Αθήνα, 19-04-2013 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/2801/19-04-2013 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΟΜΕΝΝ ΠΡΟΣΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 59/2013 ( ήα) Η Αρχή Προστασ ας εδο&ένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρ ασε σε σύνθεση Τ&ή&ατος στην έδρα της την 5.3.2013 και ώρα 12:00 &ετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκει&ένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Γεώργιος Μπατζαλέξης, Αναπληρωτής Πρόεδρος, κωλυο&ένου του Προέδρου της Αρχής Πέτρου Χριστόφορου, και τα αναπληρω&ατικά &έλη της Αρχής Χαράλα&πος Ανθόπουλος, Γρηγόριος Λαζαράκος, ως εισηγητής, και Σπυρ δων Βλαχόπουλος, σε αντικατάσταση των τακτικών &ελών η&ητρ ου Μπριόλα, Αναστάσιου – Ιωάννη Μεταξά και Λεων δα Κοτσαλή. Στη συνεδρ αση παρέστη, &ε εντολή του Προέδρου, η Γεωργ α Παναγοπούλου, ειδική επιστή&ονας, ως βοηθός εισηγητή. Επ σης, παρέστη, &ε εντολή του Προέδρου, και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του ιοικητικού-Οικονο&ικού Τ&ή&ατος της Αρχής, ως γρα&&ατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη τα παρακάτω: Η Αρχή έλαβε την υπ’ αρ. ΓΝ/ΕΙΣ/1068/30-07-2012 γνωστοπο ηση κλειστού κυκλώ&ατος τηλεόρασης &ε την οπο α ο ή&ος Πύργου γνωστοποιε τη λειτουργ α κά&ερας για το σκοπό της προστασ ας δη&όσιας περιουσ ας από επανειλη&&ένες ενέργειες βανδαλισ&ού. Αφορά τη λειτουργ α & ας κά&ερας, η οπο α ε ναι τοποθετη&ένη Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 1 στο η&αρχε ο Πύργου και εστιάζει στο &νη&ε ο Ηρώων που βρ σκεται στην άκρη της πλατε ας, στο κέντρο της οπο ας βρ σκεται το η&αρχε ο. Στο εύρος της κά&ερας βρ σκονται επ σης και κάποια παγκάκια τα οπο α και αυτά ε χαν υποστε στο παρελθόν βανδαλισ&ούς. Η λειτουργ α των κα&ερών έχει προγρα&&ατιστε από τις 22.00 &έχρι τις 7.00, δηλαδή &όνο το βράδυ. Η οθόνη και το καταγραφικό βρ σκονται στο γραφε ο του δη&άρχου. Η Αρχή απέστειλε το &ε αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/1068-2/17-09-2012 έγγραφο &ε το οπο ο ζητήθηκαν στοιχε α σχετικά &ε τον αριθ&ό, την έκταση και το κόστος αποκατάστασης των περιστατικών βανδαλισ&ού που έχουν συ&βε στο παρελθόν τόσο στο &νη&ε ο όσο και στα παγκάκια τα οπο α βρ σκονται στο πεδ ο λήψης εικόνας της κά&ερας. Με το &ε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/13/02-01-2013 έγγραφό του ο ή&ος Πύργου ανέφερε ότι τα &νη&ε α και οι χώροι που χρ ζουν προστασ ας ε ναι το &νη&ε ο του Αγνώστου Στρατιώτη, η προτο&ή Μητροπολ τη λέτης Φιλάρετου, οι ορθο&αρ&αρώσεις της πλατε ας, το σιντριβάνι του &νη&ε ου του Αγνώστου Στρατιώτη, τα &αρ&άρινα παγκάκια, τα οπο α στο διάστη&α των δύο τελευτα ων ετών έχουν υποστε ση&αντικές φθορές και βανδαλισ&ούς. Οι συνεχε ς α&&οβολισ&ο αλλοιώνουν τα &νη&ε α και η φύση των &αρ&άρων (ακατέργαστα παλαιάς κοπής, πορώδη) καθιστά αδύνα&η την αποκατάστασή τους. Ο φωτισ&ός, οι περιπολ ες της δη&οτικής αστυνο& ας και της ελληνικής Αστυνο& ας δεν ε χαν το προσδοκώ&ενο αποτέλεσ&α. Η Αρχή εξέτασε τους όρους και τις προϋποθέσεις κάτω από τις οπο ες η λειτουργ α του εν λόγω κλειστού κυκλώ&ατος τηλεόρασης γ νεται σύ&φωνα &ε τη νο&οθεσ α περ προστασ ας προσωπικών δεδο&ένων. Η Αρχή, &ετά από εξέταση όλων των παραπάνω στοιχε ων, αφού άκουσε τον εισηγητή και τη βοηθό εισηγήτρια, η οπο α στη συνέχεια αποχώρησε από την α θουσα, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
- Σύ&φωνα &ε το άρθρο 2 στοιχ. α΄ του ν. 2472/1997 και τις αιτιολογικές σκέψεις 14-17 στο προο &ιο της Οδηγ ας 95/46/ΕΚ, τα δεδο&ένα ήχου και εικόνας, εφόσον αναφέρονται Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 2 σε πρόσωπα, συνιστούν δεδο&ένα προσωπικού χαρακτήρα.
- Σύ&φωνα &ε το άρθρο 14 παρ. 5 του ν. 3917/2011, η εγκατάσταση και λειτουργ α συστη&άτων επιτήρησης &ε τη λήψη ή καταγραφή ήχου ή εικόνας από δη&όσιες αρχές, ΟΤΑ, φυσικά ή νο&ικά πρόσωπα στους χώρους που διαχειρ ζονται επιτρέπεται για το σκοπό της προστασ ας προσώπων και αγαθών, σύ&φωνα &ε τις διατάξεις του ν. 2472/1997 και τις κατευθυντήριες οδηγ ες που εκδ δονται από την Αρχή.
- Σύ&φωνα &ε την Οδηγ α 1/2011, άρθρο 5, που αναφέρεται στην εφαρ&ογή της αρχής της αναλογικότητας, η νο&ι&ότητα της επεξεργασ ας εξετάζεται στο πλα σιο του σκοπού που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασ ας και σύ&φωνα &ε την αρχή της αναλογικότητας, η οπο α επιβάλλει τα συστή&ατα βιντεοεπιτήρησης να ε ναι πρόσφορα και αναγκα α σε σχέση &ε τον επιδιωκό&ενο σκοπό, ο οπο ος θα πρέπει να &η δύναται να επιτευχθε &ε ηπιότερα &έσα (άρθρο 4 του ν. 2472/1997). Η προσφορότητα και η αναγκαιότητα της βιντεοεπιτήρησης εκτι&άται &ε βάση τον κ νδυνο που ο υπεύθυνος επεξεργασ ας θέλει να αντι&ετωπ σει σε σχέση &ε τον επιδιωκό&ενο σκοπό. ς ηπιότερα νοούνται τα &έσα που ε ναι εξ σου αποτελεσ&ατικά, αλλά λιγότερο επαχθή για το άτο&ο, π.χ. τακτικότεροι έλεγχοι από υπάρχον προσωπικό ασφαλε ας, σύστη&α συναγερ&ού στην ε σοδο και την έξοδο κλειστών χώρων, καλύτερος φωτισ&ός κλπ. Περαιτέρω, τα ση&ε α εγκατάστασης των κα&ερών και ο τρόπος λήψης των δεδο&ένων πρέπει να προσδιορ ζονται &ε τέτοιο τρόπο, ώστε τα δεδο&ένα που συλλέγονται να &ην ε ναι περισσότερα από όσα ε ναι απολύτως αναγκα α για την εκπλήρωση του σκοπού της επεξεργασ ας και να &η θ γονται τα θε&ελιώδη δικαιώ&ατα των προσώπων που ευρ σκονται στο χώρο που επιτηρε ται και ιδ ως να &ην παραβιάζεται αυτό το οπο ο &πορε να θεωρηθε ως «νό&ι&η προσδοκ α κάποιου βαθ&ού προστασ ας της ιδιωτικής ζωής» σε κάποιον χώρο.
- Σύ&φωνα &ε την Οδηγ α 1/2011, άρθρο 6, παρ. 1, απαγορεύεται η λήψη εικόνας από παράπλευρες οδούς και πεζοδρό&ια, καθώς ενυπάρχει ο κ νδυνος παρακολούθησης των περαστικών. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις &ια τέτοια λήψη &πορε να επιτρέπεται &όνο εφόσον πρόκειται για χώρο &ε αυξη&ένες ανάγκες ασφαλε ας οι οπο ες προσδιορ ζονται (α) ε τε λόγω της “φύσεως” του χώρου (π.χ. κρατικά κτ ρια, &εγάλα ξενοδοχε α) (β) ε τε Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 3 επειδή πρόκειται για χώρο όπου έχουν προηγηθε επικ νδυνες επιθέσεις κατά της ζωής και της περιουσ ας και υπάρχουν πλέον δικαιολογη&ένες υπόνοιες ότι ενδέχεται να πραγ&ατοποιηθούν και άλλες, (π.χ. &ηχανή&ατα αυτό&ατης συναλλαγής των τραπεζών ATM, χώροι εισόδου-εξόδου ξενοδοχε ων). Στις περιπτώσεις αυτές η λήψη πρέπει να περιορ ζεται στον απολύτως απαρα τητο παράπλευρο χώρο (π.χ. η τοποθέτηση κα&ερών στα ATM πραγ&ατοποιε ται έτσι ώστε να λα&βάνεται εικόνα &όνο από το χώρο εγκατάστασης του &ηχανή&ατος και το χώρο που βρ σκεται ο εκάστοτε χρήστης).
- Η Αρχή έχει εκδώσει σχετικά την απόφαση 63/2004 &ε την οπο α απαγόρευσε τη λειτουργ α κα&ερών που ε ναι εγκατεστη&ένες σε δρό&ους περιορισ&ένης κυκλοφορ ας, πλατε ες, πάρκα, πεζόδρο&ους, και χώρους συνάθροισης πολιτών και την 31/2006 &ε την οπο α απαγόρευσε σε δή&ο την εγκατάσταση κλειστού κυκλώ&ατος σε πλατε α. Στην υπό κρ ση περ πτωση: Τα αγαθά τα οπο α χρ ζουν προστασ ας κατά το ή&ο Πύργου ε ναι τα &νη&ε α αλλά και τα &αρ&άρινα παγκάκια, για τα οπο α ο δή&ος έχει την αρ&οδιότητα συντήρησής τους. Τα παγκάκια χρησι&οποιούνται από &εγάλο πλήθος πολιτών οι οπο οι κινούνται στην κεντρική πλατε α της πόλης, ακό&α και τις βραδινές ώρες. Η ανάγκη προστασ ας τους, συγκρινό&ενη &ε βάση την αρχή της αναλογικότητας, &ε την προσβολή που επέρχεται στην ιδιωτικότητα των πολιτών ε ναι υποδεέστερη καθώς πρέπει να προστατευτε το δικα ω&α και η θε&ελιώδης ελευθερ α των πολιτών. Αντιθέτως, τα &νη&ε α αποτελούν αγαθά που χρ ζουν ειδικής προστασ ας, λόγω της ιστορικής και καλλιτεχνικής τους ση&ασ ας. Η αποκλειστική παρακολούθηση των οπο ων &έσω συστή&ατος κλειστού κυκλώ&ατος τηλεόρασης κρ νεται αναλογική αφού δεν αποτελούν χώρο συνάθροισης &εγάλου αριθ&ού πολιτών, επιπροσθέτως δε &ε τον τρόπο αυτό προστατεύονται πλέον αποτελεσ&ατικά σε σχέση &ε άλλα &έσα, από κακόβουλες ενέργειες τρ των, οι οπο ες, κατά δ δαγ&α κοινής πε ρας, αποτελούν καθη&ερινό φαινό&ενο, &ε αποτέλεσ&α να γ νονται αντικε &ενο καταστροφικής &αν ας διαφόρων ατό&ων ή ο&άδων. Στο πλα σιο αυτό εντάσσονται και οι γνωστές από τα Μ.Μ.Ε περιπτώσεις κλοπής προτο&ών ιστορικών προσώπων και λοιπών &νη&ε ων Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 4 κατασκευασ&ένων από &έταλλα, προκει&ένου να πωληθε η πρώτη ύλη. Συνακόλουθα η ανάγκη αποτελεσ&ατικής προστασ ας της ιστορικής και πολιτιστικής κληρονο& ας ενός γεωγραφικού δια&ερ σ&ατος και πολύ περισσότερο της Χώρας καθιστούν επιτρεπτή την επ τευξη του σκοπού αυτού &ε τη χρήση συστή&ατος βιντεοεπιτήρησης των σχετικών &νη&ε ων. Το πεδ ο λήψης των κα&ερών ό&ως θα πρέπει να περιορ ζεται αποκλειστικά στα υπό προστασ α &νη&ε α, χωρ ς να λα&βάνεται εικόνα από παρακε &ενους χώρους της πλατε ας. Προκει&ένου να εξασφαλιστε το απόρρητο και ασφάλεια της επεξεργασ ας, σε εφαρ&ογή του άρθρου 11 της Οδηγ ας 1/2011, θα πρέπει να ληφθούν τα κατάλληλα &έτρα ώστε η πρόσβαση στα δεδο&ένα του κλειστού κυκλώ&ατος τηλεόρασης θα λα&βάνει χώρα &όνο όταν απαιτε ται, δηλαδή όταν έχει παρατηρηθε συ&βάν βανδαλισ&ού. Σύ&φωνα ό&ως &ε τη γνώ&η ενός &έλους του Τ&ή&ατος, δεν θα πρέπει να εγκατασταθε και να λειτουργήσει κλειστό κύκλω&α τηλεόρασης και ειδικότερα κά&ερας, που εστιάζει σε συγκεκρι&ένο &νη&ε ο στην κεντρική πλατε ας της πόλεως του Πύργου Ηλε ας. Σύ&φωνα &ε το άρθρο 14 παρ. 5 του ν. 3917/2011 «Η εγκατάσταση και λειτουργ α συστη&άτων επιτήρησης &ε τη λήψη ή καταγραφή ήχου ή εικόνας από δη&όσιες αρχές, Ο.Τ.Α., φυσικά ή νο&ικά πρόσωπα στους χώρους που διαχειρ ζονται επιτρέπεται για το σκοπό της προστασ ας προσώπων και αγαθών, σύ&φωνα &ε τις διατάξεις του ν. 2472/1997 και τις κατευθυντήριες οδηγ ες που εκδ δονται από την Α.Π..Π.Χ.». Ακό&η κι αν θεωρηθε ότι τα συγκεκρι&ένα &νη&ε α του ή&ου Πύργου χρήζουν, &ε βάση τα διδάγ&ατα της κοινής πε ρας, ανάγκης ιδια τερης προστασ ας, που δικαιολογούν την εγκατάσταση κλειστού κυκλώ&ατος τηλεόρασης, η νο&ι&ότητα της εν λόγω επεξεργασ ας προσωπικών δεδο&ένων θα έπρεπε να εξετασθε σύ&φωνα &ε την αρχή της αναλογικότητας, η οπο α επιβάλλει τα συστή&ατα βιντεοεπιτήρησης να ε ναι πρόσφορα και αναγκα α σε σχέση &ε τον επιδιωκό&ενο σκοπό, ο οπο ος θα πρέπει να &η δύναται να επιτευχθε &ε ηπιότερα &έσα (άρθρο 4 του ν. 2472/1997). Σύ&φωνα δε &ε το άρθρο 5 της Οδηγ ας 1/2011 της Αρχής, η προσφορότητα και η αναγκαιότητα της βιντεοεπιτήρησης εκτι&άται &ε βάση τον κ νδυνο, που ο υπεύθυνος επεξεργασ ας θέλει να αντι&ετωπ σει σε σχέση &ε τον επιδιωκό&ενο σκοπό. ς ηπιότερα δε νοούνται τα Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 5 &έσα εκε να που ε ναι εξ σου αποτελεσ&ατικά, αλλά λιγότερο επαχθή για το άτο&ο, π.χ. τακτικότεροι έλεγχοι από προσωπικό ασφαλε ας, σύστη&α συναγερ&ού, καλύτερος φωτισ&ός κλπ. Επιση&α νεται δε ότι η εξέταση της τήρησης της αρχής της αναλογικότητας, κατά τα ανωτέρω αναφερό&ενα, πρέπει πάντοτε να προηγε ται της εξέτασης του τρόπου τοποθέτησης της κά&ερας και, ακολούθως, της τήρησης της αρχής της ελαχιστοπο ησης των δεδο&ένων. Με άλλα λόγια, &όνον εφόσον κριθε ότι η εγκατάσταση και λειτουργ α κλειστού κυκλώ&ατος τηλεόρασης αποτελε &έτρο πρόσφορο και αναγκα ο για την εξυπηρέτηση του επιδιωκό&ενου σκοπού, &πορε περαιτέρω να εξεταστε ο τρόπος εγκατάστασης και λειτουργ ας της κά&ερας, κατά τρόπον ώστε να ελαχιστοποιε ται η συλλογή προσωπικών δεδο&ένων. Κατά τούτο, η εγκατάσταση κλειστού κυκλώ&ατος βιντεοεπιτήρησης στην προκει&ένη περ πτωση παραβιάζει τη συνταγ&ατικώς και κοινοτικώς κατοχυρω&ένη αρχή της αναλογικότητας, δεδο&ένου ότι, πρώτον, ουδέν στοιχε ο εισφέρθη από το ή&ο Πύργο για τη δυνατότητα εξυπηρετήσεως του ιδ ου σκοπού &ε άλλα –ηπιότερα– &έσα, κατά τα ανωτέρω αναφερό&ενα. Και, δεύτερον, η γενικευ&ένη χρήση συστη&άτων βιντεοεπιτήρησης – στην οπο α αφεύκτως θα οδηγήσει η έγκριση της χρήσης τους από την Αρχή άνευ τηρήσεως της αρχής της αναλογικότητας (προσφορότητα και αναγκαιότητα ύπαρξης και λειτουργ ας κά&ερας), κατά τα ανωτέρω αναφερό&ενα, &πορε να επιδράσει στην συ&περιφορά των προσώπων που κινούνται στην κεντρική πλατε α ενός &εγάλου δή&ου της Χώρας, &εταξύ των οπο ων και παιδιά όλων των ηλικιών, γεγονός που &πορε να δη&ιουργε ψυχολογική π εση, καθώς ένα πρόσωπο – πολλώ δε &άλλον αν αυτό ε ναι ανήλικο– που γνωρ ζει ότι παρακολουθε ται, προσπαθε να προσαρ&όζει την συ&περιφορά του στις προσδοκ ες εκε νου που κάθε φορά το παρακολουθε ή θεωρε ότι το παρακολουθε . ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 6 Προκει&ένου η λειτουργ α του κλειστού κυκλώ&ατος τηλεόρασης να ε ναι σύ&φωνη &ε την προστασ α δεδο&ένων προσωπικού χαρακτήρα, η Αρχή καλε το δή&ο Πύργου να τροποποιήσει το υπό κρ ση κλειστό κύκλω&α τηλεόρασης, ως εξής: • Η κά&ερα να τοποθετηθε σε τέτοιο ση&ε ο ώστε να εστιάζει αποκλειστικά και &όνο στα υπό προστασ α &νη&ε α. • Να αφαιρεθε το &όνιτορ και να παρα&ε νει &όνο το καταγραφικό. Οι κωδικο πρόσβασης στο σύστη&α πρέπει να ε ναι γνωστο &όνο από συγκεκρι&ένο άτο&ο, που θα οριστε ως υπεύθυνος ασφαλε ας του κλειστού κυκλώ&ατος τηλεόρασης. Πρόσβαση στα δεδο&ένα εικόνας και τοποθέτηση &όνιτορ θα γ νεται &όνο στην περ πτωση που έχει συ&βε συ&βάν βανδαλισ&ού και κατόπιν σχετικής έγγραφης εντολής του δη&άρχου. Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Η Γρα&&ατέας Γεώργιος Μπατζαλέξης Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου . Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 7