Εξέταση καταγγελίας για χρήση από αστυνομικό κάμερας ενσωματωμένη στη στολή

ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΑΡΧΗ ΠΡΟ ΤΑ ΙΑ ∆Ε∆ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟ ΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 12-10-2018 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/7792/12-10-2018 ΑΠΟΦΑΣΗ Α . 59/2018 Η Αρχή Προστασίας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνήλθε, µετά από πρόσκληση του Προέδρου της, σε τακτική συνεδρίαση στην έδρα της την 08-05-2018 προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν ο Πρόεδρος της Αρχής, Κωνσταντίνος Μενουδάκος και τα τακτικά µέλη της Αρχής Κωνσταντίνος Χριστοδούλου, Αντώνιος υµβώνης ως εισηγητής, πυρίδων Βλαχόπουλος, Κωνσταντίνος Λαµπρινουδάκης, Χαράλαµπος Ανθόπουλος και Ελένη Μαρτσούκου. τη συνεδρίαση, χωρίς δικαίωµα ψήφου, παρέστησαν επίσης, µε εντολή του Προέδρου, ο Γεώργιος Ρουσόπουλος, ειδικός επιστήµονας, ως βοηθός εισηγητή, και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τµήµατος διοικητικών υποθέσεων, ως γραµµατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη τα παρακάτω: Υποβλήθηκε στην Αρχή η υπ’ αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙ /1239/16-02-2017 καταγγελία της Α, δηµοσιογράφου του αστυνοµικού/δικαστικού ρεπορτάζ. ύµφωνα µε αυτή, την Τρίτη 14-02-2017 στον εξωτερικό χώρο του Εφετείου Αθηνών και κατά την ώρα εκδίκασης υπόθεσης που αφορούσε τη «Χρυσή Αυγή» βρισκόταν οµάδα αστυνοµικών. Ένας εξ αυτών εθεάθη να φέρει, ενσωµατωµένη σε ειδική θήκη στη στολή του, συσκευή µε χαρακτηριστικά φορητής κάµερας,. Προς απόδειξη της καταγγελίας συνυποβλήθηκαν και χαρακτηριστικές φωτογραφίες, ενώ για το συγκεκριµένο περιστατικό υπήρξαν διάφορα δηµοσιεύµατα στον Τύπο και τα ηλεκτρονικά µέσα. Η Αρχή, µε το υπ’ αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΞ/1239-1/20-02-2017 έγγραφό της, 1 απέστειλε στην Ελληνική Αστυνοµία (εφεξής ΕΛ.Α .) αντίγραφο της καταγγελίας, ζητώντας τις απόψεις της, καθώς και ενηµέρωση για τυχόν ενέργειες που έγιναν για τη διερεύνηση της βασιµότητας της καταγγελίας. Η ΕΛ.Α . απάντησε µε το υπ’ αριθµ. πρωτ. … (αρ. πρωτ. Αρχής Γ/ΕΙ /2924/06-04-2017) έγγραφό της, µε το οποίο ανέφερε ότι προχώρησε σε ενδελεχή εξέταση των καταγγελλοµένων και διαπιστώθηκε ότι επρόκειτο για φορητό φορτιστή τύπου «power bank», καλώδιο σύνδεσης, θήκη και συσκευή Bluetooth, έθεσε δε την υπόθεση στο αρχείο. ε συνέχεια του εγγράφου αυτού, η Αρχή, µε το υπ’ αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΞ/29241/10-05-2017 έγγραφό της ζήτησε αναλυτικότερη ενηµέρωση για τα ακριβή χαρακτηριστικά των εν λόγω συσκευών. Επίσης, ζήτησε να της προσκοµισθεί οποιοδήποτε έγγραφο της ΕΛ.Α . αφορά στη διερεύνηση της υπόθεσης. Η ΕΛ.Α . απάντησε στην Αρχή µε το υπ’ αριθµ. πρωτ. … έγγραφό της (αρ. πρωτ. Αρχής Γ/ΕΙ /4844/23-06-2017). ε αυτό αναφέρεται ότι ο φορτιστής τύπου powerbank ήταν το µοντέλο TL-PB 10400 της εταιρείας TP LINK, διαστάσεων 88,8 Χ 44,3 Χ 44,4 mm, η συσκευή bluetooth ήταν το µοντέλο HM 7100 της εταιρείας SAMSUNG (FCC ID:A3LHM7100) και η αντίστοιχη θήκη φόρτισης το µοντέλο EB-K7100BE της ίδιας εταιρείας, διαστάσεων 70 Χ 30 Χ 5 mm. Από εξέταση των προδιαγραφών των συσκευών στην ιστοσελίδα του κατασκευαστή1 επιβεβαιώνονται οι δηλωθείσες διαστάσεις της συγκεκριµένης συσκευής φόρτισης, η οποία χρησιµοποιείται αποκλειστικά σε συνδυασµό µε το συγκεκριµένο µοντέλο ακουστικού Bluetooth. Παράλληλα, η ΕΛ.Α . απέστειλε την αλληλογραφία σχετικά µε την εσωτερική διερεύνηση του περιστατικού. Όπως προκύπτει από αυτή, η ∆/νση Αστυνοµικών Επιχειρήσεων Αττικής, µόλις έλαβε γνώση των αιτιάσεων σε βάρος του αστυνοµικού της, τον κάλεσε στο κτίριο της Γ.Α.∆.Α. όπου, παρουσία του κ. Γενικού Αστυνοµικού ∆/ντη Αττικής, του ∆/ντη της ∆/νσης Αστυνοµικών Επιχειρήσεων Αττικής και του ∆ιοικητή της Υ.Α.Τ., διαπιστώθηκε ότι επρόκειτο για φορητό φορτιστή τύπου power bank, καλώδιο σύνδεσης, θήκη και συσκευή Bluetooth. Ο αστυνοµικός επικαλέστηκε ότι τα έφερε στη στολή του γιατί η συχνά δυσχερής ασύρµατη επικοινωνία µε το κέντρο επιχειρήσεων της Γ.Α.∆.Α. καθιστά αναγκαία τη χρήση τηλεφωνικής επικοινωνίας κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας του. Κρίθηκε ότι δεν προέκυψαν ικανά στοιχεία για τη θεµελίωση πειθαρχικού παραπτώµατος και η υπόθεση τέθηκε 1 http://www.samsung.com/uk/consumer/mobile-devices/accessories/audio/BHM7100UBECXEU/ και http://org.downloadcenter.samsung.com/downloadfile/ContentsFile.aspx?CDSite=UNI_AU&CttFileID=5408497&CDCtt Type=UM&ModelType=N&ModelName=HM7100&VPath=UM/201305/20130509174904031/HM7100_UM_Eng_EU_Rev.1.1_130509.pdf&OriginYN=N 2 στο αρχείο, από πειθαρχικής πλευράς. Κατόπιν των ανωτέρω, η Αρχή, µε το υπ’ αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΞ/6775/21-09-2018 έγγραφό της, διαβίβασε στην ΕΛ.Α . εισηγητικό σηµείωµα στο οποίο αναλύθηκαν τα προσκοµισθέντα στοιχεία. το σηµείωµα αυτό εγείρονται αµφιβολίες ως προς την ορθότητα της εξέτασης του περιστατικού από πλευράς των υπηρεσιών της ΕΛ.Α ., κυρίως λόγω µη συµβατότητας των χαρακτηριστικών και των διαστάσεων των συσκευών µε όσα απεικονίζονται στις φωτογραφίες, καθώς δεν φαίνεται ότι µπορεί να αποδειχθεί ο ισχυρισµός ότι στη θήκη της στολής ήταν τοποθετηµένος ο συγκεκριµένος φορτιστής συσκευής Bluetooth και ζητήθηκε να υποβληθούν, εγγράφως, οι απόψεις της. ε απάντηση του ανωτέρω εγγράφου η ΕΛ.Α . υπέβαλε το υπ’ αριθµ. πρωτ. … έγγραφό της (αρ. πρωτ. Αρχής Γ/ΕΙ /1060/06-02-2018), στο οποίο επαναλαµβάνεται ότι διαπιστώθηκε πως η συσκευή ήταν φορητός φορτιστής τύπου power bank. Προσθέτει, µάλιστα, ότι για την τήρηση της διαφάνειας σε υπερθετικό βαθµό και τον έλεγχο σε πραγµατικό χρόνο του περιστατικού, ο εικονιζόµενος αστυνοµικός µε εντολή του Γενικού Αστυνοµικού ∆/ντή Αττικής οδηγήθηκε στα γραφεία της Γ.Α.∆.Α. όπου παρουσία υψηλόβαθµων στελεχών της Αστυνοµίας παρείχε εξηγήσεις και επέδειξε το φορητό φορτιστή, το καλώδιο σύνδεσης τη θήκη και τη συσκευή Βluetooth. Θεωρεί ότι το ζήτηµα εξετάστηκε από πληθώρα Αξιωµατικών µέχρι και το ανώτερο υπηρεσιακό επίπεδο και η διαπίστωση ότι ήταν συσκευή φόρτισης δεν επιδέχεται αµφισβήτησης, οπότε και καλώς η υπόθεση τέθηκε στο αρχείο. Η Αρχή, µετά από εξέταση όλων των στοιχείων του φακέλου, αφού άκουσε τον εισηγητή και τις διευκρινίσεις του βοηθού εισηγητή, ο οποίος αποχώρησε µετά τη συζήτηση και πριν από τη διάσκεψη και τη λήψη αποφάσεως, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΝΟΜΟ

1. ύµφωνα µε το άρθρο 2 στοιχ. α΄ του ν. 2472/1997 και τις αιτιολογικές σκέψεις 14-17 στο προοίµιο της Οδηγίας 95/46/ΕΚ, τα δεδοµένα ήχου και εικόνας, εφόσον αναφέρονται σε πρόσωπα, συνιστούν δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα.
2. Με το άρθρο 15 του ν. 3917/2011 που εξεδόθη κατόπιν των γνωµοδοτήσεων 1/2009 και 2/2010 της Αρχής ρυθµίζεται η χρήση συστηµάτων επιτήρησης µε 3 λήψη ή και καταγραφή ήχου ή εικόνας σε δηµόσιους χώρους. Όπως ορίζεται στο άρθρο 14 του νόµου αυτού η εγκατάσταση και λειτουργία τέτοιων συστηµάτων επιτρέπεται για «… γ) την απ τρ πή και καταστ λή εγκληµάτων π υ συνιστ ύν επιβ υλή της δηµόσιας τάξης, δ) την απ τρ πή και καταστ λή εγκληµάτων βίας, εµπ ρίας ναρκωτικών, κ ινώς επικίνδυνων εγκληµάτων, εγκληµάτων κατά της ασφάλειας των συγκ ινωνιών και εγκληµάτων κατά της ιδι κτησίας, όταν µε βάση πραγµατικά στ ιχεία συντρέχ υν επαρκείς ενδείξεις ότι τελέσθηκαν ή πρόκειται να τελεσθ ύν τέτ ιες πράξεις…» (παρ. 1) µόνο από κρατικές αρχές υπό την προϋπόθεση της τήρησης της αρχής της αναλογικότητας (παρ.2).
3. την παρ. 4 του προαναφερθέντος άρθρου προβλέπεται η έκδοση Προεδρικού ∆ιατάγµατος που θα εξειδικεύει τη ρύθµιση. Έως σήµερα αυτό δεν έχει πραγµατοποιηθεί. Όπως µάλιστα, επισηµάνθηκε επανειληµµένως από την Αρχή (βλ. ετήσια έκθεση των ετών 2015 (σελ. 121), 2014 (σελ. 105), 2013 (σελ. 114) και 2012 (σελ.102 και 103)), παρά το ότι από το 2012 έχει υποβληθεί σχέδιο από συσταθείσα οµάδα εργασίας, δεν έχει προχωρήσει η επεξεργασία από το αρµόδιο Υπουργείο µε αποτέλεσµα να µην µπορεί να τεκµηριωθεί η νοµιµότητα της επεξεργασίας προσωπικών δεδοµένων από κανένα δηµόσιο φορέα, µε τη χρήση συστήµατος επιτήρησης για τους σκοπούς του εν λόγω νόµου.
4. το άρθρο 10 του ν. 2472/1997 «Ο υπεύθυν ς επεξεργασίας φείλει να λαµβάνει τα κατάλληλα ργανωτικά και τεχνικά µέτρα για την ασφάλεια των δεδ µένων και την πρ στασία τ υς από …και κάθε άλλη µ ρφή αθέµιτης επεξεργασίας. Αυτά τα µέτρα πρέπει να εξασφαλίζ υν επίπεδ ασφαλείας ανάλ γ πρ ς τ υς κινδύν υς π υ συνεπάγεται η επεξεργασία και η φύση των δεδ µένων π υ είναι αντικείµεν της επεξεργασίας…»
5. την προκειµένη περίπτωση, η χρήση κάµερας από αστυνοµικό µε τα χαρακτηριστικά που περιγράφονται στο ιστορικό της υπόθεσης δεν θα µπορούσε να ενταχθεί σε περίπτωση αποκλειστικά προσωπικής ή οικιακής χρήσης, καθώς, ακόµα κι αν η απόφαση για τη χρήση της είναι αποκλειστικά του εν λόγω αστυνοµικού υπαλλήλου, αυτή γίνεται στο πλαίσιο της επαγγελµατικής και όχι της προσωπικής του δραστηριότητας και µάλιστα σε χώρο που είναι δηµόσιος ή ελεύθερα προσβάσιµος στο κοινό. Τέτοια χρήση δεν µπορεί να θεωρηθεί νόµιµη, καθώς, κατά τα ανωτέρω εκτιθέµενα, απουσιάζει η κανονιστική ρύθµιση που θα ανέθετε στην ΕΛ.Α . την αρµοδιότητα χρήσης 4 φορητών καµερών.
6. Η ΕΛ.Α . ως υπεύθυνος επεξεργασίας οφείλει να διαθέτει κατάλληλα µέτρα για τη διασφάλιση της νοµιµότητας κάθε επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα (άρθρο
7. ν. 2472/97). Απαραίτητο οργανωτικό µέτρο για τη διασφάλιση αυτή είναι η ύπαρξη διαδικασιών διερεύνησης παραπόνων που αφορούν επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα. Ακόµα κι αν αρχικά ο υπεύθυνος επεξεργασίας δεν έχει γνώση για µια ενέργεια ενός υπαλλήλου του, ο οποίος ενεργεί στο πλαίσιο των καθηκόντων του, µόλις λάβει γνώση, όπως µετά από σχετική καταγγελία, οφείλει να εξετάσει αναλυτικότερα την υπόθεση και ενδεχοµένως να λάβει τα κατάλληλα µέτρα. Τα αποτελέσµατα των διαδικασιών αυτών πρέπει να είναι τεκµηριωµένα και να µην επιδέχονται αµφισβήτηση, ακόµα κι αν γίνονται σε πρώτο στάδιο προφορικά.
8. Με τα έγγραφα που απέστειλε η ΕΛ.Α ., σε απάντηση των εγγράφων της Αρχής υποστηρίζεται ότι διενεργήθηκε ενδελεχής διερεύνηση και µάλιστα µε αµεσότητα και από υψηλόβαθµα στελέχη της Αστυνοµίας, στα οποία παρασχέθηκαν εξηγήσεις, και έγινε επίδειξη των επίµαχων συσκευών, τα δε συµπεράσµατά της δεν επιδέχονται αµφισβήτηση. ∆ιαπιστώνεται όµως ότι η ΕΛ.Α . δεν κατέγραψε τις ενέργειες διερεύνησης.
9. Εξάλλου, όταν η καταγγελία υποβλήθηκε στην Αρχή δεν υπήρχε η δυνατότητα άµεσης επέµβασης και επιτόπιου διοικητικού ελέγχου, λόγω του χρόνου που είχε µεσολαβήσει. Επιπλέον, πέραν των φωτογραφιών, δεν υφίσταται κανένα άλλο στοιχείο που να αποδεικνύει λήψη εικόνας ή και ήχου. Εποµένως, δεν µπορεί µε βεβαιότητα να τεκµηριωθεί ότι στο συγκεκριµένο περιστατικό διενεργήθηκε επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα µέσω βιντεοσκόπησης.
10. Λαµβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, και ιδίως ότι δεν µπορεί να αποδειχθεί επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα, αλλά η διαδικασία της ΕΛ.Α . για τη διερεύνηση παραπόνου που σχετίζεται µε επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα δεν τεκµηριώθηκε εγγράφως, ενώ, επιπλέον, η ΕΛ.Α . καθυστέρησε αδικαιολόγητα να παράσχει τις αιτούµενες από την Αρχή πληροφορίες, η, Αρχή κρίνει ότι πρέπει να απευθύνει στον υπεύθυνο επεξεργασίας σχετικές συστάσεις. 5 ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή απευθύνει συστάσεις, µε βάση το άρ. 19 παρ. 1 γ’ του ν. 2472/1997, στην Ελληνική Αστυνοµία ως υπεύθυνο επεξεργασίας όπως:
11. Προβαίνει στις αναγκαίες ενέργειες ώστε η διαδικασία διερεύνησης παραπόνων που σχετίζονται µε επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα να είναι προσηκόντως τεκµηριωµένη.
12. υνεργάζεται αποτελεσµατικά µε την Αρχή. O Πρόεδρος της Αρχής Η Γραµµατέας Κωνσταντίνος Μενουδάκος Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου 6