Ερώτημα Ιατρικού Κέντρου Αθηνών σχετικά με τη νομιμότητα διαβίβασης ιατρικού φακέλου νοσηλείας ασθενούς στην Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπα

Αθήνα, 28-09-2017 ΑΠ: Γ/ΕΞ/2826-2/28-09-2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Ταχ. ∆/νσ : ΤΗΛ.: FAX: ΚΗΦΙΣΙΑΣ 1-3 115 23 ΑΘΗΝΑ 210-6475600 210-6475628 Α Π Ο Φ Α Σ Η 116/2017 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεσ Τµήµατος στ ν έδρα τ ς τ ν Τετάρτ πρόσκλ σ 20.09.2017 και ώρα 10:00 µετά από του Προέδρου τ ς, προκειµένου να εξετάσει τ ν υπόθεσ που αναφέρεται στο ιστορικό τ ς παρούσας. Παρέστ σαν ο Αναπλ ρωτής Πρόεδρος, Γεώργιος Μπατζαλέξ ς, κωλυοµένου του Προέδρου τ ς Αρχής, Κωνσταντίνου Μενουδάκου και τα αναπλ ρωµατικά µέλ τ ς Αρχής Παναγιώτ ς Ροντογιάνν ς, Χαράλαµπος Τσιλιώτ ς, και Γρ γόριος Τσόλιας, ως εισ γ τής, σε αντικατάστασ των τακτικών µελών Αντώνιου Συµβών , Σπυρίδωνα Βλαχόπουλου και Χαράλαµπου Ανθόπουλου, αντίστοιχα, οι οποίοι, αν και εκλήθ σαν νοµίµως εγγράφως δεν παρέστ σαν λόγω κωλύµατος. Παρούσες χωρίς δικαίωµα ψήφου ήταν Χαρίκλεια Λάτσιου, νοµικός ελεγκτής - δικ γόρος, ως βο θός εισ γ τή και Ειρήν Παπαγεωργοπούλου, υπάλλ λος του τµήµατος διοικ τικών και οικονοµικών υποθέσεων, ως γραµµατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψ τ ς τα παρακάτω: Με τ ν από … αίτ σ (υπ’ αρ. πρωτ. ΑΠ∆ΠΧ Γ/ΕΙΣ/2826/04.04.2017) το Ιατρικό Κέντρο Αθ νών διαβιβάζει, δια τ ς πλ ρεξουσίας δικ γόρου Φένιας Τζώρα, τ ν από … αίτ σ του ιατρού A και ερωτά τ ν Αρχή για τ νοµιµότ τα τ ς επεξεργασίας. Ο 1 A ζ τεί, σε εκτέλεσ του υπ’ αρ. πρωτ. … εγγράφου τ ς Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβο θούµεν ς Αναπαραγωγής (εφεξής Ε.Α.Ι.Υ.Α), να λάβει τον φάκελο παρακολούθ σ ς τ ς εγκυµοσύν ς και του τοκετού τ ς παρένθετ ς µ τέρας B προκειµένου να το αποστείλει στ ν Ε.Α.Ι.Υ.Α. Ακολούθως, µε τ ν νεότερ από … αίτ σ (υπ’ αρ. πρωτ. ΑΠ∆ΠΧ Γ/ΕΙΣ/3286/21.04.2017) το Ιατρικό Κέντρο Αθ νών διαβιβάζει τ ν από … Εξώδικ Κέντρο Αθ νών, µε τ ν οποία ∆ήλωσ – ∆ιαµαρτυρία τ ς B προς το Ιατρικό τελευταία, επιφυλασσόµεν παντός νοµίµου δικαιώµατος – συµπεριλαµβανοµέν ς τ ς διεκδίκ σ ς αποζ µίωσ ς για τ ν θική βλάβ που τυχόν υποστεί – καλεί το ανωτέρω Κέντρο να µ χορ γήσει σε οιονδήποτε τρίτο, συµπεριλαµβανοµένων των θεραπόντων ιατρών τ ς ως και τ ς Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβο θούµεν ς Αναπαραγωγής, κανένα απολύτως στοιχείο του ιατρικού τ ς φακέλου. Η Αρχή, κατά τ ν εξέτασ τ ς συγκεκριµέν ς υπόθεσ ς κάλεσε µε το ανωτέρω υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ2826-1/10.05.2017 έγγραφο τ ν Ε.Α.Ι.Υ.Α., το Ιατρικό Κέντρο Αθ νών και τ ν Κλινική Γένεσις Αθ νών να παράσχουν συγκεκριµένες διευκρινίσεις. Επί του ανωτέρω εγγράφου τ ς Αρχής υποβλήθ καν από … (ΑΠ∆ΠΧ Γ/ΕΙΣ/4101/24.05.2017) αίτ σ τ ς Κλινικής Γένεσις, το υπ’ αρ. πρωτ. … (ΑΠ∆ΠΧ Γ/ΕΙΣ/4123/25.05.2017) έγγραφο του Ιατρικού Κέντρου Αθ νών, καθώς και το υπ’ αρ. πρωτ. … (ΑΠ∆ΠΧ Γ/ΕΙΣ/5403/14.07.2017) έγγραφο τ ς Ε.Α.Ι.Υ.Α. Η Αρχή, µετά από εξέτασ των στοιχείων του φακέλου, αφού άκουσε τον εισ γ τή και τις διευκρινίσεις από τ βο θό εισ γ τή, οποία παρέστ χωρίς δικαίωµα ψήφου και αποχώρ σε µετά τ συζήτ σ τ ς υπόθεσ ς και πριν από τ διάσκεψ και τ λήψ απόφασ ς, κατόπιν διεξοδικής συζήτ σ ς, ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Επειδή, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στ διάταξ του άρθρου 2 παρ. 1 στοιχ. β΄ του νόµου 3305/2005 (ΦΕΚ Α΄ 17, Εφαρµογή τ ς Ιατρικώς Υποβο θούµεν ς Αναπαραγωγής) µέθοδος τ ς ιατρικώς υποβο θούµεν ς αναπαραγωγής είναι, µεταξύ άλλων, εξωσωµατική γονιµοποί σ και µεταφορά γονιµοποι µένων ωαρίων. Το άρθρο 3 παρ. 9 του ίδιου νόµου ορίζει ως παρένθετ µ τρότ τα: «η περίπτ ση κατά την οποία µια γυναίκα κυοφορεί και γεννά (φέρουσα ή κυοφόρος), ύστερα από εξ σ µατική γονιµοποίηση και µεταφορά γονιµοποιηµέν ν αρί ν, µε χρήση αρίου ξένου προς την ίδια, για λογαριασµό µίας άλλης γυναίκας, η οποία επιθυµεί να 2 αποκτήσει παιδί αλλά αδυνατεί να κυοφορήσει για ιατρικούς λόγους». Ακολούθως, το άρθρο 13 του νόµου αυτού, καθορίζοντας τους όρους και τις προϋποθέσεις εφαρµογής τ ς παρένθετ ς µ τρότ τας, προβλέπει στ ν παράγραφο 1 ότι παρένθετ µ τρότ τα επιτρέπεται υπό τους όρους που προβλέπονται στα άρθρα 1458 ΑΚ και όγδοο του νόµου 3089/
2. Συγκεκριµένα, το άρθρο 1458 ΑΚ προβλέπει ότι: «Η µεταφορά στο σώµα άλλης γυναίκας γονιµοποιηµέν ν αρί ν, ξέν ν προς την ιδίαν, και η κυοφορία από αυτήν επιτρέπεται µε δικαστική άδεια που παρέχεται πριν από τη µεταφορά, εφόσον υπάρχει έγγραφη και χ ρίς αντάλλαγµα συµφ νία τ ν προσώπ ν που επιδιώκουν να αποκτήσουν τέκνο και της γυναίκας που θα κυοφορήσει, καθώς και του συζύγου της, αν αυτή είναι έγγαµη. Η δικαστική άδεια παρέχεται ύστερα από αίτηση της γυναίκας που επιθυµεί να αποκτήσει τέκνο, εφόσον αποδεικνύεται ότι αυτή είναι ιατρικώς αδύνατο να κυοφορήσει και ότι η γυναίκα που προσφέρεται να κυοφορήσει είναι, εν όψει της κατάστασης της υγείας της, κατάλληλη για κυοφορία». Επιπλέον, το άρθρο 13 του νόµου 3305/2005 προβλέπει στ ν παράγραφο 2 ότι γυναίκα που πρόκειται να κυοφορήσει υποβάλλεται στις ιατρικές εξετάσεις του άρθρου 41 και σε ενδελεχή ψυχολογική αξιολόγ σ .
3. Επειδή, το άρθρο 19 παρ. 1 του νόµου 3305/2005 προβλέπει τ σύστασ τ ς Ε.Α.Ι.Υ.Α. µε αποστολή τ ν εποπτεία τ ς εφαρµογής των νόµων 3089/2002 και 3305/2005, καθώς και τ ν ενάσκ σ των αρµοδιοτήτων που τ ς ανατίθενται κάθε φορά. Περαιτέρω, στις αρµοδιότ τες τ ς εν λόγω Αρχής προβλέπεται, ιδίως, καταγγελία των παραβάσεων των διατάξεων του ν.3305/2005 στις αρµόδιες δικαστικές αρχές (άρθρο 20 παρ. 1 στοιχ. ’), καθώς και εξέτασ αναφορών ή καταγγελιών σχετικά µε τ ν εφαρµογή του ν.3305/2005 και τ ν προστασία των δικαιωµάτων των αιτούντων, όταν αυτά θίγονται από τον τρόπο εφαρµογής των µεθόδων Ι.Υ.Α., καθώς και σχετικά µε εξαιρετικά συµβάντα και εν µερώνει τους ενδιαφεροµένους για τις σχετικές ενέργειές τ ς (άρθρο 20 παρ. 1 στοιχ. ι’). Τέλος, το άρθρο 18 του ν.3305/2005 προβλέπει ότι οι Μονάδες Ιατρικώς Υποβο θούµεν ς Αναπαραγωγής υποχρεούνται να εν µερώνουν χωρίς καθυστέρ σ τ ν Ε.Α.Ι.Υ.Α. για οποιοδήποτε εξαιρετικό συµβάν, το οποίο προκύπτει κατά τ λειτουργία τους ή κατά τ ν εφαρµογή των µεθόδων τ ς ιατρικώς υποβο θούµεν ς αναπαραγωγής.
4. Επειδή, στ ν κρινόµεν υπόθεσ , οι ζ τ θείσες από τ ν Ε.Α.Ι.Υ.Α. 1 Το άρθρο 4 παρ. 2 του νόµου 3305/2005 προβλέπει ότι: «Πριν από τ ν υποβολή σε µεθόδους Ι.Υ.Α. διενεργείται υποχρεωτικώς έλεγχος για τους ιούς τ ς ανθρώπιν ς ανοσοανεπάρκειας (HIV-1, HIV-2), πατίτιδα Β και C και σύφιλ ». 3 πλ ροφορίες συνιστούν ευαίσθ τα δεδοµένα που αφορούν στ ν υγεία των εµπλεκοµένων γυναικών, τόσο τ ς αιτούσας (τ δικαστική άδεια) όσο και τ ς κυοφόρου, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στ διάταξ του άρθρου 2 στοιχ. β΄ του νόµου 2472/
5. Περαιτέρω, χορήγ σ των αιτούµενων πλ ροφοριών από το Ιατρικό Κέντρο Αθ νών στ ν Ε.Α.Ι.Υ.Α. συνιστά επεξεργασία ευαίσθ των δεδοµένων σύµφωνα µε τα οριζόµενα στ διάταξ του άρθρου 2 στοιχ. δ’ του ν.2472/
6. Προκειµένου επεξεργασία αυτή να είναι νόµιµ πρέπει να πλ ρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 7 και παράλλ λα να τ ρούνται και οι όροι του άρθρου 4 του νόµου 2472/
8. Από τα τ ρούµενα στ ν Αρχή αρχεία και µ τρώα δυνάµει του άρθρου 19 παρ. 4 του ν.2472/1997 προκύπτει, πρώτον, ότι το Ιατρικό Κέντρο Αθ νών έχει λάβει τ ν υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/449/22.02.2001 και µε α/α 159 άδεια ίδρυσ ς και λειτουργίας αρχείου
9. Στ ν εν λόγω άδεια προβλέπεται ότι: «Αποδέκτες τ ν δεδοµέν ν ορίζονται τα ίδια τα υποκείµενα, τα εξουσιοδοτηµένα από αυτά πρόσ πα και τα ασφαλιστικά ταµεία σε κάθε συγκεκριµένη περίπτ ση, στο µέτρο που η παροχή τ ν δεδοµέν ν είναι αναγκαία για την ασφαλιστική κάλυψη. Πέραν τ ν αν τέρ , διαβίβαση δεδοµέν ν επιτρέπεται εφόσον προβλέπεται από διάταξη νόµου συνάδουσα µε το Ν.2472/97 ή ύστερα από απόφαση της Αρχής». Εξάλλου, το άρθρο 7Α του ν. 2472/1997 προβλέπει ότι ο υπεύθυνος επεξεργασίας απαλλάσσεται, κατ’ εξαίρεσ , από τ ν υποχρέωσ γνωστοποί σ ς (άρθρο 6 του ν.2472/1997) και λήψ ς άδειας από τ ν Αρχή (άρθρο 7 του ν.2472/1997), µεταξύ άλλων, στις ακόλουθες περιπτώσεις: «(…) δ. Όταν η επεξεργασία αφορά δεδοµένα υγείας και γίνεται από ιατρούς ή άλλα πρόσ πα που παρέχουν υπηρεσίες υγείας, εφόσον ο υπεύθυνος επεξεργασίας δεσµεύεται από το ιατρικό ή άλλο απόρρητο που προβλέπει νόµος ή κώδικας δεοντολογίας και τα δεδοµένα δεν διαβιβάζονται ούτε κοινοποιούνται σε τρίτους. Για την εφαρµογή της παρούσας διάταξης τα δικαστήρια και οι δηµόσιες αρχές δεν λογίζονται ς τρίτοι, εφόσον τη διαβίβαση ή κοινοποίηση επιβάλλει νόµος ή δικαστική απόφαση. ∆εν εµπίπτουν στην απαλλαγή της παρούσας διάταξης τα νοµικά πρόσ πα ή οργανισµοί που παρέχουν υπηρεσίες υγείας, όπ ς κλινικές, νοσοκοµεία, κέντρα αποθεραπείας και αποτοξίν σης, ασφαλιστικά ταµεία και ασφαλιστικές εταιρείες, καθώς και οι υπεύθυνοι επεξεργασίας δεδοµέν ν προσ πικού χαρακτήρα όταν η επεξεργασία διεξάγεται στο πλαίσιο προγραµµάτ ν τηλεϊατρικής ή παροχής ιατρικών υπηρεσιών µέσ δικτύου 2 Η άδεια αυτή έχει ανανεωθεί για τέταρτ φορά µε το υπ’ αρ. πρωτ. ΓΝ/ΕΞ/1100/24.04.2017 έγγραφο τ ς Αρχής ως τ ν 05 .04.
10. 4 (…)».
11. Από τα τ ρούµενα στ ν Αρχή αρχεία και µ τρώα δυνάµει του άρθρου 19 παρ. 4 του ν.2472/1997 προκύπτει, δεύτερον, ότι αντίστοιχο αίτ µα για χορήγ σ του φακέλου που αφορά στ ν εφαρµογή παρένθετ ς µ τρότ τας µε πρόσωπο λικίας 67 ετών στ ν Ε.Α.Ι.Υ.Α. είχε υποβλ θεί στ ν Αρχή από τ ν Κλινική Γένεσις Αθ νών, ως υπεύθυνο επεξεργασίας, µε τ ν από … Γ/ΕΙΣ/861/03.02.2017) αίτ σή τ ς, επί τ ς οποίας (υπ’ αρ. πρωτ. ΑΠ∆ΠΧ Αρχή απάντ σε µε το υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ861-1/06.02.2017 έγγραφο, καταλήγοντας ότι: «(…) η Κλινική (…) δύναται να χορηγήσει χ ρίς την προηγούµενη άδεια της Αρχής τις ζητηθείσες από την Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούµενης Αναπαραγ γής πληροφορίες που αφορούν στην εφαρµογή της παρένθετης µητρότητας µε πρόσ πο ηλικίας 67 ετών, προκειµένου η τελευταία να ασκήσει τις εκ του νόµου προβλεπόµενες αρµοδιότητές της».
12. Από το συνδυασµό των ανωτέρω διατάξεων των νόµων 2472/1997 και 3305/2005 και τ ς προαναφερόµεν ς υπ’ αρ. Γ/ΕΞ/449/22.02.2001 και µε α/α 159 άδειας και λαµβάνοντας προσέτι υπόψ το προαναφερόµενο έγγραφο τ ς Αρχής προς τ ν Κλινική Γένεσις Αθ νών, καθώς και ότι Αρχή Ιατρικώς Υποβο θούµεν ς Αναπαραγωγής διερευνά, στο πλαίσιο των ελεγκτικών τ ς αρµοδιοτήτων, αν τ ρήθ καν οι νόµιµες διατυπώσεις για τ ν εφαρµογή παρένθετ ς µ τρότ τας σε πρόσωπο λικίας 67 ετών στ ν Κλινική Γένεσις Αθ νών από τον ιατρό A , και τ µετέπειτα εξαιτίας των ιατρικών πράξεων που διενεργήθ καν από τον τελευταίο νοσ λεία τ ς ασθενούς στο Ιατρικό Κέντρο Αθ νών, προκύπτει ότι το Ιατρικό Κέντρο Αθ νών, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, δύναται να χορ γήσει χωρίς τ ν προ γούµεν άδεια τ ς Αρχής τις ζ τ θείσες, δια του A, από τ ν Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβο θούµεν ς Αναπαραγωγής πλ ροφορίες. Επισ µαίνεται ότι το Ιατρικό Κέντρο Αθ νών, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, δεν υποχρεούται να εν µερώσει τα ενδιαφερόµενα υποκείµενα, κατά τις διατάξεις του άρθρου 11 παρ. 3 του ν.2472/1997, για τ διαβίβασ ευαίσθ των δεδοµένων στ ν Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβο θούµεν ς Αναπαραγωγής. Και τούτο, διότι διαβίβασ των δεδοµένων επιβάλλεται από τις ως άνω διατάξεις που καθορίζουν τ ν αποστολή και τις αρµοδιότ τες τ ς Ε.Α.Ι.Υ.Α. και, συνεπώς, Ε.Α.Ι.Υ.Α. δεν λογίζεται ως τρίτος στις περιπτώσεις αυτές. Οίκοθεν νοείται, συνεκτιµώντας και τ ν από … Εξώδικ ∆ήλωσ – ∆ιαµαρτυρία τ ς 67χρον ς προς το Ιατρικό Κέντρο Αθ νών, οποία διαβιβάσθ κε στ ν Ε.Α.Ι.Υ.Α. µε το υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ2826-1/10.05.2017 έγγραφο τ ς Αρχής, ότι Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβο θούµεν ς Αναπαραγωγής, όταν 5 ενεργεί στο πλαίσιο τ ς αρµοδιότ τας που τ ς έχει απονεµ θεί µε τ διάταξ του άρθρου 20 παρ. 1 στοιχ. ι΄ του ν. 3305/2005 και εξετάζει αναφορές ή καταγγελίες σχετικά µε τ ν εφαρµογή του νόµου και τ ν προστασία των δικαιωµάτων των αιτούντων, όταν αυτά θίγονται από τον τρόπο εφαρµογής των µεθόδων Ι.Υ.Α. εν µερώνει τους ενδιαφερόµενους, µεταξύ των οποίων και 67χρον , για τις ενέργειές τ ς. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή κρίνει ότι είναι νόµιµ διαβίβασ από το Ιατρικό Κέντρο Αθ νών, ως υπεύθυνο επεξεργασίας, των ζ τ θεισών πλ ροφοριών που αφορούν στ ν εφαρµογή παρένθετ ς µ τρότ τας σε πρόσωπο λικίας 67 ετών στ ν Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβο θούµεν ς Αναπαραγωγής, χωρίς να απαιτείται προ γούµεν άδεια τ ς Αρχής. Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Η Γραµµατέας Γεώργιος Μπατζαλέξης Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου 6