Επιβολή προστίμου σε εταιρεία για αποστολή αζήτητης ηλεκτρονικής αλληλογραφίας

Αθήνα, 08-03-2017 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1859/08-03-2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡ. 22/ 2017 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασ ας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρ ασε σε σύνθεση Τµήµατος µετά από πρόσκληση του Προέδρου της στην έδρα της την Τετάρτη 11-01-2017 µετά από πρόσκληση του Προέδρου της, σε συνέχεια της από 30-11-2016 συνεδρ ασης, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν ο Αναπληρωτής Πρόεδρος, Γεώργιο ς Μπατζαλέξης, κωλυοµένου του Προέδρου της Αρχής, Κωνσταντ νου Μενουδάκου, και τα αναπληρωµατικά µέλη Παναγιώτης Ροντογιάννης, ως εισηγητής, και Γρηγόριος Τσόλιας, σε αναπλήρωση των τακτικών µελών Αντων ου Συµβώνη και Χαράλαµπου Ανθόπουλου, αντ στοιχα, οι οπο οι, αν και εκλήθησαν νοµ µως εγγράφως, δεν παρέστησαν λόγω κωλύµατος. Επ σης, δεν παρέστησαν λόγω κωλύµατος αν και εκλήθησαν νοµ µως εγγράφως το τακτικό µέλος Σπυρ δων Βλαχόπουλος και το αναπληρωµατικό µέλος αυτού Χαράλαµπος Τσιλιώτης. Στη συνεδρ αση παρέστη, µε εντολή του Προέδρου, η Γεωργ α Παναγοπούλου ειδική επιστήµονας-ελέγκτρια, ως βοηθός εισηγητή. Επ σης, παρέστη, µε εντολή του Προέδρου, και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του ∆ιοικητικού-Οικονοµικού Τµήµατος της Αρχής, ως γραµµατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη της τα παρακάτω: Η Αρχή µε την απόφαση 10/2014 έχει επιβάλει στην «Ελληνική Εταιρε α Συστηµικών Μελετών» (εφεξής «υπεύθυνος επεξεργασ ας») διοικητικό πρόστιµο 3.000 ευρώ για παράνοµη συλλογή και περαιτέρω χρήση προσωπικών δεδοµένων για τον σκοπό της απευθε ας εµπορικής προώθησης και διαφήµισης µέσω της αποστολής αζήτητης Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr ηλεκτρονικής επικοινων ας (παραβ αση του άρθρου 11 ν. 3471/2006). Επ σης, η Αρχή επέβαλε την καταστροφή του αρχε ου των διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου που διατηρούσε ο υπεύθυνος επεξεργασ ας, για τις οπο ες δεν ε χε λάβει νοµ µως τη συγκατάθεση των κατόχων τους, µε ακόλουθη ενηµέρωση της Αρχής. Στη συνέχεια η Αρχή έλαβε τις µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/5327/19-10-2015, Γ/ΕΙΣ/5226/1310-2015 καταγγελ ες σχετικά µε αποστολή ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου µε τα οπο α διαφηµ ζεται το επαγγελµατικό µεταπτυχιακό πρόγραµµα CSAP, χωρ ς να υπάρχει η προηγούµενη συγκατάθεση των παραληπτών. Οι καταγγέλλοντες περιλαµβάνουν στις καταγγελ ες τους τις ηµεροµην ες καθώς και το περιεχόµενο των µηνυµάτων που εστάλησαν στις διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου τους. Η Αρχή απέστειλε στον υπεύθυνο επεξεργασ ας τα µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/6008/18-11-2015, Γ/ΕΞ/6598/17-12-2015 έγγραφα µε τα οπο α ζήτησε διευκριν σεις σχετικά µε τις ανωτέρω νέες καταγγελ ες. Ο υπεύθυνος επεξεργασ ας απάντησε µε το µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/518/28-012016 έγγραφο στο οπο ο αναφέρεται στην ύπαρξη της δυνατότητας διαγραφής από τη λ στα αποδεκτών, µη προσκοµ ζοντας κάποιο αποδεικτικό για τη λήψη της συγκατάθεσης των καταγγελλόντων για τη λήψη µηνυµάτων διαφηµιστικού περιεχοµένου. Τέλος, µε τo µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/7628/23-11-2016 έγγραφο, η «Ελληνική Εταιρε α Συστηµικών Μελετών» εκλήθη ενώπιον της Αρχής. Στη συνεδρ αση της 30-11-2016, εκπροσώπησαν την «Ελληνική Εταιρε α Συστηµικών Μελετών» ο Πρόεδρός της Α και η δικηγόρος Μαρ α Κωνσταντοπούλου, οι οπο οι εξέθεσαν προφορικά τις απόψεις τους και απάντησαν σε ερωτήσεις των µελών του τµήµατος. Στη συνέχεια, ο υπεύθυνος επεξεργασ ας έλαβε προθεσµ α και κατέθεσε εµπρόθεσµα το µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/8080/7-12-2016 υπόµνηµα. Στο εν λόγω υπόµνηµα δεν αναφέρεται κάποιο στοιχε ο που να αποδεικνύει ότι οι συγκεκριµένοι καταγγέλλοντες έχουν δώσει τη συγκατάθεσή τους. Αναφέρεται, µεταξύ άλλων, ότι οι καταγγέλλοντες δεν έκαναν χρήση της δυνατότητας διαγραφής από τη λ στα των αποδεκτών µηνυµάτων ενηµερωτικού χαρακτήρα, και ότι η διαχε ριση των προσωπικών δεδοµένων των ενδιαφεροµένων για τη λήψη newsletters πραγµατοποιε ται µε ειδικό λογισµικό και ότι ο υπεύθυνος επεξεργασ ας ικανοποιε και καταγράφει πλήρως τόσο τις συγκαταθέσεις όσο και τα αιτήµατα διαγραφής. Η Αρχή, µετά από εξέταση όλων των στοιχε ων του φακέλου και αναφορά στα διαµειφθέντα της συνεδρ ασης της 30-11-2016, αφού άκουσε τον εισηγητή και τις διευκριν σεις της βοηθού εισηγητή, η οπο α στη συνέχεια αποχώρησαν πριν από τη διάσκεψη και τη λήψη απόφασης, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, 2 ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Το άρθρο 2 του ν. 2472/1997 ορ ζει ότι «δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα» ε ναι «κάθε πληροφορ α που αναφέρεται στο υποκε µενο των δεδοµένων». «Υποκε µενο των δεδοµένων» ε ναι «το φυσικό πρόσωπο στο οπο ο αναφέρονται τα δεδοµένα, και του οπο ου η ταυτότητα ε ναι γνωστή ή µπορε να εξακριβωθε , δηλαδή µπορε να προσδιορισθε αµέσως ή εµµέσως, ιδ ως βάσει αριθµού ταυτότητας ή βάσει ενός ή περισσότερων συγκεκριµένων στοιχε ων που χαρακτηρ ζουν την υπόστασή του από άποψη φυσική, βιολογική, ψυχική, οικονοµική, πολιτιστική, πολιτική ή κοινωνική». Στο πλα σιο αυτό, η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου ενός φυσικού προσώπου αποτελε προσωπικό δεδοµένο, αφού µπορε να λειτουργήσει ως στοιχε ο έµµεσης αναγνώρισης του κατόχου της, επιτρέποντας την επικοινων α µε αυτόν, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις φέρει ακόµα και στοιχε α του ονόµατος του κατόχου. Επισηµα νεται δε ότι, σύµφωνα και µε τη Γνώµη 4/2007 της οµάδας εργασ ας του άρθρου 29 της Ε.Ε. σχετικά µε την έννοια των προσωπικών δεδοµένων, ειδικά κατά τη λειτουργ α ηλεκτρονικών υπηρεσιών, στοιχε α έµµεσης αναγνώρισης, όπως η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου, µπορούν επαρκώς σε ορισµένες περιπτώσεις να διακρ νουν ένα άτοµο από άλλα στο πλα σιο ενός συγκεκριµένου συνόλου, ακόµα και αν δεν έχει γ νει η εξακρ βωση του ονόµατός του. Σύµφωνα µε το άρθρο 2 στοιχ. ζ) ν. 2472/1997, ως “υπεύθυνος επεξεργασ ας”, ορ ζεται κάθε φυσικό ή νοµικό πρόσωπο που καθορ ζει τον σκοπό και τον τρόπο επεξεργασ ας των δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα.
2. Το άρθρο 4 ν. 2472/1997 ορ ζει ότι τα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νόµιµης επεξεργασ ας πρέπει : α) να συλλέγονται κατά τρόπο θεµιτό και νόµιµο για καθορισµένους, σαφε ς και νόµιµους σκοπούς και να υφ στανται θεµιτή και νόµιµη επεξεργασ α ενόψει των σκοπών αυτών; β) να ε ναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτε ται εν όψει των σκοπών της επεξεργασ ας; γ) να ε ναι ακριβή και, εφόσον χρειάζεται, να υποβάλλονται σε ενηµέρωση; δ) να διατηρούνται σε µορφή που να επιτρέπει τον προσδιορισµό της ταυτότητας των υποκειµένων τους µόνο κατά τη διάρκεια της περιόδου που απαιτε ται για την πραγµατοπο ηση των σκοπών της συλλογής τους και της επεξεργασ ας τους.
3. Όταν ο σκοπός της επεξεργασ ας ε ναι η απευθε ας εµπορική προώθηση προϊόντων και υπηρεσιών για διαφηµιστικούς σκοπούς µε χρήση αυτόµατων συστηµάτων κλήσης, τυγχάνει εφαρµογής το ειδικότερο άρθρο 11 ν. 3471/2006 για την προστασ α των 3 προσωπικών δεδοµένων στις ηλεκτρονικές επικοινων ες. Ειδικότερα, σύµφωνα µε την παρ. 1 του παραπάνω άρθρου, «η χρησιµ π ίηση αυτόµατων συστηµάτων κλήσης, ιδίως µε χρήση συσκευών τηλε µ ι τυπίας (φαξ) ή ηλεκτρ νικ ύ ταχυδρ µεί υ, και γενικότερα η πραγµατ π ίηση µη ζητηθεισών επικ ινωνιών µε π ι δήπ τε µέσ ηλεκτρ νικής επικ ινωνίας χωρίς ανθρώπινη παρέµβαση, για σκ π ύς απευθείας εµπ ρικής πρ ώθησης πρ ϊόντων ή υπηρεσιών και για κάθε είδ υς διαφηµιστικ ύς σκ π ύς, επιτρέπεται µόν αν συνδρ µητής συγκατατεθεί εκ των πρ τέρων ρητώς». Η Αρχή µε την Οδηγ α 2/2011 για την ηλεκτρονική συγκατάθεση περιγράφει αναλυτικά τις προϋποθέσεις και τους τρόπους νόµιµης λήψης της συγκατάθεσης µε ηλεκτρονικά µέσα για τους σκοπούς της ανωτέρω διάταξης. Μοναδική εξα ρεση στην υποχρέωση λήψης προηγούµενης συγκατάθεσης αποτελε , σύµφωνα µε την παρ. 3 του διου άρθρου, η περ πτωση κατά την οπο α τα στοιχε α επαφής ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου αποκτήθηκαν νοµ µως, στο πλα σιο της πώλησης προϊόντων ή υπηρεσιών ή άλλης συναλλαγής και χρησιµοποιούνται για την απευθε ας προώθηση παρόµοιων προϊόντων ή υπηρεσιών του προµηθευτή ή για την εξυπηρέτηση παρόµοιων σκοπών και υπό τις λοιπές προϋποθέσεις που θέτει η συγκεκριµένη παράγραφος. Επισηµα νεται ότι τα παραπάνω, σύµφωνα µε την παρ. 7 του άρθρου 11 ν. 3471/2006, ισχύουν και για παραλήπτες µηνυµάτων ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου που ε ναι νοµικά πρόσωπα.
4. Στην υπό κρ ση περ πτωση, η «Ελληνική Εταιρε α Συστηµικών Μελετών», προκύπτει ότι συνεχ ζει να πραγµατοποιε αποστολή µηνυµάτων ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου προκειµένου να προωθήσει το επαγγελµατικό πρόγραµµα CSAP, χωρ ς να έχει εξασφαλ σει την προηγούµενη συγκατάθεση των παραληπτών των µηνυµάτων. Καθώς η συγκεκριµένη περ πτωση δεν εµπ πτει στην εξα ρεση της παρ. 3 άρθρου 11 ν. 3471/2006, η πραγµατοποιούµενη επεξεργασ α συνιστά αζήτητη ηλεκτρονική επικοινων α χωρ ς τη συγκατάθεση των παραληπτών (spam) και παραβιάζει την παρ. 1 άρθρου 11 του διου νόµου και αιτιολογε την, κατ’ εφαρµογή της διατάξεως του άρθρου 21 παρ. 1 εδαφ. β΄ και ε΄ Ν. 2472/1997, επιβολή των διοικητικών κυρώσεων. Σηµειωτέον ότι για το ύψος του επιβαλλοµένου προστ µου λήφθηκε υπόψη και εκτιµήθηκε η βαρύτητα της παραβάσεως και ότι ο υπεύθυνος επεξεργασ ας δεν συµµορφώθηκε στην προηγούµενη απόφαση της Αρχής. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ 4 Η Αρχή λαµβάνοντας υπόψη τα παραπάνω και τη µη συµµόρφωση του υπευθύνου επεξεργασ ας στην προηγούµενη απόφαση της Αρχής, που αναφέρεται στο ιστορικό, επιβάλλει στην «Ελληνική Εταιρε α Συστηµικών Μελετών»: α) Πρόστιµο τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ για παράνοµη συλλογή και περαιτέρω χρήση προσωπικών δεδοµένων για τον σκοπό της απευθε ας εµπορικής προώθησης και διαφήµισης µέσω της αποστολής αζήτητης ηλεκτρονικής επικοινων ας (παραβ αση του άρθρου 11 ν. 3471/2006). β) ∆ιατάσσει την καταστροφή του αρχε ου των διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου που διατηρε η εταιρε α και για τις οπο ες δεν έχει λάβει νοµ µως τη συγκατάθεση των κατόχων τους, µε ακόλουθη ενηµέρωση της Αρχής Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Η Γραµµατέας Γεώργιος Μπατζαλέξης Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου 5