Επιβολή προστίμου για χρήση προσωπικών δεδομένων από μη νόμιμη πηγή

Αθήνα, 14-07-2021 Αριθ. Πρωτ.: 1708 ΑΠΟΦΑΣΗ 31/2021 (Τμήμα) Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τμήματος στην έδρα της την 26.05.2021 μετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκειμένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Γ. Μπατζαλέξης, κωλυομένου του Προέδρου της Αρχής Κ. Μενουδάκου, και τα τακτικά μέλη της Αρχής Σ. Βλαχόπουλος, Χ. Ανθόπουλος και Κ. Λαμπρινουδάκης, ως εισηγητής. Παρούσες χωρίς δικαίωμα ψήφου ήταν οι K. Καρβέλη, ειδικός επιστήμονας-δικηγόρος, ως βοηθός εισηγητή, η οποία αποχώρησε μετά τη συζήτηση της υπόθεσης και πριν από τη διάσκεψη και τη λήψη απόφασης και η Ε. Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τμήματος διοικητικών υποθέσεων της Αρχής, ως γραμματέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη της τα ακόλουθα: Στην υπ’ αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/4053/25.05.2018 καταγγελία του στην Αρχή ο Α, Δ/ντής της Νοσηλευτικής Υπηρεσίας του Γενικού Νοσοκομείου [περιοχής] Χ αναφέρει τα εξής: Στις 27.12.16 ο Β, υπάλληλος του κλάδου ΤΕ Νοσηλευτών, που ανήκει διοικητικά στη νοσηλευτική υπηρεσία, στην οποία προΐσταται ο καταγγέλλων, με αφορμή την απαλλαγή των καθηκόντων του από … προϊστάμενος του νοσηλευτικού τμήματος, υπέβαλε μηνυτήρια αναφορά στον Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών [περιοχής] Χ κατά του καταγγέλλοντος και της Διοικήτριας του Νοσοκομείου, για το αδίκημα της παράβασης καθήκοντος κατά την άσκηση των καθηκόντων τους και ζήτησε την άσκηση ποινικής διώξεώς τους. Αφού διενεργήθηκε προκαταρκτική εξέταση, η Εισαγγελέας Πρωτοδικών με την υπ’ αριθ. … διάταξή της έθεσε την υπόθεση στο 1 αρχείο, λόγω του ότι δεν προέκυψαν ενδείξεις τέλεσης αξιόποινων πράξεων κατά την άσκηση των καθηκόντων των μηνυομένων. Όπως όμως αναφέρει ο καταγγέλλων στη σχετική καταγγελία του στην Αρχή, όταν έλαβε γνώση της καταγγελίας ως μηνυόμενος διαπίστωσε ότι στην κατάσταση των συνημμένων εγγράφων που υπέβαλε στη μήνυσή του, περιλάμβανε και έγγραφα τα οποία αποτελούν στοιχεία του προσωπικού του μητρώου, τα οποία φυλάσσονται στον ατομικό υπηρεσιακό του φάκελο και δεν νομιμοποιείτο να έχει στην κατοχή του ο καταγγελλόμενος. Ειδικότερα, τα έγγραφα αυτά ήταν α) η από … απόφαση του Γεν Γραμματέα Υπ. Υγείας για την απόσπαση του καταγγέλλοντος από το … στο Γενικό Νοσοκομείο [περιοχής] Χ, β) η από … απόφαση της Αναπληρώτριας Διοικήτριας Γ για την προσωρινή ανάθεση καθηκόντων του καταγγέλλοντος, γ) η από … απόφαση Διοικητή για την υπερωριακή απασχόληση του καταγγέλλοντος στις δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, δ) η από … απόφαση ασκούντα χρέη Διοικητή Δ για χορήγηση αδείας άσκησης ιδιωτικού έργου επ’ αμοιβή και ε) η από … απόφαση της Διοικήτριας του Γ.Ν. [περιοχής] Χ για ανάκληση της ανωτέρω άδειας. Μετά την ενημέρωση που είχε για το περιεχόμενο του φακέλου της δικογραφίας ο καταγγέλλων ζήτησε εγγράφως από την Διοικήτρια του νοσοκομείου, πρώτον να ενημερωθεί αν τα συγκεκριμένα έγγραφα έχουν κοινοποιηθεί στον καταγγελλόμενο, και αν ναι, με ποια διαδικασία, και πότε και δεύτερον, στην περίπτωση που δεν έχουν κοινοποιηθεί νομίμως να προβεί στη διενέργεια ΕΔΕ, με σκοπό να διαπιστωθεί με ποιο τρόπο ο καταγγελλόμενος τα έχει στην κατοχή του. Η Διοικήτρια απάντησε ότι με βάση τα στοιχεία που τηρούνται στο αρχείο του Τμήματος Προσωπικού δεν προκύπτει να έχουν κοινοποιηθεί στοιχεία του προσωπικού του μητρώου στον καταγγελλόμενο. Την ίδια ακριβώς απάντηση έλαβε εγγράφως και η Αρχή από τη Διοικήτρια του νοσοκομείου προς απάντηση σε έγγραφο για παροχή διευκρινίσεων σχετικά με την υπόθεση. Ειδικότερα, η Διοικήτρια του Νοσοκομείου στην από 29.11.2018 απάντηση της προς το από 9.11.18 έγγραφο διευκρινίσεων της Αρχής ανέφερε ότι: α) δεν κοινοποιήθηκαν στοιχεία του προσωπικού μητρώου του καταγγέλλοντος σε τρίτους και β) κατά τη διάρκεια της θητείας της δεν καταγγέλθηκε γεγονός για διαρροή δεδομένων φακέλου, προκειμένου να εκκινήσει ΕΔΕ. 2 Για τους λόγους αυτούς ο καταγγέλλων ζητά από την Αρχή την επιβολή κυρώσεων στον καταγγελλόμενο και ειδικότερα επειδή, όπως αναφέρει στην καταγγελία του, ο καταγγελλόμενος έλαβε γνώση των προσωπικών δεδομένων του που τηρούνται στο προσωπικό του μητρώο, χωρίς να ενημερωθεί και τα οποία κατέχει παράνομα, τα επεξεργάστηκε, τα χρησιμοποίησε και τα κοινοποίησε με δόλιο σκοπό να προσπορίσει ίδιο όφελος και ταυτόχρονα να τον βλάψει προκαλώντας την ποινική του δίωξη. Ο καταγγελλόμενος στην με αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/1697/05.3.19 απάντησή του στην Αρχή ανέφερε ότι α) όλα τα σχετικά έγγραφα ανήκουν στην κατηγορία των διοικητικών εγγράφων στα οποία σύμφωνα με το άρθρο 5 του ΚΔιοικΔιαδ μπορεί νομίμως να έχει πρόσβαση όποιος έχει εύλογο ενδιαφέρον και πολλώ μάλλον όπως ο ίδιος έννομο συμφέρον β) τα τρία πρώτα τα έλαβε από την ΠΟΕΔΗΝ κατόπιν σχετικής αιτήσεώς του, ενώ τα δύο τελευταία από τη ΔΙΑΥΓΕΙΑ και γ) δεν περιείχαν ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα και τα χρησιμοποίησε νομίμως για τη δικαστική προστασία του. Επίσης η ΠΟΕΔΗΝ στην υπ’ αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/4145/16.6.20 απάντησή της στην Αρχή ανέφερε ότι ουδέποτε υπήρξε αίτηση του καταγγελλομένου για χορήγηση των σχετικών στοιχείων του καταγγέλλοντος οπότε και ποτέ δεν δόθηκαν τα σχετικά στοιχεία στον καταγγελλόμενο. Κατόπιν αυτών, η Αρχή με τις υπ’ αριθ. πρωτ. Γ/ΕΞ/846/16.3.21, Γ/ΕΞ/847/16.3.21, Γ/ΕΞ/848/16.3.21 και Γ/ΕΞ/849/16.3.21 κλήσεις κάλεσε αντίστοιχα τον Διοικητή του Γενικού Νοσοκομείου [περιοχής] Χ, την πληρεξούσια δικηγόρο της ΠΟΕΔΗΝ Μ. Τσίπρα, τον καταγγέλλοντα Α και τον καταγγελλόμενο Β να παραστούν στη συνεδρίαση της Αρχής την 24η .03.2021, προκειμένου να συζητηθεί η ως άνω καταγγελία. Κατά την ακρόαση η οποία πραγματοποιήθηκε την 07.04.21 κατόπιν αναβολής από τη συζήτηση της 24.3.21, παρέστησαν ο καταγγέλλων Α, ο καταγγελλόμενος Β μετά της πληρεξούσιας δικηγόρου του Μ. Καμβύση, ο Διοικητής του Γενικού Νοσοκομείου [περιοχής] Χ, Ε και η πληρεξούσια δικηγόρος της ΠΟΕΔΗΝ Μ. Τσίπρα. Κατά την ακροαματική διαδικασία αλλά και με τα υπ’ αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/3108/25.4.19 και Γ/ΕΙΣ/2674/20.4.21 υπομνήματα, ο καταγγέλλων Α επανέλαβε τους ισχυρισμούς του ότι δηλ. ο καταγγελλόμενος χωρίς την 3 προηγούμενη ενημέρωση και συγκατάθεσή του έλαβε και χρησιμοποίησε στοιχεία του υπηρεσιακού του προσωπικού μητρώου. Ο καταγγελλόμενος Β κατά την ακροαματική διαδικασία αλλά και με το υπ’ αριθ. πρωτ. 2620/16.4.21 κατατεθέν υπόμνημά του ανέφερε ότι: α) τα τρία πρώτα έγγραφα, τα έλαβε από το τοπικό στέλεχος της ΠΟΕΔΗΝ ΣΤ, μέλος τότε του Δ.Σ. του Συλλόγου Εργαζομένων του Γ.Ν. [περιοχής] Χ., η οποία τον διαβεβαίωσε ότι τα κατείχε νομίμως, και τα δυο τελευταία από τη ΔΥΑΥΓΕΙΑ β) τα επίμαχα στοιχεία τα οποία εμπίπτουν στην κατηγορία των δημοσίων εγγράφων, τα χρησιμοποίησε για δικαστική χρήση και την υποστήριξη του εννόμου συμφέροντός του, συγκεκριμένα για τη μήνυσή του εναντίον του καταγγέλλοντος για παράβαση καθήκοντος, αλλά και για τη μήνυση από τον καταγγέλλοντα εναντίον του, γ) τα έγγραφα αυτά υπήρχαν στο Δ.Σ. του Συλλόγου Εργαζομένων του Γ.Ν. [περιοχής] Χ και αυτό αποδεικνύεται από την από … επιστολή του καταγγέλλοντος προς τη Γραμματεία του ΔΣ, σύμφωνα με την οποία το ΔΣ είχε διαβιβάσει προς γνώση τους στα μέλη του τα έγγραφα 3-5 από τα τέλη του …, και δ) ο ίδιος ο καταγγέλλων στην από … αναφορά του στον Διοικητή του ΓΝ [περιοχής] Χ συνομολογεί ότι τα έγγραφα αυτά ήταν ήδη γνωστά στην ΠΟΕΔΗΝ από το …, και ζητά από τον Διοικητή να διεξάγει πειθαρχικό έλεγχο για παράβαση καθήκοντος και υπεξαίρεση εγγράφων. Η πληρεξούσια δικηγόρος της ΠΟΕΔΗΝ Μ. Τσίπρα τόσο κατά την ακροαματική διαδικασία όσο και με το υπ’ αρ. πρωτ Γ/ΕΙΣ/2641/19.4.21 κατατεθέν υπόμνημά της ανέφερε ότι η ΣΤ, την οποία ανέφερε ο καταγγελλόμενος δεν αποτελεί εκπρόσωπο της ΠΟΕΔΗΝ στη [περιοχή] Χ και η ΠΟΕΔΗΝ ουδέποτε έλαβε αίτηση του καταγγελλομένου για χορήγηση των σχετικών στοιχείων του καταγγέλλοντος, οπότε και ποτέ δεν δόθηκαν τα σχετικά στοιχεία στον καταγγελλόμενο. Η Αρχή, μετά από την ακροαματική διαδικασία και την εξέταση των στοιχείων του φακέλου και αφού άκουσε τον εισηγητή και τη βοηθό εισηγητή, η οποία αποχώρησε μετά τη συζήτηση της υπόθεσης και πριν από τη διάσκεψη και τη λήψη απόφασης, μετά από διεξοδική συζήτηση ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΝΟΜΟ 4 1. Επειδή στη συγκεκριμένη περίπτωση ισχύουν και πρέπει να εφαρμοσθούν οι οικείες διατάξεις του ν. 2472/97, δεδομένου ότι η καταγγελλόμενη επεξεργασία και παράβαση πραγματοποιήθηκε προ της θέσεως σε ισχύ του ΓΚΠ∆, ήτοι προ της 25η.5.2018, και δεν συνεχίσθηκε μετά τη θέση σε ισχύ του, σύμφωνα και με τις σχετικές εσωτερικές οδηγίες που εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων (ΕΣΠΔ) στις 30.6.20 σχετικά με το θεμα (βλ. σχ. « Ιnternal EDPB Document 2/2020 on how to deal with complaints relating to data protection infringements started before the entry into application of GDPR that continue after 25 May 2018»). 2. Επειδή ειδικότερα, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 4 παρ. 1 στοιχ. α’ και β’ του ν. 2472/97, τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νόμιμης επεξεργασίας πρέπει: α) να συλλέγονται κατά τρόπο θεμιτό και νόμιμο για καθορισμένους, σαφείς και νόμιμους σκοπούς και να υφίστανται θεμιτή και νόμιμη επεξεργασία ενόψει των σκοπών αυτών και β) να είναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας. Επίσης σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. ε’ του ιδίου νόμου, κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η επεξεργασία και χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειμένου των δεδομένων όταν η επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του έννομου συμφέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι στους οποίους ανακοινώνονται τα δεδομένα και υπό τον όρο ότι τούτο υπερέχει προφανώς των δικαιωμάτων και συμφερόντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδομένα και δεν θίγονται οι θεμελιώδεις ελευθερίες αυτών. Ακόμη σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 21 παρ. 1 στοιχ. β’ του ν. 2472/97, η Αρχή μπορεί να επιβάλλει στους υπεύθυνους επεξεργασίας ή στους τυχόν εκπροσώπους τους, για παράβαση των υποχρεώσεών τους που απορρέουν από τον παρόντα νόμο και από κάθε άλλη ρύθμιση που αφορά την προστασία του ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, μεταξυ άλλων, τη διοικητική κύρωση του προστίμου. 3. Περαιτερω, το απόρρητο του προσωπικού μητρώου των δημοσίων υπαλλήλων που προβλέπεται στις διατάξεις του π.δ/τος 178/2004 δεν είναι απόλυτο, αλλά μπορεί να καμφθεί, όπως έχει ήδη κρίνει η Αρχή, όταν ο τρίτος έχει αποδεδειγμένο 5 έννομο συμφέρον να λάβει τα σχετικά στοιχεία για δικαστική χρήση (βλ. σχ. απόφαση Αρχής 75/2011 και Γνωμοδότηση ΝΣΚ 165/2008). Επίσης σύμφωνα με το άρθρο 5 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας όποιος έχει εύλογο ενδιαφέρον ή/και έννομο συμφέρον έχει δικαίωμα πρόσβασης στα διοικητικά έγγραφα και στα ιδιωτικά έγγραφα που φυλάσσονται στις δημόσιες υπηρεσίες και είναι σχετικά με υπόθεσή του που εκκρεμεί ή έχει διεκπεραιωθεί από αυτές. 4. Στην εξεταζόμενη περίπτωση ο καταγγελλόμενος έκανε νομίμως χρήση διοικητικών εγγράφων τα οποία περιείχαν απλά προσωπικά δεδομένα του καταγγέλλοντος για δικαστική χρήση. Τα δύο εξ αυτών και ειδικότερα α) την από … απόφαση ασκούντα χρέη Διοικητή Δ για χορήγηση αδείας άσκησης ιδιωτικού έργου επ’ αμοιβή και β) την από … απόφαση της Διοικήτριας του Γ.Ν. [περιοχής] Χ για ανάκληση της ανωτέρω άδειας, ο καταγγελλόμενος έλαβε από τη ΔΙΑΥΓΕΙΑ. Ζήτημα υπάρχει με τα τρία έγγραφα και συγκεκριμένα α) την από … απόφαση του Γεν Γραμματέα Υπ. Υγείας για την απόσπαση του καταγγέλλοντος από το … στο Γενικό Νοσοκομείο [περιοχής] Χ και β) την από … Απόφαση της Αναπληρώτριας Διοικήτριας Γ για την προσωρινή ανάθεση καθηκόντων του καταγγέλλοντος, και γ) την από … απόφαση Διοικητή για την υπερωριακή απασχόληση του καταγγέλλοντος στις δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Τα συγκεκριμένα έγγραφα, τα οποία περιείχαν απλά προσωπικά δεδομένα του καταγγέλλοντος, ενώ στην με αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/1697/05.3.19 απάντησή του στην Αρχή ο καταγγελλόμενος ανέφερε ότι τα έλαβε από την ΠΟΕΔΗΝ κατόπιν σχετικής αιτήσεώς του, στη συνέχεια τόσο στην ακροαματική διαδικασία όσο στο με αριθ. πρωτ. 2620/16.4.21 κατατεθέν υπόμνημά του ανέφερε ότι τα έλαβε από το τοπικό στέλεχος της ΠΟΕΔΗΝ ΣΤ, μέλος τότε του Δ.Σ. του Συλλόγου Εργαζομένων του Γ.Ν. [περιοχής] Χ, η οποία τον διαβεβαίωσε ότι τα κατείχε νομίμως. Επιπρόσθετα, από την ακροαματική διαδικασία και από τα υπ’ αριθ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/4145/16.6.20 και Γ/ΕΙΣ/2641/19.4.21 κατατεθέντα στην Αρχή υπομνήματα της ΠΟΕΔΗΝ, προέκυψε ότι α) ότι η ΠΟΕΔΗΝ ουδέποτε έλαβε αίτηση του καταγγελλομένου για χορήγηση των σχετικών στοιχείων του καταγγέλλοντος, οπότε και ποτέ δεν δόθηκαν τα σχετικά στοιχεία στον καταγγελλόμενο και β) η ΣΤ, την οποία ανέφερε ο καταγγελλόμενος, 6 ως το πρόσωπο από το οποίο έλαβε τα σχετικά στοιχεία δεν αποτελεί εκπρόσωπο της ΠΟΕΔΗΝ στη [περιοχή] Χ. Κατόπιν αυτών, προκύπτει ότι τα σχετικά στοιχεία αποκτήθηκαν παρανόμως από τον καταγγελλόμενο από μη νόμιμη και εξακριβωμένη πηγή. 5. Ενόψει των ανωτέρω, η Αρχή, λαμβάνοντας υπόψη τη βαρύτητα της παράβασης που αποδείχθηκε και της προσβολής που επήλθε από αυτή στον καταγγελλοντα κρίνει ότι πρέπει να επιβληθεί στον καταγγελλόμενο, η προβλεπόμενη στο άρθρο 21 παρ. 1 εδαφ. β’ του ν. 2472/1997 κύρωση που αναφέρεται στο διατακτικό. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή Επιβάλλει στον Β το αναλογικό και αποτρεπτικό χρηματικό πρόστιμο που αρμόζει στη συγκεκριμενη περίπτωση σύμφωνα με τις ειδικότερες περιστασεις αυτής, ύψους δύο χιλιάδων (2.000,00) Ευρώ. Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Γεώργιος Μπατζαλέξης Η Γραμματέας Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου 7