Ερώτημα του ΚΕΔΔΥ σχετικά με την ικανοποίηση του δικαιώματος πρόσβασης του υποκειμένου των δεδομένων σε υλικό αξιολόγησης

ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ∆Ε∆ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 13-10-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/2723-1/13-10- 2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 149/2014 Η Αρχή Προστασίας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος, στην έδρα της, την 08.10.2014 και ώρα 10:00, µετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν ο Γεώργιος Μπατζαλέξης, Αναπληρωτής Πρόεδρος, κωλυοµένου του Προέδρου της Αρχής Πέτρου Χριστόφορου και τα αναπληρωµατικά µέλη Σπυρίδων Βλαχόπουλος, ως εισηγητής, Γρηγόριος Λαζαράκος και Χαράλαµπος Ανθόπουλος, σε αντικατάσταση των τακτικών µελών Λεωνίδα Κοτσαλή, Αναστάσιου – Ιωάννη Μεταξά και ∆ηµητρίου Μπριόλα, αντίστοιχα, οι οποίοι, αν και εκλήθησαν νοµίµως εγγράφως δεν παρέστησαν λόγω κωλύµατος. Παρούσες χωρίς δικαίωµα ψήφου ήταν η Ε. Μαραγκού, νοµική ελέγκτρια - δικηγόρος, ως βοηθός εισηγήτρια και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τµήµατος διοικητικών και οικονοµικών υποθέσεων, ως γραµµατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη τα ακόλουθα: Με το µε αριθµ. πρωτ. ../.......... (αριθµ. πρωτ. της Αρχής Γ/ΕΙΣ/2723/02.05.2014) έγγραφο προς την Αρχή, το Κέντρο ∆ιαφοροδιάγνωσης, ∆ιάγνωσης & Υποστήριξης (εφεξής ΚΕ.∆.∆.Υ.) [περιοχής] Χ ζητά τη συνδροµή και δη, τη γνώµη της Αρχής σχετικά µε τη χορήγηση εγγράφων: υλικού αξιολόγησης – «tests» στον αιτούντα Α. Συγκεκριµένα, ο αιτών Α ζητά δια της πληρεξουσίου δικηγόρου του, τη χορήγηση του υλικού αξιολόγησης το οποίο χορηγήθηκε στον ίδιο κατά τη διάρκεια πολυετούς Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 1 αξιολόγησής του από ψυχολόγους και εκπαιδευτικούς του ΚΕ.∆.∆.Υ. [περιοχής] Χ και το οποίο εµπεριέχεται µεταξύ άλλων εγγράφων στον ατοµικό φάκελό του που τηρείται στο ως άνω αναφερόµενο ΚΕ.∆.∆.Υ. Εν τούτοις, το ΚΕ.∆.∆.Υ. [περιοχής] Χ µε επιστολή που επισυνάπτει στην αίτησή του προς την Αρχή και την οποία είχε απευθύνει στον αιτούντα, συνοδευόµενη από αντίγραφα άλλων αιτούµενων εγγράφων από τον ατοµικό φάκελό του, ενηµέρωνε τον αιτούντα ότι λαµβάνοντας υπόψη τις διατάξεις του άρθρ. 5 του ν. 2690/1999 (Κ. ∆. ∆ιαδ.) κωλύεται να του χορηγήσει πρόσβαση στο υλικό αξιολόγησης καθώς αυτό προστατεύεται αυτοτελώς από τον νόµο περί πνευµατικής ιδιοκτησίας (ν. 2121/1993) καθώς και επειδή αποτελούν προδιατυπωµένα υποδείγµατα χρήσης (προστασία ως «βιοµηχανική ιδιοκτησία»). Επιπλέον, επειδή µεν, έκρινε ότι µε τη τυχόν χορήγησή τους θα ετίθετο και θέµα οµαλής λειτουργίας της υπηρεσίας, αναγνώριζε δε, το δικαίωµα για πρόσβαση στον ατοµικό φάκελο του αιτούντος, αποφάσισε να ζητήσει τη γνώµη της Αρχής για το ζήτηµα που ανακύπτει. Η Αρχή, µετά από εξέταση των στοιχείων της υπόθεσης, αφού άκουσε τον εισηγητή και την βοηθό εισηγήτρια, η οποία στη συνέχεια αποχώρησε, κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΝΟΜΟ

1. Στο άρθρο 2 στοιχ. α’ και γ’ του ν. 2472/1997 ορίζονται οι έννοιες των απλών δεδοµένων και του υποκειµένου αυτών αντίστοιχα, ενώ στο στοιχ. δ’ του ίδιου άρθρου ορίζεται και η έννοια της επεξεργασίας, στην οποία συµπεριλαµβάνεται η «συλλογή», η «καταχώριση», καθώς και η «διατήρηση ή αποθήκευση». Ακολούθως, στο άρθρο 4 του ίδιου νόµου ορίζονται οι βασικές αρχές της επεξεργασίας, ενώ στο άρθρο 5 ορίζονται οι επιµέρους προϋποθέσεις για τη νοµιµότητά της. Περαιτέρω, το άρθρο 12 του ίδιου νόµου καθιερώνει το δικαίωµα πρόσβασης του υποκειµένου στα δεδοµένα που το αφορούν µε κύριο σκοπό να βεβαιώνεται το υποκείµενο για την ακρίβεια και τον σύννοµο χαρακτήρα της επεξεργασίας των δεδοµένων του (βλ. αιτιολογική σκέψη 41 της Οδηγίας 95/46/ΕΚ). Ως εκ τούτου, για την ικανοποίηση του δικαιώµατος πρόσβασης δεν απαιτείται η επίκληση εννόµου συµφέροντος, αφού θεωρείται δεδοµένο το έννοµο συµφέρον (έστω και ηθικό) του υποκειµένου να λάβει γνώση πληροφοριών που το αφορούν και οι οποίες έχουν καταχωρηθεί σε αρχείο που τηρεί ο υπεύθυνος επεξεργασίας (πρβλ. Αποφάσεις 57/2004, 54/2007 και 16/2009 της Αρχής, όπου επισηµαίνεται ότι το άρθρο 12 του ν. 2472/1997 παρέχει στο υποκείµενο 2 Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr των δεδοµένων διαφορετική νοµική προστασία από ότι τα άρθρα 450 επ. ΚΠολ∆ και 902-903 ΑΚ για την επίδειξη εγγράφων, συνεπώς ακόµη και η τελεσίδικη απόρριψη του αιτήµατος του υποκειµένου για επίδειξη εγγράφων δεν αποκλείει την ικανοποίηση του δικαιώµατος πρόσβασης µε βάση το άρθρο 12 του ν. 2472/1997), έτσι ώστε να πραγµατώνεται η βασική αρχή των διατάξεων για την προστασία των προσωπικών δεδοµένων που συνίσταται στη διαφάνεια της επεξεργασίας ως προϋπόθεση κάθε περαιτέρω ελέγχου της νοµιµότητάς της εκ µέρους του υποκειµένου των δεδοµένων (βλ. Αποφάσεις της Αρχής µε αριθµ. 71/2013, 72/2013 και 98/2014). Επιπλέον, η Αρχή µε τη µε αριθµ. 3/2009 Γνωµοδότησή της (σηµείο ∆) έκρινε ότι καθώς το δικαίωµα πρόσβασης προβλέπεται ειδικότερα στο άρθρο 12 του ν. 2472/1997 κάθε σχετικό αίτηµα θα πρέπει να ικανοποιείται από τη ∆ιοίκηση µε βάση αυτή τη διάταξη και όχι τη διάταξη του άρθρου 5 του ν. 2690/1999 (πρβλ. και ΣτΕ 3130/2000). Η ∆ιοίκηση, µάλιστα, θα πρέπει να λαµβάνει αυτεπαγγέλτως υπόψη το δικαίωµα του αιτούντος για πρόσβαση στα προσωπικά του δεδοµένα σύµφωνα µε το άρθρο 12 του ν. 2472/1997, ακόµη και όταν το ίδιο το υποκείµενο υποβάλει την αίτησή του µε βάση το άρθρο 5 του ν. 2690/1999, καθώς µπορεί να µη γνωρίζει το ειδικότερο δικαίωµα πρόσβασης που του παρέχει ο ν. 2472/1997 (πρβλ. Ευρωπαίο Επόπτη Προστασίας Προσωπικών ∆εδοµένων, στην από 30.06.2008 προαναφερθείσα Γνώµη του, ό.π., σελ. 13, σκέψεις 64-67, διαθέσιµη στην ιστοσελίδα www.edps.europa.eu). Παράλληλα, η τυχόν άρνηση της ∆ιοίκησης υπόκειται και στον έλεγχο των αρµόδιων δικαστηρίων. Στο ίδιο πνεύµα η Αρχή είχε και παλαιότερα, κρίνει επί προσφυγών άσκησης δικαιώµατος πρόσβασης σε γραπτά δοκίµια τόσο πανελλαδικών εξετάσεων όσο και διαγωνισµών ΑΣΕΠ ότι η διάταξη του άρθρ. 12 του προαναφερόµενου νόµου ρυθµίζει ειδικώς το δικαίωµα πληροφόρησης όταν πρόκειται για προσωπικά δεδοµένα του ίδιου του υποκειµένου και κατά συνέπεια, ανεξάρτητα από την εφαρµογή ή όχι του άρθρ. 5 παρ. 5 του Κ. ∆.∆ιαδ. εφαρµόζεται οπωσδήποτε το άρθρ. 12 του ν. 2472/1997 (βλ. Αποφάσεις της Αρχής µε αριθµ. 10/2003, 13/2005, 40/2006, 66/2006 και 16/2008)
2. Εξάλλου, το δικαίωµα πρόσβασης µπορεί να περιοριστεί εν όλω ή εν µέρει µόνο στις περιπτώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 12 παρ. 5 του ν. 2472/1997, ήτοι µε απόφαση της Αρχής «[…] εφόσον η επεξεργασία γίνεται για λόγους εθνικής ασφάλειας ή για τη διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων» (πρβλ. Γνωµοδότηση 1/2003 της Αρχής, όπου κρίθηκε ότι στις περιπτώσεις άρσης του απορρήτου των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών σύµφωνα µε το ν. 2225/1994 δεν εφαρµόζεται το Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 3 δικαίωµα πρόσβασης του άρθρου 12 του ν. 2472/1997, αφού θα καθίστατο ανέφικτη η συλλογή των αποδεικτικών στοιχείων) και στο άρθρο 13 παρ. 1 της Οδηγίας 95/46/ΕΚ «[…] όταν ο περιορισµός αυτός απαιτείται για τη διαφύλαξη: α) της ασφάλειας του κράτους, β) της άµυνας, γ) της δηµόσιας ασφάλειας, δ) της πρόληψης, διερεύνησης, διαπίστωσης και δίωξης παραβάσεων του ποινικού νόµου ή της δεοντολογίας των νοµοθετικά κατοχυρωµένων επαγγελµάτων, ε) σηµαντικού οικονοµικού ή χρηµατοοικονοµικού συµφέροντος κράτους µέλους ή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συµπεριλαµβανοµένων των νοµισµατικών, δηµοσιονοµικών και φορολογικών θεµάτων, στ) αποστολής ελέγχου, επιθεώρησης ή ρυθµιστικών καθηκόντων που συνδέονται, έστω και ευκαιριακά, µε την άσκηση δηµόσιας εξουσίας στις περιπτώσεις που αναφέρονται στα στοιχεία γ), δ) και ε), ζ) της προστασίας του προσώπου στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα ή των δικαιωµάτων και ελευθεριών άλλων προσώπων.». Ωστόσο, η Αρχή µε τη µε αριθµ. 73/2010 Απόφασή της έχει κρίνει επί του ειδικότερου δικαιώµατος πρόσβασης του καταγγελλόµενου σε καταγγελία υποβληθείσα εις βάρος του σε δηµόσια υπηρεσία, ότι δύναται να περιοριστεί και στις περιπτώσεις που κατά το άρθρο 5 παρ. 3 του Κ.∆.∆ιαδ., η έγγραφη καταγγελία αφορά την υπό στενή έννοια ιδιωτική και οικογενειακή ζωή του καταγγέλλοντος ή άλλου τρίτου προσώπου ή όταν µε τη γνωστοποίηση της έγγραφης καταγγελίας παραβλάπτεται απόρρητο που προβλέπεται από ειδικές διατάξεις (υποχρεωτικοί περιορισµοί του δικαιώµατος πρόσβασης στα δηµόσια έγγραφα), καθώς και αν η καταγγελία περιέχεται σε συζητήσεις του Υπουργικού Συµβουλίου ή αν η ικανοποίηση του δικαιώµατος πρόσβασης του καταγγελλόµενου είναι δυνατόν να δυσχεράνει ουσιωδώς την έρευνα της υπόθεσης (δυνητικοί περιορισµοί του δικαιώµατος πρόσβασης στα δηµόσια έγγραφα). Επιπλέον, όταν ειδικές διατάξεις της κείµενης νοµοθεσίας, που ρυθµίζουν την έρευνα και διεκπεραίωση συγκεκριµένων καταγγελιών από την οικεία δηµόσια υπηρεσία, επιβάλλουν ή επιτρέπουν, ενδεχοµένως, απόλυτη ή µερική τήρηση µυστικότητας καθώς και όταν µε τη γνωστοποίηση των στοιχείων του καταγγέλλοντος απειλείται το υπέρτατο έννοµο αγαθό της ζωής του. Η ως άνω αναφερόµενη απόφαση αναγνωρίζει ότι υπό ορισµένες προϋποθέσεις είναι δυνατόν να τεθούν κάποιοι περιορισµοί στο συγκεκριµένο δικαίωµα πρόσβασης σε καταγγελία λόγω του ιδιαίτερου χαρακτήρα και ενδεχοµένως περιεχοµένου του, καθώς µεταξύ άλλων µια καταγγελία κατά κανόνα εµπεριέχει και δεδοµένα τρίτων προσώπων. 4 Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr
3. Στην υπό κρίση περίπτωση, το υλικό αξιολόγησης «test» αποτελεί προσωπικό δεδοµένο του υποκειµένου, ήτοι του αιτούντος Α (άρθρ. 2 στοιχ. α’ και γ΄ του ν. 2472/1997), το οποίο αποτελεί µέρος του ατοµικού φακέλου του που τηρείται στο αρχείο του ΚΕ.∆.∆.Υ [περιοχής] Χ, ως υπεύθυνου επεξεργασίας (άρθρ. 2 στοιχ. δ΄, ε΄ και ζ΄ του ν. 2472/1997). Ως εκ τούτου, το δικαίωµα πρόσβασης του υποκειµένου των δεδοµένων εξετάζεται ειδικώς, αυτοτελώς και πλήρως υπό το πρίσµα του άρθρ. 12 του νόµου αυτού. Το ΚΕ.∆.∆.Υ [περιοχής] Χ δεν επικαλείται κάποιον από τους λόγους περιορισµού ή άρσης του δικαιώµατος πρόσβασης του αιτούντος, όπως προβλέπονται στη παρ. 5 του άρθρ. 12 του ν. 2472/1997 ενώ από τα αναφερόµενα στην αίτηση του ΚΕ.∆.∆.Υ, δεν προκύπτει, ότι συντρέχει λόγος υπαγωγής του δικαιώµατος σε κάποιον από περιορισµούς που προβλέπονται στο ν. 2472/1997 και στην Οδηγία 95/46/ΕΚ.
4. Αναφορικά µε την επίκληση εκ µέρους του ΚΕ.∆.∆.Υ [περιοχής] Χ των διατάξεων της παρ. 1, 3 και 5 του άρθρ. 5 του ν. 2690/1999 (Κ.∆.∆ιαδ) και ειδικότερα την επίκληση του απόρρητου χαρακτήρα του υλικού αυτού, σηµειώνεται, ότι πέραν του ότι οι διατάξεις αυτές εφαρµόζονται µόνον για την πρόσβαση τρίτου σε διοικητικά έγγραφα, από τις διατάξεις του άρθρ. 9 της ΥΑ Γ6/4494/1.11.2001 και του ν. 2472/1997 προκύπτει ότι το απόρρητο των ατοµικών φακέλων που τηρεί αφορά επίσης, σε τρίτους και όχι στο ίδιο το υποκείµενο των δεδοµένων ενώ ουδόλως αποτελεί απόλυτο απόρρητο (βλ. παρ. 4 του προαναφερθέντος άρθρ. 9). Άλλωστε, ακόµη και έγγραφα χαρακτηριζόµενα ως απόρρητα από τον νόµο, δύνανται κατ’ εξαίρεση να γνωστοποιηθούν σε συγκεκριµένο πρόσωπο, εάν το περιεχόµενο του εγγράφου αφορά ευθέως στο πρόσωπό αυτό και ιδίως την υπηρεσιακή ή ατοµική κατάσταση του (βλ. Ολ.ΣτΕ2139/1993, ΣτΕ 3130/2000, ΣτΕ 1116/2009). Επιπλέον, η επίκληση της δηµιουργίας ζωτικών προβληµάτων στην οµαλή και εύρυθµη λειτουργία της εµπλεκόµενης υπηρεσίας από τη χορήγηση αυτού του απόρρητου υλικού δεν αποτελεί νόµιµο λόγο απόρριψης του αιτήµατος πρόσβασης του αιτούντος έστω και µε βάση την παρ. 3 του άρθρ. 5 του ν. 2690/
5. Όσον αφορά δε, τον έτερο ισχυρισµό ότι το υλικό αξιολόγησης προστατεύεται αυτοτελώς από τον νόµο για την πνευµατική ιδιοκτησία ή /και βιοµηχανική ιδιοκτησία, προβάλλεται επίσης, αλυσιτελώς και αόριστα. Συγκεκριµένα, δεν παρατίθενται συγκεκριµένες διατάξεις της νοµοθεσίας περί βιοµηχανικής ιδιοκτησίας και θεµελίωση λόγων που επιτρέπουν την ένταξη του εν λόγω υλικού αξιολόγησης Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 5 στο προστατευόµενο νοµικό πλαίσιο της βιοµηχανικής ιδιοκτησίας. Η δε, νοµοθεσία για την πνευµατική ιδιοκτησία, την οποία οµοίως το ΚΕ.∆.∆.Υ [περιοχής] Χ επικαλείται αλλά δεν στοιχειοθετεί λόγους που δικαιολογούν υπαγωγή σε διατάξεις της εν λόγω νοµοθεσίας αναφορικά µε το επίµαχο υλικό, δεν θεσπίζει απόρρητο αλλά αποσκοπεί στην προστασία του δηµιουργού αναφορικά µε τα δικαιώµατα (περιουσιακό και ηθικό δικαίωµα) που αυτός απολαµβάνει επί του έργου του. Για το λόγο αυτό δεν µπορεί να αποκλείσει την άσκηση του δικαιώµατος πρόσβασης του υποκειµένου που ασκείται από τον αιτούντα, καθώς η άσκηση του δικαιώµατος αυτού, αφενός έχει εντελώς διαφορετικό αντικείµενο, ήτοι την πρόσβαση του υποκειµένου των δεδοµένων σε κάθε πληροφορία που το αφορά και αφετέρου, ουδόλως προσβάλλει τα δικαιώµατα του δηµιουργού. Ακόµη και στην περίπτωση που γίνει δεκτός ο ισχυρισµός περί εφαρµογής της νοµοθεσίας για την προστασία της πνευµατικής ιδιοκτησίας, το δικαίωµα πρόσβασης του υποκειµένου θα έπρεπε να ικανοποιηθεί µε µόνη επισήµανση τις σχετικές και συγκεκριµένες προστατευτικές διατάξεις που αφορούν στο έργο του δηµιουργού. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή αποφαίνεται ότι το ΚΕ.∆.∆.Υ [περιοχής] Χ οφείλει να ικανοποιήσει το δικαίωµα πρόσβασης του υποκειµένου των δεδοµένων, Α και να του χορηγήσει αντίγραφο του αιτούµενου υλικού αξιολόγησης. Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Η Γραµµατέας Γεώργιος Μπατζαλέξης Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου . 6 Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr