Διαβίβαση από ΟΚΑΝΑ σε τρίτο ευαίσθητων δεδομένων για το σκοπό της υπεράσπισης δικαιωμάτων του ενώπιον δικαστηρίου

Αθήνα, 05-12-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/7359-1/05-12-2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ∆Ε∆ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 176/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος στην έδρα της την Τετάρτη 05-12-2012 και ώρα 13:00 µετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Γεώργιος Μπατζαλέξης, Αναπληρωτής Πρόεδρος, κωλυοµένου του Προέδρου της Αρχής Πέτρου Χριστόφορου, και τα αναπληρωµατικά µέλη της Αρχής Γρηγόρης Λαζαράκος και Χαράλαµπος Ανθόπουλος, ως εισηγητής, σε αντικατάσταση, αντίστοιχα, των τακτικών µελών Αναστάσιου – Ιωάννη Μεταξά και ∆ηµητρίου Μπριόλα, οι οποίοι, αν και κλήθηκαν νοµίµως εγγράφως, δεν παρέστησαν, λόγω κωλύµατος. Στη συνεδρίαση δεν παρέστησαν, λόγω κωλύµατος, αν και κλήθηκαν νοµίµως εγγράφως, το τακτικό µέλος της Αρχής Λεωνίδας Κοτσαλής και ο αναπληρωτής αυτού Σπύρος Βλαχόπουλος. Στη συνεδρίαση παρέστη, µε εντολή του Προέδρου, ο Φίλιππος Μίτλεττον, ∆ικηγόρος – Νοµικός ελεγκτής, ως βοηθός εισηγητή, ενώ απουσίαζε κατά τη συνεδρίαση αυτή, λόγω κωλύµατος, ο έτερος βοηθός εισηγητή ∆ηµήτρης Ζωγραφόπουλος, ∆ικηγόρος (∆Ν) – Νοµικός ελεγκτής. Επίσης, παρέστη, µε εντολή του Προέδρου, και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του ∆ιοικητικού – Οικονοµικού Τµήµατος της Αρχής, ως γραµµατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη τα ακόλουθα: Υποβλήθηκε στην Αρχή Προστασίας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα η υπ’ αρ. πρωτ. …./..-..-2011 (και υπ’ αρ. πρωτ. Αρχής Γ/ΕΙΣ/7359/16-11-2012) αίτηση – και τα συνηµµένα σε αυτή έγγραφα – του Οργανισµού Κατά των Ναρκωτικών (ΟΚΑΝΑ), ως υπευθύνου επεξεργασίας, µε την οποία ο εν λόγω οργανισµός ζητεί από την Αρχή όπως του χορηγήσει την απαιτούµενη από τις διατάξεις του άρθρου 7 παρ. 2 του Ν. 2472/1997 για την Προστασία του ατόµου από την επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα άδεια επεξεργασίας ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού 1 χαρακτήρα για τη διαβίβαση στον αιτούντα τρίτο A πληροφοριών που αφορούν την εν διαστάσει σύζυγό του, προκειµένου να γίνει προσκόµιση και επίκληση αυτών ενώπιον των αρµόδιων δικαστηρίων. Η Αρχή, µετά από εξέταση των στοιχείων του φακέλου, αφού διαβάστηκαν τα πρακτικά της συνεδρίασης της 04-12-2012, αφού άκουσε τον εισηγητή και το βοηθό εισηγητή, ο οποίος στη συνέχεια αποχώρησε, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Επειδή, το άρθρο 2 του Ν. 2472/1997 ορίζει ότι για τους σκοπούς του νόµου αυτού νοούνται ως «ευαίσθητα δεδοµένα», τα δεδοµένα που αφορούν, µεταξύ άλλων, στην υγεία.
2. Επειδή, η διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 του Ν. 2472/1997, εναρµονιζόµενη, ιδίως, µε τις διατάξεις των άρθρων 9Α, 25 παρ. 1 και 28 του Συν/τος, 8 και 7 του Χάρτη Θεµελιωδών ∆ικαιωµάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 6 της Οδηγίας 95/46/ΕΕ, ρητά ορίζει ότι: «Τα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νόµιµης επεξεργασίας πρέπει: α) Να συλλέγονται κατά τρόπο θεµιτό και νόµιµο για καθορισµένους, σαφείς και νόµιµους σκοπούς και να υφίστανται θεµιτή και νόµιµη επεξεργασία ενόψει των σκοπών αυτών. β) Να είναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας. (…)».
3. Επειδή, από το συνδυασµό των διατάξεων των άρθρων 5 και 7 του Ν. 2472/1997 προκύπτει ότι η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία απλών και ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, καταρχήν, εφόσον το υποκείµενο των δεδοµένων έχει δώσει τη συγκατάθεσή του. Ωστόσο, η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία τόσο των απλών όσο και των ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, και χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειµένου τους, στις περιπτώσεις που περιοριστικά προβλέπει ο νόµος. Ειδικότερα, επιτρέπεται, για τα µεν απλά δεδοµένα, ιδίως, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. (ε΄) και για τα ευαίσθητα δεδοµένα, ιδίως, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. (γ΄) του Ν. 2472/
4. Συγκεκριµένα επιτρέπεται, στην πρώτη περίπτωση όταν «η επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του έννοµου συµφέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι στους οποίους ανακοινώνονται τα δεδοµένα και υπό τον όρο ότι τούτο υπερέχει προφανώς των δικαιωµάτων και συµφερόντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδοµένα και δεν θίγονται οι θεµελιώδεις ελευθερίες αυτών», στη δε δεύτερη, που περιλαµβάνει και τα δεδοµένα που αφορούν την υγεία, όταν «η επεξεργασία αφορά δεδοµένα που δηµοσιοποιεί το ίδιο το υποκείµενο ή είναι αναγκαία για την αναγνώριση, άσκηση ή υπεράσπιση δικαιώµατος ενώπιον δικαστηρίου ή πειθαρχικού οργάνου». 2
5. Επειδή, µε τις διατάξεις αυτές καθιερώνονται ως θεµελιώδεις προϋποθέσεις για τη νοµιµότητα κάθε επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και για τη νοµιµότητα της σύστασης και λειτουργίας κάθε αρχείου, οι αρχές του σκοπού της επεξεργασίας και της αναλογικότητας των δεδοµένων σε σχέση πάντα µε το σκοπό επεξεργασίας. Συνεπώς, κάθε επεξεργασία προσωπικών δεδοµένων, που γίνεται πέραν του επιδιωκόµενου σκοπού η οποία δεν είναι πρόσφορη και αναγκαία για την επίτευξή του, δεν είναι νόµιµη. Συνακόλουθα, τόσο για τα απλά όσο και για τα ευαίσθητα δεδοµένα, πρέπει ο σκοπός επεξεργασίας να είναι νόµιµος, σαφής και καθορισµένος, και τα δεδοµένα να µην υπερβαίνουν το σκοπό της επεξεργασίας. Ειδικότερα δε για τα ευαίσθητα προσωπικά δεδοµένα, όπως και εκείνα που αφορούν την υγεία, η επεξεργασία επιτρέπεται, όπως λέχθηκε ανωτέρω, όταν πρόκειται να χρησιµοποιηθούν για άσκηση ή υπεράσπιση δικαιώµατος ενώπιον δικαστηρίου ή πειθαρχικού οργάνου. Η προϋπόθεση αυτή ισχύει, όπως έχει κρίνει η Αρχή, κατά µείζονα λόγο και για τα απλά δεδοµένα (βλ. αντί πολλών ιδίως τις αποφάσεις της Αρχής 27/2001, 75/2001 και πρόσφατες 92/2011 και 111/2011).
6. Επειδή, επιπλέον, το άρθρο 11 παρ. 3 του Ν. 2472/1997 ρητά ορίζει ότι «εάν τα δεδοµένα ανακοινώνονται σε τρίτους, το υποκείµενο ενηµερώνεται για την ανακοίνωση πριν από αυτούς».
7. Επειδή, οι διατάξεις των άρθρων 14, σχετικά µε την τήρηση των ιατρικών αρχείων, 5 παρ. 3, σχετικά µε την έκδοση των ιατρικών πιστοποιητικών και γνωµατεύσεων, και 13, σχετικά µε την άρση του ιατρικού απορρήτου, του Ν. 3418/2005 για τον Κώδικα Ιατρικής ∆εοντολογίας δεν καθιερώνουν απόλυτη προστασία του ιατρικού απορρήτου και επιφυλάσσουν την εφαρµογή των διατάξεων του Ν. 2472/1997 κατά την επεξεργασία ιατρικών δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα., προβλέπουν δε την κατ’ εξαίρεση χορήγηση ιατρικών πιστοποιητικών σε τρίτο πρόσωπο, εφόσον έχει έννοµο συµφέρον και το αποδεικνύει και τις προϋποθέσεις άρσης του ιατρικού απορρήτου.
8. Επειδή, στην υπό κρίση υπόθεση, ο ΟΚΑΝΑ, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, ζητεί από την Αρχή όπως του χορηγήσει την απαιτούµενη από τις διατάξεις του άρθρου 7 παρ. 2 του Ν. 2472/1997 άδεια επεξεργασίας ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα για τη διαβίβαση στον αιτούντα τρίτο A πληροφοριών που αφορούν την εν διαστάσει σύζυγό του, προκειµένου να γίνει προσκόµιση και επίκληση αυτών ενώπιον των αρµόδιων δικαστηρίων. Ειδικότερα, ο αιτών αναφέρει στην από 09-11-2012 αίτησή του προς τον ΟΚΑΝΑ ότι προτίθεται να κάνει χρήση των εν λόγω πληροφοριών ενώπιον του Μονοµελούς Πρωτοδικείου Γιαννιτσών, όπου εκκρεµεί η υπ’ αριθµ. κατάθεσης …/2012 αγωγή του κατά της εν διαστάσει συζύγου του B, σχετικά µε τη ρύθµιση της αποκλειστικής επιµέλειας της ανήλικης κόρης τους Γ, η οποία έχει προσδιοριστεί για συζήτηση την ..-..-
9. Στην εν λόγω αγωγή του ο αιτών ισχυρίζεται, µεταξύ άλλων, προκειµένου να ανατεθεί στον ίδιο η αποκλειστική επιµέλεια της ανήλικης κόρης τους, ότι η εν διαστάσει σύζυγός του είναι χρόνια χρήστης τοξικών (ναρκωτικών) ουσιών, και ότι, για το λόγο αυτό, παρακολουθεί σχετικό 3 πρόγραµµα χορήγησης ουσιών από τον ΟΚΑΝΑ, γεγονός που – πάντοτε κατά τους ισχυρισµούς του – καθιστά επικίνδυνη τη διαµονή της ανήλικης κόρης τους µε τη µητέρα της, καθόσον η κατάσταση της υγείας της εν διαστάσει συζύγου του εγκυµονεί κινδύνους για τη σωµατική ακεραιότητα και την ανάπτυξη της προσωπικότητας της ανήλικης κόρης τους. Ο αιτών ζητεί όπως ο ΟΚΑΝΑ του χορηγήσει βεβαίωση για το ότι η εν διαστάσει σύζυγος του παρακολουθεί πρόγραµµα χορήγησης ουσιών από τον ΟΚΑΝΑ, στο πλαίσιο προσπάθειας απεξάρτησής της από τις ναρκωτικές ουσίες, προκειµένου να την επικαλεστεί για την υποστήριξη της προαναφερόµενης αγωγής του. Για τη διαβίβαση από τον ΟΚΑΝΑ, ως υπεύθυνο επεξεργασίας, των ως άνω πληροφοριών, που αφορούν την Β, στον αιτούντα τρίτο Α, εκδόθηκε η υπ’ αρ. πρωτ. …./..-..-2012 εισαγγελική παραγγελία της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης.
10. Επειδή, οι ως άνω ζητηθείσες από αιτούντα τρίτο Α πληροφορίες, που αφορούν την Β, συνιστούν ευαίσθητα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα του υποκειµένου τους, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στο άρθρο 2 στοιχ. (β΄) του Ν. 2472/1997, καθόσον αφορούν την υγεία του.
11. Επειδή, όταν .µε έγγραφο του εισαγγελέως παραγγέλλεται ο υπεύθυνος επεξεργασίας να προβεί σε επεξεργασία και τη διαβίβαση των αιτουµένων ευαίσθητων προσωπικών δεδοµένων, η παραγγελία αυτή δεν δεσµεύει τον υπεύθυνο, καθόσον το έγγραφο του Εισαγγελέως πρέπει να ερµηνευθεί ότι έχει την έννοια ότι ο υπεύθυνος επεξεργασίας καλείται να προβεί στην κατά νόµο εκτίµηση των διαλαµβανοµένων σ’ αυτήν και τις εντεύθεν επιβαλλόµενες ενέργειες και οφείλει να ζητήσει την άδεια της Αρχής (Γνµδ. Αρχής 3/2003, 3/2009). Νοµίµως, λοιπόν, παρά την εισαγγελική παραγγελία, ο ΟΚΑΝΑ, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, ζητεί την άδεια της Αρχής για τη διαβίβαση στον αιτούντα τρίτο Α των επίµαχων ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα της εν διαστάσει συζύγου του.
12. Επειδή, ο σκοπός επεξεργασίας, τον οποίο προβάλλει ο αιτών τρίτος Α για τη διαβίβαση στον ίδιο των προαναφεροµένων πληροφοριών σχετικά µε την κατάσταση της υγείας της εν διαστάσει συζύγου του συνίσταται στην ανάγκη άσκησης και υπεράσπισης των δικαιωµάτων του ιδίου και της ανήλικης κόρης τους και, υπό την έννοια αυτή, καταρχήν ερείδεται στις προαναφερόµενες διατάξεις των άρθρων 7 παρ. 2 στοιχ. (γ΄) και 4 παρ. 1 στοιχ. (α΄) του Ν. 2472/1997 (Βλ., ιδίως, τις αποφάσεις της Αρχής 53/2010, 137/2012 και 138/2012) και πληρούται η αρχή της αναλογικότητας των δεδοµένων, ενόψει του προβαλλόµενου από τον αιτούντα σκοπού επεξεργασίας, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στις προαναφερόµενες διατάξεις του άρθρου 4 παρ. 1 στοιχ. (β΄) του Ν. 2472/1997, λαµβανοµένης υπόψη της προαναφερόµενης αγωγής του που εκκρεµεί ενώπιον του Μονοµελούς Πρωτοδικείου Γιαννιτσών και πρόκειται να συζητηθεί την ..-..-
14. Επειδή, για τη νοµιµότητα της διαβίβασης των προαναφεροµένων ευαίσθητων δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα της Β στον αιτούντα τρίτο Α, ο ΟΚΑΝΑ, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, 4 υποχρεούται, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στις διατάξεις του άρθρου 11 παρ. 3 του Ν. 2472/1997, να ενηµερώσει προηγουµένως το υποκείµενο των επίµαχων δεδοµένων. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή, 1) Παρέχει στον ΟΚΑΝΑ, ως υπεύθυνο επεξεργασίας, την άδεια να χορηγήσει στον αιτούντα τρίτο Α τις ως άνω ζητηθείσες πληροφορίες σχετικά µε την ένταξη της εν διαστάσει συζύγου του στα προγράµµατα απεξάρτησης του οργανισµού, το διάστηµα αυτής και την αγωγή που ακολουθήθηκε, για το σκοπό της επίκλησης αυτών ενώπιον των αρµόδιων δικαστηρίων για την άσκηση και υπεράσπιση υπεράσπισης των δικαιωµάτων του ιδίου και της ανήλικης κόρης τους, όπως εξειδικεύτηκαν στο σκεπτικό. Ο ΟΚΑΝΑ θα χορηγήσει, επίσης, στον αιτούντα τρίτο βεβαίωση, στην οποία θα αναγράφεται ότι οι προαναφερόµενες πληροφορίες του χορηγούνται προκειµένου να προσκοµιστούν αποκλειστικά ενώπιον του αρµόδιου ως άνω δικαστηρίου για τον ως άνω προβαλλόµενο από τον ίδιο σκοπό υποστηρίξεως της αγωγής του που αναφέρθηκε ανωτέρω και πρόκειται να συζητηθεί στις ..-..-
15. 2) Ο ΟΚΑΝΑ, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, υποχρεούται να ενηµερώσει την Β, πριν από τη διαβίβαση των προαναφεροµένων δεδοµένων της στον αιτούντα τρίτο Α. Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Η Γραµµατέας Γεώργιος Μπατζαλέξης Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου 5