεί το ότι ο συνδροµητής όντως είχε δικαίωµα επιλογής για την ένταξή του στο Μητρώο, η οποία πραγµατοποιείται µε δική του πρωτοβουλία, γεγονός που εξ ορισµού σηµαίνει ότι ο σχετικός όρος σε καµία περίπτωση δεν αποτελεί Γενικό Όρο υναλλαγών (ΓΟ ). Όσον αφορά στις προσφορές που δέχεται από τον πάροχό του, ο ν. 3471/2006 στο αρ. 11 επιφυλάσσει διαφορετική, ευνοϊκότερη, µεταχείριση για τον ίδιο υπεύθυνο επεξεργασίας και τα δεδοµένα των συνδροµητών του, ο οποίος σε κάθε περίπτωση µπορεί να δηλώσει ότι δεν επιθυµεί να λαµβάνει κλήσεις από κανένα διαφηµιζόµενο, ούτε δηλαδή από την Cosmote. H Wind κατέθεσε το µε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙ /6531/14-12-2015 υπόµνηµα, µε το οποίο υποστηρίζει, µεταξύ άλλων, τα εξής: α) Ως προς την παροχή δυνατότητας δήλωσης ένταξης στο Μητρώο των συνδροµητών των εταιρειών ΟΤΕ και Cosmote αναφέρει ότι οι εταιρείες ουσιαστικά οµολογούν ότι, µε την επίφαση της εισαγωγής ενός νέου συστήµατος, µια διαδικασία «opt-out» ως προς τη λήψη τηλεφωνικών κλήσεων µε ανθρώπινη παρέµβαση είχε µετατραπεί αυθαίρετα σε «opt-in», τουλάχιστον για έντεκα µήνες (Οκτώβριος 2013 – Ιούλιος 2014). Αναφέρει επίσης ότι ακόµα και πρόσφατα τυπωθείσες αιτήσεις σύνδεσης υπηρεσιών 2play από το εταιρικό site ΟΤΕ/Cosmote περιέχουν την ίδια προδιατυπωµένη διατύπωση, πλέον όµως µε κουτί επιλογής, το οποίο ωστόσο είναι προεπιλεγµένο, κάτι που αποδεικνύει ότι η πρακτική αυτή συνεχίζεται έως και την ηµεροµηνία του υποµνήµατος. Υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει καµία πρωτοβουλία του συνδροµητή, ο οποίος προσχωρεί, χωρίς διαπραγµάτευση, στους ΓΟ ενός συµβατικού κειµένου. είναι Έχει δε κριθεί νοµολογιακά ότι η ισχύς των ΓΟ καταχρηστική για τις περιπτώσεις που ο καταναλωτής έχει δικαίωµα επιλογής αλλά προσχωρώντας στη σύµβαση δεν δύναται να το ασκήσει κατά τη δική του επιθυµία. β) Επισηµαίνει ότι η Αρχή πρέπει να επιβάλει κυρώσεις, να υποχρεώσει τις εταιρείες να τροποποιήσουν τις συµβάσεις και να µην επαναλάβουν τις σχετικές παραβάσεις στο µέλλον, καθώς επίσης και να ελεγχθούν οι καταχωρηµένες στο Μητρώο δηλώσεις συνδροµητών τους για το εάν ανταποκρίνονται στην πραγµατική βούληση αυτών. H Forthnet κατέθεσε το µε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙ /6524/14-12-2015 υπόµνηµα, µε το οποίο υποστηρίζει συνοπτικά τα εξής: α) Ότι αποδεικνύεται από τις συµβάσεις των ΟΤΕ και Cosmote ότι εφαρµόζουν σύστηµα «opt-in» κι όχι «opt-out» όπως ρητά υπαγορεύει ο Νόµος. Οι ισχυρισµοί για διαδικασία δυναµικής εκτύπωσης καταρρίπτονται από τις αιτήσεις και συµβάσεις που προσκοµίζει (22 σχετικά αντίγραφα), από τις οποίες προκύπτει ότι εξακολουθεί να εφαρµόζεται διαδικασία υποχρεωτικής ένταξης των συνδροµητών στο Μητρώο. Η δε οριζόντια εφαρµογή της πρακτικής «προστασίας» των συνδροµητών από διαφηµιστικές κλήσεις τρίτων δεν µπορεί να θεωρηθεί ότι γίνεται για την προστασία τους, καθώς δεν λαµβάνει υπόψη τη βούλησή τους. Θεωρεί ότι αυτή η πρακτική πραγµατοποιείται για τον αποκλεισµό των ανταγωνιστών τους, καθώς µεγάλο µέρος των συµβάσεων τηλεφωνίας (πάνω από 60%) καταρτίζεται µετά από τηλεφωνική προώθηση. β) Επισηµαίνει ότι η Αρχή δεν πρέπει να περιοριστεί σε παρέµβαση γνωµοδοτικού χαρακτήρα, αλλά θα πρέπει να επιβάλλει και επανορθωτικά µέτρα. Η Αρχή, µετά από εξέταση όλων των στοιχείων του φακέλου και αναφορά στα διαµειφθέντα των από 24-11-2015, 08-12-2015 και 15-12-2015 συνεδριάσεων, αφού άκουσε τον εισηγητή και τις διευκρινίσεις των βοηθών εισηγητών, οι οποίοι (τελευταίοι) αποχώρησαν µετά τη συζήτηση και πριν από τη διάσκεψη και τη λήψη αποφάσεως, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΝΟΜΟ
12. Όπως έχει ήδη δεχθεί η Αρχή µε τη Γνωµοδότηση 5/2015, η διάταξη του άρθρου 55 παρ. 10 του ν. 4339/2015, η οποία ορίζει ότι: «Καταργείτα η δ άταξη του άρθρου 110 παρ. 12 του ν. 4055/2012 κα από την έναρξη σχύος του παρόντος αποχωρούν αυτοδ καίως από τη θέση τους τα µέλη των ανεξάρτητων αρχών, των οποίων έχε λήξε η αρχ κή θητεία», δεν επιφέρει από την έναρξη ισχύος του άµεση αποµάκρυνση των µελών των ανεξαρτήτων αρχών, των οποίων έχει λήξει η αρχική θητεία, δεδοµένου ότι τυγχάνει εφαρµογής η διάταξη του άρθρου 3 παρ. 2 του βασικού νόµου 3051/2002, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει µε το άρθρο 61 του ν. 4055/2012, η οποία, κατ’ εφαρµογήν της συνταγµατικής αρχής της συνεχούς λειτουργίας των ανεξάρτητων αρχών που προβλέπονται από το ύνταγµα, ορίζει ότι: «…Η θητεία των µελών των ανεξάρτητων αρχών παρατείνετα αυτοδίκα α µέχρ το δ ορ σµό νέων. Ο χρόνος παράτασης της θητείας δεν µπορεί να υπερβεί σε κάθε περίπτωση τους έξ µήνες…». υνεπώς, νοµίµως η Αρχή εξακολουθεί να λειτουργεί µε την υφιστάµενη συγκρότησή της.
13. την προκειµένη περίπτωση, η ΕΕΤΤ διαβίβασε στην Αρχή την καταγγελία της εταιρείας Wind. Κατόπιν υποβλήθηκε η καταγγελία της Forthnet, η οποία απευθύνθηκε και στις δύο ανεξάρτητες αρχές. Η ΕΕΤΤ, µάλιστα απέσχε από την κρίση, δηλώνοντας ότι: «δεν δύνατα να προβεί σε οπο αδήποτε ενέργε α στο πλαίσ ο των αρµοδ οτήτων της, εφόσον προηγουµένως δεν έχε δ απ στωθεί από την ως άνω αρµόδ α Αρχή (Α.Π.∆.Π.Χ.) παράβαση του 3471/2006». άρ. 11 του ν. ηµειώνεται, ωστόσο, ότι, καθώς εκ των καταγγελλοµένων το προέχον ζήτηµα είναι η παραβίαση των κανόνων του ανταγωνισµού, η ΕΕΤΤ θα µπορούσε να εξετάσει παρεµπιπτόντως και το ζήτηµα παραβίασης του άρθρου 11 ν. 3471/
14. ε κάθε όµως περίπτωση, δεδοµένων των αρµοδιοτήτων της Αρχής από το άρθρο 19 παρ. 1 του ν. 2472/1997, ιδίως τα στοιχ. α΄, γ΄, στ΄ και η΄ (όπου στο στοιχ. η΄ ορίζεται ότι η Αρχή ενεργεί αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν καταγγελίας διοικητικούς ελέγχους), σε συνδυασµό µε το άρθρο 13 παρ. 1 και 4 του ν. 3471/2006, νοµίµως η Αρχή επιλαµβάνεται αυτεπαγγέλτως (χωρίς να έχει υποβληθεί καταγγελία από υποκείµενα των δεδοµένων) για να διαπιστώσει την ορθή (ή µη) ερµηνεία και εφαρµογή της διατάξεως του άρθρου 11 παρ. 2 ν. 3471/2006 για το Μητρώο συνδροµητών που δεν επιθυµούν αζήτητες τηλεφωνικές κλήσεις, µε ανθρώπινη παρέµβαση, για διαφηµιστικούς σκοπούς, και να επιβάλει στους ελεγχόµενους υπεύθυνους επεξεργασίας τις αναγκαίες κυρώσεις.
15. Ειδικότερα, το ζήτηµα των τηλεφωνικών κλήσεων, για σκοπούς απευθείας προώθησης προϊόντων ή υπηρεσιών και για κάθε είδους διαφηµιστικούς σκοπούς, ρυθµίζεται στο άρθρο 11 του ν. 3471/2006, όπου ορίζονται τα σχετικά µε τις µη ζητηθείσες επικοινωνίες (βλ. παρ. 1 και 2). ηµειώνεται ότι, για το εν λόγω ζήτηµα, είχε αρχικά επιλεγεί ο κανόνας της προηγούµενης συγκατάθεσης (βλ. προϊσχύσασα µορφή άρθρου 11 ν. 3471/2006). Όµως, µε τις διατάξεις του άρθρου 16 παρ. 1 και 2 του ν. 3917/2011 τροποποιήθηκαν οι παρ. 1 και 2 του άρθρου 11 του ν. 3471/2006, ώστε µε το άρθρο 11 παρ. 1 του ν. 3471/2006 ορίζεται πλέον ότι: «Η χρησ µοποίηση αυτόµατων συστηµάτων κλήσης, δίως µε χρήση συσκευών τηλεοµο οτυπίας (φαξ) ή ηλεκτρον κού ταχυδροµείου, κα γεν κότερα η πραγµατοποίηση µη ζητηθε σών επ κο νων ών µε οπο οδήποτε µέσο ηλεκτρον κής επ κο νωνίας, χωρίς ανθρώπ νη παρέµβαση, γ α σκοπούς απευθείας εµπορ κής προώθησης προϊόντων ή υπηρεσ ών κα γ α κάθε είδους δ αφηµ στ κούς σκοπούς, επ τρέπετα µόνο αν ο συνδροµητής συγκατατεθεί εκ των προτέρων ρητώς», ενώ µε την παράγραφο 2 του ιδίου άρθρου ορίζεται ότι: «∆εν επ τρέπετα η πραγµατοποίηση µη ζητηθε σών επ κο νων ών µε ανθρώπ νη παρέµβαση (κλήσεων) γ α τους ανωτέρω σκοπούς, εφόσον ο συνδροµητής έχε δηλώσε προς τον φορέα παροχής της δ αθέσ µης στο κο νό υπηρεσίας, ότ δεν επ θυµεί γεν κώς να δέχετα τέτο ες κλήσε ς. Ο φορέας υποχρεούτα να καταχωρίζε δωρεάν τ ς δηλώσε ς αυτές σε ε δ κό κατάλογο συνδροµητών, ο οποίος είνα στη δ άθεση κάθε ενδ αφεροµένου». Η ανωτέρω διάταξη είναι σύµφωνη µε όσα ορίζονται στο άρθρο 13 της Οδηγίας 2002/58/ΕΚ σχετ κά µε την επεξεργασία των δεδοµένων προσωπ κού χαρακτήρα κα την προστασία της δ ωτ κής ζωής στον τοµέα των ηλεκτρον κών επ κο νων ών, όπως αυτή έχει τροποποιηθεί µε την Οδηγία 2009/136/ΕΚ, η οποία, στην παρ. 3 του ανωτέρω άρθρου, αφήνει στη διακριτική ευχέρεια του εθνικού νοµοθέτη να ρυθµίσει τις προϋποθέσεις πραγµατοποίησης τηλεφωνικών κλήσεων µε ανθρώπινη παρέµβαση είτε µετά από προηγούµενη συγκατάθεση (σύστηµα «opt in») είτε µε δήλωση αντίρρησης (σύστηµα «opt out»). Κατά συνέπεια, µετά την 01-09-2011 οπότε και τέθηκε σε ισχύ η τροποποιηθείσα - προς το ευνοϊκότερο για τους υπευθύνους επεξεργασίας διάταξη, οι τηλεφωνικές κλήσεις µε ανθρώπινη παρέµβαση, ενόψει των ανωτέρω σκοπών, ε π ι τ ρ έ π ο ν τ α ι, εκτός και αν ο καλούµενος έχει δηλώσει ότι δεν τις επιθυµεί (σύστηµα «opt-out»). Το σύστηµα «opt-out» έχει ως συνέπεια ότι τα φυσικά ή νοµικά πρόσωπα µπορούν να απευθύνουν τις αντιρρήσεις τους, όσον αφορά την επεξεργασία των δεδοµένων τους, είτε ειδικά, απευθείας στον υπεύθυνο επεξεργασίας (δηλαδή τον διαφηµιζόµενο) ασκώντας το δικαίωµα αντίρρησης ως προς την επεξεργασία προσωπικών δεδοµένων βάσει του άρθρου 13 του ν. 2472/1997 είτε γενικά, µέσω της εγγραφής τους στον ειδικό κατάλογο συνδροµητών του παρόχου που προβλέπει το άρθρο 11 παρ. 2 ν. 3471/
16. Ο νόµος προβλέπει τη δηµιουργία Μητρώων («opt-out») σε κάθε πάροχο και ο συνδροµητής µπορεί να δηλώσει ατελώς, στον δικό του πάροχο υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, ότι δεν επιθυµεί να λαµβάνει τηλεφωνικές κλήσεις για απευθείας εµπορική προώθηση. Ο κάθε πάροχος φέρει, µε την προαναφερόµενη διάταξη, την υποχρέωση να τηρεί ∆ηµόσιο Μητρώο µε αυτές τις δηλώσεις, που επιτελεί έναν δηµόσιο σκοπό, και στο οποίο έχει πρόσβαση όποιος ενδιαφέρεται να το χρησιµοποιήσει για απευθείας εµπορική προώθηση. Το περιεχόµενο της δήλωσης για ένταξη στο παραπάνω ∆ηµόσιο Μητρώο δεν αφήνεται στην ελεύθερη διάθεση των συµβαλλόµενων µερών και δη στην ελεύθερη βούληση των παρόχων, οι οποίοι δεν µπορούν να διαπλάθουν ελεύθερα τη δήλωση µε περιεχόµενο άλλο της γενικής και αδιάστικτης δήλωσης που ορίζει το άρθρο 11 παρ. 2 του ν. 3471/
17. Κατά κανόνα, οι πάροχοι έχουν διττή υποχρέωση: α) να τηρούν το ∆ηµόσιο Μητρώο, που, όπως προαναφέρθηκε, τους ανατέθηκε µε την ανωτέρω διάταξη, και β) όταν οι ίδιοι ενεργούν µε σκοπό να διαφηµίζουν τις υπηρεσίες τους να λαµβάνουν υπόψη το Μητρώο που τηρούν όχι µόνο οι ίδιοι αλλά και κάθε άλλος πάροχος. Είναι γεγονός ότι µεγάλο τµήµα των νέων συµβάσεων τηλεφωνίας καταρτίζεται µετά από τηλεφωνική προώθηση. υγκεκριµένα, οι πάροχοι προκειµένου να προβούν νόµιµα σε προωθητικές ενέργειες (για διαφηµιστικούς σκοπούς των ιδίων), όπως κάθε διαφηµιζόµενος, οφείλουν να ελέγχουν προηγουµένως δύο αρχεία δηλώσεων. Το πρώτο περιλαµβάνει τους συνδροµητές όλων των παρόχων (και του ιδίου) που έχουν δηλώσει ότι δεν επιθυµούν να λαµβάνουν διαφηµιστικές κλήσεις γ ε ν ι κ ά και αποτελεί το σύνολο των επί µέρους Μητρώων του άρθρου 11 παρ. 2 ν. 3471/2006 που θα πρέπει να λαµβάνουν ανά τακτά χρονικά διαστήµατα (µηνιαία) από κάθε πάροχο. Το δεύτερο αναφέρεται στον ίδιο τον πάροχο ε ι -δ ι κ ά και περιλαµβάνει: δηλώνουν α) όσους ελεύθερα και ρητά του (άρα συγκατατίθενται) ότι επιθυµούν να λαµβάνουν διαφηµιστικές κλήσεις από τον ίδιο (ακόµα και αν είναι εγγεγραµµένοι στο Μητρώο), και β) όσους του δηλώνουν ότι δεν επιθυµούν να λαµβάνουν διαφηµιστικές κλήσεις από αυτόν ειδικά σε άσκηση του δικαιώµατος αντίρρησης (άρθρο 13 παρ. 1 ν. 2472/1997) (ακόµα και αν δεν είναι εγγεγραµµένοι στο Μητρώο). ηµειώνεται ότι είναι αδιάφορος ο τρόπος τήρησης των τελευταίων αυτών αρχείων (αν συνενώνονται σε ενιαίο αρχείο ή αν τηρούνται ξεχωριστά αρχεία).
18. Αναφορικά µε την διαδικασία εγγραφής στο Μητρώο, πρέπει να γίνει δεκτό ότι: α) η ένταξη του συνδροµητή στο Μητρώο αποτελεί µια ξεχωριστή ενέργεια σε σχέση µε τη σύναψη σύµβασης µε τον πάροχο, αφού πρόκειται για µια επεξεργασία προσωπικών δεδοµένων για ξεχωριστό σκοπό, ήτοι τη γενικότερη προστασία του από αζήτητες τηλεφωνικές κλήσεις για διαφηµιστικούς σκοπούς. ∆ηλαδή, θα πρέπει να είναι αυτοτελής, να διακρίνεται επαρκώς και να µην συνδέεται η δήλωση αυτή µε την παροχή της υπηρεσίας για την οποία συνάπτεται η σύµβαση. Η δήλωση αυτή πρέπει απαραιτήτως να εκφέρεται µε τρόπο δ ι α κ ρ ι τ ό, σε ύστερο (λογικά) χρόνο της σύναψης σύµβασης, είτε µε ειδικό έγγραφο είτε µε την ευκαιρία της σύµβασης, σε ευκρινώς διακριτή ενότητα µε σαφές, µ η π ρ ο ε π ι λ ε γ µ έ ν ο, π ε δ ί ο ε π ι λ ο γ ή ς. Παράλληλα, στο χώρο αυτό πρέπει να παρατίθεται κατάλληλη ενηµέρωση για το σκοπό του Μητρώου, όπως αυτός περιγράφεται στο άρθρο 11 παρ. 2 του ν. 3471/2006, και για τους αποδέκτες αυτού. Κατ’ αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται ότι η δήλωση του συνδροµητή για ένταξή του στο Μητρώο γίνεται µε πρωτοβουλία και ενέργεια του συνδροµητή και αποτυπώνει πλήρως την πραγµατική και σαφώς ενόψει των συνεπειών σχηµατισθείσα βούλησή του. Εξάλλου, θα πρέπει να είναι σαφές, µετά την ρητή επιλογή του εθνικού νοµοθέτη οι τηλεφωνικές κλήσεις µε ανθρώπινη παρέµβαση για διαφηµιστικούς σκοπούς να επιτρέπονται, εκτός και αν ο καλούµενος δηλώσει ότι δεν τις επιθυµεί, ότι σε περίπτωση που ένας συνδροµητής δεν επιλέξει τίποτα, η προεπιλεγµένη ρύθµιση του παρόχου θα πρέπει να είναι η µη ένταξη του συνδροµητή στο Μητρώο. υνεπώς, το ως άνω διακριτό αίτηµα του συνδροµητή θα πρέπει να έχει θετικό περιεχόµενο (για την ένταξη στο Μητρώο) και όχι αρνητικό (για την απένταξη από αυτό). β) Περαιτέρω, η δήλωση για εγγραφή στο Μητρώο έχει γ ε ν ι κ ό χαρακτήρα και αφορά σε ό λ ο υ ς τους διαφηµιζόµενους, άρα και τον εκάστοτε πάροχο της τηλεφωνικής σύνδεσης του κάθε συνδροµητή. Αν, παράλληλα, ο εκάστοτε πάροχος επιθυµεί να επικοινωνεί µε τους συνδροµητές του που έχουν ενταχθεί στο Μητρώο για σκοπούς προώθησης προϊόντων και υπηρεσιών, θα πρέπει να λαµβάνει προς τούτο ειδική συγκατάθεση, που θα κατισχύει της γενικής απαγόρευσης λόγω της ένταξης στο Μητρώο. Άλλωστε, ο πάροχος βρίσκεται πάντα σε πλεονεκτικότερη θέση για τη χρήση των προσωπικών δεδοµένων των πελατών του για την προώθηση παρόµοιων προϊόντων και υπηρεσιών, και επιπλέον, εξαιτίας της υφιστάµενης συµβατικής σχέσης, είναι ευχερές να ζητήσει τη συγκατάθεση ακόµα και από πελάτες του που έχουν ζητήσει την ένταξή τους στο Μητρώο.
19. τις υπό εξέταση περιπτώσεις, οι εταιρείες ΟΤΕ και Cosmote εµφανίζουν σηµαντικά µεγαλύτερο αριθµό συνδροµητών τους που εγγράφονται στο Μητρώο, σε σχέση µε τον αντίστοιχο αριθµό συνδροµητών άλλων εταιρειών. Εν τούτοις, από τα στοιχεία αυτά και µόνο, δεν τεκµηριώνεται πλήρως παράβαση των οριζόµενων στο άρθρο 11 παρ. 2 ν. 3471/
20. Είναι άλλωστε εξαιρετικά πιθανό και συνδροµητές που ενηµερώνονται ορθά και πλήρως για τις συνέπειες της εγγραφής στο Μητρώο να επιλέγουν να ενταχθούν σε αυτό, ώστε να αποφεύγουν τις αζήτητες κλήσεις.
21. Περαιτέρω, αναφορικά µε τον τρόπο συλλογής των δηλώσεων ένταξης στο Μητρώο των εταιρειών ΟΤΕ και Cosmote, επισηµαίνονται τα εξής: ύµφωνα µε όσα υποστηρίζει ο ΟΤΕ, η εγγραφή συνδροµητή του στο Μητρώο πραγµατοποιείται εφόσον ο ίδιος το ζητήσει, κατόπιν σχετικής προφορικής ενηµέρωσης. Όµως από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι για το διάστηµα Οκτώβριος 2013 – Ιούλιος 2014 ο συνδροµητής που δεν επέλεγε να ενταχθεί στο Μητρώο, ενώ υπέγραφε τη σύµβαση µε τον προδιατυπωµένο όρο για την ένταξη στο Μητρώο, θα έπρεπε ταυτόχρονα να υποβάλει ειδικό έγγραφο αίτηµα απένταξης, το οποίο υλοποιόταν σε λίγες µέρες. Μετά τον Ιούλιο του 2014 η προφορική δήλωση του συνδροµητή καταγραφόταν στο ηλεκτρονικό σύστηµα του ΟΤΕ, αλλά όχι σε κάποιο έγγραφο (ο συνδροµητής δεν χρειαζόταν πλέον να υποβάλει αίτηση απένταξης). Η αίτηση/σύµβαση συνδροµητή ωστόσο εξακολουθούσε να περιέχει (τουλάχιστον µέχρι τις 8-12-2015, όπου πραγµατοποιήθηκε και η πρώτη συνεδρίαση της Αρχής επί του εν λόγω ζητήµατος) τον προδιατυπωµένο όρο που περιγράφεται ανωτέρω στο ιστορικό της παρούσας. Ο ΟΤΕ υποστηρίζει ότι, κατά την προφορική ενηµέρωση προς τους συνδροµητές, τους ενηµερώνει ότι µπορούν να επιλέξουν – ως προς την εγγραφή τους στο Μητρώο – είτε να εγγραφούν στο Μητρώο και να µη δέχονται γενικά κλήσεις (ούτε από τον πάροχό τους - ΟΤΕ) είτε να εγγραφούν στο Μητρώο αλλά να δέχονται κλήσεις από τον παροχό τους (OTE). Εν τούτοις, αυτό δεν αποδεικνύεται, αφού χρησιµοποιείται ο παραπάνω προδιατυπωµένος όρος, ο οποίος παραµένει στη σύµβαση ακόµα και για συνδροµητές που έχουν ζητήσει να µην ενταχθούν στο Μητρώο. Επιπλέον, ο ισχυρισµός αυτός δεν αποδεικνύεται ούτε από τις οδηγίες που έχει δώσει ο ΟΤΕ προς το προσωπικό του (βλ. το συνηµµένο στο υπόµνηµα του ΟΤΕ ενηµερωτικό έγγραφο «Υπενθύµ ση ενηµέρωσης γ α το Μητρώο του άρθρου 11 παρ. 2 ν. 3471/2006»). Και για την Cosmote, οι συνδροµητές ενηµερώνονταν προφορικά για τη δυνατότητα εγγραφής τους στο Μητρώο. Η διαφορά σε σχέση µε την περίπτωση του ΟΤΕ είναι ότι, από κάποιο χρονικό σηµείο και µετά, η σύµβαση της Cosmote φαίνεται να αποτύπωνε την προφορική επιλογή του συνδροµητή, ενώ επίσης δεν υπήρχε κάποιο χρονικό διάστηµα στο οποίο θα έπρεπε ο συνδροµητής να υποβάλει αίτηµα απένταξης για να µην καταχωρηθεί στο Μητρώο. Την ηµέρα της συνεδρίασης της Αρχής στις 15-12-2015 έγινε µεταφόρτωση των διαθέσιµων στην κοινή ιστοσελίδα ΟΤΕ και Cosmote εντύπων αίτησης σύµβασης συνδροµητή ΟΤΕ (σηµειώνεται ότι οι δύο εταιρείες του οµίλου ΟΤΕ παρέχουν πλέον από κοινού τις υπηρεσίες τους). Ο ΟΤΕ τροποποίησε το έντυπο αίτησης - σύµβασης συνδροµητή και πλέον δεν έχει τη µορφή ούτε εκείνου που έχει περιγραφεί ανωτέρω ούτε του εντύπου που προσκόµισε και επέδειξε η Forthnet στη συνεδρίαση της 8-12-
22. υγκεκριµένα, η αίτηση - σύµβαση συνδροµητή περιέχει πλέον το εξής κείµενο, µε δυνατότητα δύο κουτιών επιλογής ΝΑΙ ή ΟΧΙ: «Ενηµερώθηκα γ α τον ε δ κό κατάλογο (Μητρώο του άρθρου 11 του Ν. 3471/2006) που δ ατηρεί η Ετα ρεία. ∆εν επ θυµώ να λαµβάνω τηλεφων κές κλήσε ς από τρίτους γ α σκοπούς δ αφήµ σης ή απ’ ευθείας εµπορ κής προώθησης προϊόντων ή υπηρεσ ών τους. Γ α το σκοπό αυτό επ θυµώ η τηλεφων κή µου σύνδεση να ενταχθεί στο Μητρώο. ΝΑΙ – ΟΧΙ Σηµ. η ανωτέρω δήλωση µπορεί να ανακληθεί οποτεδήποτε χωρίς αναδροµ κό αποτέλεσµα». Όµως η δήλωση αυτή δεν εντάσσεται σε ξεχωριστή ενότητα της σύµβασης, ώστε να διακρίνεται ευκρινώς από τους λοιπούς όρους της σύµβασης, ενώ παραµένει η διατύπωση ότι το Μητρώο προστατεύει «από τρίτους». Λαµβάνοντας υπόψη τα στοιχεία του φακέλου, δεν µπορεί να γίνει δεκτό ότι ο τρόπος µε τον οποίο οι εταιρείες ΟΤΕ και Cosmote έχουν συλλέξει τις δηλώσεις των συνδροµητών πληροί τα χαρακτηριστικά που απαιτούνται από τον νόµο (βλ. σκ. 3 και 4), ακόµα και αν η σχετική προφορική ενηµέρωση που παρέχεται στους συνδροµητές τους κατά τη σύναψη/ανανέωση συµβολαίου είναι πλήρης ή ικανοποιητική. Και αυτό γιατί για όλο το χρονικό διάστηµα από τον Οκτώβριο του 2013 µέχρι το ∆εκέµβριο του 2015 (τουλάχιστον µέχρι τις 8-12-2015), υπήρχε στις συµβάσεις των OTE και Cosmote προεπιλεγµένος όρος/δήλωση για την ένταξη του συνδροµητή στο Μητρώο και δεν υπήρχε µη προεπιλεγµένο πεδίο επιλογής, ώστε να αποδεικνύεται ότι η ένταξή του στο Μητρώο γίνεται µε αυτοτελή αίτηση του συνδροµητή, δηλαδή µε πρωτοβουλία και ενέργεια του συνδροµητή. Περαιτέρω, επισηµαίνεται ότι µε τα προαναφερόµενα κείµενα δηλώσεων, οι εταιρείες ΟΤΕ και Cosmote δηµιουργούν, επίσης, τη σύγχυση ότι το Μητρώο προστατεύει τους συνδροµητές µόνον από τρίτους διαφηµιζόµενους και όχι από τις ίδιες τις εταιρείες (βλ. σκ. 4 β). Ακόµα και στη νεώτερη σύµβαση ΟΤΕ, που µεταφορτώθηκε την 15-12-2015, η υπάρχουσα δήλωση εγγραφής στο Μητρώο δεν πληροί όλα τα κριτήρια που αναφέρονται παραπάνω, καθώς περιέχεται µεν σε µη προεπιλεγµένο πεδίο επιλογής, δεν διακρίνεται όµως από τους λοιπούς όρους της σύµβασης, ενώ ο ενταγµένος στη δήλωση όρος «από τρίτους» αντιβαίνει στην απαίτηση του νόµου η δήλωση για ένταξη στο Μητρώο να είναι γενική για όλους.
23. υνεπώς, οι εταιρείες ΟΤΕ και Cosmote δεν εφάρµοσαν και εξακολουθούν να µην εφαρµόζουν ορθά τη διάταξη του άρθρου 11 παρ. 2 του ν. 3471/
24. Ως εκ τούτου, τίθεται εν αµφιβόλω η ορθή τήρηση του Μητρώου από τις προαναφερόµενες εταιρείες, καθώς δεν αποδείχθηκε, κατά την κρίση της Αρχής, ότι τα τηρούµενα σε αυτές στοιχεία δηλώσεων αποτυπώνουν την πραγµατική επιλογή των συνδροµητών, που θα πρέπει µάλιστα να έχει εκφραστεί µε σαφήνεια, και κατ΄ αυτόν τον τρόπο το Μητρώο δεν πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 11 παρ. 2 του ν. 3471/
26. Ως εκ τούτου, οι ως άνω δύο εταιρείες θα πρέπει αµελλητί να προσαρµόσουν κατάλληλα τις διαδικασίες που ακολουθούν για την εγγραφή των συνδροµητών τους στο Μητρώο, σύµφωνα µε τα όσα ρητώς επισηµαίνονται στις ανωτέρω σκέψεις 3 και 4, ώστε να αποδεικνύεται ότι η ένταξη των συνδροµητών στο Μητρώο είναι επιλογή των ιδίων και γίνεται κατόπιν δικής τους ειδικής προς τούτο αίτησης. Περαιτέρω, οι δύο εταιρείες θα πρέπει να επιβεβαιώσουν τις υπάρχουσες δηλώσεις ένταξης των συνδροµητών τους στο Μητρώο εντός ευλόγου χρονικού διαστήµατος, όχι µεγαλύτερου του εξαµήνου. Προς τούτο, θα πρέπει να ενηµερώσουν κατάλληλα, µε κάθε πρόσφορο τρόπο [π.χ. µέσω των µηνιαίων λογαριασµών ή/και µέσω σύντοµων γραπτών µηνυµάτων (SMS)], όλους τους συνδροµητές τους των οποίων οι αριθµοί είναι εγγεγραµµένοι στο Μητρώο, ότι θα πρέπει εντός συγκεκριµένου χρονικού διαστήµατος – το οποίο δεν θα ξεπερνά τους δύο