Εξέταση σχεδίου απόφασης του Υπουργείου Υγείας με θέμα Τρόπος κατάρτισης, οργάνωσης και λειτουργίας της Λίστας Χειρουργείου

Αθήνα, 22-11-2016 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/7073-1-22-11-2016 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ∆Ε∆ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΓΝΩΜΟ∆Ο Η Σ Η 08/2016 Η Αρχή Προστασ ας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνήλθε στην έδρα της την Πέµπτη 10.11.2016 και ώρα 11:30 σε έκτακτη συνεδρ αση, µετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν ο Πρόεδρος της Αρχής, Κωνσταντ νος Μενουδάκος και τα τακτικά µέλη της Αρχής Κωνσταντ νος Χριστοδούλου, Αντώνιος Συµβώνης, Κωνσταντ νος Λαµπρινουδάκης, ως εισηγητής, Χαράλαµπος Ανθόπουλος και η Ελένη Μαρτσούκου, ως εισηγήτρια. Στη συνεδρ αση παρέστη ακόµα ο Χαράλαµπος Τσιλιώτης, αναπληρωµατικό µέλος της Αρχής, σε αναπλήρωση του τακτικού µέλους Σπυρ δωνα Βλαχόπουλου, ο οπο ος, αν και εκλήθη νοµ µως εγγράφως, δεν παρέστη λόγω κωλύµατος. Παρούσες στη συνεδρ αση ήταν, χωρ ς δικα ωµα ψήφου, η Χαρ κλεια Λάτσιου, νοµικός ελεγκτής – δικηγόρος, ως βοηθός εισηγήτρια και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τµήµατος διοικητικών και οικονοµικών υποθέσεων, ως γραµµατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη της τα παρακάτω: Από προφορικά ερωτήµατα που υποβλήθηκαν στην Αρχή και από σχετικά δηµοσιεύµατα στον Τύπο περιήλθε εις γνώση της Αρχής η πρόθεση του Υπουργε ου Υγε ας να εκδώσει υπουργική απόφαση σχετικά µε τον τρόπο κατάρτισης, οργάνωσης και λειτουργ ας της λ στας χειρουργε ου. Κατόπιν τούτων, η Αρχή µε το υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/6561-1/18.10.2016 έγγραφο ενηµέρωσε το Υπουργε ο Υγε ας ότι η κατάρτιση της σχεδιαζόµενης λ στας χειρουργε ων και η ανάρτησή της στους ιστοτόπους των Νοσοκοµε ων και των οικε ων ∆ιοικήσεων Υγειονοµικών Περιφερειών (∆ΥΠΕ) ενδέχεται να συνιστά επεξεργασ α προσωπικών δεδοµένων που εµπ πτει στο πεδ ο εφαρµογής του Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 1 νόµου 2472/1997 και κάλεσε το Υπουργε ο, όπως παράσχει συγκεκριµένες διευκριν σεις. Σε απάντηση του ανωτέρω εγγράφου της Αρχής, το Υπουργε ο Υγε ας µε το υπ’ αρ. πρωτ. …/…/…-…… (ΑΠ∆ΠΧ Γ/ΕΙΣ/7073/03.11.2016) έγγραφο ενηµέρωσε την Αρχή για το εξουσιοδοτικό έρεισµα του σχεδ ου υπουργικής απόφασης, υπέβαλε αντ γραφο του σχεδ ου αυτής, όπως διαµορφώθηκε ύστερα από τη δηµόσια διαβούλευση, και ενηµέρωσε την Αρχή ότι: «(…) Για το σ οπό αυτό, µε την ανάρτηση της Λίστας στις ιστοσελίδες των Νοσο οµείων αι των ΥΠΕ, ο ασθενής ενηµερώνεται όχι µόνο για την ηµεροµηνία της επέµβασης αλλά αι για την αναµονή ανά τµήµα αι ανά Νοσο οµείο. Οι ασθενείς έτσι έχουν τη δυνατότητα να παρα ολουθούν το θέµα τους αι εφόσον θεωρούν ότι παραβιάζεται η σειρά προτεραιότητάς, µπορούν να υποβάλλουν αταγγελία στο Γραφείο Προστασίας ∆ι αιωµάτων του ε άστοτε Νοσο οµείου». Τέλος, το Υπουργε ο Υγε ας κάλεσε την Αρχή: «(…) για τη συνεργασία αι συνδροµή σας, προ ειµένου µε την έ δοση της εν λόγω Απόφασης να µην τεθούν ζητήµατα που τυχόν έρχονται σε αντίθεση µε τις διατάξεις που αφορούν στην προστασία δεδοµένων προσωπι ού χαρα τήρα». Στη συνεδρ αση της Αρχής την 10η.11.2016 παρέστησαν, ύστερα από πρόσκληση εκπροσώπων του Υπουργε ου Υγε ας, οι A, Σύµβουλος στο Γραφε ο Τύπου και B, υπάλληλος ∆/νσης Μονάδων Υγε ας του Υπουργε ου, προκειµένου να παράσχουν τις αναγκα ες διευκριν σεις. Κατά την ακροαµατική διαδικασ α ενώπιον της Αρχής, το Υπουργε ο Υγε ας, δια των εκπροσώπων του, υποστήριξε, µεταξύ άλλων, ότι επιπροσθέτως των όσων αναφέρονται στο ανωτέρω έγγραφο, η προβλεπόµενη από το σχέδιο υπουργικής απόφασης ανάρτηση της λ στας χειρουργε ου στους ιστοτόπους των Νοσοκοµε ων έχει έντονο αποτρεπτικό χαρακτήρα για τους ιατρούς κατοχυρώνοντας έτσι την ορθή τήρηση της λ στας χειρουργε ου καθώς και την τήρηση των κριτηρ ων της ιατρικής τεκµηρ ωσης για την αξιολόγηση περιστατικού ασθενούς. Ταυτόχρονα, η ανάρτηση της λ στας χειρουργε ου στις οικε ες ∆ΥΠΕ αποσκοπε , µεταξύ άλλων, στη διευκόλυνση των ασθενών στην επιλογή του νοσηλευτικού ιδρύµατος για την άµεση παροχή χειρουργικών επεµβάσεων. Το σχέδιο υπουργικής απόφασης ορ ζει ως λ στα χειρουργε ου (παράγραφος 1) τον κατάλογο στον οπο ο απεικον ζεται η σειρά προτεραιότητας που ισχύει για την εκτέλεση των προγραµµατισµένων χειρουργικών επεµβάσεων. Περαιτέρω, προβλέπεται ότι σε κάθε Νοσοκοµε ο του Ε.Σ.Υ. ορ ζεται ως υπεύθυνος παρακολούθησης και ελέγχου της διαδικασ ας διαµόρφωσης της λ στας χειρουργε ου ο Αναπληρωτής ∆ιοικητής και όπου δεν υπάρχει, ο ∆ιοικητής. Ο τελευτα ος ορ ζει ως υπεύθυνο για τη σύνταξη της λ στας χειρουργε ου υπάλληλο του Νοσοκοµε ου (παράγραφος 2 στοιχ. α). Ακολούθως, περιγράφονται τα κριτήρια και ο τρόπος σύνταξης της λ στας Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 2 χειρουργε ου (παράγραφος 2 στοιχ. β και γ). Ο εξουσιοδοτηµένος από το ∆ιοικητή υπάλληλος του Νοσοκοµε ου συντάσσει τη λ στα χωριστά για κάθε τµήµα του Νοσοκοµε ου, η οπο α αφού εγκριθε ως προς την ανάρτησή της από τον Αν. ∆ιοικητή ή το ∆ιοικητή παραδ δεται στην επιτροπή χειρουργε ου προκειµένου να καταρτ σει το πρόγραµµα χειρουργε ου. Η λ στα ανανεώνεται την τελευτα α εργάσιµη ηµέρα κάθε εβδοµάδας και αναρτάται στον ιστότοπο του Νοσοκοµε ου και της ∆ΥΠΕ (παράγραφος 2 στοιχ. δ). Στη λ στα χειρουργε ου καταχωρ ζονται τα ακόλουθα στοιχε α: «(α) τα 4 τελευταία ψηφία του ΑΜΚΑ του ασθενούς, (όταν δεν έχει…), (β) ο αριθµός µητρώου του ασθενούς (εφόσον υπάρχει), (γ) το είδος του χειρουργείου, (δ) η ατηγορία στην οποία εντάσσεται το περιστατι ό, (ε) η ηµεροµηνία λινι ής ε τίµησης της ατάστασης του ασθενούς, (στ) η ηµεροµηνία της χειρουργι ής επέµβασης αι (ζ) η ε τιµώµενη διάρ εια της επέµβασης» (παράγραφος 2 στοιχ. ε). Ακόµα προβλέπεται ότι την αποκλειστική ευθύνη της τήρησης της λ στας φέρει η επιτροπή χειρουργε ου (παράγραφος 3). Περαιτέρω, προβλέπεται ότι τα επε γοντα περιστατικά δεν εντάσσονται στη διαδικασ α της λ στας, ενώ π νακας µε τα διενεργηθέντα επε γοντα χειρουργε α συντάσσεται και αναρτάται κάθε 15νθήµερο στον ιστότοπο κάθε Νοσοκοµε ου. Στον π νακα καταχωρ ζονται: «(α) τα 4 τελευταία ψηφία του ΑΜΚΑ του ασθενούς, (β) ο αριθµός µητρώου του ασθενούς (εφόσον υπάρχει), (γ) το είδος του χειρουργείου, (δ) η ηµεροµηνία της χειρουργι ής επέµβασης» (παράγραφος 4). Σύµφωνα µε την παράγραφο 5 του σχεδ ου υπουργικής απόφασης η µη τήρηση του κανονισµού χειρουργε ου και της διαδικασ ας διαµόρφωσης της λ στας συνιστά πειθαρχικό παράπτωµα, ενώ σύµφωνα µε την παράγραφο 6 οι ασθενε ς που θεωρούν ότι παραβιάζεται η σειρά προτεραιότητας µπορούν να υποβάλλουν καταγγελ α στο Γραφε ο Προστασ ας ∆ικαιωµάτων του σχετικού Νοσοκοµε ου. Τέλος, στην παράγραφο 8 προβλέπεται ότι οι ∆ιοικήσεις των Νοσοκοµε ων οφε λουν να προβούν σε όλες τις ενέργειες για την υλοπο ηση των αναφεροµένων, µέσα σε δύο µήνες από την έκδοση της απόφασης αυτής. Η Αρχή, µετά από εξέταση των στοιχε ων του φακέλου, τις διευκριν σεις που παρασχέθηκαν από τους εκπροσώπους του Υπουργε ου Υγε ας, αφού άκουσε τους εισηγητές και τις διευκριν σεις από τη βοηθό εισηγήτρια, η οπο α παρέστη χωρ ς δικα ωµα ψήφου και αποχώρησε µετά τη συζήτηση της υπόθεσης και πριν από τη διάσκεψη, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, εκδ δει την ακόλουθη ΓΝΩΜΟ∆Ο ΗΣΗ

1. Η Αρχή έχει την αρµοδιότητα να εποπτεύει την εφαρµογή του νόµου 2472/1997, καθώς και Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 3 άλλων ρυθµ σεων που αφορούν στην προστασ α του ατόµου από την επεξεργασ α προσωπικών δεδοµένων και να γνωµοδοτε για κάθε ρύθµιση που αφορά στην επεξεργασ α και την προστασ α δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα, δυνάµει των άρθρων 15 και 19 παρ. 1 στοιχ. θ΄ του ν. 2472/1997, αντ στοιχα.
2. Όπως παγ ως γ νεται δεκτό, η αρχή της νοµιµότητας λειτουργε ως περιοριστικό όριο της διοικητικής δράσης, ή, µε αντ στροφο συλλογισµό, η διοικητική ενέργεια πρέπει να ε ναι σύµφωνη προς τον κανόνα δικα ου που διέπει τη δράση της διο κησης. Ειδικότερα, η επεξεργασ α προσωπικών δεδοµένων, στο βαθµό που συνιστά περιορισµό του ατοµικού δικαιώµατος του πληροφοριακού αυτοκαθορισµού και της προστασ ας των προσωπικών δεδοµένων, ε ναι επιτρεπτή εφόσον προβλέπεται γενικώς και αντικειµενικώς µε τυπικό νόµο ή µε κανονιστική πράξη εκδιδόµενη βάσει ειδικής νοµοθετικής εξουσιοδότησης, δικαιολογε ται από αποχρώντες λόγους δηµοσ ου συµφέροντος, τελε σε πρόδηλη λογική συνάφεια µε τον επιδιωκόµενο σκοπό, ε ναι πρόσφορη, κατάλληλη και αναγκα α για την επ τευξη του σκοπού αυτού, δεν θ γει τον πυρήνα του δικαιώµατος και δεν απονέµει στη διο κηση ευρε α διακριτική ευχέρεια. Στην προκειµένη περ πτωση, εποµένως, πρέπει καταρχάς να εξετασθε κατά πόσο η προβλεπόµενη στο ανωτέρω σχέδιο υπουργικής απόφασης σύνταξη της λ στας χειρουργε ων και η περαιτέρω επεξεργασ α της δηµοσιοπο ησής της από τα νοσηλευτικά ιδρύµατα και τις ∆ΥΠΕ για το σκοπό της διασφάλισης της ισότητας στην παροχή υγειονοµικής περ θαλψης και των χειρουργικών επεµβάσεων βρ σκουν έρεισµα σε εξουσιοδότηση νόµου. Η διάταξη του άρθρου 58 του ν. 4368/2016 (ΦΕΚ Α΄ 21) προβλέπει ότι: «Για τη διασφάλιση της ισότητας αι της µη διά ρισης των ασθενών στην παροχή χειρουργι ών επεµβάσεων στα νοσο οµεία του Ε.Σ.Υ. αι του ν. δ. 2592/1953 (Α΄ 254), στα Πανεπιστηµια ά Νοσο οµεία αι Τµήµατα, αθιερώνεται η Λίστα Χειρουργείου. Βασι οί όροι για την ατάρτιση της αποτελούν η ατόπιν ιατρι ής τε µηρίωσης αξιολόγηση της σοβαρότητας της νόσου αι της δυνατότητας του χρόνου αναµονής, µε ασφάλεια για την υγεία του ασθενή, από ειδι ευµένους ιατρούς των ΤΕΠ, των Τα τι ών Εξωτερι ών Ιατρείων αι των Νοσηλευτι ών Τµηµάτων των παραπάνω φορέων, Πρωτοβάθµιας Φροντίδας. Με την αθώς αι των Μονάδων ατάρτιση της Λίστας Χειρουργείου ενηµερώνεται πάραυτα ο ασθενής για την ηµεροµηνία επέµβασης. Από τη Λίστα εξαιρούνται τα επείγοντα περιστατι ά τα οποία έχουν άµεση ανάγ η χειρουργι ής επέµβασης. Με απόφαση του Υπουργείου Υγείας αθορίζονται ο τρόπος ατάρτισης της Λίστας Χειρουργείου, οργάνωσης αι βέλτιστης λειτουργίας της για τους ασθενείς αι τους επαγγελµατίες υγείας, αθώς αι άθε άλλη λεπτοµέρεια». Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 4 Η κατάρτιση λ στας χειρουργε ου που προβλέπεται στη διάταξη αυτή εναρµον ζεται µε τις διατάξεις των άρθρων 2 (αξ α του ανθρώπου), 4 (ισότητα), 5 παρ. 5 και 21 παρ. 3 (ατοµικό και κοινωνικό δικα ωµα στην υγε α) και 5Α (δικα ωµα στην πληροφόρηση). Εξάλλου, µε το ανωτέρω άρθρο δεν ορ ζεται διαδικασ α κατάρτισης της λ στας και τυχόν περαιτέρω γνωστοπο ησης ή δηµοσιοπο ησής της, αλλά παρέχεται εξουσιοδότηση για τον καθορισµό µε υπουργική απόφαση του τρόπου κατάρτισης, οργάνωσης και βέλτιστης λειτουργ ας της για τους ασθενε ς και τους επαγγελµατ ες υγε ας και κάθε άλλης λεπτοµέρειας. Στο αντικε µενο της εξουσιοδότησης αυτής εµπ πτει καταρχήν η πρόβλεψη διαδικασ ας δηµοσιοπο ησης της λ στας, χωρ ς να αποκλε εται καταρχήν ανάρτηση στο διαδ κτυο, µε την προϋπόθεση ότι η ανάρτηση αυτή δεν έρχεται σε αντ θεση προς γενικότερους κανόνες και αρχές του δικα ου.
3. Στο εξεταζόµενο σχέδιο υπουργικής απόφασης τ θεται το ζήτηµα του αναγκα ου συγκερασµού µεταξύ αφενός του δηµοσ ου συµφέροντος για την καταπολέµηση της αδιαφάνειας, των αθέµιτων συναλλαγών και των διακρ σεων στην παροχή υγειονοµικής περ θαλψης και, ειδικότερα, σε σχέση µε την προτεραιότητα των ασθενών στην υποβολή χειρουργικής επέµβασης, µέσω της καθιέρωσης της λ στας χειρουργε ου και της δηµοσιοπο ησής της, και µάλιστα στο ∆ιαδ κτυο, και αφετέρου, των επιταγών της ουσιαστικής κατοχύρωσης του θεµελιώδους δικαιώµατος του ατόµου στην προστασ α δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα που το αφορούν, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στις διατάξεις των άρθρων 9Α του Συντάγµατος, 8 της Ευρωπαϊκής Σύµβασης ∆ικαιωµάτων του Ανθρώπου και 8 του Χάρτη των Θεµελιωδών ∆ικαιωµάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εποµένως, ερευνητέο ε ναι, µεταξύ άλλων, το ζήτηµα κατά πόσο ο προτεινόµενος από το Υπουργε ο Υγε ας τρόπος της δηµοσ ευσης της λ στας χειρουργε ου στους ιστοτόπους των Νοσοκοµε ων και των οικε ων ∆ΥΠΕ ε ναι ο πλέον κατάλληλος, πρόσφορος και αναγκα ος για την επ τευξη των προβαλλοµένων σκοπών της διασφάλισης της ισότητας και της µη διάκρισης των ασθενών στην παροχή χειρουργικών επεµβάσεων, καθώς και της διαφάνειας, ως και του προβαλλοµένου κατά την ακροαµατική ενώπιον της Αρχής διαδικασ α σκοπού του ελέγχου των ιατρών για την ορθή τήρηση των κριτηρ ων για την αξιολόγηση των χειρουργικών περιστατικών και την ενδεχόµενη απόδοση ευθυνών. Στην αιτιολογική έκθεση του ν.4368/2016 υπογραµµ ζεται η ανάγκη αντιµετώπισης του προβλήµατος της αδιαφάνειας, του ανέλεγκτου και της ανισότητας που επικρατε στα Νοσοκοµε α αναφορικά µε την προτεραιότητα των ασθενών στις χειρουργικές επεµβάσεις. Σηµειώνεται περαιτέρω Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 5 στην αιτιολογική έκθεση ότι: «µε την αθιέρωση της λίστας χειρουργείου αι µάλιστα µε αξιόπιστο τρόπο, η ηµεροµηνία της επέµβασης του άθε ασθενούς παύει να αποτελεί αντι είµενο συναλλαγής µεταξύ αυτού αι του ε άστοτε θεράποντα ιατρού, γίνεται άµεσα γνωστή σε αυτόν αι εξαρτάται από την, µετά από συγ ε ριµένη ιατρι ή τε µηρίωση, αξιολόγηση της σοβαρότητας της νόσου του αι του επείγοντος ή όχι της χειρουργι ής αντιµετώπισής της». Οι αναφερόµενοι στην αιτιολογική έκθεση του νόµου και οι ως άνω προβαλλόµενοι από το Υπουργε ο Υγε ας σκοπο για τη σύνταξη και τη δηµοσιοπο ηση δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα, ε ναι καταρχήν καθορισµένοι, σαφε ς και νόµιµοι, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στη διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 στοιχ. α΄ του ν. 2472/
4. Περαιτέρω, όµως, για να ε ναι νόµιµη η προβλεπόµενη στο εξεταζόµενο σχέδιο υπουργικής απόφασης επεξεργασ α πρέπει να καθ στανται σαφή τα βασικά χαρακτηριστικά της επεξεργασ ας των προσωπικών δεδοµένων, ο σκοπός της επεξεργασ ας, τα συγκεκριµένα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα που ε ναι αναγκα ο να τύχουν επεξεργασ ας, ιδια τερα δε τα ευα σθητα δεδοµένα, κατά τρόπο ώστε να προκύπτει ότι τα συγκεκριµένα δεδοµένα ε ναι αναγκα α και πρόσφορα σε σχέση µε τον σκοπό της επιδιωκόµενης επεξεργασ ας κατ’ εφαρµογή της αρχής της αναλογικότητας, προσέτι δε να προσδιορ ζεται ο χρόνος τήρησης των δεδοµένων και οι τυχόν αποδέκτες των δεδοµένων αυτών (βλ. ιδ ως, ΟλΣτΕ 3031/2008, σκ. 9, ΟλΣτΕ 1210/2010, σκ. 24, απόφαση Αρχής 126/2013 σκ. 6), προκειµένου η προτεινόµενη µε το σχέδιο υπουργικής απόφασης ρύθµιση να συνάδει µε κανόνες υπέρτερης τυπικής ισχύος, όπως το άρθρο 9Α του Συντάγµατος και το άρθρο 6 παρ. 1 στοιχ. β΄ της Οδηγ ας 95/46/ΕΚ.
5. Επειδή, στη λ στα χειρουργε ου καταχωρ ζονται, σύµφωνα µε την παράγραφο 2 στοιχ. ε΄ του εξεταζόµενου σχεδ ου της υπουργικής απόφασης: «(α) τα 4 τελευταία ψηφία του ΑΜΚΑ του ασθενούς, (όταν δεν έχει…), (β) ο αριθµός µητρώου του ασθενούς (εφόσον υπάρχει), (γ) το είδος του χειρουργείου, (δ) η ατηγορία στην οποία εντάσσεται το περιστατι ό, (ε) η ηµεροµηνία λινι ής ε τίµησης της ατάστασης του ασθενούς, (στ) η ηµεροµηνία της χειρουργι ής επέµβασης αι (ζ) η ε τιµώµενη διάρ εια της επέµβασης». Αντ στοιχα, στον π νακα µε τα διενεργηθέντα επε γοντα χειρουργε α καταχωρ ζονται, σύµφωνα µε την παράγραφο 4 του εξεταζόµενου σχεδ ου της υπουργικής απόφασης: «(α) τα 4 τελευταία ψηφία του ΑΜΚΑ του ασθενούς, (β) ο αριθµός µητρώου του ασθενούς (εφόσον υπάρχει), (γ) το είδος του χειρουργείου, (δ) η ηµεροµηνία της χειρουργι ής επέµβασης». Από τις παραπάνω πληροφορ ες, ως (εν δυνάµει) προσδιοριστικές της ταυτότητας φυσικού προσώπου θα πρέπει να θεωρηθούν τα δεδοµένα της λ στας χειρουργε ου που µνηµονεύονται στις περιπτώσεις α και Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 6 β του στοιχε ου ε΄, και του π νακα διενεργηθέντων επειγόντων χειρουργε ων, αντ στοιχα, δηλ. τα τελευτα α 4 ψηφ α του ΑΜΚΑ και ο αριθµός µητρώου του ασθενούς. Όσον αφορά τον ΑΜΚΑ η βασική ρύθµιση περιέχεται στα άρθρα 64 του ν.2084/1992 και 153 του ν.3655/2008, µε τα οπο α αυτός έχει καθιερωθε ως ένας 11ψήφιος µοναδικός αριθµός που αποδ δεται σε κάθε υπόχρεο, δηλ. σε όλους τους ασφαλισµένους και τους συνταξιούχους, καθώς επ σης και σε κάθε πρόσωπο που εργάζεται ή πρόκειται να αναλάβει εργασ α εντός των ορ ων της χώρας. Αποτελε ται από τρ α τµήµατα, από το συνδυασµό των οπο ων προκύπτει και η µοναδικότητά του: (α) το πρώτο τµήµα ε ναι 6ψήφιο και δηλώνει την ηµεροµην α γέννησης (ηµέρα / µήνας / έτος) του συγκεκριµένου υπόχρεου, (β) το δεύτερο τµήµα ε ναι 4ψήφιο και δηλώνει τον αύξοντα αριθµό καταχώρισης του υπόχρεου στο οικε ο Εθνικό Μητρώο µέσα στην δια ηµεροµην α γέννησης και (γ) το τρ το τµήµα ε ναι µονοψήφιο και αποτελε χαρακτήρα ελέγχου που δ νεται από τη µηχανογράφηση. Μόνα τα τελευτα α 4 ψηφ α του ΑΜΚΑ, στο µέτρο που δεν αποκαλύπτουν την ταυτότητα ενός συγκεκριµένου φυσικού προσώπου, δεν συνιστούν καταρχήν προσωπικά δεδοµένα. Ωστόσο, ο ΑΜΚΑ του ασθενούς µπορε να ανευρεθε σε πλήθος άλλων εγγράφων σχετιζόµενων ή µη µε την παροχή υπηρεσιών υγε ας, όπως, ενδεικτικά, βιβλιάρια υγε ας, ιατρικές γνωµατεύσεις, ηλεκτρονικές συνταγές, συµβάσεις εργασ ας, εντολές πληρωµής, τα οπο α εκτός του ΑΜΚΑ περιέχουν και επιπρόσθετες πληροφορ ες για το φυσικό πρόσωπο (φύλο, τόπος κατοικ ας κλπ.), πολλά εκ των οπο ων ε ναι νόµιµα αναρτηµένα στο διαδ κτυο και, µε κατάλληλες τεχνικές αναζήτησης και επεξεργασ ας τους, ε ναι δυνατό να προσδιοριστε το υποκε µενο των δεδοµένων. Υπό τα δεδοµένα αυτά, η Αρχή κρ νει ότι τα τελευτα α 4 ψηφ α του ΑΜΚΑ συνιστούν προσωπικά δεδοµένα, υπό την έννοια του άρθρου 2 στοιχ. α΄ του ν.2472/1997, καθώς έστω και έµµεσα ε ναι δυνατόν να προσδιοριστε η ταυτότητα των συγκεκριµένων ασθενών από τρ τους που αποκτούν πρόσβαση στην ιστοσελ δα του νοσοκοµε ου1 Ειδικότερα, ναι µεν η Αρχή µε την απόφαση 56/2010 Βλ. απόφαση ∆ΕΕ της 19ης.10.2016 Patrick Breyer κατά Bundesrepublik Deutschland, υπόθεση C-582/14, σκ. 38-
6. Για την έννοια του όρου δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα βλ. Γνώµη 4/2007 της Οµάδας Προστασ ας ∆εδοµένων του άρθρου 29 (WP 136). Θα πρέπει να σηµειωθε εξάλλου ότι ο νέος Κανονισµός 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλ ου και του Συµβουλ ου για την προστασ α φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασ ας προσωπικών δεδοµένων και για την ελεύθερη κυκλοφορ α των δεδοµένων αυτών – Γενικός Κανονισµός για την Προστασ α ∆εδοµένων (Επ σηµη Εφηµερ δα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 119/1 από 04.05.2016), ο οπο ος σηµειωτέον τ θεται σε εφαρµογή την 25η.05.2018 (άρθρο 99) ορ ζει ως δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα: « άθε πληροφορία που αφορά ταυτοποιηµένο ή ταυτοποιήσιµο φυσι ό πρόσωπο («υπο είµενο των δεδοµένων»)· το ταυτοποιήσιµο φυσι ό πρόσωπο είναι ε είνο του οποίου η ταυτότητα µπορεί να εξα ριβωθεί, άµεσα ή έµµεσα, ιδίως µέσω αναφοράς σε αναγνωριστι ό στοιχείο ταυτότητας, όπως όνοµα, σε αριθµό ταυτότητας, σε δεδοµένα θέσης, σε επιγραµµι ό αναγνωριστι ό ταυτότητας ή σε έναν ή περισσότερους παράγοντες που προσιδιάζουν στη σωµατι ή, φυσιολογι ή, γενετι ή, ψυχολογι ή, οι ονοµι ή, πολιτιστι ή ή οινωνι ή ταυτότητα του εν λόγω φυσι ού προσώπου». Επιπλέον, στην αιτιολογική σκέψη 26 του Γενικού Κανονισµού υπογραµµ ζεται ότι: «Οι αρχές της 1 Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 7 έχει κρ νει, µεταξύ άλλων, ότι ο ΑΜΚΑ δεν αποκαλύπτει από µόνος του ευα σθητο προσωπικό δεδοµένο του εκάστοτε ενδιαφερόµενου υποκειµένου, αφού µέσω του ΑΜΚΑ δύναται ευθέως να αποκαλυφθε µόνον η ηλικ α του εκάστοτε ενδιαφερόµενου υποχρέου, η οπο α συνιστά επ σης απλό προσωπικό δεδοµένο (σκ. 12 της απόφασης 56/2010, διαθέσιµη στην ιστοσελ δα της Αρχής), στην προκειµένη περ πτωση εντούτοις, τα 4 τελευτα α ψηφ α του ΑΜΚΑ καταχωρ ζονται µαζ µε τα υπό γ – ζ στοιχε α της παραγράφου 2 στοιχ. ε΄ και τα υπό γ – δ στοιχε α της παραγράφου 4 του σχεδ ου της υπουργικής απόφασης, τα οπο α αποκαλύπτουν µια συγκεκριµένη κατάσταση υγε ας του ασθενούς
7. Συνεπώς, η Αρχή κρ νει ότι, τα στοιχε α που καταχωρ ζονται στη λ στα χειρουργε ου και στον π νακα προστασίας δεδοµένων θα πρέπει να εφαρµόζονται σε άθε πληροφορία η οποία αφορά ταυτοποιηµένο ή ταυτοποιήσιµο φυσι ό πρόσωπο. Τα δεδοµένα προσωπι ού χαρα τήρα που έχουν υποστεί ψευδωνυµοποίηση, η οποία θα µπορούσε να αποδοθεί σε φυσι ό πρόσωπο µε τη χρήση συµπληρωµατι ών πληροφοριών, θα πρέπει να θεωρούνται πληροφορίες σχετι ά µε ταυτοποιήσιµο φυσι ό πρόσωπο. Για να ριθεί ατά πόσον ένα φυσι ό πρόσωπο είναι ταυτοποιήσιµο, θα πρέπει να λαµβάνονται υπόψη όλα τα µέσα τα οποία είναι ευλόγως πιθανό ότι θα χρησιµοποιηθούν, όπως για παράδειγµα ο διαχωρισµός του, είτε από τον υπεύθυνο επεξεργασίας είτε από τρίτο για την άµεση ή έµµεση εξα ρίβωση της ταυτότητας του φυσι ού προσώπου. Για να διαπιστωθεί ατά πόσον άποια µέσα είναι ευλόγως πιθανό ότι θα χρησιµοποιηθούν για την εξα ρίβωση της ταυτότητας του φυσι ού προσώπου, θα πρέπει να λαµβάνονται υπόψη όλοι οι αντι ειµενι οί παράγοντες, όπως τα έξοδα αι ο χρόνος που απαιτούνται για την ταυτοποίηση, λαµβανοµένων υπόψη της τεχνολογίας που είναι διαθέσιµη ατά τον χρόνο της επεξεργασίας αι των εξελίξεων της τεχνολογίας. Οι αρχές της προστασίας δεδοµένων δεν θα πρέπει συνεπώς να εφαρµόζονται σε ανώνυµες πληροφορίες, δηλαδή πληροφορίες που δεν σχετίζονται προς ταυτοποιηµένο ή ταυτοποιήσιµο φυσι ό πρόσωπο ή σε δεδοµένα προσωπι ού χαρα τήρα που έχουν αταστεί ανώνυµα ατά τρόπο ώστε η ταυτότητα του υπο ειµένου των δεδοµένων να µην µπορεί ή να µην µπορεί πλέον να εξα ριβωθεί. Ο παρών ανονισµός δεν αφορά συνεπώς την επεξεργασία τέτοιων ανώνυµων πληροφοριών, ούτε µεταξύ άλλων για στατιστι ούς ή ερευνητι ούς σ οπούς». Ακόµα, στο άρθρο 4 στοιχ. 5 του Γενικού Κανονισµού ορ ζεται ως ψευδωνυµοπο ηση: «η επεξεργασία δεδοµένων προσωπι ού χαρα τήρα ατά τρόπο ώστε τα δεδοµένα να µην µπορούν πλέον να αποδοθούν σε συγ ε ριµένο υπο είµενο των δεδοµένων χωρίς τη χρήση συµπληρωµατι ών πληροφοριών, εφόσον οι εν λόγω συµπληρωµατι ές πληροφορίες διατηρούνται χωριστά αι υπό εινται σε τεχνι ά αι οργανωτι ά µέτρα προ ειµένου να διασφαλιστεί ότι δεν µπορούν να αποδοθούν σε ταυτοποιηµένο ή ταυτοποιήσιµο φυσι ό πρόσωπο». Ενώ, στην αιτιολογική σκέψη 28 προβλέπεται ότι: «Η χρήση της ψευδωνυµοποίησης στα δεδοµένα προσωπι ού χαρα τήρα µπορεί να µειώσει τους ινδύνους για τα υπο είµενα των δεδοµένων αι να διευ ολύνει τους υπευθύνους επεξεργασίας αι τους ε τελούντες την επεξεργασία να τηρήσουν τις οι είες υποχρεώσεις περί προστασίας των δεδοµένων. Η ρητή εισαγωγή της «ψευδωνυµοποίησης» του παρόντος ανονισµού δεν προορίζεται να απο λείσει άθε άλλο µέτρο προστασίας των δεδοµένων». 2 Στο άρθρο 2 στοιχ. 15 του Κανονισµού 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλ ου και του Συµβουλ ου ορ ζονται ως δεδοµένα που αφορούν στην υγε α τα: «δεδοµένα προσωπι ού χαρα τήρα τα οποία σχετίζονται µε τη σωµατι ή ή ψυχι ή υγεία ενός φυσι ού προσώπου, περιλαµβανοµένης της παροχής υπηρεσιών υγειονοµι ής φροντίδας, αι τα οποία απο αλύπτουν πληροφορίες σχετι ά µε την ατάσταση της υγείας του». Περαιτέρω, στην αιτιολογική σκέψη 35 του Γενικού Κανονισµού προβλέπεται ότι: «Τα δεδοµένα προσωπι ού χαρα τήρα σχετι ά µε την υγεία θα πρέπει να περιλαµβάνουν όλα τα δεδοµένα που αφορούν την ατάσταση της υγείας του υπο ειµένου των δεδοµένων αι τα οποία απο αλύπτουν πληροφορίες για την παρελθούσα, τρέχουσα ή µελλοντι ή ατάσταση της σωµατι ής ή ψυχι ής υγείας του υπο ειµένου των δεδοµένων. Τούτο περιλαµβάνει πληροφορίες σχετι ά µε το φυσι ό πρόσωπο που συλλέγονται ατά την εγγραφή για υπηρεσίες υγείας αι ατά την παροχή αυτών όπως αναφέρεται στην οδηγία 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊ ού Κοινοβουλίου αι του Συµβουλίου