Αθήνα, 27-12-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8287/27-12-2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΟΜΕΝΝ ΠΡΟΣΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 191 / 2012 Η Αρχή Προστασ ας εδο&ένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνήλθε σε τακτική συνεδρ αση, εξ αναβολής της από 08-12-2011 τακτικής συνεδρ ασης, &ετά από πρόσκληση του Προέδρου της, στην έδρα της, την 20-01-2012 και ώρα 10:00, προκει&ένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν ο Πρόεδρος της Αρχής, Πέτρος Χριστόφορος και τα τακτικά &έλη Λ. Κοτσαλής, Αν. Πράσσος, Αν. – Ιωάν. Μεταξάς, Αντ. Ρουπακιώτης, η&. Μπριόλας και Γρ. Πάντζιου, ως εισηγήτρια. Στη συνεδρ αση, παρέστησαν, χωρ ς δικα ω&α ψήφου, ο Ι. Λυκοτραφ της, πληροφορικός ελεγκτής, ως βοηθός εισηγητής, και η Αγγελική Κανακάκη, υπάλληλος του τ&ή&ατος διοικητικών και οικονο&ικών υποθέσεων, ως γρα&&ατέας, &ετά από εντολή του Προέδρου. Η Αρχή έλαβε υπόψη τα παρακάτω: Η Αρχή, &ετά την ανάκληση της υπ’ αριθ&. 3/2005 απόφασής της &ε τη υπ’ αριθ&. 73/2011 απόφαση, εξέτασε εκ νέου την υπ’ αριθ&. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/668/24-02-2004 αναφορά της ιεύθυνσης Αερολι&ένων της Υπηρεσ ας Πολιτικής Αεροπορ ας. Πιο συγκεκρι&ένα, &ε την αναφορά αυτή, η ιεύθυνση Αερολι&ένων της Υπηρεσ ας Πολιτικής Αεροπορ ας ζητούσε την εξέταση της νο&ι&ότητας της χρήσης του κλειστού συστή&ατος παρακολούθησης που ε χε τοποθετήσει η εταιρε α X, πρώην Ψ, &ε δ.τ. «Euro-Catering O.E.», στους χώρους που ενοικ αζε στον Κρατικό Αερολι&ένα Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr Ιωανν νων και στους οπο ους λειτουργούσε κατάστη&α κυλικε ου και κατάστη&α πώλησης ειδών λαϊκής τέχνης. Με βάση τα προαναφερό&ενα, ο Πρόεδρος της Αρχής εξέδωσε την υπ’ αριθ&. πρωτ. Γ/ΕΞ/1458/24-06-2004 έγγραφη εντολή για τη διενέργεια διοικητικού ελέγχου, από τον ελεγκτή της Αρχής Παναγιώτη Νάστου, Πληροφορικό, στο κλειστό κύκλω&α της εταιρε ας στον Αερολι&ένα Ιωανν νων. Ο έλεγχος στον υπεύθυνο επεξεργασ ας πραγ&ατοποιήθηκε στις 28 Ιουν ου 2004 και διήρκησε & α η&έρα. Στόχος του διοικητικού ελέγχου ήταν να ελεγχθε αν η λειτουργ α του κλειστού κυκλώ&ατος τηλεόρασης της εταιρε ας ήταν σύ&φωνη &ε την υπ’ αριθ&. πρωτ. 1122/26-09-2000 οδηγ α της Αρχής για τα κλειστά κυκλώ&ατα τηλεόρασης που σχυε κατά τη στιγ&ή του ελέγχου. Κατά τον έλεγχο προέκυψε, &εταξύ άλλων, ότι δεν υπήρχε πινακ δα ενη&έρωσης των διερχο&ένων για την ύπαρξη του κυκλώ&ατος, λειτουργούσαν 4 κά&ερες (δύο
(2)κά&ερες στο χώρο του κυλικε ου, & α
(1)κά&ερα στην αποθήκη της επιχε ρησης και & α
(1)στο κατάστη&α &ε ε δη λαϊκής τέχνης που διατηρε η επιχε ρηση στον χώρο των αναχωρήσεων). Στη συνέχεια, &ε το υπ’ αριθ&. πρωτ. Γ/ΕΞ/1637/07-07-2004 έγγραφο, η εταιρε α κλήθηκε νο& &ως σε ακρόαση ενώπιον της Αρχής στη συνεδρ αση της 15-07-2004 για να δώσει περαιτέρω διευκριν σεις και να εκθέσει τις απόψεις της για το θέ&α. Η εταιρε α εκπροσωπήθηκε νο& &ως στην συνεδρ αση από τον διευθυντή της A. Κατά την ακρόαση, ο εκπρόσωπος της εταιρε ας παραδέχτηκε ότι δεν γνωστοπο ησε την εγκατάσταση του κλειστού κυκλώ&ατος στην Αρχή και ότι δεν ε χε τοποθετήσει πινακ δες στους χώρους που βιντεοσκοπούνταν. Επ σης, παραδέχτηκε ότι σκοπός της εν λόγω εγκατάστασης ήταν η παρακολούθηση των καταστη&άτων της εταιρε ας για να διαπιστωθε αν κλέβουν οι υπάλληλοι της εταιρε ας (εικόνες και συνο&ιλ ες των υπαλλήλων &ε τους πελάτες) και αν εξυπηρετούν τους πελάτες &ε χα&όγελο και ευγένεια. Η Αρχή, αφού έλαβε υπόψη τα στοιχε α του φακέλου, εξέδωσε την υπ’ αριθ&. 3/2005 απόφασή της. Με την απόφαση αυτή, έκρινε ότι: - το κλειστό κύκλω&α παρακολούθησης τοποθετήθηκε χωρ ς να έχει γνωστοποιηθε στην Αρχή, κατά παράβαση του άρθρου 6 του ν. 2472/
- - η εταιρε α δεν τοποθέτησε πινακ δες που να ενη&ερώνουν τους επιβάτες των 2 αεροπορικών εταιριών ότι λα&βάνονταν εικόνα τους από τον χώρο αναχωρήσεων και από το κυλικε ο της εταιρε ας παραβιάζοντας το άρθρο 11 του ν. 2472/
- - σκοπός της επεξεργασ ας ήταν ο περιορισ&ός των κλοπών και η συνεχής και διαρκής παρακολούθηση των εργαζο&ένων παραβιάζοντας το άρθρο 1 Β της οδηγ ας 1122/26-9-
- - η κά&ερα που έχει τοποθετηθε στην α θουσα αναχωρήσεων εκτός των υπαλλήλων καταγράφει και τους προς επιβ βαση επιβάτες, γεγονός που παραβιάζει το άρθρο 4 του ν. 2472/97 και το άρθρο 1 παρ. 2Α της οδηγ ας 1122/26-9-
- - η εταιρε α τοποθέτησε &ικρόφωνο στον χώρο του κυλικε ου που καταγράφει τους διαλόγους των υπαλλήλων &ε τους πελάτες παραβιάζοντας το άρθρο 4 του ν. 2472/97 και το άρθρο 1 παρ. 2 Β της οδηγ ας 1122/26-9-
- Για τους προαναφερθέντες λόγους, η Αρχή &ε την απόφαση αυτή επέβαλε στην εταιρε α πρόστι&ο ύψους ε κοσι χιλιάδων (20.000) ευρώ και διέταξε την απεγκατάσταση του κλειστού κυκλώ&ατος παρακολούθησης από το χώρο του καταστή&ατος της εταιρε ας στο αεροδρό&ιο των Ιωανν νων, πλην της κά&ερας που ήταν εγκατεστη&ένη στο χώρο της αποθήκης, και την γνωστοπο ηση στην Αρχή της ολοκλήρωσης της απεγκατάστασης εντός ενός &ηνός από την κοινοπο ηση της παρούσας. Εν τω &εταξύ, εξεδόθη η υπ’ αριθ&. 1/2011 Οδηγ α της Αρχής για την «χρήση συστη&άτων βιντεοεπιτήρησης για την προστασ α προσώπων και αγαθών», &ε την οπο α καταργήθηκε η υπ’ αριθ&. 1122/2000 Οδηγ α για τα κλειστά κυκλώ&ατα τηλεόρασης. Στη συνέχεια, όπως προαναφέρθηκε, η Αρχή &ε την υπ’ αριθ&. 73/2011 απόφαση ανακάλεσε, &εταξύ άλλων, την υπ’ αριθ&. 3/2005 απόφασή της και αποφάσισε να εξετάσει εκ νέου την σχετική υπόθεση. Για το λόγο αυτό, &ε το υπ’ αριθ&. πρωτ. Γ/ΕΞ/7852/24-11-2011 έγγραφο, η εταιρε α κλήθηκε νο& &ως σε ακρόαση ενώπιον της Αρχής στη συνεδρ αση της 08-12-2011 για να δώσει εκ νέου διευκριν σεις και να εκθέσει τις απόψεις της για το θέ&α. Σε συνέχεια αιτή&ατος από την εταιρε α, η συνεδρ αση αναβλήθηκε και πραγ&ατοποιήθηκε τελικά τη 20-01-
- Στην συνεδρ αση αυτή η εταιρε α εκπροσωπήθηκε νο& &ως από τη νο&ικό σύ&βουλό της Σοφ α Μιχαηλ δου. Κατόπιν της ακρόασής της, η ανωτέρω υπέβαλε ε&προθέσ&ως έγγραφο υπό&νη&α το 3 οπο ο έλαβε αριθ&. πρωτ. της Αρχής Γ/ΕΙΣ/413/20-01-2012 για την ανάπτυξη των θέσεών της και τη συ&πλήρωση του φακέλου της Αρχής που ε χε σχη&ατιστε για την ως άνω ανακληθε σα απόφαση. Η Αρχή, &ετά από εξέταση όλων των παραπάνω στοιχε ων, αφού αναγνώστηκαν τα πρακτικά των συνεδριάσεων της 15-07-2004 και της 8-12-2011, άκουσε την εισηγήτρια και τον βοηθό εισηγητή, ο οπο ος στη συνέχεια αποχώρησε, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, Σ ΕΦΤΗ Ε ΣΥΜΦ ΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΝΟΜΟ
- Σύ&φωνα &ε το άρθρο 4 ν. 2472/1997: «1) τα δεδο&ένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νό&ι&ης επεξεργασ ας πρέπει: α) να συλλέγονται κατά τρόπο θε&ιτό και νό&ι&ο για καθορισ&ένους, σαφε ς και νό&ι&ους σκοπούς και να υφ στανται θε&ιτή και νό&ι&η επεξεργασ α ενόψει των σκοπών αυτών β) να ε ναι συναφή, πρόσφορα και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτε ται εν όψει των σκοπών επεξεργασ ας.»
- Κατά το άρθρο 5 παρ 2 στοιχ. ε) ν. 2472/1997, η επεξεργασ α δεδο&ένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται κατ’ εξα ρεση και χωρ ς τη συγκατάθεση του υποκει&ένου, όταν η επεξεργασ α ε ναι απολύτως αναγκα α για την ικανοπο ηση του έννο&ου συ&φέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασ ας ή ο τρ τος ή οι τρ τοι στους οπο ους ανακοινώνονται τα δεδο&ένα και υπό τον όρο ότι τούτο υπερέχει προφανώς των δικαιω&άτων και συ&φερόντων των προσώπων στα οπο α αναφέρονται τα δεδο&ένα και δεν θ γονται οι θε&ελιώδεις ελευθερ ες αυτών.
- Κατά το άρθρο 6 παρ. 1 ν. 2472/1997 «ο υπεύθυνος επεξεργασ ας υποχρεούται να γνωστοποιήσει εγγράφως στην Αρχή, τη σύσταση και λειτουργ α αρχε ου ή την έναρξη της επεξεργασ ας».
- Το άρθρο 11 ν. 2472/1997 αναφέρει ότι ο υπεύθυνος επεξεργασ ας οφε λει, κατά το στάδιο της συλλογής δεδο&ένων προσωπικού χαρακτήρα, να ενη&ερώνει &ε τρόπο πρόσφορο και σαφή το υποκε &ενο για τα εξής τουλάχιστον στοιχε α: α) την 4 ταυτότητά του και την ταυτότητα του τυχόν εκπροσώπου του, β) τον σκοπό της επεξεργασ ας, γ) τους αποδέκτες ή τις κατηγορ ες αποδεκτών των δεδο&ένων, και δ) την ύπαρξη του δικαιώ&ατος πρόσβασης. Όπως έχει κρ νει η Αρχή (βλ. άρθρο 13 της Οδηγ ας 1/2011 και άρθρο 2 παρ. Β της Οδηγ ας 1122/2000), το δικα ω&α αυτό ικανοποιε ται τουλάχιστον &ε την χρήση πινακ δων, &ε τα χαρακτηριστικά που αναλύονται στις παραπάνω οδηγ ες.
- Σύ&φωνα &ε το τ&ή&α Ε’ παρ. 6 της &ε αριθ&. 115/2001 Οδηγ ας της Αρχής, τα δεδο&ένα που συλλέγονται &έσω συστή&ατος βιντεοεπιτήρησης δεν επιτρέπεται να χρησι&οποιηθούν ως αποκλειστικά κριτήρια για την αξιολόγηση της συ&περιφοράς και της αποδοτικότητας των εργαζο&ένων.
- Βασικό κριτήριο για την νο&ι&ότητα της επεξεργασ ας ενός συστή&ατος βιντεοεπιτήρησης αποτελε η αρχή της αναλογικότητας. Η Αρχή έχει εξειδικεύσει την αρχή αυτή τόσο στο άρθρο 1 παρ. 2 της Οδηγ ας 1122/2000 όσο και στο άρθρο 5 της νεότερης Οδηγ ας 1/2011, η οπο α ουσιαστικά δεν διαφοροποιε ται από την προϊσχύουσα Οδηγ α. Συ&φώνα &ε το άρθρο 1 παρ. 2 της Οδηγ ας 1122/2000, «τα δεδο&ένα που συλλέγονται &ε κλειστό κύκλω&α τηλεόρασης πρέπει να ε ναι συναφή και πρόσφορα και πάντως όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτε ται, για να επιτευχθε ο σκοπός της επεξεργασ ας. Θα πρέπει, ως εκ τούτου, τα ση&ε α στα οπο α εγκαθ στανται οι σταθερές βιντεοκά&ερες και ο τρόπος λήψης να καθορ ζονται, έτσι ώστε να &ην συλλέγονται περισσότερα δεδο&ένα από όσα ε ναι απολύτως απαρα τητα για τον σκοπό που επιδιώκεται».
- Όπως προκύπτει από τα &ητρώα της Αρχής, ο υπεύθυνος επεξεργασ ας δεν γνωστοπο ησε την εγκατάσταση του συστή&ατος βιντεοεπιτήρησης αυτού στην Αρχή όπως όφειλε. Σύ&φωνα &ε το πόρισ&α του προαναφερό&ενου ελέγχου, ε χαν τοποθετηθε δύο
(2)κά&ερες στο χώρο του κυλικε ου, & α
(1)κά&ερα στην αποθήκη της επιχε ρησης και & α
(1)στην α θουσα αναχωρήσεων όπου η επιχε ρηση διατηρούσε κατάστη&α &ε ε δη λαϊκής τέχνης. Η κά&ερα στην α θουσα αναχωρήσεων ήταν σταθερή και βρισκόταν σε θέση που κάλυπτε και τις πύλες επιβ βασης των επιβατών στα αεροσκάφη καθώς και τον χώρο ανα&ονής. Η & α κά&ερα που βρισκόταν στο κυλικε ο ήταν περιστρεφό&ενη και από την θέση που βρισκόταν ήταν 5 δυνατή η καταγραφή της κ νησης των επιβατών κατά την διάρκεια του ελέγχου τους από τις αστυνο&ικές αρχές του αεροδρο& ου λ γο πριν την επιβ βαση στο αεροσκάφος. Τέλος η δεύτερη κά&ερα του κυλικε ου ήταν σταθερή, διέθετε &ικρόφωνο και από την συνδεσ&ολογ α της &ε την κεντρική &ονάδα του συστή&ατος παρακολούθησης διαπιστώθηκε ότι γινόταν &ετάδοση των συνο&ιλιών που ελά&βαναν χώρα στο χώρο του κυλικε ου. εν ήταν δυνατό να προσδιορισθε αν ήταν δυνατή η λήψη συνο&ιλιών από τους γύρω χώρους καθώς δεν ήταν γνωστή η ευαισθησ α του &ικροφώνου λόγω έλλειψης των τεχνικών προδιαγραφών της κά&ερας και του &ικροφώνου. Οι τέσσερεις συνολικά κά&ερες και το ένα &ικρόφωνο συνδέονταν &ε &ια κεντρική &ονάδα ελέγχου η οπο α &έσω ενός ISDN modem έδινε την δυνατότητα στον ιδιοκτήτη της εταιρε ας για απο&ακρυσ&ένη συλλογή των δεδο&ένων. Τέλος, δεν υπήρχαν πινακ δες που να ενη&ερώνουν τον κόσ&ο ότι ο χώρος του κυλικε ου και του καταστή&ατος ειδών λαϊκής τέχνης που βρισκόταν στην α θουσα αναχωρήσεων βιντεοσκοπε το.
- Από τα παραπάνω στοιχε α, προκύπτουν τα εξής: - Η εταιρε α παραβ ασε το άρθρο 6 ν. 2472/1997, καθώς το κλειστό κύκλω&α παρακολούθησης τοποθετήθηκε χωρ ς να έχει γνωστοποιηθε στην Αρχή. - Η εταιρε α παραβ ασε το άρθρο 11 ν. 2472/1997, καθώς δεν ε χαν τοποθετηθε ενη&ερωτικές πινακ δες. - Τα δεδο&ένα που συλλέγονταν ήταν περισσότερα από όσα απαιτούνταν για την ικανοπο ηση του σκοπού της προστασ ας προσώπων και αγαθών, κατά παράβαση των άρθρων 4 και 5 παρ. 2 στοιχ. ε) ν. 2472/
- Αυτό προκύπτει από τα εξής: α) οι δύο κά&ερες (η περιστρεφό&ενη κά&ερα στο χώρο του κυλικε ου και η σταθερή κά&ερα στο χώρο του καταστή&ατος ειδών λαϊκής τέχνης στην α θουσα αναχωρήσεων) λά&βαναν εικόνα από χώρο εκτός των εγκαταστάσεων του υπευθύνου επεξεργασ ας. β) η εταιρε α ε χε τοποθετήσει &ικρόφωνο στον χώρο του κυλικε ου που κατέγραφε τους διαλόγους των υπαλλήλων &ε τους πελάτες. Επιπρόσθετα, τα δεδο&ένα ήχου και εικόνας χρησι&οποιούνταν ως ουσιαστικά κριτήρια για την αξιολόγηση της συ&περιφοράς των εργαζο&ένων, κατά παράβαση της Οδηγ ας 1122/2000 και της Οδηγ ας 115/
- 6 Για τους λόγους αυτούς Η Αρχή, λα&βάνοντας υπόψη ότι ο υπεύθυνος επεξεργασ ας ε χε συ&&ορφωθε &ε την ανακληθε σα απόφαση, ότι δεν λειτουργούν πλέον τα εν λόγω καταστή&ατά του στον Κρατικό Αερολι&ένα Ιωανν νων, καθώς και την οικονο&ική κατάστασή του, επιβάλλει στην εταιρε α Χ πρόστι&ο ύψους δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ. Ο Πρόεδρος της Αρχής Η Γρα&&ατέας Πέτρος Χριστόφορος Αγγελική Κανακάκη 7