Αθήνα, 27-01-2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΝ ΠΡΟΣΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/549/27-01-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 12/2014 (Τήα) Η Αρχή Προστασ ας εδοένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρ ασε σε σύνθεση Τήατος ετά από πρόσκληση του Προέδρου της στην έδρα της, την 14-01-2014, εξ αναβολής από των 29-10-2013, 3-12-2013 και 10-12-2013 τακτικών συνεδριάσεων, σε συνέχεια της από 12-11-2013 τακτικής συνεδρ ασης, προκειένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν ο Γεώργιος Μπατζαλέξης, Αναπληρωτής Πρόεδρος, κωλυοένου του Προέδρου της Αρχής Πέτρου Χριστόφορου, και τα αναπληρωατικά έλη της Αρχής Γρηγόρης Λαζαράκος, ως εισηγητής, Χαράλαπος Ανθόπουλος και Σπύρος Βλαχόπουλος σε αντικατάσταση, αντ στοιχα, των τακτικών ελών Αναστάσιου – Ιωάννη Μεταξά, ηητρ ου Μπριόλα και Λεων δα Κοτσαλή, οι οπο οι αν και κλήθηκαν νο ως εγγράφως, δεν παρέστησαν λόγω κωλύατος. Στη συνεδρ αση παρέστη, ε εντολή του Προέδρου, ο Ιωάννης Λυκοτραφ της, ειδικός επιστήων-πληροφορικός, και η Γεωργ α Παναγοπούλου, ειδική επιστήωνπληροφορικός, ως βοηθο εισηγητή. Επ σης, παρέστη, ε εντολή του Προέδρου, και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του ιοικητικού-Οικονοικού Τήατος της Αρχής, ως γραατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη της τα παρακάτω: Στην Αρχή υποβλήθηκε η ε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/2213/28-03-2013 καταγγελ α για λειτουργ α συστήατος βιντεοεπιτήρησης σε χώρους εργασ ας, για σκοπούς επιτήρησης/παρακολούθησης και ελέγχου της συπεριφοράς και της αποδοτικότητας των Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -1- εργαζοένων, καταστήατος πώλησης π τσας, άλλων ικρογευάτων και ποτών σε πακέτο, που διατηρε η «… Ο.Ε.» (εφεξής «υπεύθυνος επεξεργασ ας») στην οδό … . Σε συνέχεια της καταγγελ ας αυτής, η Αρχή πραγατοπο ησε στις 5 Ιουν ου 2013 επιτόπιο διοικητικό έλεγχο στις εγκαταστάσεις του υπεύθυνου επεξεργασ ας σύφωνα ε το άρθρο 19 στοιχ. η) ν. 2472/1997, χωρ ς προηγούενη ενηέρωσή του. Ο έλεγχος πραγατοποιήθηκε από τους υπαλλήλους του Τήατος Ελεγκτών της Γραατε ας της Αρχής Ιωάννη Λυκοτραφ τη και Γεωργ α Παναγοπούλου (εφεξής «οάδα ελέγχου»), ετά από την ε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΞ/3851/05-06-2013 εντολή διενέργειας ελέγχου του Προέδρου της Αρχής. Στόχος του ελέγχου ήταν να ελεγχθε κατά πόσο υφ σταται το εν λόγω σύστηα βιντεοεπιτήρησης και αν η λειτουργ α του ε ναι σύφωνη ε την ε αριθ. 1/2011 Οδηγ α της Αρχής για τη χρήση συστηάτων βιντεοεπιτήρησης για την προστασ α προσώπων και αγαθών. Κατά τον έλεγχο, ελήφθησαν πειστήρια, και συγκεκριένα 47 φωτογραφ ες και 1 β ντεο, για τα οπο α η οάδα ελέγχου συνέταξε σχετικό πρωτόκολλο παραλαβής (αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/4597/08-07-2013). Μετά την ολοκλήρωση του επιτόπιου ελέγχου, η οάδα ελέγχου υπέβαλε στην Αρχή το ε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/6331/08-10-2013 πόρισα του ελέγχου (εφεξής «Πόρισα»). Όπως διαπιστώνεται στο Πόρισα και καταγράφεται στα ευρήατα: • Ο υπεύθυνος επεξεργασ ας δεν ε χε προβε στη γνωστοπο ηση του συστήατος βιντεοεπιτήρησης, που ε χε εγκαταστήσει και λειτουργούσε στο κατάστηά του, στην Αρχή. • Το εν λόγω σύστηα περιλαβάνει κάερες, ορισένες εκ των οπο ων: o ελάβαναν εικόνα από χώρο εργασ ας. Πιο συγκεκριένα, υπήρχε α κάερα που λάβανε εικόνα από το χώρο του πάγκου παρασκευής σάντουιτς, ια κάερα από το χώρο παρασκευής π τσας και λοιπών προϊόντων, και τέλος α κάερα που λάβανε πανοραική άποψη του χώρου του καταστήατος. Μάλιστα, η ονάδα ελέγχου παρέχει τη δυνατότητα αποακρυσένης πρόσβασης και διαχε ρισης, δυνατότητα, η οπο α, όπως επιβεβαιώθηκε από εκπρόσωπο της εταιρε ας, χρησιοποιε ται από τους ιδιοκτήτες της επιχε ρησης συχνά. o ελάβαναν εικόνα από παράπλευρες οδούς και πεζοδρόια. Πιο συγκεκριένα, υπήρχε α κάερα που εκτός από την κεντρική ε σοδο του καταστήατος λάβανε εικόνα από το πεζοδρόιο και την οδό …, καθώς και α κάερα, η οπο α λάβανε εικόνα από το πεζοδρόιο και την οδό … . -2- • Το εν λόγω σύστηα περιλαβάνει α κάερα, η οπο α έχει τη δυνατότητα στρέψης και εστ ασης έσω της ονάδας ελέγχου και διαχε ρισης (πρόκειται για την κάερα που λάβανε εικόνα από τον πάγκο παρασκευής σάντουιτς), ενώ το κατάστηα δεν διαθέτει ειδικό προσωπικό ασφαλε ας. • εν υπήρχαν αναρτηένες ενηερωτικές πινακ δες για τη λειτουργ α του συστήατος Ο υπεύθυνος επεξεργασ ας, στη συνέχεια, ε την ε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΞ/6331-1/14- 10-2013 κλήση της Αρχής, εκλήθη νο ως σε ακρόαση ενώπιον της Αρχής για να δώσει περαιτέρω διευκριν σεις και να εκθέσει τις απόψεις του για το θέα. Μαζ ε την κλήση, του επιδόθηκε και το ανωτέρω Πόρισα. Ο υπεύθυνος επεξεργασ ας ζήτησε, λόγω κωλύατος του δικηγόρου του την Τρ τη 29-10-2013, και έλαβε από την Αρχή αναβολή για τη συζήτηση της υπόθεσης την Τρ τη 12-11-
- Στη συνεδρ αση της Αρχής, την 12-11-2013, παρέστησαν νο ως ο Α, ένας εκ των νο ων εκπροσώπων του υπευθύνου επεξεργασ ας, και ο Κωνσταντ νος Κονταξής, δικηγόρος του υπευθύνου επεξεργασ ας. Οι εκπρόσωποι του υπευθύνου επεξεργασ ας δήλωσαν κατά την ακρόαση ότι δεν γνώριζαν για την υποχρέωση υποβολής γνωστοπο ησης, ότι ο σκοπός του συστήατος βιντεοεπιτήρησης ήταν όνο η προστασ α προσώπων και αγαθών. Ο υπεύθυνος επεξεργασ ας έλαβε προθεσ α για την υποβολή υπονήατος για την πληρέστερη ανάπτυξη των ισχυρισών του και την υποβολή σχετικών αποδεικτικών στοιχε ων. Τελικά, υπέβαλε το ε αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/7376/20-112013 υπόνηα, ενώ κατέθεσε και την ε αριθ. πρωτ. ΓΝ/ΕΙΣ/1681/20-11-2013 γνωστοπο ηση για το εν λόγω σύστηα βιντεοεπιτήρησης. Η Αρχή, ετά από εξέταση των προαναφερθέντων στοιχε ων του φακέλου της υπόθεσης, αφού αναγνώστηκαν τα πρακτικά της συνεδρ ασης της 12-11-2013, άκουσε τον εισηγητή και τους βοηθούς εισηγητή, οι οπο οι στη συνέχεια αποχώρησαν, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
- Σύφωνα ε το άρθρο 2 στοιχ. α΄ του ν. 2472/1997 και τις αιτιολογικές σκέψεις 14-17 στο προο ιο της Οδηγ ας 95/46/ΕΚ, τα δεδοένα ήχου και εικόνας, εφόσον αναφέρονται σε πρόσωπα, συνιστούν δεδοένα προσωπικού χαρακτήρα.
- Η αποθήκευση και διαβ βαση εικόνας προσώπου, η οπο α συλλέγεται από σύστηα βιντεοεπιτήρησης, που λειτουργε όνια, συνεχώς ή κατά τακτά χρονικά διαστήατα, -3- σε κλειστό ή ανοικτό χώρο συγκέντρωσης ή διέλευσης προσώπων, συνιστά επεξεργασ α δεδοένων προσωπικού χαρακτήρα και άλιστα εν όλω ή εν έρει αυτοατοποιηένη κατά την έννοια των άρθρων 2 στοιχ. δ' και 3 παρ. 1 ν. 2472/
- Βασική προϋπόθεση, κατά το άρθρο 1 παρ. 1 ν. 2472/1997, για τη νοιότητα της επεξεργασ ας προσωπικών δεδοένων ε ναι η τήρηση της αναλογικότητας, υπό την έννοια ότι τα συλλεγόενα δεδοένα πρέπει να ε ναι αναγκα α και πρόσφορα για τον επιδιωκόενο σκοπό, ο οπο ος θα πρέπει να η δύναται να επιτευχθε ε ηπιότερα έσα.
- Σύφωνα ε το άρθρο 6 παρ. 1 ν. 2472/1997 «ο υπεύθυνος επεξεργασ ας υποχρεούται να γνωστοποιήσει εγγράφως στην Αρχή, τη σύσταση και λειτουργ α αρχε ου ή την έναρξη της επεξεργασ ας».
- Με τη ε αριθ. 1/2011 Οδηγ α της Αρχής, που αντικατέστησε Οδηγ α 1122/2000, αναλύεται ειδικότερα το ως άνω ζήτηα χωρ ς να τροποποιούνται κατ’ ουσ αν οι αξιολογικές κρ σεις και κανόνες των προηγούενων ε αριθ. 1122/2000 και 115/2001 Οδηγιών. Σύφωνα ε το άρθρο 5 της προαναφερόενης ε αριθ. 1/2011 Οδηγ ας για τα κλειστά κυκλώατα τηλεόρασης, η νοιότητα της επεξεργασ ας εξετάζεται στο πλα σιο του σκοπού που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασ ας και σύφωνα ε την αρχή της αναλογικότητας, η οπο α επιβάλλει τα συστήατα βιντεοεπιτήρησης να ε ναι πρόσφορα και αναγκα α σε σχέση ε τον επιδιωκόενο σκοπό, ο οπο ος θα πρέπει να η δύναται να επιτευχθε ε ηπιότερα έσα (άρθρο 4 του ν. 2472/1997). Η προσφορότητα και η αναγκαιότητα της βιντεοεπιτήρησης εκτιάται ε βάση τον κ νδυνο που ο υπεύθυνος επεξεργασ ας θέλει να αντιετωπ σει σε σχέση ε τον επιδιωκόενο σκοπό. Περαιτέρω, τα σηε α εγκατάστασης των καερών και ο τρόπος λήψης των δεδοένων πρέπει να προσδιορ ζονται ε τέτοιο τρόπο, ώστε τα δεδοένα που συλλέγονται να ην ε ναι περισσότερα από όσα ε ναι απολύτως αναγκα α για την εκπλήρωση του σκοπού της επεξεργασ ας και να η θ γονται τα θεελιώδη δικαιώατα των προσώπων που ευρ σκονται στο χώρο που επιτηρε ται και ιδ ως να ην παραβιάζεται αυτό το οπο ο πορε να θεωρηθε ως «νόιη προσδοκ α ορισένου βαθού προστασ ας της ιδιωτικής ζωής» σε συγκεκριένο χώρο.
- Η αρχή της αναλογικότητας εξειδικεύεται περαιτέρω στο άρθρο 6 της ε αριθ. 1/2011 Οδηγ ας, όπου ορ ζεται ότι η χρήση καερών ε δυνατότητα στρέψης και εστ ασης πορε να επιτρέπεται όνο στις περιπτώσεις κατά τις οπο ες ο υπεύθυνος επεξεργασ ας παρακολουθε κινήσεις φυσικών προσώπων σε πραγατικό χρόνο -4- προκειένου να επέβει άεσα προς αποτροπή κάποιου συβάντος (π.χ. νυχτερινή ασφάλεια σε εγάλους χώρους, όπως εργοστάσια, αποθήκες κ.α.) και εφόσον έχουν ληφθε όλα τα απαιτούενα τεχνικά έτρα για τον περιορισό της περιοχής λήψης στην απολύτως απαρα τητη (π.χ. ε χρήση της λειτουργ ας απόκρυψης περιοχών λειτουργ α “άσκας”).
- Επιπλέον, στο άρθρο 6 της ε αριθ. 1/2011 Οδηγ ας ορ ζεται ότι κατά την επιτήρηση της περιέτρου κτιρ ων ε σκοπό την ασφάλεια προσώπων ή/και αγαθών (π.χ. προστασ α της ιδιοκτησ ας από φθορές), απαγορεύεται η λήψη εικόνας από παράπλευρες οδούς και πεζοδρόια, καθώς ενυπάρχει ο κ νδυνος παρακολούθησης των περαστικών, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις, που περιγράφονται στο διο άρθρο.
- Επ σης, σύφωνα ε το άρθρο 7 της ε αριθ. 1/2011 Οδηγ ας, το σύστηα δεν θα πρέπει να χρησιοποιε ται για την επιτήρηση των εργαζοένων εντός των χώρων εργασ ας, εκτός από ειδικές εξαιρετικές περιπτώσεις όπου αυτό δικαιολογε ται από τη φύση και τις συνθήκες εργασ ας και ε ναι απαρα τητο για την προστασ α της υγε ας και της ασφάλειας των εργαζοένων ή την προστασ α κρ σιων χώρων εργασ ας (π.χ. στρατιωτικά εργοστάσια, τράπεζες, εγκαταστάσεις υψηλού κινδύνου). Για παράδειγα, σε έναν τυπικό χώρο γραφε ων επιχε ρησης, η βιντεοεπιτήρηση πρέπει να περιορ ζεται σε χώρους εισόδου και εξόδου, χωρ ς να επιτηρούνται συγκεκριένες α θουσες γραφε ων ή διάδροοι. Εξα ρεση πορε να αποτελούν συγκεκριένοι χώροι, όπως ταε α ή χώροι ε χρηατοκιβώτια, ηλεκτροηχανολογικό εξοπλισό κλπ., υπό τον όρο ότι οι κάερες εστιάζουν στο αγαθό που προστατεύουν κι όχι στους χώρους των εργαζοένων. Επ σης, σε ειδικούς χώρους, όπως χώροι ε ηλεκτροηχανολογικές εγκαταστάσεις ο υπεύθυνος βάρδιας ή ο υπεύθυνος ασφαλε ας πορε να παρακολουθε σε πραγατικό χρόνο τους χειριστές ηχανηάτων υψηλής επικινδυνότητας, ε σκοπό να επέβει άεσα αν συβε κάποιο περιστατικό ασφαλε ας.
- Σύφωνα ε το άρθρο 12 της ε αριθ. 1/2011 Οδηγ ας, πριν ένα πρόσωπο εισέλθει στην εβέλεια του συστήατος βιντεοεπιτήρησης, ο υπεύθυνος επεξεργασ ας οφε λει να το ενηερώνει, ε τρόπο εφανή και κατανοητό, ότι πρόκειται να εισέλθει σε χώρο που βιντεοσκοπε ται.
- Επ σης, σύφωνα ε το άρθρο 19 παρ. 2 της ε αριθ. 1/2011 Οδηγ ας, κάερες επιτρέπεται να τοποθετούνται στα σηε α εισόδου και εξόδου των καταστηάτων, στα ταε α και τους χώρους φύλαξης χρηάτων, στις αποθήκες επορευάτων, ενώ, σύφωνα ε το άρθρο 19 παρ. 4 της διας Οδηγ ας, απαγορεύεται η λειτουργ α -5- καερών σε χώρους εστ ασης και αναψυχής, στα δοκιαστήρια, στις τουαλέτες και στους χώρους όπου εργάζονται υπάλληλοι καταστήατος και δεν ε ναι προσιτο στο κοινό.
- Στην υπό κρ ση περ πτωση, και λαβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω στοιχε α, προκύπτουν τα εξής: • Το εν λόγω σύστηα δεν ε χε γνωστοποιηθε στην Αρχή, ως εκ τούτου υπήρξε παραβ αση του άρθρου 6 ν. 2472/
- • Το εν λόγω σύστηα βιντεοεπιτήρησης δεν πληρο τις προϋποθέσεις νοιότητας που τ θενται στα άρθρα 6, 7, 12 και 19 της ε αριθ. 1/2011 Οδηγ ας της Αρχής, αφού υπήρχαν κάερες σε χώρο εργασ ας, χωρ ς να δικαιολογε ται από τη φύση και τις συνθήκες εργασ ας, ενώ α εκ των καερών αυτών ε χε τη δυνατότητα στρέψης και εστ ασης. Επ σης δύο εκ των καερών λάβαναν εικόνα από παράπλευρες δηόσιες οδούς και πεζοδρόια. 6ς εκ τούτου, συνάγεται ότι έχουν παραβιασθε και οι θεελιώδεις επιταγές για τη νοιότητα κάθε συλλογής και επεξεργασ ας δεδοένων προσωπικού χαρακτήρα, που οι διατάξεις του άρθρου 4 ν. 2472/1997 θέτουν.
- Ενόψει της βαρύτητας της παράβασης που διαπιστώθηκε, καθώς και του γεγονότος ότι ο υπεύθυνος επεξεργασ ας έδειξε διάθεση συνεργασ ας, η Αρχή κρ νει οόφωνα ότι πρέπει να επιβληθε στον υπεύθυνο επεξεργασ ας η προβλεπόενη στο άρθρο 21 παρ. 1 στοιχ. β΄ του ν. 2472/1997 κύρωση που αναφέρεται στο διατακτικό της παρούσας και η οπο α κρ νεται ανάλογη ε τη βαρύτητα της παράβασης. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή λαβάνοντας υπόψη τα παραπάνω: 1) ιατάσσει, ε βάση τα άρθρα 19 παρ. 1 στοιχ. στ΄ και 21 ν. 2472/1997, την «… Ο.Ε.» όπως προβε αέσως στις ακόλουθες ενέργειες: α) Να αφαιρέσει τις κάερες που βρ σκονται στο εσωτερικό του καταστήατος, εκτός από την σταθερή κάερα που βρ σκεται στην κεντρική ε σοδο, καθώς και τη σταθερή κάερα που επιτηρε το χρηατοκιβώτιο. Η εστ αση των καερών πρέπει να περιορ ζεται στα αγαθά που προστατεύουν (δηλ. το ταε ο και το χρηατοκιβώτιο, αντ στοιχα). -6- β) Να προσαρόσει τις σταθερές κάερες που βρ σκονται στο εξωτερικό του καταστήατος ώστε να ην λαβάνουν εικόνα από παράπλευρες οδούς και πεζοδρόια. γ) Να αναρτήσει ενηερωτικές πινακ δες για τη λειτουργ α του συστήατος βιντεοεπιτήρησης, σύφωνα ε το άρθρο 12 της ε αριθ. 1/2011 Οδηγ ας της Αρχής. δ) Να ενηερώσει γραπτώς και πλήρως τους εργαζοένους για τους όρους λειτουργ ας του συστήατος βιντεοεπιτήρησης, σύφωνα ε το άρθρο 5 της ε αριθ. 1/2011 Οδηγ ας της Αρχής. ε) Να υποβάλει στην Αρχή γνωστοπο ηση του συστήατος βιντεοεπιτήρησης. 2) Επιβάλλει, ε βάση τα άρθρα 19 παρ. 1 στοιχ. στ΄ και 21 ν. 2472/1997, στην «… Ο.Ε.» πρόστιο δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ για την παράνοη λειτουργ α του συστήατος βιντεοεπιτήρησης σε χώρο εργασ ας. Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Η Γρα((ατέας Γεώργιος Μπατζαλέξης Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου -7-