Εξέταση της αίτησης θεραπείας κατά της απόφασης 29/2012 της Αρχής

ΟΡΘΗ ΕΠ Ν ΛΗΨΗ ΛΟΓΩ ΓΡ ΦΙΚΟΥ Λ ΘΟΥΣ Αθήνα, 07-05-2015 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ∆Ε∆ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/2521/07-05-2015 Α Π Ο Φ Α Σ Η 45/2015 Η Αρχή Προστασ ας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνήλθε στην έδρα της την Τρ τη 03.03.2015 και ώρα 10:00 µετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν ο Πρόεδρος της Αρχής, Πέτρος Χριστόφορος και τα τακτικά µέλη της Αρχής Λεων δας Κοτσαλής, Αναστάσιος – Ιωάννης Μεταξάς, ∆ηµήτριος Μπριόλας, Αντώνιος Συµβώνης, Κωνσταντ νος Χριστοδούλου και Πέτρος Τσαντ λας, ως εισηγητής. Παρούσες χωρ ς δικα ωµα ψήφου ήταν η Χαρ κλεια Λάτσιου, νοµικός ελεγκτής - δικηγόρος, ως βοηθός εισηγήτρια και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τµήµατος διοικητικών και οικονοµικών υποθέσεων, ως γραµµατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη της τα παρακάτω: Η Αρχή, µε την υπ’ αρ. 73/2011 απόφασή της ανακάλεσε, µεταξύ άλλων, την υπ’ αρ. 44/2009 απόφασή της και εξέτασε εκ νέου τις καταγγελλόµενες πράξεις που αναφέρονται στις υπ’ αρ. πρωτ. ΑΠ∆ΠΧ Γ/ΕΙΣ/28/05.01.2009, Γ/ΕΙΣ/104/09.01.2009 και Γ/ΕΙΣ/109/12.01.2009 καταγγελ ες της Α κατά του Β. Συγκεκριµένα, η Α κατήγγειλε στην Αρχή ότι ο Β, κάτοχος – κατά το χρόνο ανάρτησης των επ µαχων πληροφοριών – της ιστοσελ δας µε το όνοµα χώρου … – δηµοσ ευσε στην εν λόγω ιστοσελ δα το απόρρητο έγγραφο της ∆/νσης Εγκληµατολογικών Ερευνών της Ελληνικής Αστυνοµ ας, στο οπο ο αναγράφεται ο γενετικός κωδικός (DNA) της ιδ ας, της θυγατρός της, Γ, και του θανόντος συζύγου της ∆ (εξαφανισθέντος την …, το πτώµα του οπο ου ανευρέθη στις …. στην περιοχή χ) καθώς Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 1 και την έκθεση πραγµατογνωµοσύνης και την ιατροδικαστική έκθεση νεκροψ ας – νεκροτοµής στο ανευρεθέν πτώµα του συζύγου της. Ακόµα, κατήγγειλε ότι δηµοσιεύτηκε στην ως άνω ιστοσελ δα χειρόγραφο σηµε ωµά της, που φέρει την υπογραφή της προς την Αστυνοµ α Νοµού Ψ και αναφέρεται σε οδοντικές εργασ ες στην οδοντοστοιχ α του συζύγου της, φωτογραφ ες µε το σκελετό του συζύγου της στη …, όπου βρέθηκε το πτώµα του, καθώς και φωτογραφ α από το κασελάκι µε τα οστά του, όπως της παραδόθηκαν µετά την ταυτοπο ηση προς ταφή. Επιπλέον, η Α µε τις σχετικές αιτήσεις στην Αρχή, επισήµανε ότι τα στοιχε α του γενετικού της κώδικα και της θυγατρός της υπήρχαν για πολλές µέρες λεπτοµερέστατα αναγεγραµµένα στην εν λόγω ιστοσελ δα και µετά τη διατύπωση απειλής εκ µέρους της ότι θα προσφύγει στην Αρχή Προστασ ας Προσωπικών ∆εδοµένων, τα «µαύρισαν» για να µην ε ναι ευανάγνωστα, παραµένει, ωστόσο, αναρτηµένο το DNA του οστού από το πτώµα του συζύγου της. Πολλά δε από δικά της στοιχε α και της θυγατρός της, παρόλο που ε ναι «µαυρισµένα», ε ναι και αυτά µε κάποια προσπάθεια αναγνώσιµα. Η Αρχή, λαµβάνοντας υπόψη το σύνολο των στοιχε ων του φακέλου της υπόθεσης και των απόψεων που διατυπώθηκαν κατά την ακροαµατική διαδικασ α ενώπιον της Αρχής µετά των υποβληθέντων εγγράφων υποµνηµάτων, εξέδωσε την απόφαση 29/2012 µε την οπο α επέβαλε: « (…) σύµφων µε τ οριζόµεν στη διάτ ξη του άρθρου 21 του ν. 2472/1997, στον Β, ως υπεύθυνο επεξεργ σί ς, κύρωση συνολικού προστίµου δυο χιλιάδων πεντ κοσίων ευρώ (2.500€), συνιστάµενη σε πρόστιµο ύψους: ) χιλίων ευρώ (1.000€) γι την νάρτηση ενυπόγρ φου χειρόγρ φου σηµειώµ τος της Α, χωρίς τη προηγούµενη συγκ τάθεσή της στην ιστοσελίδ … κ ι β) χιλίων πεντ κοσίων ευρώ (1.500€) γι τη δηµοσίευση των γενετικών τόπων STRs της Α στην ιστοσελίδ …, χωρίς την προηγούµενη συγκ τάθεσή της». Ο Β, διά του πληρεξουσ ου δικηγόρου του Ευάγγελου Μάλλιου, κατέθεσε στην Αρχή την από 22.09.2014 (υπ’ αρ. πρωτ. ΑΠ∆ΠΧ Γ/ΕΙΣ/5652/24.09.2014) α τηση, µε την οπο α προσφεύγει κατά της απόφασης 29/2012 και ζητε : «ν γίνει δεκτή η π ρούσ κρίσιν υπόθεση κ ι ν ίτηση θερ πεί ς. Ν επ νεξετ σθεί η υπό ν κληθεί κ ι ν εξ φ νισθεί κ θ’ όλο το περιεχόµενο κ ι τις συνέπειές υτής, η µε ριθµ.29/2012 πόφ ση της ΑΠ∆ΠΧ». Ειδικότερα, ο Β προσκοµ ζει αντ γραφο της υπ’ αρ. …/2014 απόφασης του Τριµελούς Εφετε ου Πληµµεληµάτων Αθηνών και ζητε την ανάκληση καθ’ ολοκληρ α της προσβαλλόµενης απόφασης της Αρχής «ενόψει της µετάκλητης θώωσής [τ]ου πό τ ποινικά δικ στήρι , της χρηστής διοίκησης κ ι της νάγκης γι σφάλει δικ ίου κ ι ενι ί δικ ιοδοτική κρίση σε έν κ τεξοχήν ζήτηµ γενικότερου ενδι φέροντος όσον φορά τ προσωπικά δεδοµέν ». Με την ανωτέρω απόφαση το Τριµελές Εφετε ο Πληµµεληµάτων Αθηνών δέχεται την έφεση που άσκησε ο Β κατά της υπ’ αρ. …/.../…/2013 απόφασης του Τριµελούς Πληµµελειοδικε ου Αθηνών και κηρύσσει το Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 2 Β αθώο του ότι: « στην Αθήν κ τά το χρονικό διάστηµ πό το Σεπτέµβριο του έτους 2008 έως την 24.04.2012, µε περισσότερες πράξεις που συνιστούν εξ κολούθηση του ίδιου εγκλήµ τος, χωρίς δικ ίωµ έλ βε γνώση δεδοµένων προσωπικού χ ρ κτήρ κ ι ευ ίσθητων δεδοµένων άλλων προσώπων, τ οποί περιλ µβάνοντ ν σε ρχείο δεδοµένων προσωπικού χ ρ κτήρ , το οποίο είχε σχηµ τισθεί κ τόπιν έρευν ς πό την Ελληνική Αστυνοµί κ τά την επιχείρηση τ υτοποίησης προσώπου βάσει νευρεθέντος νθρώπινου σκελετού, τ οποί εν συνεχεί επεξεργάστηκε κ ι µετέδωσε. Ειδικότερ , στον ως άνω τόπο: ( ) Σε µη επ κριβώς δι κριβωθέντ χρόνο, λλά πάντως κ τά το χρονικό διάστηµ µετ ξύ Σεπτεµβρίου κ ι Νοεµβρίου 2008, χωρίς ν έχει νόµιµο προς τούτο δικ ίωµ , άνευ της προηγούµενης συγκ τάθεσης των υποκειµένων, στ οποί τ δεδοµέν φορούσ ν κ ι άνευ της ∆εδοµένων Προσωπικού Χ ρ κτήρ , έλ βε στην κ τοχή του δεί ς της Αρχής Προστ σί ς φενός έν χειρόγρ φο σηµείωµ της εγκ λούσ ς Α, το οποίο ν φέρετ ι σε οδοντικές εργ σίες στην οδοντοστοιχί του ∆, το οποίο φέρει την ιδιόχειρη υπογρ φή της εγκ λούσης κ ι συνιστά δεδοµένο προσωπικού χ ρ κτήρ κ τά την έννοι του Ν.2472/1997 κ ι φετέρου µι έκθεση εργ στηρι κής πρ γµ τογνωµοσύνης της ∆.Ε.Ε., στην οποί ν γράφοντ ποτελέσµ τ των εργ στηρι κών εξετάσεων της τ νάλυσης DNA µέσω δεκ έξι γενετικών τόπων STRs που προσδιορίσθηκ ν πό τ οστά του θ νόντος ∆ κ ι πό δείγµ τ ίµ τος που ελήφθησ ν πό τη σύζυγο του θ νόντος, Α κ ι τη θυγ τέρ της, Γ, η οποί έκθεση περιέχει ευ ίσθητ δεδοµέν της Α κ ι της Γ κ τά την έννοι του Ν.2472/1997, κ θόσον οι πληροφορίες που ν γράφοντ ι στους γενετικούς τόπους STRs ποκ λύπτουν τη συγγένει ενός προσώπου προς άλλ , ενώ επιπλέον είν ι πιθ νό ν ποκ λύπτουν πληροφορίες σχετικά µε τη φυλετική ή εθνική κ τ γωγή, την προσβολή πό ορισµένη σθένει ή την προδιάθεση των νωτέρω προσώπων γι την εκδήλωση συγκεκριµένης σθένει ς. Ακολούθως, ο κ τηγορούµενος, οµοίως χωρίς ν έχει νόµιµο προς τούτο δικ ίωµ , άνευ της προηγούµενης συγκ τάθεσης των υποκειµένων κ ι άνευ της δεί ς της Αρχής Προστ σί ς ∆εδοµένων Προσωπικού Χ ρ κτήρ , επεξεργάστηκε εξ’ µελεί ς του τ κ ι ευ ίσθητ δεδοµέν ν ρτώντ ς νωτέρω δεδοµέν προσωπικού χ ρ κτήρ υτά σε ιστοσελίδ , την οποί δι χειριζότ ν ως υπεύθυνος επεξεργ σί ς στην ηλεκτρονική διεύθυνση … , µετ δίδοντ ς τ έτσι σε περιόριστο ριθµό προσώπων, τ οποί δύν ντ ι ν επισκεφθούν κ ι πράγµ τι επισκέφθηκ ν την νωτέρω ιστοσελίδ , κ ι (β) Σε µη επ κριβώς δι κριβωθέντ χρόνο, λλά πάντως κ τά το χρονικό διάστηµ µετ ξύ του Ι νου ρίου του έτους 2010 έως κ ι την 24.04.2012, ο κ τηγορούµενος επεξεργάσθηκε εκ νέου τ νωτέρω δεδοµέν προσωπικού χ ρ κτήρ κ ι ευ ίσθητ δεδοµέν της Α κ ι ευ ίσθητ δεδοµέν της Γ, χωρίς ν έχει νόµιµο προς τούτο δικ ίωµ , άνευ της προηγούµενης συγκ τάθεσης των υποκειµένων κ ι άνευ της δεί ς της Αρχής Προστ σί ς ∆εδοµένων Προσωπικού Χ ρ κτήρ , ν ρτώντ ς υτά εξ’ µελεί ς του σε έτερες Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 3 ιστοσελίδες, τις οποίες δι χειρίζετ ι ως υπεύθυνος επεξεργ σί ς στις ηλεκτρονικές διευθύνσεις … κ ι …, µετ δίδοντάς τ έτσι σε περιόριστο ριθµό προσώπων, τ οποί δύν ντ ι ν επισκεφθούν κ ι πράγµ τι επισκέφθηκ ν την νωτέρω ιστοσελίδ ». Κατόπιν τούτου, ο Β µε την ανωτέρω αναφερόµενη α τησή του ζητε την ανάκληση και εξαφάνιση της υπ’ αρ. 29/2012 απόφασης της Αρχής, διότι αφενός τα επ µαχα δεδοµένα ήταν απλά, αφετέρου η επεξεργασ α τους ήταν δικαιολογηµένη. Η Αρχή, µε τα υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/777/06.02.2015 και Γ/ΕΞ/776/06.02.2015 έγγραφα, κάλεσε το Β και τη Α, αντ στοιχα, να παραστούν στη συνεδρ αση της Αρχής την 17η.02.2015, προκειµένου να συζητηθε η ως άνω α τηση του Β. Στη συνεδρ αση της Αρχής την 17η.02.2015 παρέστη ο Β, µετά του πληρεξουσ ου δικηγόρου του Ευάγγελου Μάλλιου. ∆εν παρέστη, αν και εκλήθη νοµ µως εγγράφως, η Α. Κατά την συνεδρ αση αυτή οι ανωτέρω παρευρισκόµενοι, αφού εξέθεσαν τις απόψεις τους, έλαβαν προθεσµ α ως τις 20.02.2015 προκειµένου να καταθέσουν υπόµνηµα. Με το υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/1116/19.02.2015 έγγραφο ο Β, διά του πληρεξουσ ου δικηγόρου του, υπέβαλε εµπρόθεσµα το υπόµνηµά του. Η Αρχή, µετά από εξέταση των στοιχε ων του φακέλου, αφού άκουσε τον εισηγητή και τις διευκριν σεις από τη βοηθό εισηγητή, η οπο α παρέστη χωρ ς δικα ωµα ψήφου και αποχώρησε µετά τη συζήτηση της υπόθεσης και πριν από τη διάσκεψη και τη λήψη απόφασης, κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, Σ ΕΦΤΗ Ε ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Επειδή, το άρθρο 24 παρ. 1 του Κώδικα ∆ιοικητικής ∆ιαδικασ ας (Κ∆∆ιαδ), που κυρώθηκε µε το πρώτο άρθρο του ν.2690/1999 (ΦΕΚ Α΄45) ορ ζει τα εξής: «Αν πό τις σχετικές δι τάξεις δεν προβλέπετ ι η δυν τότητ άσκησης της, κ τά το επόµενο άρθρο, ειδικής διοικητικής, ή ενδικοφ νούς προσφυγής, ο ενδι φερόµενος, γι την ποκ τάστ ση υλικής ή ηθικής βλάβης των έννοµων συµφερόντων του που προκ λείτ ι πό τοµική διοικητική πράξη µπορεί, γι οποιονδήποτε λόγο, µε ίτησή του, ν ζητήσει, είτε πό τη διοικητική ρχή η οποί εξέδωσε την πράξη, την νάκληση ή την τροποποίησή της ( ίτηση θερ πεί ς), είτε, πό την ρχή η οποί προΐστ τ ι εκείνης που εξέδωσε την πράξη, την κύρωσή της (ιερ ρχική προσφυγή). (…)». Εξάλλου, το άρθρο 21 του Κ∆∆ιαδ προβλέπει ότι: «
2. Αρµόδιο γι την νάκληση τοµικής διοικητικής πράξης όργ νο είν ι εκείνο που την εξέδωσε ή που είν ι ρµόδιο γι την έκδοσή της.
3. Γι την νάκληση δεν είν ι π ρ ίτητο ν τηρείτ ι η δι δικ σί που προβλέπετ ι γι την έκδοση της πράξης, εκτός ν ν κ λείτ ι πράξη νόµιµη ή πράξη π ράνοµη ύστερ Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr πό εκτίµηση 4 πρ γµ τικών περιστ τικών». Στην κρινόµενη υπόθεση, προκύπτει ότι ο Β ζητε µε την αναφερόµενη στο ιστορικό α τησή του την ανάκληση ή την τροποπο ηση (α τηση θεραπε ας) της απόφασης 29/2012 της Αρχής. Με την εν λόγω α τηση εισφέρεται ως νέο στοιχε ο ενώπιον της Αρχής η αθωωτική υπέρ του Β υπ’ αρ. 1801/2014 αµετάκλητη απόφαση του Τριµελούς Εφετε ου Πληµµεληµάτων Αθηνών, η οπο α συνιστά νόµιµο λόγο επανεξέτασης της υπόθεσης ενώπιον της Αρχής.
4. Επειδή, η Αρχή µε την απόφαση 29/2012 έκρινε ότι: « (…) Επειδή, κολούθως, στον εν λόγω ιστοχώρο δηµοσιεύτηκε η έκθεση εργ στηρι κής πρ γµ τογνωµοσύνης που διενεργήθηκε ∆ιεύθυνση Εγκληµ τολογικών Ερευνών της Ελληνικής Αστυνοµί ς στην οποί πό την ν γράφοντ ι τ ποτελέσµ τ των εργ στηρι κών εξετάσεων της νάλυσης DNA µέσω δεκ έξι γενετικών τόπων STRs που προσδιορίστηκ ν πό το οστό του εκλιπόντος κ ι πό δείγµ τ ίµ τος που ελήφθησ ν, µετ ξύ άλλων, κ ι πό την Α. Η δηµοσίευση υτή συνιστά επεξεργ σί προσωπικών δεδοµένων, σύµφων µε τ οριζόµεν στη διάτ ξη του άρθρου 2 στοιχ. δ΄ του ν.2472/
5. Τ STRs είν ι δι δοχικές επ ν λήψεις µι ς µικρής λληλουχί ς DNA. Οι πληροφορίες που ν γράφοντ ι στους γενετικούς τόπους STRs ποκ λύπτουν την συγγένει ενός προσώπου, λλά επιπλέον είν ι πιθ νόν ν σχετικά µε την φυλετική ή εθνική κ τ γωγή ή κόµ την προσβολή ποκ λύπτουν πληροφορίες πό ορισµένη σθένει ή την προδιάθεση του τόµου γι την εκδήλωση συγκεκριµένης σθένει ς. Π λιότερ υπερίσχυε η ντίληψη ότι στο µη κωδικοποιηµένο τµήµ του DNA περιέχοντ ι µόνο πληροφορίες που φορούν στην συγγένει , δηλ δή πλά προσωπικά δεδοµέν , σύµφων µε τ οριζόµεν στη διάτ ξη του άρθρου 2 στοιχ. ΄ του ν.2472/
6. Ωστόσο, σύµφων µε τις νέες επιστηµονικές ν κ λύψεις προκύπτουν κ ι πό µη κωδικοποιηµέν τµήµ τ του DNA πληροφορίες, όπως η εθνική κ τ γωγή ή προσβολή πό ορισµένη σθένει ή η προδιάθεση του τόµου πό συγκεκριµένη σθένει , δηλ δή ευ ίσθητ προσωπικά δεδοµέν , σύµφων µε τ οριζόµεν στη διάτ ξη του άρθρου 2 στοιχ. β΄ του ν.2472/1997 (βλ. John M. Butler: Genetics and Genomics of Core Short Tandem Repeat Loci Used in Human Identity Testing, σε J Forensic Sci, March 2006, Vol. 51 No 2, σελ. 259 – 261). Σε κάθε περίπτωση, η Αρχή δέχετ ι ότι, νεξ ρτήτως του ειδικού χ ρ κτηρισµού των γενετικών τόπων STRs ως ευ ίσθητ ή πλά προσωπικά δεδοµέν , η δηµοσίευση τους σε ιστοσελίδ του δι δικτύου – κόµ κ ι ν τ δεδοµέν π ρ µείνουν δηµοσιευµέν επί µικρό χρονικό διάστηµ , ενόψει του ότι είν ι δυν τόν ν περ ιτέρω επεξεργ σί ς κ ι ποθηκευτούν κ ι ν τύχουν ν δηµοσίευσης σε µετ γενέστερο χρόνο – ενέχει δι κινδύνευση του δικ ιώµ τος στην ιδιωτικότητ του τόµου κ ι θ έπρεπε γι το λόγο υτό ν είχε ληφθεί άδει της Αρχής, σύµφων µε τ οριζόµεν στη διάτ ξη του άρθρου 7 π ρ. 2 του ν.2472/
7. ∆εδοµένου, ωστόσο, ότι υπάρχει µφισβήτηση στην επιστηµονική κοινότητ γι την ξιοποίηση της πληροφορι κής ξί ς των Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 5 γενετικών τόπων STRs η Αρχή δεν επιβάλει διοικητική κύρωση στον Β γι τη µη λήψη άδει ς πό την Αρχή. Η Αρχή, περ ιτέρω, δέχετ ι ότι γι το σκοπό της πληροφόρησης, τον οποίο επικ λείτ ι ο Β γι τη δηµοσίευση των γενετικών τόπων STRs της κ τ γγέλλουσ ς, ρκούσε µόνο η νάρτηση του ποτελέσµ τος της εργ στηρι κής νάλυσης της ∆ιεύθυνσης Εγκληµ τολογικών Ερευνών της Ελληνικής Αστυνοµί ς, σύµφων µε τ οριζόµεν στη διάτ ξη του άρθρου 4 του ν.2472/1997, στην οποί πάντως δεν ν γράφοντ ι ευ ίσθητ προσωπικά δεδοµέν . Τέλος, η Αρχή ν γνωρίζει ως ελ φρυντική περίστ ση το γεγονός ότι οι γενετικοί τόποι STRs ήτ ν ν ρτηµένοι γι σύντοµο χρονικό διάστηµ στην ιστοσελίδ …, µετά την πάροδο του οποίου «µ υρίστηκ ν» πό το Β, ως υπεύθυνο επεξεργ σί ς, ώστε ν µην µπορούν ν είν ι ν γνώσιµοι. Εξάλλου, η Αρχή έλ βε υπόψη της τ στοιχεί της οικονοµικής του κ τάστ σης που προσκόµισε ο Β, πό τ οποί προκύπτει δυν µί πληρωµής υψηλού προστίµου» (σκ. 10 απόφασης 29/2012).
8. Επειδή, το Τριµελές Εφετε ο Πληµµεληµάτων Αθηνών στην υπ’ αρ. 1801/2014 απόφασή του δέχτηκε ότι ο Β λόγω της δηµοσιογραφικής ενασχόλησής του στο τηλεοπτικό σταθµό «ΣΚΑΙ» µε το γεγονός της εξαφάνισης του ∆ την …. ε χε έντονο και εύλογο δηµοσιογραφικό ενδιαφέρον για την άντληση πληροφοριών για τη ζωή, τη διδασκαλ α και τη βιοθεωρ α του καθηγητή ∆, ενώ έγινε και βιογράφος του. Ακολούθως, το ∆ικαστήριο έκρινε ότι η ανάρτηση των γενετικών τόπων STRs της Α στις ιστοσελ δες … (της οπο ας κατά το χρόνο της ανάρτησης στο διαδ κτυο κάτοχος ονόµατος χώρου και διαχειριστής ήταν ο Β), … και … συνιστά επεξεργασ α απλών και όχι ευα σθητων προσωπικών δεδοµένων. Επιπλέον, το ∆ικαστήριο δέχτηκε ότι η ανάρτηση των γενετικών τόπων STRs στην ιστοσελ δα …. δεν έγινε από τον Β, αλλά από τον προγραµµατιστή Ε, στον οπο ο έδωσε την εντολή να καλύψει τους γενετικούς τόπους STRs, το οπο ο δεν συνέβη από παραδροµή του ως άνω προγραµµατιστή. Τέλος, το ∆ικαστήριο δέχτηκε ότι: « (…) η επεξεργ σί κ ι νάρτηση των ως άνω προσωπικών δεδοµένων της εγκ λούσ ς κ ι της θυγ τέρ ς της που δεν ποτελούσ ν ευ ίσθητ δεδοµέν , λλά πλά προσωπικά δεδοµέν , κ τά τ προ ν φερόµενο τρόπο, µε προεκτιθέµεν , έγινε πό τον κ τηγορούµενο, κ τά τον ποκλειστικό σκοπό την πληροφόρηση, ενηµέρωση κ ι κ τ τόπιση του κοινού, σχετικά µε το θάν το του ∆, ενόψει της µεγάλης µφισβήτησης που δηµιούργησε το γεγονός υτό, η σθεν ρή µφισβήτηση τούτου πό την εγκ λούσε σύζυγό του, σε όλ τ επίπεδ , κόµη κ ι µετά την νεύρεση του πτώµ τός του (…) Υπό τ δεδοµέν θ νάτου του ∆, υτά της σθεν ρής κ ι επίµονης µφισβήτησης του πό άτοµο που οικείου οικογενει κού του περιβάλλοντος, δηλ δή τη σύζυγό του, ο κ τηγορούµενος δεν είχε ηπιότερο τρόπο ν πληροφορήσει ποφ σιστικά το κοινό γι το ντίθετο γεγονός, π ρά µόνο µε την νάρτηση των π ρ πάνω εγγράφων (…)». Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 6
9. Επειδή, περαιτέρω, το άρθρο 4 παρ. 1 του από 22.11.1984 7ου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύµβασης των ∆ικαιωµάτων του Ανθρώπου (ΕΣ∆Α), που κυρώθηκε και ενσωµατώθηκε στην ελληνική έννοµη τάξη µε το ν.1705/1987 (ΦΕΚ Α΄ 89), προβλέπει ότι: «Κ νέν ς δεν µπορεί ν διωχθεί ή κ τ δικ σθεί ποινικά πό τ δικ στήρι του ίδιου Κράτους γι µι π ράβ ση γι την οποί ήδη θωώθηκε ή κ τ δικάστηκε µε µετάκλητη πόφ ση σύµφων µε το νόµο κ ι την ποινική δικονοµί του Κράτους υτού». Η ρητή αυτή κατοχύρωση της γενικής αρχής του δικα ου ne bis in idem έχει εξειδικευθε από τη νοµολογ α του Ε∆∆Α, σύµφωνα µε την οπο α η έννοια της «ποινικής διώξεως ή καταδ κης» στο άρθρο 4 παρ. 1 του προαναφερόµενου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣ∆Α ε ναι αντ στοιχη της έννοιας της «κατηγορ ας ποινικής φύσεως» του άρθρου 6 παρ. 1 ΕΣ∆Α, και για την υπαγωγή στην έννοια αυτή ισχύουν τρ α κριτήρια, γνωστά ως «κριτήρια Engel»
10. Η Αρχή, δοθέντος και του εκ του Συντάγµατος αποδιδόµενου σε αυτήν ρόλου, σύµφωνα µε τις διατάξεις των άρθρων 9Α και 101 Συντάγµατος, που προστατεύει ατοµικό δικα ωµα, το οπο ο κατοχυρώνεται στο Χάρτη των Θεµελιωδών ∆ικαιωµάτων και ενσωµατώθηκε στη Συνθήκη της Λισσαβώνας στο δεύτερο κεφάλαιο περ ελευθερ ας (άρθρο 8)2, και τέθηκε σε ισχύ την 1η ∆εκεµβρ ου 2009, δέχεται ότι το δικα ωµα στην προστασ α των προσωπικών δεδοµένων προστατεύεται ισότιµα µε τα δικαιώµατα και τις θεµελιώδεις αρχές των διεθνών συµβάσεων. Ενόψει των ανωτέρω, η Αρχή λαµβάνει υπόψη της τα κριθέντα από αµετάκλητη δικαστική απόφαση ποινικού δικαστηρ ου και συγκεκριµένα σέβεται το τεκµήριο αθωότητας του κρινοµένου προσώπου, δεν δεσµεύεται όµως να κρ νει άλλες πτυχές παραβάσεων του ν.2472/1997, οι οπο ες δεν συνδέονται αρρήκτως ή κινούνται ανεξαρτήτως από τα κριθέντα µε την αθωωτική απόφαση του ποινικού ∆ικαστηρ ου.
11. Επειδή, το Τριµελές Εφετε ο Πληµµεληµάτων Αθηνών διαµόρφωσε τη δικανική του πεπο θηση, συνεκτιµώντας την κατάθεση του Ζ ως µάρτυρα υπερασπ σεως του Β,ο οπο ος δήλωσε ότι γνωµοδότησε ως προς το θέµα των γενετικών τόπων STRs και στην Αρχή, και την σχετική έκθεση 1 Ήτοι: α) το αν η σχετική νοµοθετική διάταξη ανήκει στην ύλη του εθνικού ποινικού δικα ου, β) η φύση της παραβάσεως, και γ) η φύση και ο βαθµός σοβαρότητας της κυρώσεως που κινδυνεύει να υποστε ο ενδιαφερόµενος, βλ. απόφαση Ε∆∆Α από 08.06.1976, Engel και λοιπο κατά Κάτω Χωρών (αρ. προσφ. 5100/71, 5101/71, 5102/71, 5354/72, 5370/72), σκ. 82-
12. Σύµφωνα µε τα κριτήρια αυτά, έχει κριθε ότι µπορούν να ενταχθούν στις ποινικής φύσεως και διοικητικές κυρώσεις π.χ. οι διοικητικές κυρώσεις που προβλέπονται στο ελληνικό δ καιο για τελωνειακές παραβάσεις, βλ. απόφαση Ε∆∆Α από 27.09.2007 Σταυρόπουλος κατά Ελλάδος (αρ. προσφ. 35522/04) σκ. 39-
13. Βλ. και αποφάσεις Ε∆∆Α από 10.02.2009, Zolotukhin κατά Ρωσ ας (αρ. προσφ. 14939/03), σκ. 52-56, 82-84 και Ε∆∆Α από 16.06.2009, Ruotsalainen κατά Φινλανδ ας (αρ. προσφ. 13079/03), σκ. 49 επ., και αποφάσεις της Αρχής, ιδ ως, 8/2013, 122/
14. Πρβλ. όµως και αποφάσεις Ε∆∆Α από 13.07.2010 Tendam κατά Ισπαν ας (αρ. προσφ. 25720/05) σκ. 37 και Ε∆∆Α από 27.09.2011 Hardo κατά Κροατ ας (αρ. προσφ. 23272/07), σκ. 54, καθώς και αποφάσεις ΣτΕ 486/2014, ΣτΕ 12/2014, ΣτΕ 2957/2013, ΣτΕ 4162/2012, ΣτΕ 2067/2011 και ΣτΕ Ολ 990/2004 και απόφαση ∆ΕΕ από 26.02.2013, Aklagaren κατά Hans Akerberg Fransson (υπόθεση C617/10), σκ. 34 επ. Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 7 πραγµατογνωµοσύνης του, ως τεχνικού σύµβουλου του τελευτα ου. Από τα τηρούµενα στην Αρχή αρχε α, δυνάµει του άρθρου 19 του ν.2472/1997, προκύπτει και σε αντ θεση µε τον ισχυρισµό που συνεκτ µησε το Τριµελές Εφετε ο Πληµµεληµάτων Αθηνών στην υπ’ αρ. …/2014 απόφασή του, ότι ουδέποτε κλήθηκε ο Ζ από την Αρχή να παράσχει τις απόψεις του για το συγκεκριµένο ζήτηµα, ούτε υπάρχει κάποια σχετική έκθεση του Ζ στα τηρούµενα αρχε α της Αρχής. Το γεγονός ότι δεν γνωµοδότησε ως ειδικός ο Ζ στην Αρχή συνοµολογε ται και από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Β, κατά την ακροαµατική ενώπιον της Αρχής διαδικασ α την 17η.02.
16. Επειδή, ενόψει της υπ’ αρ. …/2014 απόφασης του Τριµελούς Εφετε ου Πληµµεληµάτων Αθηνών πρέπει πρώτον να παρατηρηθε ότι η Αρχή, µε την απόφαση 29/2012, δέχτηκε µεν ότι η δηµοσ ευση των γενετικών τόπων σε ιστοσελ δα του διαδικτύου – ακόµα και αν τα δεδοµένα παραµε νουν δηµοσιευµένα επ µικρό χρονικό διάστηµα, ενόψει του ότι ε ναι δυνατόν να αποθηκευτούν και να τύχουν περαιτέρω επεξεργασ ας και αναδηµοσ ευσης σε µεταγενέστερο χρόνο – ενέχει διακινδύνευση του δικαιώµατος στην ιδιωτικότητα του ατόµου και θα έπρεπε για το λόγο αυτό να ε χε ληφθε άδεια της Αρχής, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στη διάταξη του άρθρου 7 παρ. 2 του ν.2472/
17. Πλην όµως, η Αρχή, λαµβάνοντας υπόψη ότι στην επιστηµονική κοινότητα υπάρχει αµφισβήτηση για την αξιοπο ηση της πληροφοριακής αξ ας των γενετικών τόπων STRs, δεν επέβαλε διοικητική κύρωση στον Β για τη µη λήψη άδειας από την Αρχή. Συνεπώς, η συγκεκριµένη κρ ση της Αρχής δεν επέφερε κάποια µεταβολή στο νοµικό κόσµο ούτε παρήγαγε έννοµες συνέπειες σε βάρος του B για να µπορε να δικαιολογηθε για το λόγο αυτό η ανάκληση της υπ’ αρ. 29/2012 απόφασης της Αρχής.
18. Επειδή, ενόψει της υπ’ αρ. …/2014 απόφασης του Τριµελούς Εφετε ου Πληµµεληµάτων Αθηνών, πρέπει δεύτερον να σηµειωθούν τα ακόλουθα: Ειδικά για την επεξεργασ α προσωπικών δεδοµένων που πραγµατοποιε ται για δηµοσιογραφικούς σκοπούς η διάταξη του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. ζ' του ν.2472/1997 προβλέπει ότι αυτή ε ναι κατ’ εξα ρεση επιτρεπτή, ύστερα από άδεια της Αρχής: όταν: «η επεξεργ σί φορά δεδοµέν δηµοσίων προσώπων, εφόσον υτά συνδέοντ ι µε την άσκηση δηµοσίου λειτουργήµ τος ή τη δι χείριση συµφερόντων τρίτων, κ ι πρ γµ τοποιείτ ι ποκλειστικά γι την άσκηση δηµοσιογρ φικού επ γγέλµ τος. Η άδει πολύτως ν γκ ί γι της ρχής χορηγείτ ι µόνο εφόσον η επεξεργ σί είν ι την εξ σφάλιση του δικ ιώµ τος πληροφόρησης επί θεµάτων δηµοσίου ενδι φέροντος κ θώς κ ι στο πλ ίσιο κ λλιτεχνικής έκφρ σης κ ι εφόσον δεν π ρ βιάζετ ι κ θ’ οιονδήποτε τρόπο το δικ ίωµ προστ σί ς της ιδιωτικής κ ι οικογενει κής ζωής». Η Αρχή, ωστόσο, δεν 2 Βλ. Επ σηµη Εφηµερ δα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, C 306/17.12.
19. Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 8 εφαρµόζει την προαναφερθε σα διάταξη του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. ζ΄ του ν. 2472/1997, στο µέτρο που αυτή απαιτε προηγούµενη άδειά της για την επεξεργασ α ευα σθητων προσωπικών δεδοµένων κατά την άσκηση του δηµοσιογραφικού επαγγέλµατος. Και τούτο, διότι η από τη διάταξη αυτή απαιτούµενη άδεια της Αρχής συνιστά µέτρο προληπτικού ελέγχου του Τύπου και ως τέτοιο απαγορεύεται, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στο άρθρο 14 παρ. 2 του Συντάγµατος (βλ. και αποφάσεις της Αρχής 26/2007 σκ. 11 και 17/2008 σκ. 18). Κατά τα λοιπά, όµως, η διάταξη του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. ζ΄ του ν. 2472/1997 ε ναι εφαρµοστέα, δεδοµένου ότι θέτει ουσιαστικά κριτήρια για την άσκηση του δηµοσιογραφικού λειτουργήµατος και τη νοµιµότητα της επεξεργασ ας προσωπικών δεδοµένων για δηµοσιογραφικούς σκοπούς. Περαιτέρω, οι προϋποθέσεις που θέτει η συγκεκριµένη διάταξη γενικά του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. ζ΄ του ν.2472/1997 αποτελούσες εφαρµογή της αρχής της αναλογικότητας επιβάλλεται να τύχουν εφαρµογής και στην επεξεργασ α των απλών προσωπικών δεδοµένων που πραγµατοποιούνται κατά την άσκηση του δηµοσιογραφικού επαγγέλµατος (άρθρα 4 και 5 παρ. 2 στοιχ. ε΄ του ν.2472/1997 και 25 του Συντάγµατος)
20. Η Αρχή, µε την απόφαση 29/2012 έκρινε αναφορικά µε την ανάρτηση των γενετικών τόπων STRs της Α στην ιστοσελ δα … ότι: «(…) γι το σκοπό της πληροφόρησης, τον οποίο επικ λείτ ι ο Β γι τη δηµοσίευση των γενετικών τόπων STRs της κ τ γγέλλουσ ς, ρκούσε µόνο η νάρτηση του ποτελέσµ τος της εργ στηρι κής νάλυσης της ∆ιεύθυνσης Εγκληµ τολογικών Ερευνών της Ελληνικής Αστυνοµί ς, σύµφων µε τ οριζόµεν στη διάτ ξη του άρθρου 4 του ν.2472/1997, στην οποί πάντως δεν ν γράφοντ ι ευ ίσθητ προσωπικά δεδοµέν (…)». Το αυτό συνοµολόγησε και ο Β κατά την ακροαµατική διαδικασ α ενώπιον της Αρχής την 17η.02.
21. Περαιτέρω επισηµα νεται ότι, σε αντ θεση µε την διαπ στωση υποκειµενικής ευθύνης για τον καταλογισµό ποινικής ευθύνης στο πρόσωπο του δράστη, οι κανόνες προστασ ας προσωπικών δεδοµένων προβλέπουν, µεταξύ άλλων, ότι η επεξεργασ α δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα ε ναι απόρρητη και διεξάγεται αποκλειστικά και µόνο από πρόσωπα που τελούν υπό τον έλεγχο του υπευθύνου επεξεργασ ας ή του εκτελούντος την επεξεργασ α και µόνο κατ’ εντολή του (άρθρο 10 παρ.1 του ν. 2472/1997), καθώς και ότι ο υπεύθυνος επεξεργασ ας, οφε λει να επιλέγει πρόσωπα µε αντ στοιχα επαγγελµατικά προσόντα που παρέχουν επαρκε ς εγγυήσεις από πλευράς τεχνικών γνώσεων και προσωπικής ακεραιότητας για την τήρηση του απορρήτου (άρθρο 10 παρ. 2 του ν.24272/1997). Εν προκειµένω, ο προγραµµατιστής Ε δρούσε ως εκτελών την επεξεργασ α (άρθρο 2 στοιχ. η΄ του ν.2472/1997), υπό την εντολή Β, ως υπευθύνου επεξεργασ ας (άρθρο 2 στοιχ. ζ΄ του ν.2472/1997). Η ανάρτηση – έστω και ολιγοήµερη – µη 3 Βλ. ιδ ως απόφαση ΕφΑθ 3808/
22. Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 9 «µαυρισµένων» των γενετικών τόπων STRs της Α, συνιστά επεξεργασ α για την οπο α υπεύθυνος, από σκοπιάς προστασ ας προσωπικών δεδοµένων, ε ναι ο Β, ως υπεύθυνος επεξεργασ ας. Ενόψει των ανωτέρω, η Αρχή κρ νει ότι η ανάρτηση αναγνώσιµων των γενετικών τόπων STRs της Α στην ιστοσελ δα … από τον προγραµµατιστή Ε, εκτελούντα την επεξεργασ α για λογαριασµό του υπευθύνου επεξεργασ ας Β, έστω και κατά µερική παράβαση εντολής του, συνιστά παράνοµη επεξεργασ α προσωπικών δεδοµένων που προσκρούει στην αρχή της αναλογικότητας του άρθρου 4 παρ. 1 στοιχ. β΄ του ν.2472/1997, καθώς ο σκοπός της ενηµέρωσης του κοινού µπορούσε αντικειµενικά να επιτευχθε µε τη δηµοσ ευση µόνο του αποτελέσµατος της εργαστηριακής ανάλυσης της ∆ιεύθυνσης Εγκληµατολογικών Ερευνών της Ελληνικής Αστυνοµ ας. Η Αρχή αναγνωρ ζει ως ελαφρυντική περ σταση το γεγονός ότι οι γενετικο τόποι STRs παρέµειναν αναρτηµένοι για σύντοµο χρονικό διάστηµα στην ιστοσελ δα …, µετά την πάροδο του οπο ου «µαυρ στηκαν» από το Β, ως υπεύθυνο επεξεργασ ας, ώστε να µην µπορούν να ε ναι αναγνώσιµοι, καθώς και ότι η σχετική ανάρτηση έγινε από τον προγραµµατιστή Ε, κατά παράβαση της εντολής του Β, ως υπευθύνου επεξεργασ ας. Περαιτέρω, η Αρχή συνεκτιµώντας και τη υπ’ αρ. …/2014 απόφαση του Τριµελούς Εφετε ου Πληµµεληµάτων Αθηνών, δέχεται ότι η ανάρτηση του ιδιόγραφου σηµειώµατος της Α µε την υπογραφή της που χρησιµοποιήθηκε από τις αστυνοµικές αρχές για την ταυτοπο ηση του ανευρεθέντος νεκρού ε ναι λόγω της µεγάλης αµφισβητήσεως που υπήρχε στα όρια του ανεκτού µέτρου (αναλογικότητας). Κατ’ ακολουθ α των ανωτέρω, η Αρχή κρ νει, κατά πλειοψηφ α, ότι πρέπει να επιβληθε διοικητική κύρωση, κατ’ άρθρο 21 του ν.2472/1997, στον Β, ως υπεύθυνο επεξεργασ ας, για τη δηµοσιοπο ηση στην ιστοσελ δα … των γενετικών τόπων της Α, ανεξάρτητα αν οι ανωτέρω γενετικο τόποι θεωρηθούν ως απλά προσωπικά ή ευα σθητα δεδοµένα. Προσήκουσα δε επιβλητέα διοικητική κύρωση, συνεκτιµώµενης της οικονοµικής κατάστασης του Β και της περαιτέρω συµπεριφοράς του, κρ νεται αυτή του προστ µου ύψους χιλ ων (1.000) ευρώ. Αντ θετα, κατά την άποψη τριών µελών της Αρχής, η αθώωση του υπευθύνου επεξεργασ ας από ποινικό δικαστήριο – λόγω αποκλειστικής υπαιτιότητας του εκτελούντος την επεξεργασ α, αλλά και για λόγους απτόµενους της αναγκαιότητας της επεξεργασ ας εν σχέσει προς το ενδιαφέρον του κοινού – υπαγορεύει την επιβολή σ’ αυτόν µόνον της συστάσεως για την σχολαστικότερη του λοιπού τήρηση µέτρων ασφαλε ας της επεξεργασ ας. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 10 Η Αρχή, α) δέχεται την α τηση θεραπε ας του Β κατά της απόφασης 29/2012 της Αρχής ενόψει της αθωωτικής υπ’ αρ. …/2014 απόφασης του Τριµελούς Εφετε ου Πληµµεληµάτων Αθηνών. β) Επιβάλλει, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στη διάταξη του άρθρου 21 του ν.2472/1997, στο Β, ως υπεύθυνο επεξεργασ ας, κύρωση προστ µου χιλ ων (1.000€) ευρώ για τη δηµοσιοπο ηση των γενετικών τόπων της Α στην ιστοσελ δα … κατά παράβαση της αρχής της αναλογικότητας. Ο Πρόεδρος Η Γραµµατέας Πέτρος Χριστόφορος Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 11