Διοικητικός έλεγχος της Αρχής, σε συνέχεια καταγγελίας, για σύστημα βιντεοεπιτήρησης σε χώρους εργασίας και επιβολή προστίμου

Αθήνα, 15-01-2018 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/307/15-01-2018 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 1/2018 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασ ας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρ ασε σε σύνθεση Τµήµατος στην έδρα της την Τετάρτη 06-12-2017 µετά από πρόσκληση του Προέδρου της, εξ αναβολής της από 01-11-2017 συνεδρ ασης και σε συνέχεια της από 08-11-2017 συνεδρ ασης, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν ο Αναπληρωτής Πρόεδρος, Γεώργιος Μπατζαλέξης, κωλυοµένου του Προέδρου της Αρχής, Κωνσταντ νου Μενουδάκου, το τακτικό µέλος Σπύρος Βλαχόπουλος και τα αναπληρωµατικά µέλη Παναγιώτης Ροντογιάννης, ως εισηγητής, και Γρηγόριος Τσόλιας, σε αναπλήρωση των τακτικών µελών Αντων ου Συµβώνη, και Χαράλαµπου Ανθόπουλου αντ στοιχα, οι οπο οι, αν και εκλήθησαν νοµ µως εγγράφως, δεν παρέστησαν λόγω κωλύµατος. Στη συνεδρ αση παρέστησαν, µε εντολή του Προέδρου, οι Ιωάννης Λυκοτραφ της και Γεωργ α Παναγοπούλου, ειδικο επιστήµονες – ελεγκτές ως βοηθο εισηγητή. Επ σης, παρέστη, µε εντολή του Προέδρου, και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του ∆ιοικητικού Τµήµατος της Αρχής, ως γραµµατέας. Στην Αρχή υποβλήθηκε η µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/3215/19-04-2017 καταγγελ α, σύµφωνα µε την οπο α στην επιχε ρηση µε την επωνυµ α «Σουβλακοµαν α» έχει εγκατασταθε σύστηµα βιντεοεπιτήρησης χωρ ς να πληρούνται οι νόµιµες προϋποθέσεις λειτουργ ας και µέσω του οπο ου πραγµατοποιε ται επιτήρηση εργαζοµένων. Σε συνέχεια της καταγγελ ας αυτής, η Αρχή πραγµατοπο ησε στις 03-10-2017 επιτόπιο έλεγχο στις εγκαταστάσεις της επιχε ρησης «Άλκης Alqi Ζαρµπαλάς Zarballa» (εφεξής «υπεύθυνος επεξεργασ ας»), σύµφωνα µε το άρθρο 19 στοιχ. η) του ν. 2472/

1. Ο έλεγχος πραγµατοποιήθηκε στο κατάστηµα εστ ασης του υπευθύνου επ της οδού… , Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -1- από τους υπαλλήλους του Τµήµατος Ελεγκτών της Γραµµατε ας της Αρχής Ιωάννη Λυκοτραφ τη και Γεωργ α Παναγοπούλου (εφεξής «οµάδα ελέγχου»), µετά από τη µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/6972/28-09-2017 εντολή του Προέδρου της Αρχής. Πριν τη διενέργεια του εν λόγω επιτόπιου ελέγχου εξετάστηκε το µητρώο γνωστοποιήσεων που τηρε η Αρχή, όπου δεν βρέθηκε κατατεθειµένη γνωστοπο ηση για επεξεργασ α δεδοµένων µέσω συστήµατος βιντεοεπιτήρησης. Ο έλεγχος ήταν αιφν διος, χωρ ς προηγούµενη ενηµέρωση του υπεύθυνου επεξεργασ ας. Για τη διεξαγωγή του, πέραν της επιτόπιας έρευνας, πραγµατοποιήθηκε διαλογική συζήτηση µε τον A, ιδιοκτήτη της επιχε ρησης, και τον λογιστή του B, οι οπο οι, αν και αρχικά απουσ αζαν, αφού ενηµερώθηκαν από το προσωπικό του καταστήµατος, προσήλθαν στο χώρο και τους επιδόθηκε η εντολή διενέργειας ελέγχου. Στο πλα σιο του ελέγχου, η οµάδα ελέγχου διενήργησε επιτόπιο έλεγχο στους χώρους του καταστήµατος της επιχε ρησης. Μετά την ολοκλήρωση του επιτόπιου ελέγχου, η οµάδα ελέγχου υπέβαλε στην Αρχή το µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/7326/12-10-2017 πόρισµα του ελέγχου (εφεξής «Πόρισµα»). Όπως διαπιστώνεται στο Πόρισµα και καταγράφεται στα ευρήµατα: • Το σύστηµα βιντεοεπιτήρησης δεν περιορ ζεται σε χώρους εισόδου και εξόδου ή στο ταµε ο, αλλά καλύπτει και χώρους εργασ ας όπου κινούνται σχεδόν αποκλειστικά εργαζόµενοι. • Το σύστηµα βιντεοεπιτήρησης περιλαµβάνει και κάµερες που επιβλέπουν το χώρο των τραπεζοκαθισµάτων. • Το σύστηµα βιντεοεπιτήρησης λαµβάνει εικόνα και από τη δηµόσια οδό και το πεζοδρόµιο, εξωτερικά της κεντρικής εισόδου του καταστήµατος. • Ο υπεύθυνος επεξεργασ ας δεν έχει αναρτήσει πινακ δες για την ενηµέρωση των υποκειµένων. • Ο υπεύθυνος επεξεργασ ας δεν έχει υποβάλει στην Αρχή γνωστοπο ηση του εν λόγω συστήµατος βιντεοεπιτήρησης. Ο υπεύθυνος επεξεργασ ας, στη συνέχεια, µε το µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/7604/23-10- 2017 έγγραφο της Αρχής εκλήθη νοµ µως σε ακρόαση ενώπιον της Αρχής στη συνεδρ αση της 01-11-2017 για να δώσει περαιτέρω διευκριν σεις και να εκθέσει τις απόψεις του για το θέµα. Μαζ µε την κλήση του επιδόθηκε και το ανωτέρω Πόρισµα. Ο υπεύθυνος επεξεργασ ας αιτήθηκε την αναβολή συζήτησης της υπόθεσης µε το µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/7813/31-10-2017 έγγραφό του, η οπο α και του χορηγήθηκε για τις 08-11-
2. Η -2- Αρχή ενηµέρωσε σχετικά µε την αναβολή τον υπεύθυνο επεξεργασ ας µε το µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/7888/02-11-2017 έγγραφο. Στη συνεδρ αση της 08-11-2017 παρέστησαν οι A, ιδιοκτήτης της επιχε ρησης «Σουβλακοµαν α» και ο Σταύρος Μουστακ δης µε ΑΜ∆ΣΑ …, οι οπο οι εξέθεσαν προφορικά τις απόψεις τους και απάντησαν σε ερωτήσεις των µελών του Tµήµατος. Στη συνέχεια, ο υπεύθυνος επεξεργασ ας έλαβε προθεσµ α και κατέθεσε εµπροθέσµως το µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/8245/16-11-2017 υπόµνηµα. Ο υπεύθυνος επεξεργασ ας κατέθεσε επ σης τη µε αρ. πρωτ. ΓΝ/ΕΙΣ/3334/16-11-2017 γνωστοπο ηση συστήµατος βιντεοεπιτήρησης. Στο εν λόγω υπόµνηµα αναφέρεται, µεταξύ άλλων, ότι ο υπεύθυνος επεξεργασ ας εγκατέστησε το σύστηµα βιντεοεπιτήρησης για το σκοπό της προστασ ας προσώπων και αγαθών και κατόπιν επαναλαµβανόµενων περιστατικών κλοπών και διαρρήξεων. Η Αρχή, µετά από εξέταση όλων των στοιχε ων του φακέλου και αναφορά στα διαµειφθέντα της συνεδρ ασης της 08-11-2017, αφού άκουσε τον εισηγητή και τις διευκριν σεις των βοηθών εισηγητή, οι οπο οι στη συνέχεια αποχώρησαν πριν από τη διάσκεψη και τη λήψη απόφασης, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
3. Σύµφωνα µε το άρθρο 2 στοιχ. α΄ του ν. 2472/1997 και τις αιτιολογικές σκέψεις 14-17 στο προο µιο της Οδηγ ας 95/46/ΕΚ, τα δεδοµένα ήχου και εικόνας, εφόσον αναφέρονται σε πρόσωπα, συνιστούν δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα.
4. Η αποθήκευση και διαβ βαση εικόνας προσώπου, η οπο α συλλέγεται από σύστηµα βιντεοεπιτήρησης, που λειτουργε µόνιµα, συνεχώς ή κατά τακτά χρονικά διαστήµατα, σε κλειστό ή ανοικτό χώρο συγκέντρωσης ή διέλευσης προσώπων, συνιστά επεξεργασ α δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα και µάλιστα εν όλω ή εν µέρει αυτοµατοποιηµένη κατά την έννοια των άρθρων 2 στοιχ. δ' και 3 παρ. 1 ν. 2472/
6. Βασική προϋπόθεση, κατά το άρθρο 1 παρ. 1 ν. 2472/1997, για τη νοµιµότητα της επεξεργασ ας προσωπικών δεδοµένων ε ναι η τήρηση της αναλογικότητας, υπό την έννοια ότι τα συλλεγόµενα δεδοµένα πρέπει να ε ναι αναγκα α και πρόσφορα για τον επιδιωκόµενο σκοπό, ο οπο ος θα πρέπει να µη δύναται να επιτευχθε µε ηπιότερα µέσα.
7. Σύµφωνα µε το άρθρο 5 της µε αρ. 1/2011 Οδηγ ας της Αρχής για τη χρήση συστηµάτων βιντεοεπιτήρησης για την προστασ α προσώπων και αγαθών, η -3- νοµιµότητα της επεξεργασ ας εξετάζεται στο πλα σιο του σκοπού που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασ ας και σύµφωνα µε την αρχή της αναλογικότητας, η οπο α επιβάλλει τα συστήµατα βιντεοεπιτήρησης να ε ναι πρόσφορα και αναγκα α σε σχέση µε τον επιδιωκόµενο σκοπό, ο οπο ος θα πρέπει να µη δύναται να επιτευχθε µε ηπιότερα µέσα (άρθρο 4 του ν. 2472/1997). Η προσφορότητα και η αναγκαιότητα της βιντεοεπιτήρησης εκτιµάται µε βάση τον κ νδυνο που ο υπεύθυνος επεξεργασ ας θέλει να αντιµετωπ σει σε σχέση µε τον επιδιωκόµενο σκοπό.
8. Περαιτέρω, τα σηµε α εγκατάστασης των καµερών και ο τρόπος λήψης των δεδοµένων πρέπει να προσδιορ ζονται µε τέτοιο τρόπο, ώστε τα δεδοµένα που συλλέγονται να µην ε ναι περισσότερα από όσα ε ναι απολύτως αναγκα α για την εκπλήρωση του σκοπού της επεξεργασ ας και να µη θ γονται τα θεµελιώδη δικαιώµατα των προσώπων που ευρ σκονται στο χώρο που επιτηρε ται και ιδ ως να µην παραβιάζεται αυτό το οπο ο µπορε να θεωρηθε ως «νόµιµη προσδοκ α ορισµένου βαθµού προστασ ας της ιδιωτικής ζωής» σε συγκεκριµένο χώρο.
9. Επ σης, σύµφωνα µε το άρθρο 7 της µε αρ. 1/2011 Οδηγ ας, το σύστηµα δεν θα πρέπει να χρησιµοποιε ται για την επιτήρηση των εργαζοµένων εντός των χώρων εργασ ας, εκτός από ειδικές εξαιρετικές περιπτώσεις όπου αυτό δικαιολογε ται από τη φύση και τις συνθήκες εργασ ας και ε ναι απαρα τητο για την προστασ α της υγε ας και της ασφάλειας των εργαζοµένων ή την προστασ α κρ σιµων χώρων εργασ ας (π.χ. στρατιωτικά εργοστάσια, τράπεζες, εγκαταστάσεις υψηλού κινδύνου). Για παράδειγµα, σε έναν τυπικό χώρο γραφε ων επιχε ρησης, η βιντεοεπιτήρηση πρέπει να περιορ ζεται σε χώρους εισόδου και εξόδου, χωρ ς να επιτηρούνται συγκεκριµένες α θουσες γραφε ων ή διάδροµοι. Εξα ρεση µπορε να αποτελούν συγκεκριµένοι χώροι, όπως ταµε α ή χώροι µε χρηµατοκιβώτια, ηλεκτροµηχανολογικό εξοπλισµό κλπ., υπό τον όρο ότι οι κάµερες εστιάζουν στο αγαθό που προστατεύουν κι όχι στους χώρους των εργαζοµένων. Επ σης, σε ειδικούς χώρους, όπως χώροι µε ηλεκτροµηχανολογικές εγκαταστάσεις ο υπεύθυνος βάρδιας ή ο υπεύθυνος ασφαλε ας µπορε παρακολουθε σε πραγµατικό χρόνο τους χειριστές µηχανηµάτων επικινδυνότητας, µε σκοπό να επέµβει άµεσα αν συµβε να υψηλής κάποιο περιστατικό ασφαλε ας.
10. Επ σης, σύµφωνα µε το άρθρο 19 παρ. 2 της µε αρ. 1/2011 Οδηγ ας, κάµερες επιτρέπεται να τοποθετούνται στα σηµε α εισόδου και εξόδου των καταστηµάτων, στα ταµε α και τους χώρους φύλαξης χρηµάτων, στις αποθήκες εµπορευµάτων, ενώ, σύµφωνα µε το άρθρο 19 παρ. 4 της διας Οδηγ ας, απαγορεύεται η λειτουργ α -4- καµερών σε χώρους εστ ασης και αναψυχής, στα δοκιµαστήρια, στις τουαλέτες και στους χώρους όπου εργάζονται υπάλληλοι καταστήµατος και δεν ε ναι προσιτο στο κοινό.
11. Σύµφωνα µε το άρθρο 12 της µε αρ. 1/2011 Οδηγ ας, πριν ένα πρόσωπο εισέλθει στην εµβέλεια του συστήµατος βιντεοεπιτήρησης, ο υπεύθυνος επεξεργασ ας οφε λει να το ενηµερώνει, µε τρόπο εµφανή και κατανοητό, ότι πρόκειται να εισέλθει σε χώρο που βιντεοσκοπε ται. Προς τούτο, πρέπει: α) να αναρτώνται σε επαρκή αριθµό και εµφανές µέρος ευδιάκριτες πινακ δες, όπου θα αναγράφεται το πρόσωπο για λογαριασµό του οπο ου γ νεται η βιντεοσκόπηση (υπεύθυνος επεξεργασ ας), ο σκοπός, καθώς και το άτοµο µε το οπο ο οι ενδιαφερόµενοι µπορούν να επικοινωνήσουν για να ασκήσουν τα δικαιώµατα που ο ν. 2472/1997 αναγνωρ ζει στο υποκε µενο των δεδοµένων.
12. Όπως αναφέρεται στο άρθρο 10 της υπ’ αριθµ. 1/2011 Οδηγ ας, ο υπεύθυνος επεξεργασ ας υποχρεούται να γνωστοποιε στην Αρχή την εγκατάσταση συστήµατος βιντεοεπιτήρησης πριν την έναρξη της επεξεργασ ας, σύµφωνα µε το άρθρο του 6 ν. 2472/
13. Στην υπό κρ ση περ πτωση, και λαµβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω στοιχε α, προκύπτουν τα εξής: • Το εν λόγω σύστηµα δεν ε χε γνωστοποιηθε στην Αρχή, και ως εκ τούτου υπήρξε παραβ αση του άρθρου 6 ν. 2472/
14. • Το εν λόγω σύστηµα βιντεοεπιτήρησης δεν πληρο τις προϋποθέσεις νοµιµότητας που τ θενται στα άρθρα 7, 8, 12 και 19 της µε αρ. 1/2011 Οδηγ ας της Αρχής, αφού υπήρχαν κάµερες σε χώρο εργασ ας, χωρ ς να δικαιολογε ται από τη φύση και τις συνθήκες εργασ ας. Επ σης κάµερες λάµβαναν εικόνα από τα τραπεζοκαθ σµατα χώρου εστ ασης, και δεν ε χαν αναρτηθε πινακ δες για την ενηµέρωση του κοινού σχετικά µε το σύστηµα βιντεοεπιτήρησης. • Ως εκ τούτου, συνάγεται ότι έχουν παραβιασθε και οι θεµελιώδεις επιταγές για τη νοµιµότητα κάθε συλλογής και επεξεργασ ας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα, που οι διατάξεις των άρθρων 4και 11 του ν. 2472/1997 θέτουν. Λαµβάνοντας υπόψη τις ανωτέρω διαπιστώσεις, και ενόψει της βαρύτητας των παραβάσεων που διαπιστώθηκαν, η Αρχή κρ νει οµόφωνα ότι πρέπει να επιβληθε στον υπεύθυνο επεξεργασ ας η προβλεπόµενη στο άρθρο 21 παρ. 1 στοιχ. β΄ του ν. -5- 2472/1997 κύρωση που αναφέρεται στο διατακτικό της παρούσας και η οπο α κρ νεται ανάλογη µε τη βαρύτητα των παραβάσεων. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή λαµβάνοντας υπόψη τα παραπάνω: 1) Επιβάλλει, µε βάση τα άρθρα 19 παρ. 1 στοιχ. στ΄ και 21 ν. 2472/1997, στον «Άλκη Alqi Ζαρµπαλάς Zarballa» πρόστιµο χιλ ων (1.000) ευρώ για τις ανωτέρω περιγραφόµενες παραβάσεις του ν. 2472/
15. 2) ∆ιατάσσει, µε βάση τα άρθρα 19 παρ. 1 στοιχ. στ΄ και 21 ν. 2472/1997, τον Άλκη Alqi Ζαρµπαλάς Zarballa όπως προβε αµελλητ στις ακόλουθες ενέργειες, ενηµερώνοντας σχετικά την Αρχή: α) Να αφαιρέσει την κάµερα που βρ σκεται στην κουζ να του καταστήµατος και τις κάµερες που βρ σκονται στο εσωτερικό του καταστήµατος και λαµβάνουν εικόνα από το χώρο των τραπεζοκαθισµάτων. β) Να τροποποιήσει το πεδ ο λήψης της κάµερας που βρ σκεται στο εξωτερικό του καταστήµατος έτσι ώστε να εστιάζει στην ε σοδο και να µην λαµβάνει εικόνα από πεζοδρόµιο και δηµόσιο δρόµο. γ) Να τροποποιήσει το πεδ ο λήψης της κάµερας που επιτηρούν το ταµε ο ώστε να λαµβάνει εικόνα µόνο από το ταµε ο και όχι από τον πάγκο προετοιµασ ας των παραγγελιών. δ) Να καταστρέψει κάθε σχετικό αρχε ο µε προσωπικά δεδοµένα εργαζοµένων και πελατών που συλλέχτηκε από το ως τώρα εγκατεστηµένο σύστηµα βιντεοεπιτήρησης. ε) Να αναρτήσει πινακ δες για την ενηµέρωση του κοινού σχετικά µε το σύστηµα βιντεοεπιτήρησης. στ) Να υποβάλει στην Αρχή τροποποιητική γνωστοπο ηση του συστήµατος βιντεοεπιτήρησης, µετά τις επιβληθε σες τροποποιήσεις. Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Η Γραµµατέας Γεώργιος Μπατζαλέξης Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου -6-