Αποστολή πολιτικής επικοινωνίας μέσω συμβατικού ταχυδρομείου σε σύστημα γραφής braille

Αθήνα, 28-12-2020 Αριθ. Πρωτ.: 8869 ΑΠΟΦΑΣΗ 52/2020 Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνήλθε, μετά από πρόσκληση του Προέδρου της, σε έκτακτη συνεδρίαση μέσω τηλεδιασκέψεως την Πέμπτη 30.07.2020 και ώρα 10:00, προκειμένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν ο Πρόεδρος της Αρχής, Κωνσταντίνος Μενουδάκος και τα τακτικά μέλη της Αρχής Σπυρίδων Βλαχόπουλος, Κωνσταντίνος Λαμπρινουδάκης και Χαράλαμπος Ανθόπουλος. Στη συνεδρίαση παρέστη, ακόμα, με εντολή του Προέδρου, ο Γρηγόριος Τσόλιας, αναπληρωματικό μέλος της Αρχής, ως εισηγητής. Παρούσες, χωρίς δικαίωμα ψήφου, ήταν η Χαρίκλεια Λάτσιου, νομικός ελεγκτής - δικηγόρος, ως βοηθός εισηγητή και η Γεωργία Παλαιολόγου, υπάλληλος του τμήματος διοικητικών υποθέσεων, ως γραμματέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη της τα παρακάτω: Με την από 25.09.2020 (και με αρ. πρωτ. ΑΠΔΠΧ Γ/ΕΙΣ/6438/25.09.2019) καταγγελία ο A καταγγέλλει ότι στις … έλαβε στην οικία του μέσω ταχυδρομείου έναν φάκελο, στο εξωτερικό του οποίου αναγράφεται ως αποστολέας «…, Β, … ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ [περιοχής] Χ» και στον οποίο υπήρχαν φύλλα τυπωμένα σε ανάγλυφη γραφή (braille). Ακόμα, με την εν λόγω καταγγελία του προς την Αρχή ο Α καταγγέλλει ότι δεν έλαβε κάποια σχετική απάντηση στην από … μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου αίτησή του, με την οποία ζητούσε να ενημερωθεί: «για την πηγή από την οποία τα δεδομένα αυτά [ευαίσθητα δεδομένα υγείας] περιήλθαν σε γνώση σας, καθώς και τη νομική βάση για την επεξεργασία τους». Η Αρχή, κατά την εξέταση της καταγγελίας, κάλεσε με το υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/6438-1/04.10.2019 έγγραφο την πολιτική παράταξη …, διά … επικεφαλής της Β, όπως υποβάλει πλήρεις εξηγήσεις επί 1 Λεωφ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα Τ: 210 6475 600 • E: contact@dpa.gr • www.dpa.gr των καταγγελλομένων. Σε απάντηση του ανωτέρω εγγράφου της Αρχής, η καταγγελλομένη, με την από 18.10.2019 (και με αρ. πρωτ. ΑΠΔΠΧ Γ/ΕΙΣ/7136/18.10.2019) απάντησή της υποστήριξε ότι: «(…) Μέλος της παράταξής μας είναι και η κυρία Γ, … …, έχουσα εκλεγεί το έτος … ως … με τον συνδυασμό μας στο … της Περιφέρειας [περιοχής] Χ και συμμετείχε και ως υποψήφια στις τελευταίες περιφερειακές εκλογές του … (….) Αποφασίσαμε ως παράταξη να είμαστε ο πρώτος ίσως πολιτικός φορέας στην χώρα που θα απευθυνθεί στους τυφλούς συμπολίτες μας με φυλλάδιο εκτυπωμένο σε ανάγλυφη γραφή με το σύστημα Μπράιγ (…). Αποφασίσαμε, λοιπόν, να τους [τυφλούς συμπολίτες] προσεγγίσουμε με ταχυδρομική αποστολή στη διεύθυνση κατοικίας τους. Για τον λόγο αυτόν, η … , κ. Γ, απευθύνθηκε στην Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών, … και η ίδια εξέφρασε το ενδιαφέρον της παράταξης μας για αποστολή των φυλλαδίων στα … μέλη της. Η κ. Γ μας είχε ενημερώσει ότι, κατά τον προηγούμενο χρόνο (…), είχε γίνει συζήτηση στη γενική συνέλευση της Εθνικής Ομοσπονδίας Τυφλών ότι υπάρχει ενδιαφέρον από πολιτικές παρατάξεις για να χορηγηθούν στοιχεία ταχυδρομικών διευθύνσεων και ότι δόθηκε η δυνατότητα σε κάθε μέλος της Ομοσπονδίας να δηλώσει ότι δεν επιθυμεί να χορηγηθούν τα στοιχεία του σε πολιτικές παρατάξεις. Επομένως, κατ’ αυτή τη διαδικασία ο υπεύθυνος επεξεργασίας που είναι η Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών ακολούθησε το σύστημα “opt-out” που ορίζει και η ίδια η ισχύουσα εθνική νομοθεσία για την άμεση προώθηση προϊόντων και υπηρεσιών, κατά την έννοια του άρθρου 13 παρ. 3 του Ν. 2472/1997 (…) Η Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών μάς χορήγησε εκτυπωμένα ονοματεπώνυμα και διευθύνσεις κατοικίας των μελών της που δεν είχαν εναντιωθεί στη χρήση τους για σκοπούς πολιτικής επικοινωνίας σε μορφή αυτοκολλήτων. Η … και … της Περιφέρειας [περιοχής] Χ κυρία Δ έλαβε τα αυτοκόλλητα από την Ομοσπονδία τυφλών και το μόνο που έκανε ήταν ότι επικόλλησε, ένα προς ένα, κάθε αυτοκόλλητο σε φακέλους της παράταξής μας που περιείχαν το φυλλάδιο με την ανάγλυφη γραφή σε σύστημα Μπράιγ, ώστε να ταχυδρομηθούν στους παραλήπτες που δεν είχαν εναντιωθεί στη χορήγηση των δεδομένων τους για σκοπούς πολιτικής επικοινωνίας (…) Η παράταξή μας δεν έλαβε σε ηλεκτρονική μορφή καμία απολύτως συλλογή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα δομημένη με συγκεκριμένα κριτήρια από την Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών, ούτε βέβαια τήρησε κάποιο αντίγραφο των δεδομένων που μας δόθηκαν. Η μόνη χρήση 2 τους που έγινε ήταν η διά χειρός τοποθέτηση των αυτοκολλήτων στους φακέλους και, στην συνέχεια, η ταχυδρόμηση των φακέλων ως προεκλογικό υλικό πολιτικής επικοινωνίας στους πολίτες. Δεν είχαμε ούτε την πρόθεση, ούτε βέβαια και την τεχνική δυνατότητα εν μέσω της προεκλογικής περιόδου να αντιγράψουμε μία προς μία τις διευθύνσεις, αφού ούτως ή άλλως, δεν μας είχαν διατεθεί τα προσωπικά δεδομένα για λόγους δικής μας αρχειοθέτησης, αλλά αποκλειστικά και μόνο για την ταχυδρομική αποστολή του συγκεκριμένου προεκλογικού φυλλαδίου στα μέλη της Ομοσπονδίας Τυφλών που δεν είχαν εναντιωθεί σε αυτή την χρήση. (…) Στη συγκεκριμένη υπό κρίση περίπτωση, τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα αποτέλεσαν αντικείμενο επεξεργασίας εκ μέρους της Ομοσπονδίας Τυφλών, η οποία τα διατηρεί στο αρχείο της, από το οποίο τα εκτύπωσε σε αυτοκόλλητα και τα ενεχείρισε για σκοπούς πολιτικής επικοινωνίας στην παράταξή μας. Συνεπώς, τον σκοπό και τον τρόπο της επεξεργασίας τον καθόρισε η Ομοσπονδία Τυφλών, η οποία προέβη και στην αυτοματοποιημένη επεξεργασία της εκτύπωσης των προσωπικών δεδομένων σε αυτοκόλλητα. Ως προς τις ενέργειες λοιπόν της Ομοσπονδίας Τυφλών υφίσταται αυτοματοποιημένη επεξεργασία και ο υπεύθυνος επεξεργασίας είναι η εν λόγω Ομοσπονδία (…)». Παράλληλα, η πολιτική παράταξη …, διά … επικεφαλής της Β διευκρίνισε αναφορικά με την ενημέρωση του A στο από … αίτημά του ότι έλαβε γνώση το πρώτον με το προαναφερόμενο έγγραφο της Αρχής και τότε ανταποκρίθηκε στο αίτημά του. Συγκεκριμένα, διαβιβάζει στην Αρχή την υπ΄ αρ. πρωτ. 25/17.10.2019 επιστολή της παράταξης … προς τον προαναφερόμενο, υπογραφόμενη από …, με την οποία υπογραμμίζει, μεταξύ άλλων: «Αξιότιμε κ. Α, αρχικά θα ήθελα να σας ευχαριστήσω εκ των προτέρων για την υπομονή που έχετε επιδείξει σε σχέση με το γεγονός ότι μας έχετε αποστείλει ένα έγγραφο ηλεκτρονικό αίτημα, στο οποίο δεν είχαμε ανταποκριθεί έως σήμερα. Πρόκειται για μια σημαντική παράλειψη που αφορά την λειτουργία της οργανωτικής ομάδας της παράταξής μας, γεγονός για το οποίο επιθυμώ να απολογηθώ έμπρακτα με την παρούσα επιστολή και να ζητήσω την κατανόησή σας (…)» και καταλήγει: «Συνοψίζοντας, η παράταξή μας δεν πραγματοποίησε επεξεργασία δεδομένων κατά την έννοια του άρθρου 2 παρ. 1 του ΓΚΠΔ και του άρθρου 3 παρ. 1 του τότε ισχύοντος Ν. 2472/1997 και της Οδηγίας 1/2010 της Αρχής σας. Η αυτοματοποιημένη επεξεργασία διενεργήθηκε από την Ομοσπονδία Τυφλών, η οποία είναι και ο μόνος υπεύθυνος επεξεργασίας. Η 3 παράταξή μας προέβη σε δια χειρός επικόλληση των ήδη εκτυπωθέντων από τον υπεύθυνο επεξεργασίας δεδομένων σε ταχυδρομικούς φακέλους, οπότε δεν πραγματοποίησε ούτε αυτοματοποιημένη επεξεργασία, αλλά ούτε και μη αυτοματοποιημένη επεξεργασία δεδομένων που περιλαμβάνονται ή επρόκειτο να περιληφθούν σε σύστημα αρχειοθέτησης. Συνεπώς, η παράταξή μας δεν παραβίασε καμία απολύτως διάταξη του συνολικού θεσμικού πλαισίου για την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων στο πλαίσιο της πολιτικής επικοινωνίας (σημ. 16)». Ακολούθως, ο καταγγέλλων Α, αφού έλαβε την προαναφερόμενη απάντηση της πολιτικής παράταξης …, διά … επικεφαλής της Β, ενημέρωσε την Αρχή με την από … (και με αρ. πρωτ. ΑΠΔΠΧ Γ/ΕΙΣ/7182/21.10.2019) επιστολή του ότι: « (…)

1. Είμαι μέλος του ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΤΥΦΛΩΝ, το οποίο ως πρωτοβάθμιο σωματείο είναι μέλος της Εθνικής Ομοσπονδίας Τυφλών. Η Ομοσπονδία δεν έχει ως μέλη της φυσικά πρόσωπα.
2. Ουδέποτε ερωτήθην αν συναινώ στη διαβίβαση για οποιονδήποτε σκοπό των προσωπικών μου δεδομένων που διαθέτει ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΤΥΦΛΩΝ.
3. Σύμφωνα με το Καταστατικό του εν λόγω Συνδέσμου, γίνονται δεκτά ως μέλη μόνο πρόσωπα που είναι τυφλά και γενικότερα έχουν σοβαρή αναπηρία στην όραση». Ακολούθως, η Αρχή με το υπ’ αρ. πρωτ. ΑΠΔΠΧ Γ/ΕΞ/64382/23.10.2019 έγγραφο, απευθυνόμενη στην Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών, διαβίβασε απόσπασμα της προαναφερόμενης απάντησης της πολιτικής παράταξης …, διά … επικεφαλής της B στην Αρχή και την κάλεσε να τοποθετηθεί εγγράφως επί των ισχυρισμών της καταγγελλομένης και, επιπλέον, όπως παράσχει διευκρινίσεις επί συγκεκριμένων ερωτημάτων. Σε απάντηση του προαναφερόμενου εγγράφου της Αρχής, η Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών με την από … (και με αρ. πρωτ. ΑΠΔΠΧ Γ/ΕΙΣ/7659/07.11.2019) σχετική επιστολή της ενημέρωσε την Αρχή, ως ακολούθως: «
4. Σας επισυνάπτουμε αντίγραφο του καταστατικού μας. 2) Η κυρία Γ είναι … της Εθνικής Ομοσπονδίας Τυφλών. 3) Η Ομοσπονδία, όπως προκύπτει από το καταστατικό της, έχει μέλη μόνο σωματεία τυφλών και όχι φυσικά πρόσωπα. 4) Τηρούμε αρχείο με τα μέλη μας, τα οποία όπως αναγράψαμε παραπάνω είναι σωματεία. 5) Όπως δηλώσαμε και παραπάνω, η Ομοσπονδία δεν έχει ως μέλη φυσικά πρόσωπα και ως εκ τούτου ούτε τον κύριο Α, 6) Από καμία παράταξη δεν μας ζητήθηκαν τέτοια στοιχεία, αφού τέτοιο αρχείο δεν τηρούμε στην Ομοσπονδία. 7) Δεν έχουμε να καταθέσουμε κάτι άλλο σχετικό». Στη συνέχεια, η Αρχή με το υπ’ αρ. πρωτ. 4 ΑΠΔΠΧ Γ/ΕΞ/6438-3/24.10.2019 έγγραφο κάλεσε την πολιτική παράταξη …, διά … επικεφαλής της Β να παράσχει τις πρόσθετες διευκρινίσεις, σε συνέχεια της προαναφερόμενης απαντητικής επιστολής της στην Αρχή. Σε απάντηση του ανωτέρω εγγράφου της Αρχής ο πληρεξούσιος δικηγόρος της πολιτικής παράταξης …, ζήτησε με την από … (και με αρ. πρωτ. ΑΠΔΠΧ Γ/ΕΙΣ/7790/12.11.2019) σχετική επιστολή του παράταση ως την … για την υποβολή των πρόσθετων διευκρινίσεων. Μετά από την παρέλευση άπρακτης της προαναφερόμενης ημερομηνίας, η Αρχή με το υπ’ αρ. πρωτ. ΑΠΔΠΧ Γ/ΕΞ/6438-4/12.12.2019 έγγραφο κάλεσε εκ νέου την καταγγελλόμενη να υποβάλει τις απόψεις της. Σε απάντηση του τελευταίου εγγράφου της Αρχής, η πολιτική παράταξη …, διά … της Β με την από … επιστολή (και με αρ. πρωτ. ΑΠΔΠΧ Γ/ΕΙΣ/9038/23.12.2019) υποστήριξε εκ νέου, μεταξύ άλλων: «(…) 4.
5. (…) Δεν τηρούμε λοιπόν αρχείο “πολιτικών φίλων“ και δεν έχουμε στείλει ούτε με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο αλλά ούτε και με παραδοσιακό ταχυδρομείο προεκλογικό υλικό σε ψηφοφόρους. 4.3 Μοναδική εξαίρεση κατά την οποία αξιοποιήσαμε το παραδοσιακό ταχυδρομείο ήταν η συγκεκριμένη αποστολή των εκτυπωθέντων φυλλαδίων με σύστημα Μπράιγ. (…) Αξιοποιήσαμε λοιπόν αυτή την δυνατότητα με τα αυτοκόλλητα που μας έδωσε η Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών μαζί με τα εκτυπωθέντα αντίτυπα του προεκλογικού φυλλαδίου μας. Τα αυτοκόλλητα είχαν τυπωμένα ονοματεπώνυμα και διευθύνσεις κατοικιών των μελών της Ε.Ο.Τ. που δεν είχαν αντίρρηση να λάβουν προεκλογικό υλικό, κατά τις εσωτερικές διαδικασίες της Ομοσπονδίας. Εμείς κολλήσαμε τα αυτοκόλλητα πάνω στους ταχυδρομικούς φακέλους, χωρίς βέβαια να προβούμε σε μορφή συλλογής ή επεξεργασίας δεδομένων , αφού δεν σχηματίσαμε αρχείο, ούτε αντιγράψαμε τα δεδομένα, ούτε σκοπεύαμε να τα χρησιμοποιήσουμε αλλού εκτός από τον σκοπό που καθόρισε η Ε.Ο.Τ., χορηγώντας μας σε φυσική μορφή αυτοκόλλητου για πρακτικούς λόγους αυτά τα στοιχεία σύμφωνα με τις επιθυμίες των ίδιων των μελών της. 4.
6. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι αυτή η πρακτική που ακολουθήσαμε ήταν η απολύτως ενδεδειγμένη σύμφωνα με την αρχή της ελαχιστοποίησης των δεδομένων, αλλά και σύμφωνα με τον κανόνα της προστασίας των δεδομένων ήδη από τον σχεδιασμό με εξ ορισμού (άρθρο 25 ΓΚΠΔ). Η άλλη εκδοχή ήταν να μας στείλει τα δεδομένα ηλεκτρονικά η Ε.Ο.Τ., να δημιουργήσουμε εμείς αρχείο, να τα συλλέξουμε, να τα επεξεργαστούμε, να τα εκτυπώσουμε εμείς. Υπ’ αυτή την εκδοχή θα είχαμε καταστεί και εμείς υπεύθυνοι επεξεργασίας και θα 5 είχαμε προχωρήσει σε περιττές επεξεργασίες δεδομένων. Η λύση που προκρίθηκε ήταν ότι η Ε.Ο.Τ. παρέμεινε μέχρι τέλους ο υπεύθυνος επεξεργασίας, η οποία ανέλαβε να εκτυπώσει σε αυτοκόλλητα τα προσωπικά δεδομένα των μελών της που δεν είχαν αντίρρηση στην αποστολή σε αυτούς προεκλογικού υλικού κατά τις εσωτερικές διαδικασίες της και εμείς απλώς θα κολλούσαμε τα αυτοκόλλητα σε φακέλους χωρίς να υπάρχει αρχείο ή σύστημα αρχειοθέτησης εκ μέρους μας και χωρίς να καθορίσουμε εμείς τον σκοπό και το μέσο της επεξεργασίας που καθορίστηκαν από την ίδια την Ε.Ο.Τ. 4.
7. Συνεπώς, η … δεν έχει προβεί σε συλλογή και επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που περιλήφθηκαν ή επρόκειτο να περιληφθούν σε σύστημα αρχειοθέτησης και δεν καθόρισε τον σκοπό και τον τρόπο της επεξεργασίας των δεδομένων, ενώ τις ενέργειες αυτές πραγματοποίησε η ίδια η Ε.Ο.Τ. Το γεγονός ότι μέλος της … κόλλησε τα αυτοκόλλητα σε φακέλους που περιείχαν το προεκλογικό υλικό που είχε εκτυπώσει η Ε.Ο.Τ. και απέστειλε τους φακέλους ταχυδρομικά δεν συνιστούσε καθορισμό του σκοπού και του μέσου της επεξεργασίας αυτής αφού αυτά καθορίστηκαν από την Ε.Ο.Τ. Επίσης, δεν αποτελούσαν ούτε διενέργεια επεξεργασίας για λογαριασμό της Ε.Ο.Τ., ώστε να θεωρηθεί η … “εκτελών την επεξεργασία“, αφού αυτό προϋποθέτει ότι τα δεδομένα περιλαμβάνονται ή πρόκειται να περιληφθούν σε σύστημα αρχειοθέτησης της …, γεγονός που δεν συνέτρεξε στην προκειμένη υπό κρίση περίπτωση (…)». Επιπλέον, η Β διαβίβασε με την προαναφερόμενη απάντησή της στην Αρχή το με αρ. … τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών της Εθνικής Ομοσπονδίας Τυφλών προς την … και με ημερομηνία την …, το οποίο φέρει ως αιτιολογία – περιγραφή «Επεξεργασία και μετατροπή στη γραφή braille ενημερωτικού εντύπου της …» και «Εκτύπωση του ενημερωτικού εντύπου σε … αντίτυπα συνολικής έκτασης … χιλιάδων … σελίδων στη γραφή braille». Ακολούθως, η Αρχή με τα υπ’. αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/1123/11.02.2020, Γ/ΕΞ/1124/11.02.2020 και Γ/ΕΞ/1125/11.02.2020 έγγραφα κάλεσε την Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών, διαβιβάζοντας παράλληλα αντίγραφα του φακέλου της υπόθεσης, τον Α και την πολιτική παράταξη …, διά της Β, αντίστοιχα, όπως παρουσιαστούν σε συνεδρίαση της Ολομελείας της Αρχής την Τρίτη 25.02.2020 προκειμένου να συζητηθεί η προαναφερόμενη καταγγελία. Στη συνεδρίαση αυτή, κατά την οποία παρέστησαν ενώπιον της Αρχής ο Α, ο Νικόλαος Γιαλλούρης, 6 Πρόεδρος της Εθνικής Ομοσπονδίας Τυφλών και δικηγόρος (…) και ο Δ, ως εκπρόσωπος του πληρεξουσίου δικηγόρου της καταγγελλόμενης, ενώ η Αρχή έκανε δεκτό το αίτημα αναβολής εξέτασης της υπόθεσης που υποβλήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της πολιτικής παράταξης ..., με την από … (και με αρ. πρωτ. ΑΠΔΠΧ Γ/ΕΙΣ/1150/11.02.2020) αίτησή του και όρισε νέα ημερομηνία συνεδρίασης την 17η.03.
8. Ακολούθως, κατόπιν της υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/1961/13.03.2020 ανακοίνωσης της Αρχής για την αναστολή των συνεδριάσεών της λόγω της υποχρέωσης λήψης μέτρων για τον περιορισμό της διάδοσης του κορωνοϊού COVID19, η Αρχή με τα υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/4393/24.06.2020, Γ/ΕΞ/4394/24.06.2020 και Γ/ΕΞ/4395/24.06.2020 έγγραφα, κάλεσε εκ νέου την πολιτική παράταξη …, τον Α και την Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών, όπως παραστούν σε συνεδρίαση της Αρχής, προκειμένου να συζητηθεί η προαναφερόμενη καταγγελία, σε νέα ημερομηνία, ήτοι την Παρασκευή 10.07.
9. Κατά τη συνεδρίαση της Αρχής την ημερομηνία αυτή, κατά την οποία παρέστησαν οι Α, ΣΤ, ως εκπρόσωπος της Εθνικής Ομοσπονδίας Τυφλών, καθώς και ο Ε, ως εκπρόσωπος του πληρεξουσίου δικηγόρου της καταγγελλομένης, η Αρχή, λόγω έκτακτου κωλύματος στη σύνθεσή της, όρισε νέα ημερομηνία συζήτησης της υπόθεσης την 16η.07.
10. Κατά τη συνεδρίαση της Αρχής την 16η.07.2020 παρέστησαν οι Α, Νικόλαος Γιαλλούρης, ως Πρόεδρος της Εθνικής Ομοσπονδίας Τυφλών και δικηγόρος (…), καθώς και ο Βασίλειος Σωτηρόπουλος, πληρεξούσιος δικηγόρος της πολιτικής παράταξης …, εκπροσωπούμενης διά της επικεφαλής της Β, παρευρέθηκαν δε και ο Ζ, … της Εθνικής Ομοσπονδίας Τυφλών και η Δ, στέλεχος της πολιτικής παράταξης …. Κατά τη συνεδρίαση αυτή, οι παριστάμενοι, αφού ανέπτυξαν τις απόψεις τους, έλαβαν προθεσμία έως την 24η.07.2020 για την υποβολή εγγράφων υπομνημάτων. Κατόπιν τούτου, ο Α με την από … αίτησή του (και με αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/5158/23.07.2020) και η πολιτική παράταξη …, διά … επικεφαλής της Β, μέσω του πληρεξουσίου δικηγόρου .. Βασίλειου Σωτηρόπουλου με την από … (και με αρ. πρωτ. ΑΠΔΠΧ Γ/ΕΙΣ/5206/24.07.2020) αίτησή της, υπέβαλαν εμπρόθεσμα τα σχετικά υπομνήματά τους, ενώ η Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών δεν υπέβαλε εντός της προθεσμίας σχετικό υπόμνημα. Στο εν λόγω υπόμνημά της, η πολιτική παράταξη …, διά … επικεφαλής της Β υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, πέραν των όσων είχε ήδη υποστηρίξει ενώπιον της Αρχής, τα εξής: « (…) Δηλαδή η κ. Δ παρέλαβε, για λογαριασμό της …, συνολικά κούτες 7 με εκτυπωμένα φυλλάδια και τον κλειστό φάκελο με τα προσωπικά δεδομένα μαζί και ταυτοχρόνως, από την οδό Βερανζέρου 32, αντιλαμβανόμενη καλόπιστα ότι τα παραλαμβάνει όλα από την Ε.Ο.Τ. Γι’ αυτό και στην δική μας επικοινωνία με τον κ. Α, αλλά και με την Αρχή Σας αναφερόμαστε σε χορήγηση των δεδομένων από την Ε.Ο.Τ, ενώ πριν από αυτήν την χορήγηση των δεδομένων από την Ε.Ο.Τ. τα δεδομένα είχαν χορηγηθεί από τον Π.Σ.Τ. (Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τυφλών) στην Ε.Ο.Τ. για να δοθούν στην …. Εμείς, δηλαδή παραλάβαμε από την Ε.Ο.Τ., αλλά η πηγή των δεδομένων ήταν ο Π.Σ.Τ. 2.4.
11. Συνεπώς, τα επίμαχα δεδομένα παραδόθηκαν τελικώς στη … από την Ε.Ο.Τ., μολονότι η Ε.Ο.Τ. δεν φέρεται επίσημα να κατέχει αρχείο μελών φυσικών προσώπων τυφλών πολιτών που κατοικούν στην … (εκτός από πιθανά αρωγά ή επίτιμα μέλη). Βάσιμα πιθανολογούμε λοιπόν ότι προηγήθηκε συνεννόηση του Π.Σ.Τ. με την Ε.Ο.Τ. που είχε πληρωθεί και αναλάβει την παραγωγή του υλικού, προκειμένου να εξυπηρετηθεί η «…» από την Ε.Ο.Τ. , για την οποία εκδόθηκε το σχετικό παραστατικό (…) 4.5 Κατόπιν όλων των ανωτέρω, αναμένεται ότι η Αρχή Σας θα καλέσει σε προηγούμενη ακρόαση και τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τυφλών, προκειμένου να εξετάσει τους όρους με τους οποίους διέθεσε στη … τα προαναφερθέντα αυτοκόλλητα και τους όρους με τους οποίους καθόρισε τον σκοπό και τον τρόπο της εξεταζόμενης επεξεργασίας. Ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Τυφλών ως υπεύθυνος επεξεργασίας θα πρέπει να αποδείξει ότι έχει τηρήσει τις προϋποθέσεις για τη νόμιμη χορήγηση στη … των δεδομένων που αφορούν τα μέλη του που κατοικούν στην … (…)». Η Αρχή, μετά από εξέταση των στοιχείων του φακέλου, αφού άκουσε τον εισηγητή και τις διευκρινίσεις από τη βοηθό εισηγητή, η οποία παρέστη χωρίς δικαίωμα ψήφου και αποχώρησε μετά από τη συζήτηση της υποθέσεως και πριν από τη διάσκεψη και τη λήψη αποφάσεως, κατόπιν διεξοδικής συζητήσεως, ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
12. Επειδή, από τις διατάξεις των άρθρων 51 και 55 του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (Κανονισμού 2016/679) και του άρθρου 9 του νόμου 8 4624/2019 (ΦΕΚ Α΄ 137) προκύπτει ότι η Αρχή έχει αρμοδιότητα να εποπτεύει την εφαρμογή των διατάξεων του ΓΚΠΔ, του νόμου αυτού και άλλων ρυθμίσεων που αφορούν την προστασία του ατόμου από την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. Ειδικότερα, από τις διατάξεις των άρθρων 57 παρ.1 στοιχ. στ΄ του ΓΚΠΔ και 13 παρ. 1 στοιχ. ζ΄ του νόμου 4624/2019 προκύπτει ότι η Αρχή έχει αρμοδιότητα να επιληφθεί της καταγγελίας του A κατά της πολιτικής παράταξης …, για την αποστολή ενημερωτικού φυλλαδίου σε σύστημα γραφής braille με συμβατικό ταχυδρομείο χωρίς την συγκατάθεσή του για τον σκοπό της πολιτικής επικοινωνίας και τη μη ικανοποίηση του δικαιώματος ενημέρωσης στο από … αίτημά του και να ασκήσει, αντίστοιχα, τις εξουσίες που της απονέμονται από τις διατάξεις των άρθρων 58 του ΓΚΠΔ και 15 του νόμου 4624/
14. Επειδή, το άρθρο 5 του ΓΚΠΔ καθορίζει τις αρχές επεξεργασίας που διέπουν την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Συγκεκριμένα, ορίζεται στην παράγραφο 1 ότι τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, μεταξύ άλλων: «α) υποβάλλονται σε σύννομη και θεμιτή επεξεργασία με διαφανή τρόπο σε σχέση με το υποκείμενο των δεδομένων («νομιμότητα, αντικειμενικότητα, διαφάνεια»), β) συλλέγονται για καθορισμένους, ρητούς και νόμιμους σκοπούς και δεν υποβάλλονται σε περαιτέρω επεξεργασία κατά τρόπο ασύμβατο προς τους σκοπούς αυτούς (…), γ) είναι κατάλληλα, συναφή και περιορίζονται στο αναγκαίο για τους σκοπούς για τους οποίους υποβάλλονται σε επεξεργασία («ελαχιστοποίηση των δεδομένων») (…)».
15. Επειδή, σύμφωνα με τα οριζόμενα, στη διάταξη του άρθρου 5 παρ. 2 του ΓΚΠΔ ο υπεύθυνος επεξεργασίας φέρει την ευθύνη και πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξει τη συμμόρφωσή του με τις αρχές της επεξεργασίας που καθιερώνονται στην παράγραφο 1 του άρθρου
16. Όπως έχει κρίνει η Αρχή 1, με τον ΓΚΠΔ υιοθετήθηκε ένα νέο μοντέλο συμμόρφωσης, κεντρικό σημείο του οποίου συνιστά η αρχή της λογοδοσίας στο πλαίσιο της οποίας ο υπεύθυνος επεξεργασίας υποχρεούται να σχεδιάζει, εφαρμόζει και εν γένει λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα και πολιτικές, προκειμένου η επεξεργασία των δεδομένων να είναι σύμφωνη με τις σχετικές νομοθετικές προβλέψεις. Επιπλέον δε, ο υπεύθυνος επεξεργασίας βαρύνεται με το 1 Βλ. απόφαση Αρχής 26/2019, σκέψη 8, διαθέσιμη στην ιστοσελίδα της. 9 περαιτέρω καθήκον να αποδεικνύει ο ίδιος και ανά πάσα στιγμή τη συμμόρφωσή του με τις αρχές του άρθρου 5 παρ. 1 ΓΚΠΔ.
17. Επειδή, σύμφωνα και με το άρθρο 8 παρ. 1 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το άρθρο 9Α του Συντάγματος και την αιτιολογική σκέψη 4 του ΓΚΠΔ, το δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα δεν είναι απόλυτο, αλλά πρέπει να εκτιμάται σε σχέση με τη λειτουργία του στην κοινωνία και να σταθμίζεται με άλλα θεμελιώδη δικαιώματα, σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας. Ο ΓΚΠΔ σέβεται όλα τα θεμελιώδη δικαιώματα και υιοθετεί τις ελευθερίες και αρχές που αναγνωρίζονται στον Χάρτη, ιδίως τον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, της κατοικίας και των επικοινωνιών, την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, την ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας, την ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης, την επιχειρηματική ελευθερία, το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής και αμερόληπτου δικαστηρίου και την πολιτιστική, θρησκευτική και γλωσσική πολυμορφία.
18. Επειδή, η έννοια του υπευθύνου επεξεργασίας διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο για την εφαρμογή των κανόνων προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, την απόδειξη συμμόρφωσης με αυτούς (αρχή της λογοδοσίας, άρθρο 5 παρ. 2 ΓΚΠΔ) και την απόδοση ευθυνών σε περίπτωση παραβίασής τους
19. Σύμφωνα με τα οριζόμενα στη διάταξη του άρθρου 4 στοιχ. 7 του ΓΚΠΔ ως υπεύθυνος επεξεργασίας νοείται «το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, η δημόσια αρχή, η υπηρεσία ή άλλος φορέας που, μόνα ή από κοινού με άλλα, καθορίζουν τους σκοπούς και τον τρόπο της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (…)». Περαιτέρω, σύμφωνα με την Γνώμη 1/2010 σχετικά με τις έννοιες του «υπευθύνου της επεξεργασίας» και του «εκτελούντος την επεξεργασία» της Ομάδας εργασίας του άρθρου 29 3 για τον καθορισμό του υπευθύνου επεξεργασίας, σύμφωνα με τον προαναφερόμενο ορισμό, λαμβάνονται υπόψη τρία κύρια στοιχεία α) η προσωπική πτυχή («το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, η δημόσια αρχή, η υπηρεσία ή άλλος φορέας»), Βλ. σχετικά Γνώμη 3/2010 σχετικά με την αρχή της λογοδοσίας της Ομάδας εργασίας του άρθρου 29, wp 173 από 13.07.
20. 3 WP 169 από 16.02.
21. 2 10 β) το ενδεχόμενο πολλαπλού ελέγχου («που, μόνα ή από κοινού με άλλα») και γ) τα βασικά στοιχεία για τη διάκριση του υπευθύνου της επεξεργασίας από άλλους παράγοντες («καθορίζουν τους σκοπούς και τον τρόπο της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα»). Εν προκειμένω, από τα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης, την ακροαματική διαδικασία και τα υποβληθέντα υπομνήματα προκύπτει ότι η καταγγελλόμενη πολιτική παράταξη …, καθόρισε η ίδια τον σκοπό και τον τρόπο της επεξεργασίας, ήτοι την αποστολή προεκλογικού υλικού σε γραφή braille με συμβατικό ταχυδρομείο προκειμένου να ενημερωθούν οι αποδέκτες για το προεκλογικό της πρόγραμμα, αναθέτοντας στην Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών (ΕΟΤ), ως εκτελούσα την επεξεργασία, όπως προκύπτει και από το υπ’ αρ. … τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών της ΕΟΤ προς τη …, τη μετατροπή σε γραφή braille ενημερωτικού εντύπου της … και την εκτύπωση αυτού σε … αντίτυπα. Συνακόλουθα, τυγχάνει απορριπτέος, ακόμη και αν θεωρηθεί ακριβής, ο ισχυρισμός της που προβάλλεται με την από … (ΑΠΔΠΧ Γ/ΕΙΣ/7136/21.10.2019) απάντησή της στην Αρχή ότι η ίδια απλώς προέβη στην διά χειρός τοποθέτηση των αυτοκολλήτων που παρέλαβε από την ΕΟΤ σε φακέλους και στην ταχυδρόμησή τους στους πολίτες καθιστάμενη με τον τρόπο αυτό «αποδέκτης» των δεδομένων, αφού, πάντως, η ίδια, σε προηγούμενο χρονικό στάδιο της επικόλλησης, επέλεξε και καθόρισε το σκοπό και τον τρόπο της επεξεργασίας, και η ΕΟΤ ανέλαβε κατ’ εντολή της δυο επιμέρους εργασίες: την μετατροπή σε γραφή braille του προεκλογικού της υλικού και την εκτύπωση αυτού σε αντίτυπα. Ανεξαρτήτως αυτού, από όσα υποστήριξε ενώπιον της Αρχής ο Ν. Γιαλούρης, Πρόεδρος της ΕΟΤ, σε συνδυασμό με το περιεχόμενο του προαναφερόμενου τιμολογίου δεν προέκυψε η βασιμότητα του ισχυρισμού της πολιτικής παράταξης …, ότι ανατέθηκε στην ΕΟΤ η παροχή υπηρεσίας εκτύπωσης ετικετών με τις διευθύνσεις των φυσικών προσώπων-παραληπτών της αλληλογραφίας, οι οποίες εν συνεχεία εστάλησαν προς τη πολιτική παράταξη … προκειμένου μόνο να επικολληθούν σε φακέλους αλληλογραφίας που περιελάμβαναν το προεκλογικό υλικό σε μορφή braille. Τέλος, τυγχάνει απορριπτέος ο ισχυρισμός της καταγγελλόμενης περί μη εφαρμογής του ΓΚΠΔ, δυνάμει του άρθρου 2 παρ. 1, ότι εν προκειμένω δεν συντρέχει, 11 εκ μέρους της, περίπτωση αυτοματοποιημένης επεξεργασίας ή μη αυτοματοποιημένης επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα τα οποία δεν περιλήφθηκαν σε σύστημα αρχειοθέτησης και ότι η ΕΟΤ της χορήγησε εκτυπωμένα ονοματεπώνυμα και διευθύνσεις κατοικίας των μελών της που δεν είχαν εναντιωθεί στη χρήση τους για σκοπούς επικοινωνίας σε μορφή αυτοκολλήτων, καθώς αφενός, δεν προέκυψε η βασιμότητά του εν λόγω ισχυρισμού κατά τα ανωτέρω, αφετέρου, η ίδια, όπως προαναφέρθηκε, καθόρισε τον σκοπό της αποστολής του προεκλογικού υλικού όσο και ανέθεσε επιμέρους εργασίες. Είναι δε αδιάφορο από την άποψη αυτή αν πηγή των δεδομένων είναι ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Τυφλών ή η ΕΟΤ, και συνεπώς είναι αλυσιτελής ο ισχυρισμός που προβλήθηκε με το υπόμνημα της καταγγελλομένης μετά τη συνεδρίαση για την ανάγκη να κληθεί σε ακρόαση και ο εν λόγω Σύνδεσμος, κατά του οποίου, άλλωστε, δεν στρέφεται η εξεταζόμενη καταγγελία. Σε κάθε περίπτωση, ακόμη και ακριβής υποτιθέμενος ο εν λόγω ισχυρισμός ότι η ίδια δεν προέβη σε αυτοματοποιημένη επεξεργασία ή σε μη αυτοματοποιημένη επεξεργασία δεδομένων τα οποία δεν περιλήφθηκαν σε σύστημα αρχειοθέτησης, ο ΓΚΠΔ τυγχάνει εφαρμογής καθώς τα ονόματα των φυσικών προσώπων εχόντων την ιδιότητα των μελών του σωματείου τυφλών και η ταχυδρομική διεύθυνσή τους, που απεστάλησαν σε αυτή είχε καθοριστεί από την ίδια, προήλθαν και περιλαμβάνονται σε σύστημα αρχειοθέτησης προσωπικών δεδομένων με κοινό χαρακτηριστικό την ιδιότητα των τυφλών και κριτήριο ταξινόμησης το ονοματεπώνυμό τους. Εξάλλου, όπως προκύπτει από το καταστατικό της ΕΟΤ (άρθρο 4) αλλά και όπως υποστήριξε η ΕΟΤ με την προαναφερόμενη με την από … επιστολή της, η τελευταία, ως δευτεροβάθμιο συνδικαλιστικό όργανο, δεν δικαιούται καταρχήν να έχει και δεν έχει ως μέλη της φυσικά πρόσωπα, ώστε νομίμως να μπορεί να προβαίνει σε περαιτέρω επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Αλλά και με την εκδοχή ότι τα δεδομένα των μελών του Πανελλήνιου Συνδέσμου Τυφλών χορηγήθηκαν από τον Σύνδεσμο, όπως υποστηρίζει, πάντως αναποδείκτως, η καταγγελλομένη, η επεξεργασία που συνίσταται στη χρήση των δεδομένων τους χωρίς τη συγκατάθεσή τους για τον ανωτέρω σκοπό, ο οποίος καθορίστηκε από αυτή, δεν είναι νόμιμη. Κατόπιν τούτων, λαμβάνοντας προσέτι υπόψη το άρθρο 1 παρ. 1 και 5 της Οδηγίας 1/2010 της Αρχής σχετικά με την 12 επεξεργασία προσωπικών δεδομένων προς τον σκοπό της πολιτικής επικοινωνίας 4 (βλ. παρακάτω υπό σκέψη 7) η πολιτική παράταξη …, με επικεφαλής της … B, ως φέρεται στην ταχυδρομική επιστολή «…, B, …» που απεστάλη στον καταγγέλλοντα A είναι υπεύθυνος επεξεργασίας, σύμφωνα με τα οριζόμενα στη διάταξη του άρθρου 4 στοιχ. 7 του ΓΚΠΔ, της ανωτέρω επεξεργασίας και της αποστολής πολιτικής επικοινωνίας με συμβατικό ταχυδρομείο σε σύστημα γραφής braille και φέρει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το θεσμικό πλαίσιο προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
22. Επειδή, σύμφωνα με τα οριζόμενα στη διάταξη του άρθρου 4 στοιχ. 15 του ΓΚΠΔ νοούνται ως δεδομένα που αφορούν την υγεία «δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα τα οποία σχετίζονται με τη σωματική ή ψυχική υγεία ενός φυσικού προσώπου, περιλαμβανομένης της παροχής υπηρεσιών υγειονομικής φροντίδας, και τα οποία αποκαλύπτουν πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση της υγείας του». Περαιτέρω, στην αιτιολογική σκέψη 35 του ΓΚΠΔ προβλέπεται ότι τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα σχετικά με την υγεία θα πρέπει να περιλαμβάνουν όλα τα δεδομένα που αφορούν την κατάσταση της υγείας του υποκειμένου των δεδομένων και τα οποία αποκαλύπτουν πληροφορίες για την παρελθούσα, τρέχουσα ή μελλοντική κατάσταση της σωματικής ή ψυχικής υγείας του υποκειμένου των δεδομένων. Ακολούθως, σύμφωνα με τον ορισμό που έχει υιοθετήσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας στο Καταστατικό του ήδη από το 1946 ως υγεία νοείται η κατάσταση της πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας και όχι μόνο η απουσία ασθένειας ή αναπηρίας
23. Επιπλέον, το άρθρο 1 της Σύμβασης του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες