Αθήνα, 2/6/2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3867 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ∆Ε∆ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 72 /2011 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος στο κατάστηµά της την 31η Μαϊου 2011 µετά από πρόσκληση του Αναπληρωτή Προέδρου της, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Χ. Παληοκώστας, Αναπληρωτής Πρόεδρος παραιτηθέντος του Προέδρου της Αρχής Χ. Γεραρή, ∆. Λιάππης, Π. Τσαντίλας, και Γ. Λαζαράκος, ως εισηγητής, αναπληρωµατικά µέλη, σε αντικατάσταση των τακτικών µελών Λ. Κοτσαλή, Α. Πράσσου και Α.Ι. Μεταξά αντίστοιχα, οι οποίοι αν και εκλήθησαν νοµίµως εγγράφως δεν παρέστησαν λόγω κωλύµατος. Παρούσα χωρίς δικαίωµα ψήφου ήταν η Κ. Κυριάκου, νοµικός ελέγκτρια, ως βοηθός εισηγητή και η Ε. Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τµήµατος διοικητικών και οικονοµικών υποθέσεων, ως γραµµατέας Η Αρχή έλαβε υπόψη τα παρακάτω: Ο Α, υπήκοος Ρωσίας, µε τη µε αριθµ. πρωτοκόλλου A/ΕΙΣ/173/7.6.2010 προσφυγή του προς την Αρχή Προστασίας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα ζήτησε τη διαγραφή του από το Σύστηµα Πληροφοριών Σένγκεν (στο εξής και ΣΠΣ) και από τον Εθνικό Κατάλογο Ανεπιθύµητων Αλλοδαπών (στο εξής και ΕΚΑΝΑ). Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 1 Ο προσφεύγων είχε αποκτήσει την ελληνική ιθαγένεια µε τη µε αριθµό …./..7.1999 απόφαση της Νοµαρχιακής Αυτοδιοίκησης Κοζάνης. Η απόφαση αυτή, ωστόσο, ανακλήθηκε µε τη µε αριθµ. …./...5.2004 απόφαση της Νοµαρχιακής Αυτοδιοίκησης Κοζάνης και στη συνέχεια, λόγω αναρµοδιότητας της Νοµαρχιακής Αυτοδιοίκησης Κοζάνης, η εν λόγω απόφαση ανακλήθηκε µε την υπ’ αριθ. …./…./23.3.2006 απόφαση της Περιφέρειας ∆υτικής Μακεδονίας, µε την αιτιολογία ότι ο προσφεύγων, προκειµένου να αποκτήσει την ελληνική ιθαγένεια και ελληνικό δελτίο αστυνοµικής ταυτότητας, προσκόµισε κατά συρροή πλαστά δικαιολογητικά ενώπιον των Ελληνικών Αρχών. Για την πλαστότητα των υποβληθέντων εγγράφων υποβλήθηκε η υπ’ αριθ…../../...5.2005 αναφορά του Τµήµατος Ασφαλείας Πτολεµαϊδας στον κ. Εισαγγελέα Πρωτοδικών Κοζάνης, αλλά η υπόθεση αρχειοθετήθηκε λόγω παραγραφής των σχετικών αξιόποινων πράξεων (πλαστογραφία µετά χρήσεως κατά συρροή, υφαρπαγή ψευδούς βεβαίωσης κατά συρροή). Με βάση την παραπάνω απόφαση ανάκλησης της ελληνικής ιθαγένειας ο προσφεύγων καταχωρήθηκε στο Σύστηµα Πληροφοριών Σένγκεν και στον Εθνικό Κατάλογο Ανεπιθύµητων Αλλοδαπών για λόγους δηµοσίας τάξης και ασφάλειας µέχρι την 29.9.
- Την 16.2.2010 ο προσφεύγων, µε αίτησή του προς τη ∆ιεύθυνση Αλλοδαπών του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, ζήτησε τη διαγραφή του από τον ΕΚΑΝΑ/ΣΠΣ, επικαλούµενος ότι δεν του έχει επιβληθεί καµία ποινική καταδίκη για τις ως άνω πράξεις, αλλά το αίτηµά του απορρίφθηκε µε τη µε αριθµ. πρωτ. ../….-…. απόφαση του Προϊσταµένου του Κλάδου Ασφαλείας και Τάξης της ∆ιεύθυνσης Αλλοδαπών µε την αιτιολογία ότι «…η επιβολή διοικητικών κυρώσεων είναι κατ’ αρχήν ανεξάρτητη και άσχετη από την ποινική δίκη, ενώ υποχρέωση ανακλήσεως διοικητικής πράξεως µε την οποία έχουν επιβληθεί διοικητικές κυρώσεις, υφίσταται για την διοίκηση, µόνο στην περίπτωση που έχει διαπιστωθεί µε αθωωτική απόφαση του αρµόδιου ποινικού δικαστηρίου, η ανυπαρξία των πραγµατικών περιστατικών που στοιχειοθετούν την αντικειµενική υπόσταση της παραβάσεως και συνιστούν ταυτόχρονα την έννοια, τόσο του ποινικού αδικήµατος, όσο και το λόγο επιβολής διοικητικών κυρώσεων». Από το µε αριθµ. ….-../...5.2011 αντίγραφο του ποινικού του µητρώου προκύπτει ότι ο προσφεύγων δεν έχει καταδικαστεί για κάποια αξιόποινη πράξη. Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 2 Μετά από εξέταση όλων των παραπάνω στοιχείων και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΝΟΜΟ
- Το άρθρο 96 της Σύµβασης Εφαρµογής της Συνθήκης Σένγκεν ορίζει ότι: «
- Τα δεδοµένα σχετικά µε αλλοδαπούς καταχωρούνται σε αρχείο βάσει µιας εθνικής καταχωρίσεως, η οποία έχει έρεισµα στις αποφάσεις των αρµοδίων διοικητικών αρχών και δικαστηρίων, σύµφωνα µε τους διαδικαστικούς κανόνες της εθνικής νοµοθεσίας.
- Οι αποφάσεις µπορούν να έχουν ως αιτιολογία την απειλή της δηµόσιας τάξεως και ασφαλείας καθώς και της εθνικής ασφάλειας που ενδέχεται να συνιστά η παρουσία ενός αλλοδαπού επί του εθνικού εδάφους. Αυτή µπορεί, κυρίως, να είναι η περίπτωση: α) Αλλοδαπού, ο οποίος έχει καταδικασθεί για αξιόποινη πράξη επισύρουσα ποινή στερητική της ελευθερίας τουλάχιστον ενός έτους, β) Αλλοδαπού, εις βάρος του οποίου υπάρχουν αποχρώσεις ενδείξεις ότι διέπραξε σοβαρές αξιόποινες πράξεις, συµπεριλαµβανοµένων και όσων αναφέρονται στο άρθρο 71 ή εις βάρος του οποίου υπάρχουν συγκεκριµένες ενδείξεις ότι έχει προβεί σε προπαρασκευαστικές ενέργειες τέτοιων αξιόποινων πράξεων επί του εδάφους ενός Συµβαλλόµενου Μέρους.
- Οι αποφάσεις µπορούν επίσης να έχουν αιτιολογία ότι εις βάρος του αλλοδαπού έχει επιβληθεί το µέτρο της αποµακρύνσεως, αποποµπής ή απελάσεως, το οποίο δεν αναβλήθηκε ούτε ανεστάλη και περιέχει ως παρεπόµενη κύρωση την απαγόρευση εισόδου ή διαµονής, στηριζόµενη στη µη τήρηση του εθνικού δικαίου ως προς την είσοδο και διαµονή των αλλοδαπών». Από το παραπάνω άρθρο της ΣΕΣΣ προκύπτει ότι η καταχώριση στο ΣΠΣ λαµβάνει χώρα βάσει µίας εθνικής καταχώρισης, η οποία έχει έρεισµα στις αποφάσεις των αρµοδίων διοικητικών αρχών και δικαστηρίων. Στην Ελλάδα η τήρηση του Εθνικού Καταλόγου Ανεπιθύµητων Αλλοδαπών προβλέπεται στο άρθρο 82 του ν. 3386/2005, το οποίο ορίζει ότι «Το Υπουργείο ∆ηµόσιας Τάξης τηρεί κατάλογο ανεπιθύµητων αλλοδαπών. Τα κριτήρια και η διαδικασία εγγραφής και διαγραφής αλλοδαπών από τον κατάλογο αυτόν καθορίζονται µε απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, ∆ηµόσιας ∆ιοίκησης και Αποκέντρωσης, Εξωτερικών, Εθνικής Άµυνας, ∆ικαιοσύνης και ∆ηµοσίας Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 3 Τάξης». Με βάση την ανωτέρω εξουσιοδοτική διάταξη εκδόθηκε η µε αριθµό 4000/4/32ιβ΄/4.9.2006 ΚΥΑ, το άρθρο 1 της οποίας προβλέπει ότι: «
- Στον Εθνικό Κατάλογο Ανεπιθύµητων Αλλοδαπών (Ε.Κ.ΑΝ.Α.) εγγράφονται: α. Οι αλλοδαποί σε βάρος των οποίων διατάχθηκε η απέλαση από τη χώρα, βάσει δικαστικής ή διοικητικής απόφασης. β. Αλλοδαποί, των οποίων η παρουσία στο ελληνικό έδαφος, αποτελεί απειλή για την εθνική ή τη δηµόσια ασφάλεια ή τη δηµόσια τάξη. Τέτοια απειλή υπάρχει ιδίως όταν σε βάρος του αλλοδαπού υπάρχουν αποχρώσεις ενδείξεις ότι τέλεσε σοβαρή αξιόποινη πράξη ή ενδείξεις ότι προέβη σε προπαρασκευαστικές πράξεις για την τέλεση τέτοιας πράξης [(άρθρο 96 Σύµβασης Εφαρµογής της Συµφωνίας Σένγκεν (SCHENGEN) (Σ.Ε.Σ.Σ.), όπως αυτή κυρώθηκε µε το ν. 2514/1997 (Α΄-140)]. γ. Αλλοδαποί σε βάρος των οποίων συντρέχουν λόγοι δηµόσιας υγείας κατά τα οριζόµενα στο εδάφιο δ΄ της παρ.1 του άρθρου 76 του ν. 3386/
- 2 Οι αλλοδαποί που εγγράφονται στον Ε.Κ.ΑΝ.Α. εγγράφονται παράλληλα και στο Σύστηµα Πληροφοριών Σένγκεν (SCHENGEN), εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 94 της Σ.Ε.Σ.Σ.».
- Από το συνδυασµό των διατάξεων των άρθρων 96 της ΣΕΣΣ και 1 της ΚΥΑ 4000/4/32-ιβ΄/4.9.2006 προκύπτει ότι δεν είναι αυτοδίκαιη η καταχώριση στο ΣΠΣ κάθε προσώπου που εγγράφεται στον ΕΚΑΝΑ. Η καταχώριση στο ΣΠΣ επιτρέπεται µόνον όταν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 96 της ΣΕΣΣ. Οι διατάξεις της ΚΥΑ δεν προβλέπουν πρωτογενείς προϋποθέσεις εγγραφής στον ΕΚΑΝΑ, αλλά αντίθετα παραπέµπουν στις διατάξεις του ποινικού κώδικα για τη δικαστική απέλαση, στο άρθρο 76 του ν. 3386/2005 για τη διοικητική απέλαση και επαναλαµβάνουν τις διατυπώσεις του άρθρου 96 της ΣΕΣΣ ως προς τους «ανεπιθύµητους» αλλοδαπούς, των οποίων η παρουσία στο ελληνικό έδαφος ενδέχεται να συνιστά «απειλή για τη δηµόσια τάξη και ασφάλεια ή για την εθνική ασφάλεια» (βλ. Γνµ 3/2010 της ΑΠ∆ΠΧ).
- Η ερµηνεία, συνεπώς, του άρθρου 1 παρ. 1 στοιχ. β΄ της ΚΥΑ 4000/4/32ιβ΄/4.9.2006 πρέπει να εναρµονίζεται µε το άρθρο 96 παρ. 2 της ΣΕΣΣ, η οποία ως διεθνής σύµβαση που κυρώθηκε έχει υπερνοµοθετική ισχύ. Κατά συνέπεια ως επικίνδυνος «για τη δηµόσια τάξη και ασφάλεια ή για την εθνική ασφάλεια» πρέπει να θεωρείται ο αλλοδαπός, ο οποίος είτε α) έχει καταδικαστεί για αξιόποινη πράξη που Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 4 επισύρει ποινή στερητική της ελευθερίας τουλάχιστον ενός έτους (για αξιόποινες πράξεις, δηλαδή, των οποίων το κατώτερο πλαίσιο της στερητικής της ελευθερίας ποινής είναι ένα έτος) είτε β) σε βάρος του οποίου υπάρχουν αποχρώσεις ενδείξεις ότι διέπραξε σοβαρές αξιόποινες πράξεις. Από τη συστηµατική ερµηνεία του άρθρου 96 προκύπτει ότι ως «σοβαρές αξιόποινες πράξεις» νοούνται αυτές που επισύρουν ποινή στερητική της ελευθερίας τουλάχιστον ενός έτους και αξιολογούνται ότι συνιστούν απειλή για τη δηµόσια τάξη και ασφάλεια. Η ερµηνεία αυτή συµβαδίζει και µε τη νοµολογία των διοικητικών δικαστηρίων. Πράγµατι, προκειµένου τα διοικητικά δικαστήρια να θεωρήσουν νόµιµη την αιτιολογία της ∆ιοίκησης για την απέλαση (διοικητική) αλλοδαπού για λόγους «απειλής της δηµοσίας τάξης ή ασφάλειας της χώρας», απαιτούν από την τελευταία, κατά την άσκηση της διακριτικής της ευχέρειας σύµφωνα µε τις αρχές της χρηστής διοίκησης και της αναλογικότητας, να λαµβάνει υπόψη και να συνεκτιµά όλες τις συνθήκες τέλεσης ενός αδικήµατος και να εκφέρει ειδικώς αιτιολογηµένη κρίση για την εν λόγω «απειλή» (βλ. ενδεικτικά ΣτΕ 427/2009, ΣτΕ 1127/2009, ΣτΕ 2414/2008). Επιπλέον, έχει γίνει δεκτό ότι για την αναλογικότητα του µέτρου της απέλασης θα πρέπει να εκτιµάται το χρονικό διάστηµα που διήλθε από την αξιόποινη συµπεριφορά και την καταδίκη και το κατά πόσο ο αλλοδαπός υπέπεσε έκτοτε σε νέα αδικήµατα (για όλες τις παραπάνω σκέψεις βλ. Γνµ 3/2010 της ΑΠ∆ΠΧ).
- Περαιτέρω, από τη συνδυαστική ερµηνεία των διατάξεων των άρθρων 96 παρ. 3 της ΣΕΣΣ και 76 παρ. 1 στοιχ. β΄ του ν. 3386/2005 (για τη διοικητική απέλαση) προκύπτει ότι οποιαδήποτε παραβίαση του τελευταίου νόµου σχετικά µε την είσοδο και διαµονή υπηκόων τρίτων χωρών στην ελληνική επικράτεια, η οποία έχει οδηγήσει στη διοικητική απέλαση του αλλοδαπού (όπως για παράδειγµα η χρήση πλαστών ταξιδιωτικών εγγράφων ή η ανάκληση ιθαγένειας λόγω χρήσης πλαστών πιστοποιητικών) δικαιολογεί την καταχώριση του στον ΕΚΑΝΑ και στο ΣΠΣ. Το ίδιο ισχύει και στις περιπτώσεις που έχει διαταχθεί η δικαστική απέλαση αλλοδαπού βάσει του άρθρου 74 του ΠΚ λόγω καταδίκης για τις αξιόποινες πράξεις που προβλέπονται στο ν. 3386/2005 (βλ. Γνµ 3/2010 της ΑΠ∆ΠΧ).
- Στην υπό κρίση περίπτωση και όπως προκύπτει από το µε αριθµ. πρωτοκόλλου ../….-…./...1.2011 (αριθµ. πρωτ. της Αρχής Α/ΕΙΣ/48/27.1.2011) έγγραφο της Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 5 ∆ιεύθυνσης Αλλοδαπών του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη η καταχώριση του προσφεύγοντος στον ΕΚΑΝΑ και στο ΣΠΣ έλαβε χώρα για λόγους δηµοσίας τάξης και ασφάλειας, καθώς θεωρήθηκε ότι διέπραξε σοβαρές αξιόποινες πράξεις και ειδικότερα αυτές της πλαστογραφίας µετά χρήσεως κατά συρροή και της υφαρπαγής ψευδούς βεβαιώσεως κατά συρροή (άρθρ. 13γ, 94παρ. 1, 216 παρ.1 και 220 παρ. 1 του Π.Κ.). Για τις εν λόγω πράξεις, όµως, όπως προκύπτει από το µε αριθµ. ….-../...5.2011 αντίγραφο του ποινικού του µητρώου, δεν υπάρχει καµία καταδίκη. Οι ανωτέρω αξιόποινες πράξεις επισύρουν ποινή φυλάκισης από 3 µήνες έως 5 χρόνια. Ενδεχόµενη συρροή των συγκεκριµένων πράξεων, την οποία άλλωστε επικαλείται η ∆ιεύθυνση Αλλοδαπών, δεν θα άφηνε ανεπηρέαστη την επιµέτρηση της συνολικής ποινής σε περίπτωση που οι πράξεις αυτές αποτελούσαν αντικείµενο ποινικής δίκης. ∆εδοµένης όµως της ηλικίας του προσφεύγοντος κατά το χρόνο υποβολής και χρήσης των πλαστών πιστοποιητικών δε διαφαίνεται οποιαδήποτε συµµετοχή του στις αξιόποινες πράξεις που φέρεται να έχουν διαπράξει οι γονείς του, η οποία να τον καθιστά επικίνδυνο για τη δηµόσια τάξη και ασφάλεια. Περαιτέρω, από τα έγγραφα τα οποία ετέθησαν ενώπιον της Αρχής, δεν προκύπτει ότι σε βάρος του προσφεύγοντος έχει διαταχθεί δικαστική ή διοικητική απέλαση κατ’ εφαρµογήν της εθνικής νοµοθεσίας για την είσοδο και διαµονή υπηκόων τρίτων χωρών στην ελληνική επικράτεια και ως εκ τούτου δεν πληρούνται ούτε οι προϋποθέσεις της παρ. 3 του ίδιου άρθρου για την καταχώριση του προσφεύγοντος στο ΣΠΣ. Για τους ίδιους λόγους δεν πληρούνται ούτε οι προϋποθέσεις του άρθρου 1 παρ. 1 της ΚΥΑ 4000/4/32-ιβ΄/4.9.2006 για την εγγραφή του στον ΕΚΑΝΑ. Συνεπώς, η Αρχή ασκώντας τις αρµοδιότητές της σύµφωνα µε τα άρθρα 110 και 114 της Σύµβασης Εφαρµογής της Συνθήκης Σένγκεν (ΣΕΣΣ) σε συνδυασµό µε τα άρθρα 13 και 19 του ν. 2472/1997, πρέπει να διατάξει τη διαγραφή του προσφεύγοντος από το Σύστηµα Πληροφοριών Σένγκεν και από τον Εθνικό Κατάλογο Ανεπιθύµητων Αλλοδαπών. Για τους λόγους αυτούς Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 6 Η Αρχή δέχεται την προσφυγή του Α και αποφασίζει τη διαγραφή του από το Σύστηµα Πληροφοριών Σένγκεν και από τον Εθνικό Κατάλογο Ανεπιθύµητων Αλλοδαπών. Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Η Γραµµατέας Χρήστος Παληοκώστας Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 7