Διοικητικός έλεγχος της Αρχής, σε συνέχεια καταγγελίας, για σύστημα βιντεοεπιτήρησης σε χώρους εργασίας-επιβολή προστίμου

Αθήνα, 07-05-2015 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/2628/07-05-2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 49/2015 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασ ας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρ ασε σε σύνθεση Τµήµατος µετά από πρόσκληση του Προέδρου της στην έδρα της, την 29-04-2015, σε συνέχεια της από 25-02-2015 τακτικής συνεδρ ασης, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν ο Γεώργιος Μπατζαλέξης, Αναπληρωτής Πρόεδρος, κωλυοµένου του Προέδρου της Αρχής Πέτρου Χριστόφορου, και τα αναπληρωµατικά µέλη της Αρχής Γρηγόρης Λαζαράκος, Χαράλαµπος Ανθόπουλος, ως εισηγητής, και Σπύρος Βλαχόπουλος σε αντικατάσταση, αντ στοιχα, των τακτικών µελών Αναστάσιου – Ιωάννη Μεταξά, ∆ηµητρ ου Μπριόλα και Λεων δα Κοτσαλή, οι οπο οι αν και κλήθηκαν νοµ µως εγγράφως, δεν παρέστησαν λόγω κωλύµατος. Στη συνεδρ αση παρέστησαν, µε εντολή του Προέδρου, ο Ιωάννης Λυκοτραφ της, ειδικός επιστήµων – πληροφορικός, και η Γεωργ α Παναγοπούλου, ειδική επιστήµων – πληροφορικός, ως βοηθο εισηγητή. Επ σης, παρέστη, µε εντολή του Προέδρου, και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του ∆ιοικητικού – Οικονοµικού Τµήµατος της Αρχής, ως γραµµατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη της τα παρακάτω: Στην Αρχή υποβλήθηκε η µε αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/6591/31-10-2014 καταγγελ α, όπως συµπληρώθηκε µε τα µε αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/7960/18-12-2014, Γ/ΕΙΣ/8132/23-122014 έγγραφα, σχετικά µε λειτουργ α συστήµατος βιντεοεπιτήρησης σε χώρους εργασ ας, για σκοπούς επιτήρησης/παρακολούθησης και ελέγχου της συµπεριφοράς και της Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -1- αποδοτικότητας εργαζοµένων στο εστιατόριο «Burger Joint/Μαρ α Γαλιώνη Ι.Κ.Ε.» (εφεξής «υπεύθυνος επεξεργασ ας»), στην οδό Σολωµού ∆ιονυσ ου 4, στο Νέο Ψυχικό. Σε συνέχεια της καταγγελ ας αυτής, η Αρχή πραγµατοπο ησε στις 17 ∆εκεµβρ ου 2014 επιτόπιο διοικητικό έλεγχο στις εγκαταστάσεις του υπεύθυνου επεξεργασ ας σύµφωνα µε το άρθρο 19 στοιχ. η) ν. 2472/1997, χωρ ς προηγούµενη ενηµέρωσή του. Ο έλεγχος πραγµατοποιήθηκε από τους υπαλλήλους του Τµήµατος Ελεγκτών της Γραµµατε ας της Αρχής Ιωάννη Λυκοτραφ τη και Γεωργ α Παναγοπούλου (εφεξής «οµάδα ελέγχου»), µετά από την µε αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΞ/6591-1/17-12-2014 εντολή διενέργειας ελέγχου του Προέδρου της Αρχής. Στόχος του ελέγχου ήταν να ελεγχθε κατά πόσο υφ σταται το εν λόγω σύστηµα βιντεοεπιτήρησης και αν η λειτουργ α του ε ναι σύµφωνη µε την µε αριθµ. 1/2011 Οδηγ α της Αρχής για τη χρήση συστηµάτων βιντεοεπιτήρησης για την προστασ α προσώπων και αγαθών. Κατά τον έλεγχο, ελήφθησαν πειστήρια για τα οπο α η οµάδα ελέγχου συνέταξε σχετικό πρωτόκολλο παραλαβής (αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/8055/19-12-2014). Μετά την ολοκλήρωση του επιτόπιου ελέγχου, η οµάδα ελέγχου υπέβαλε στην Αρχή το µε αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/761/05-02-2015 πόρισµα του ελέγχου (εφεξής «Πόρισµα»). Όπως διαπιστώνεται στο Πόρισµα και καταγράφεται στα ευρήµατα: • Κατά τον επιτόπιο έλεγχο ο υπεύθυνος επεξεργασ ας δεν συνεργάστηκε επαρκώς και δεν διευκόλυνε την οµάδα ελέγχου στην καλύτερη εκτέλεση και ολοκλήρωση του ελέγχου. • Ο υπεύθυνος επεξεργασ ας δεν ε χε προβε στην γνωστοπο ηση του συστήµατος βιντεοεπιτήρησης, που ε χε εγκαταστήσει και λειτουργούσε στο κατάστηµά του, στην Αρχή. • Το εν λόγω σύστηµα περιλαµβάνει κάµερες, ορισµένες εκ των οπο ων ελάµβαναν εικόνα από χώρο εργασ ας. Συγκεκριµένα, ελάµβαναν εικόνα από την κουζ να, το µπαρ και το χώρο προετοιµασ ας για την κατ’ ο κον διανοµή. Μάλιστα, η µονάδα ελέγχου παρέχει τη δυνατότητα αποµακρυσµένης πρόσβασης και διαχε ρισης, δυνατότητα, η οπο α, όπως επιβεβαιώθηκε από εκπρόσωπο της εταιρε ας, χρησιµοποιε ται από τους ιδιοκτήτες της επιχε ρησης. • Το εν λόγω σύστηµα περιλαµβάνει κάµερες που έχουν τη δυνατότητα να λαµβάνουν ήχο. Αυτό διαπιστώθηκε αποθηκευµένα αρχε α (β ντεο) που βρέθηκαν σε ηλεκτρονικό υπολογιστή, στα οπο α περιλαµβάνεται και καταγραφή ήχου. -2- • Πραγµατοποιε ται επ βλεψη του χώρου των τραπεζοκαθισµάτων, τόσο στην εσωτερικό όσο και στον εξωτερικό χώρο του εστιατορ ου. • Βρέθηκαν αρχε α (β ντεο) τα οπο α ε χαν καταγραφε σε χρόνο προγενέστερο των 15 ηµερών πριν τον έλεγχο. . Ο υπεύθυνος επεξεργασ ας, στη συνέχεια, µε την µε αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΞ/838/9-22015 κλήση της Αρχής, εκλήθη νοµ µως σε ακρόαση ενώπιον της Αρχής για να δώσει περαιτέρω διευκριν σεις και να εκθέσει τις απόψεις του για το θέµα. Μαζ µε την κλήση, του επιδόθηκε και το ανωτέρω Πόρισµα. Στη συνεδρ αση της Αρχής, την 25-02-2015, παρέστη νοµ µως ο A, ως νόµιµος εκπρόσωπος του υπευθύνου επεξεργασ ας. Ο εκπρόσωπος του υπευθύνου επεξεργασ ας δήλωσε κατά την ακρόαση ότι δεν γνώριζε για την υποχρέωση υποβολής γνωστοπο ησης, ότι ο σκοπός του συστήµατος βιντεοεπιτήρησης ήταν µόνο η προστασ α προσώπων και αγαθών και ότι το εν λόγω σύστηµα δε βρ σκεται σε λειτουργ α. Η Αρχή, µετά από εξέταση των προαναφερθέντων στοιχε ων του φακέλου της υπόθεσης, αφού αναγνώστηκαν τα πρακτικά της συνεδρ ασης της 25-02-2015, άκουσε τον εισηγητή και τους βοηθούς εισηγητή, οι οπο οι στη συνέχεια αποχώρησαν, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Σύµφωνα µε το άρθρο 2 στοιχ. α΄ του ν. 2472/1997 και τις αιτιολογικές σκέψεις 14-17 στο προο µιο της Οδηγ ας 95/46/ΕΚ, τα δεδοµένα ήχου και εικόνας, εφόσον αναφέρονται σε πρόσωπα, συνιστούν δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα.
2. Η αποθήκευση και διαβ βαση εικόνας προσώπου, η οπο α συλλέγεται από σύστηµα βιντεοεπιτήρησης, που λειτουργε µόνιµα, συνεχώς ή κατά τακτά χρονικά διαστήµατα, σε κλειστό ή ανοικτό χώρο συγκέντρωσης ή διέλευσης προσώπων, συνιστά επεξεργασ α δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα και µάλιστα εν όλω ή εν µέρει αυτοµατοποιηµένη κατά την έννοια των άρθρων 2 στοιχ. δ' και 3 παρ. 1 ν. 2472/
4. Βασική προϋπόθεση, κατά το άρθρο 1 παρ. 1 ν. 2472/1997, για τη νοµιµότητα της επεξεργασ ας προσωπικών δεδοµένων ε ναι η τήρηση της αναλογικότητας, υπό την έννοια ότι τα συλλεγόµενα δεδοµένα πρέπει να ε ναι αναγκα α και πρόσφορα για τον επιδιωκόµενο σκοπό, ο οπο ος θα πρέπει να µη δύναται να επιτευχθε µε ηπιότερα µέσα. -3-
5. Σύµφωνα µε το άρθρο 6 παρ. 1 ν. 2472/1997 «ο υπεύθυνος επεξεργασ ας υποχρεούται να γνωστοποιήσει εγγράφως στην Αρχή, τη σύσταση και λειτουργ α αρχε ου ή την έναρξη της επεξεργασ ας».
6. Με την Οδηγ α 1/2011 της Αρχής, που αντικατέστησε την Οδηγ α 1122/2000, αναλύεται ειδικότερα το ως άνω ζήτηµα χωρ ς να τροποποιούνται κατ’ ουσ αν οι αξιολογικές κρ σεις και κανόνες των προηγούµενων µε αριθµ. 1122/2000 και 115/2001 Οδηγιών. Σύµφωνα µε το άρθρο 5 της προαναφερόµενης µε αριθµ. 1/2011 Οδηγ ας για τα κλειστά κυκλώµατα τηλεόρασης, η νοµιµότητα της επεξεργασ ας εξετάζεται στο πλα σιο του σκοπού που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασ ας και σύµφωνα µε την αρχή της αναλογικότητας, η οπο α επιβάλλει τα συστήµατα βιντεοεπιτήρησης να ε ναι πρόσφορα και αναγκα α σε σχέση µε τον επιδιωκόµενο σκοπό, ο οπο ος θα πρέπει να µη δύναται να επιτευχθε µε ηπιότερα µέσα (άρθρο 4 του ν. 2472/1997). Η προσφορότητα και η αναγκαιότητα της βιντεοεπιτήρησης εκτιµάται µε βάση τον κ νδυνο που ο υπεύθυνος επεξεργασ ας θέλει να αντιµετωπ σει σε σχέση µε τον επιδιωκόµενο σκοπό. Περαιτέρω, τα σηµε α εγκατάστασης των καµερών και ο τρόπος λήψης των δεδοµένων πρέπει να προσδιορ ζονται µε τέτοιο τρόπο, ώστε τα δεδοµένα που συλλέγονται να µην ε ναι περισσότερα από όσα ε ναι απολύτως αναγκα α για την εκπλήρωση του σκοπού της επεξεργασ ας και να µη θ γονται τα θεµελιώδη δικαιώµατα των προσώπων που ευρ σκονται στο χώρο που επιτηρε ται και ιδ ως να µην παραβιάζεται αυτό το οπο ο µπορε να θεωρηθε ως «νόµιµη προσδοκ α ορισµένου βαθµού προστασ ας της ιδιωτικής ζωής» σε συγκεκριµένο χώρο.
7. Επ σης, σύµφωνα µε το άρθρο 7 της Οδηγ ας 1/2011, το σύστηµα δεν θα πρέπει να χρησιµοποιε ται για την επιτήρηση των εργαζοµένων εντός των χώρων εργασ ας, εκτός από ειδικές εξαιρετικές περιπτώσεις όπου αυτό δικαιολογε ται από τη φύση και τις συνθήκες εργασ ας και ε ναι απαρα τητο για την προστασ α της υγε ας και της ασφάλειας των εργαζοµένων ή την προστασ α κρ σιµων χώρων εργασ ας (π.χ. στρατιωτικά εργοστάσια, τράπεζες, εγκαταστάσεις υψηλού κινδύνου). Για παράδειγµα, σε έναν τυπικό χώρο γραφε ων επιχε ρησης, η βιντεοεπιτήρηση πρέπει να περιορ ζεται σε χώρους εισόδου και εξόδου, χωρ ς να επιτηρούνται συγκεκριµένες α θουσες γραφε ων ή διάδροµοι. Εξα ρεση µπορε να αποτελούν συγκεκριµένοι χώροι, όπως ταµε α ή χώροι µε χρηµατοκιβώτια, ηλεκτροµηχανολογικό εξοπλισµό κλπ., υπό τον όρο ότι οι κάµερες εστιάζουν στο αγαθό που προστατεύουν κι όχι στους χώρους των εργαζοµένων. -4- Επ σης, σε ειδικούς χώρους, όπως χώροι µε ηλεκτροµηχανολογικές εγκαταστάσεις ο υπεύθυνος βάρδιας ή ο υπεύθυνος ασφαλε ας µπορε να παρακολουθε σε πραγµατικό χρόνο τους χειριστές µηχανηµάτων υψηλής επικινδυνότητας, µε σκοπό να επέµβει άµεσα αν συµβε κάποιο περιστατικό ασφαλε ας.
8. Επ σης, σύµφωνα µε το άρθρο 19 παρ. 2 της Οδηγ ας 1/2011, κάµερες επιτρέπεται να τοποθετούνται στα σηµε α εισόδου και εξόδου των καταστηµάτων, στα ταµε α και τους χώρους φύλαξης χρηµάτων, στις αποθήκες εµπορευµάτων, ενώ, σύµφωνα µε το άρθρο 19 παρ. 4 της διας Οδηγ ας, απαγορεύεται η λειτουργ α καµερών σε χώρους εστ ασης και αναψυχής, στα δοκιµαστήρια, στις τουαλέτες και στους χώρους όπου εργάζονται υπάλληλοι καταστήµατος και δεν ε ναι προσιτο στο κοινό.
9. Στο άρθρο 6 της Οδηγ ας 1/2011, ορ ζεται επ σης ότι, εκτός εξαιρετικές περιπτώσεις, απαγορεύεται η επεξεργασ α δεδοµένων ήχου για το σκοπό της προστασ ας προσώπων και αγαθών.
10. Σύµφωνα µε το άρθρο 8 της Οδηγ ας 1/2011, τα δεδοµένα πρέπει να τηρούνται για συγκεκριµένο χρονικό διάστηµα ενόψει του επιδιωκόµενου κάθε φορά σκοπού επεξεργασ ας, και, σε κάθε περ πτωση, εφόσον από τη λήψη εικόνων που αποθηκεύονται ή τη λήψη που γ νεται σε πραγµατικό χρόνο δεν προκύπτει επέλευση συµβάντος που εµπ πτει στον επιδιωκόµενο σκοπό, τα δεδοµένα πρέπει να καταστρέφονται το αργότερο µέσα σε δεκαπέντε