Απόρριψη αίτησης χορήγησης άδειας για τη διαβίβαση ιατρικών δεδομένων ασθενούς σε αιτούντα τρίτο για το σκοπό της θέσης του ασθενούς σε δικαστική συμπ

Αθήνα, 31-10-2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ∆Ε∆ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/6975/31-10-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 155/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος στην έδρα της την Τρίτη 30-10-2012 και ώρα 12:00 µετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Γεώργιος Μπατζαλέξης, Αναπληρωτής Πρόεδρος, κωλυοµένου του Προέδρου της Αρχής Πέτρου Χριστόφορου, και τα αναπληρωµατικά µέλη της Αρχής Σπύρος Βλαχόπουλος, ως εισηγητής, Γρηγόρης Λαζαράκος και Χαράλαµπος Ανθόπουλος, σε αντικατάσταση, αντίστοιχα, των τακτικών µελών Λεωνίδα Κοτσαλή, Αναστάσιου – Ιωάννη Μεταξά και ∆ηµητρίου Μπριόλα, οι οποίοι αν και εκλήθησαν νοµίµως εγγράφως δεν παρέστησαν λόγω κωλύµατος. Στη συνεδρίαση παρέστη, µε εντολή του Προέδρου, ο ∆ηµήτρης Ζωγραφόπουλος, ∆ικηγόρος (∆Ν) – Νοµικός ελεγκτής, ως βοηθός εισηγητή. Επίσης, παρέστη, µε εντολή του Προέδρου, και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του ∆ιοικητικού – Οικονοµικού Τµήµατος της Αρχής, ως γραµµατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη τα ακόλουθα: Με το υπ’ αρ. πρωτ. …../..-..-2012 (και υπ’ αρ. πρωτ. Αρχής Γ/ΕΙΣ/6411/09-10-2012) έγγραφό του (και τα συνηµµένα σε αυτό έγγραφα) το Ψυχιατρικό Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης διαβιβάζει στην Αρχή την υπ’ αρ. πρωτ. …./..-..-2012 αίτηση του αιτούντος τρίτου A, µε την οποία αυτός ζητεί να του χορηγηθεί αντίγραφο πιστοποιητικού εξέτασης του εξαδέλφου του B. Ο αιτών αναφέρει ότι θα χρησιµοποιήσει το εν λόγω αντίγραφο πιστοποιητικού για τη θέση σε δικαστική συµπαράσταση του B. Αίτηση για τη θέση του B σε δικαστική συµπαράσταση έχει ασκήσει, τη ..-..-2012, ενώπιον του Μονοµελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης ο αρµόδιος Εισαγγελέας Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης και η συζήτηση της αίτησης αυτής έχει ορισθεί για την ..-..-

1. Το εν λόγω νοσοκοµείο, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, ζητεί από την Αρχή όπως του χορηγήσει την απαιτούµενη από τις διατάξεις του άρθρου 7 παρ. 2 του Ν. 2472/1997 για την Προστασία του ατόµου από την επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα άδεια επεξεργασίας ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα για τη διαβίβαση στον αιτούντα τρίτο του ως άνω αντιγράφου. Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 1 Η Αρχή, µετά από εξέταση των στοιχείων του φακέλου, αφού άκουσε τον εισηγητή και το βοηθό εισηγητή, ο οποίος στη συνέχεια αποχώρησε, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
2. Επειδή, το άρθρο 2 του Ν. 2472/1997 ορίζει ότι για τους σκοπούς του νόµου αυτού νοούνται ως «ευαίσθητα δεδοµένα», τα δεδοµένα που αφορούν, µεταξύ άλλων, στην υγεία.
3. Επειδή, η διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 του Ν. 2472/1997, εναρµονιζόµενη, ιδίως, µε τις διατάξεις των άρθρων 9Α, 25 παρ. 1 και 28 του Συν/τος, 8 και 7 του Χάρτη Θεµελιωδών ∆ικαιωµάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 6 της Οδηγίας 95/46/ΕΕ, ρητά ορίζει ότι: «Τα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νόµιµης επεξεργασίας πρέπει: α) Να συλλέγονται κατά τρόπο θεµιτό και νόµιµο για καθορισµένους, σαφείς και νόµιµους σκοπούς και να υφίστανται θεµιτή και νόµιµη επεξεργασία ενόψει των σκοπών αυτών. β) Να είναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας. (…)».
4. Επειδή, από το συνδυασµό των διατάξεων των άρθρων 5 και 7 του Ν. 2472/1997 προκύπτει ότι η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία απλών και ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, καταρχήν, εφόσον το υποκείµενο των δεδοµένων έχει δώσει τη συγκατάθεσή του. Ωστόσο, η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία τόσο των απλών όσο και των ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, και χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειµένου τους, στις περιπτώσεις που περιοριστικά προβλέπει ο νόµος. Ειδικότερα, επιτρέπεται, για τα µεν απλά δεδοµένα, ιδίως, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. (ε΄) και για τα ευαίσθητα δεδοµένα, ιδίως, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. (γ΄) του Ν. 2472/
5. Συγκεκριµένα επιτρέπεται, στην πρώτη περίπτωση όταν «η επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του έννοµου συµφέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι στους οποίους ανακοινώνονται τα δεδοµένα και υπό τον όρο ότι τούτο υπερέχει προφανώς των δικαιωµάτων και συµφερόντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδοµένα και δεν θίγονται οι θεµελιώδεις ελευθερίες αυτών», στη δε δεύτερη, που περιλαµβάνει και τα δεδοµένα που αφορούν την υγεία, όταν «η επεξεργασία αφορά δεδοµένα που δηµοσιοποιεί το ίδιο το υποκείµενο ή είναι αναγκαία για την αναγνώριση, άσκηση ή υπεράσπιση δικαιώµατος ενώπιον δικαστηρίου ή πειθαρχικού οργάνου».
6. Επειδή, µε τις διατάξεις αυτές καθιερώνονται ως θεµελιώδεις προϋποθέσεις για τη νοµιµότητα κάθε επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και για τη νοµιµότητα της σύστασης και λειτουργίας κάθε αρχείου, οι αρχές του σκοπού της επεξεργασίας και της 2 Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr αναλογικότητας των δεδοµένων σε σχέση πάντα µε το σκοπό επεξεργασίας. Συνεπώς, κάθε επεξεργασία προσωπικών δεδοµένων, που γίνεται πέραν του επιδιωκόµενου σκοπού η οποία δεν είναι πρόσφορη και αναγκαία για την επίτευξή του, δεν είναι νόµιµη. Συνακόλουθα, τόσο για τα απλά όσο και για τα ευαίσθητα δεδοµένα, πρέπει ο σκοπός επεξεργασίας να είναι νόµιµος, σαφής και καθορισµένος, και τα δεδοµένα να µην υπερβαίνουν το σκοπό της επεξεργασίας. Ειδικότερα δε για τα ευαίσθητα προσωπικά δεδοµένα, όπως και εκείνα που αφορούν την υγεία, η επεξεργασία επιτρέπεται, όπως λέχθηκε ανωτέρω, όταν πρόκειται να χρησιµοποιηθούν για άσκηση ή υπεράσπιση δικαιώµατος ενώπιον δικαστηρίου ή πειθαρχικού οργάνου. Η προϋπόθεση αυτή ισχύει, όπως έχει κρίνει η Αρχή, κατά µείζονα λόγο και για τα απλά δεδοµένα (βλ. αντί πολλών ιδίως τις αποφάσεις της Αρχής 27/2001, 75/2001 και πρόσφατες 92/2011 και 111/2011).
7. Επειδή, επιπλέον, το άρθρο 11 παρ. 3 του Ν. 2472/1997 ρητά ορίζει ότι «εάν τα δεδοµένα ανακοινώνονται σε τρίτους, το υποκείµενο ενηµερώνεται για την ανακοίνωση πριν από αυτούς».
8. Επειδή, οι διατάξεις των άρθρων 14, σχετικά µε την τήρηση των ιατρικών αρχείων, 5 παρ. 3, σχετικά µε την έκδοση των ιατρικών πιστοποιητικών και γνωµατεύσεων, και 13, σχετικά µε την άρση του ιατρικού απορρήτου, του Ν. 3418/2005 για τον Κώδικα Ιατρικής ∆εοντολογίας δεν καθιερώνουν απόλυτη προστασία του ιατρικού απορρήτου και επιφυλάσσουν την εφαρµογή των διατάξεων του Ν. 2472/1997 κατά την επεξεργασία ιατρικών δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα, προβλέπουν δε την κατ’ εξαίρεση χορήγηση ιατρικών πιστοποιητικών σε τρίτο πρόσωπο, εφόσον έχει έννοµο συµφέρον και το αποδεικνύει και τις προϋποθέσεις άρσης του ιατρικού απορρήτου.
9. Επειδή, το άρθρο 1666 ΑΚ ορίζει, µεταξύ άλλων τα ακόλουθα: «Σε δικαστική συµπαράσταση υποβάλλεται ο ενήλικος:
10. Όταν λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής ή λόγω σωµατικής αναπηρίας αδυνατεί εν όλω ή εν µέρει να φροντίζει µόνος για τις υποθέσεις του.
11. Όταν, λόγω ασωτίας, τοξικοµανίας ή αλκοολισµού, εκθέτει στον κίνδυνο της στέρησης τον εαυτό του, το σύζυγό του, τους κατιόντες του ή τους ανιόντες του. (…)». Το άρθρο 1667 ΑΚ ορίζει ότι: «Η υποβολή στη δικαστική συµπαράσταση αποφασίζεται από το δικαστήριο, ύστερα από αίτηση του ίδιου του πάσχοντος ή του συζύγου του, εφόσον υπάρχει έγγαµη συµβίωση, ή των γονέων ή τέκνων του ή του εισαγγελέα ή και αυτεπαγγέλτως. Στην περίπτωση της δεύτερης παραγράφου του άρθρου 1666, την αίτηση µπορεί να υποβάλει και ο επίτροπος του ανηλίκου. Όταν το πρόσωπο πάσχει αποκλειστικά από σωµατική αναπηρία, το δικαστήριο αποφασίζει µόνο ύστερα από αίτηση του ίδιου». Το άρθρο 1672 ΑΚ ορίζει ότι: «Το δικαστήριο µπορεί οποτεδήποτε, πριν ή και µετά την έναρξη της διαδικασίας για την υποβολή ενός προσώπου σε δικαστική συµπαράσταση, να διορίσει, µε αίτηση ενός από τα πρόσωπα του άρθρου 1667 ή και αυτεπαγγέλτως προσωρινό δικαστικό συµπαραστάτη. Η εξουσία του περιλαµβάνει κάθε ασφαλιστικό µέτρο απαραίτητο για να αποφευχθεί σοβαρός κίνδυνος για το Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 3 πρόσωπο ή την περιουσία του συµπαραστατέου. Για το διάστηµα από τη δηµοσίευση της απόφασης έως την τελεσιδικία της, ο διορισµός προσωρινού δικαστικού συµπαραστάτη είναι υποχρεωτικός». Το άρθρο 1680 ΑΚ ορίζει ότι: «Το δικαστήριο µπορεί να αναθέτει στον δικαστικό συµπαραστάτη εν όλω ή εν µέρει και την επιµέλεια του προσώπου του συµπαραστατουµένου. Κατά την άσκηση της επιµέλειας, ο δικαστικός συµπαραστάτης οφείλει να διαµορφώνει µόνος του τις προσωπικές του σχέσεις, εφόσον του το επιτρέπει η κατάστασή του».
12. Επειδή, στην υπό κρίση υπόθεση, το Ψυχιατρικό Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, ζητεί από την Αρχή όπως του χορηγήσει την απαιτούµενη από τις διατάξεις του άρθρου 7 παρ. 2 του Ν. 2472/1997 άδεια επεξεργασίας ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα για τη διαβίβαση στον αιτούντα τρίτο A αντιγράφου πιστοποιητικού εξέτασης του εξαδέλφου του B. Ο αιτών αναφέρει στην από ..-..-2012 αίτησή του προς το νοσοκοµείο ότι θα χρησιµοποιήσει το εν λόγω αντίγραφο πιστοποιητικού για τη θέση σε δικαστική συµπαράσταση του B. Από τα στοιχεία που υποβλήθηκαν στην Αρχή προκύπτουν, µεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: Αίτηση για τη θέση του B σε δικαστική συµπαράσταση έχει ασκήσει, τη ..-..-2012, ενώπιον του Μονοµελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης ο αρµόδιος Εισαγγελέας Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης και η συζήτηση της αίτησης αυτής έχει ορισθεί για την ..-..-
13. Σύµφωνα µε τα διαλαµβανόµενα στην ως άνω αίτηση, «ο B που γεννήθηκε στις .././19.., πάσχει από την παιδική του ηλικία οπό βαρεία διανοητική καθυστέρηση συνεπεία εγκεφαλοπάθειας, παρουσιάζοντας έντονες διαταραχές γνωστικών λειτουργιών και ισχυρές διανοητικές ελλείψεις, οι οποίες συνίστανται σε µειωµένη δυνατότητα για αντίληψη και αναπαραγωγή σχηµάτων και µορφών και δυσκολίες στην οµιλία και στη µνήµη. Ένεκεν της καταστάσεως του, έχει κριθεί ανάπηρος από τις αρµόδιες κρατικές Υπηρεσίες σε ποσοστό 67%, µε δυνατότητα να εργαστεί ως εργάτης γενικών καθηκόντων. Η ως άνω νόσος, από την οποία πάσχει ο καθ’ ου, είναι µια διαρκής πνευµατική νόσος που αποκλείει την χρήση του λογικού και τον καθιστά ανίκανο να κρίνει για τα συµφέροντα του. Ένεκεν της κατάστασης του, συντρέχει άµεση ανάγκη συνεχούς και καθηµερινής φροντίδας του από συγγενικό ή άλλο πρόσωπο, το οποίο πρέπει να αναλάβει την επιµέλεια του». Ο αρµόδιος Εισαγγελέας Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης αναφέρει, επίσης, στην ως άνω αίτησή του, ότι η προαναφερόµενη ασθένεια του καθ’ ου «είναι µόνιµη και ανίατη, όπως βεβαιώνεται από α) το µε αρ. πρωτ. …./.-.-2012 πιστοποιητικό εξέτασης του Ψυχιατρικού Νοσοκοµείου Θεσσαλονίκης, β) τις από ..-.-1971 ψυχολογικές εξετάσεις της Ψυχιατρικής και Νευρολογικής Κλινικής Πανεπιστηµίου του Γενικού Νοσοκοµείου του ∆ήµου Βιέννης, γ) το µε αρ. πρωτ. …./…. απόσπασµα της …/..-..-1987 γνωµάτευσης της Υγειονοµικής Επιτροπής Θεσσαλονίκης και δ) από το από ..-..-19.. Απολυτήριο Στρατού». Με βάση τα προαναφερόµενα, ο αρµόδιος Εισαγγελέας Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης ζητεί, µε την ως άνω αίτησή 4 Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr του, από το Μονοµελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης να γίνει δεκτή η αίτησή του αυτή, για τους εκεί αναφερόµενους λόγους, να τεθεί ο καθ’ ου Β σε καθεστώς πλήρους στερητικής δικαστικής συµπαράστασης, να ορισθεί ο εξάδελφος του καθ’ ου Α προσωρινός δικαστικός συµπαραστάτης αυτού, για την άµεση ανάληψη της επιµέλειας του προσώπου του µέχρι την τελεσιδικία της εκδοθησοµένης απόφασης, και οριστικός δικαστικός συµπαραστάτης αυτού, µετά από την τελεσιδικία της εκδοθησοµένης απόφασης, και, επίσης, να ορισθεί εποπτικό συµβούλιο µε συγκεκριµένη σύνθεση, για το χρονικό διάστηµα µετά από την τελεσιδικία της εκδοθησοµένης απόφασης.
14. Επειδή, το ως άνω ζητηθέν από τον αιτούντα τρίτο Α αντίγραφο πιστοποιητικού εξέτασης του εξαδέλφου του Β περιέχει πληροφορίες σχετικά µε την εισαγωγή, τη διάγνωση, τη νοσηλεία και την εν γένει κατάσταση της υγείας του Β, οι οποίες συνιστούν ευαίσθητα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα του υποκειµένου τους, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στο άρθρο 2 στοιχ. (β΄) του Ν. 2472/1997, καθόσον αφορούν την υγεία του.
15. Επειδή, ακολούθως, ο αιτών τρίτος Α ζητεί από το Ψυχιατρικό Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης, ως υπεύθυνο επεξεργασίας, τη διαβίβαση στο ίδιο των επίµαχων ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα του εξαδέλφου του Β, για το σκοπό της θέσης αυτού σε δικαστική συµπαράσταση. Ωστόσο, η εν λόγω διαβίβαση των επίµαχων ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα του Β στον αιτούντα τρίτο Α δεν ερείδεται στις προαναφερόµενες διατάξεις, εν όψει του ως άνω προβαλλόµενου σκοπού επεξεργασίας. Και τούτο, διότι, όπως προαναφέρθηκε, αίτηση για τη θέση του Β σε δικαστική συµπαράσταση έχει ασκήσει – όπως δικαιούται, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στις προαναφερόµενες διατάξεις του άρθρου 1667 παρ. 1 εδ. (α) ΑΚ – ενώπιον του Μονοµελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης ο αρµόδιος Εισαγγελέας Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης, ο οποίος ακριβώς επικαλείται, µεταξύ άλλων εγγράφων, για τη βεβαίωση της νόσου αυτού, το υπ’ αρ. πρωτ. 9235/07-06-2012 πιστοποιητικό εξέτασής του στο Ψυχιατρικό Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης, ως αιτών – διάδικος δε µπορεί να ζητήσει από το δικαστήριο την προσκόµιση κάθε αναγκαίου στοιχείου για την υποστήριξη της αίτησης, σύµφωνα µε τις οικείες διατάξεις του ΚΠολ∆ (Βλ. σχετ. την απόφαση της Αρχής 19/2012). Ο αιτών δεν είναι εκ των προσώπων που µπορούν να ζητήσουν να τεθεί σε δικαστική συµπαράσταση ο ανωτέρω ψυχικά πάσχων, οπότε δεν έχει έννοµο συµφέρον να ζητήσει το ως άνω αντίγραφο ιατρικού πιστοποιητικού και δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. (γ΄) του Ν. 2472/
16. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή, Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 5 ∆εν παρέχει, για τους λόγους που διεξοδικά αναφέρονται στο σκεπτικό της παρούσας απόφασης, την άδεια στο Ψυχιατρικό Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης, ως υπεύθυνο επεξεργασίας, να διαβιβάσει στον αιτούντα τρίτο Α τα ως άνω ζητηθέντα ευαίσθητα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα του εξαδέλφου του Β, για το σκοπό της θέσης αυτού σε δικαστική συµπαράσταση. 6 Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Η Γραµµατέας Γεώργιος Μπατζαλέξης Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr