Αθήνα, 27-01-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/548/27-01-2014 ΑΡΧΗ ΠΡΟ ΤΑ ΙΑ Ε ΟΜΕΝΝ ΠΡΟ ΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 11/2014 Η Αρχή Προστασίας εδο"ένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε, "ετά από πρόσκληση του Προέδρου της, σε σύνθεση Τ"ή"ατος στο κατάστη"ά της την 14.1.2014, σε συνέχεια της από 18.6.2013 συνεδρίασής της, προκει"ένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Γ. Μπατζαλέξης, Αναπληρωτής Πρόεδρος, κωλυο"ένου του Προέδρου της Αρχής Π. Χριστόφορου, . Βλαχόπουλος, ως εισηγητής, Γ. Λαζαράκος, και Χ. Ανθόπουλος αναπληρω"ατικά "έλη, σε αντικατάσταση των τακτικών "ελών Λ. Κοτσαλή, Α.Ι. Μεταξά και . Μπριόλα αντίστοιχα, οι οποίοι αν και εκλήθησαν νο"ί"ως εγγράφως δεν παρέστησαν λόγω κωλύ"ατος. Παρόντες χωρίς δικαίω"α ψήφου ήταν η Ε. Χατζηλιάση, ειδική επιστή"ων νο"ικός, ο Κ. Λι"νιώτης, ειδικός επιστή"ων-πληροφορικός, ως βοηθοί εισηγητές, και η Ε. Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τ"ή"ατος διοικητικών και οικονο"ικών υποθέσεων, ως γρα""ατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη τα παρακάτω: την Αρχή υπεβλήθη η "ε αριθ". πρωτ. ΓΝ/ΕΙ /362/15-03-2013 αίτηση του ιερο"όναχου Α, υποψήφιου διδάκτορα του Τ"ή"ατος Νο"ικής του Πανεπιστη"ίου Αθηνών, "ε την οποία ζητά άδεια να του επιτραπεί η πρόσβαση στην ηλεκτρονική βάση αποφάσεων του υ"βουλίου της Επικρατείας στο πλαίσιο εκπόνησης της διδακτορικής του διατριβής "ε θέ"α «…». την περίπτωση χορήγησης σχετικής άδειας από την Αρχή το υ"βούλιο της Επικρατείας θα αποδώσει στον ιερο"όναχο A κωδικούς πρόσβασης, "ε τη χρήση των οποίων θα καθίσταται δυνατή η πρόσβασή του στην ηλεκτρονική βάση αποφάσεων του ικαστηρίου. Από την επικοινωνία "ε το τ"ή"α οργάνωσης πληροφορικής και τεκ"ηρίωσης του ικαστηρίου προέκυψε, επίσης, ότι πρόσβαση στην ηλεκτρονική βάση έχουν προς το παρόν "όνο τα διοικητικά Πρωτοδικεία και Εφετεία. Προέκυψε, επίσης, ότι η αναζήτηση στην ηλεκτρονική βάση δεδο"ένων του υ"βουλίου της Επικρατείας γίνεται όχι "όνο "ε βάση τον αριθ"ό της απόφασης ή τον εισηγητή αλλά και "ε ελεύθερο κεί"ενο. Η δε "εταφόρτωση (download) των κει"ένων των αποφάσεων "πορεί να γίνει και "αζικά για το σύνολο των αποτελεσ"άτων της αναζήτησης. Η Αρχή, "ετά από εξέταση των προαναφερο"ένων στοιχείων, αφού αναγνώστηκαν τα πρακτικά της 18.6.2013, άκουσε τον εισηγητή και τους βοηθούς εισηγητές, οι οποίοι στη συνέχεια αποχώρησαν, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, Σ ΕΦΤΗ Ε ΣΥΜΦ ΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΝΟΜΟ
- Οι δικαστικές αποφάσεις του υ"βουλίου της Επικρατείας περιέχουν προσωπικά δεδο"ένα των διαδίκων και ενδεχο"ένως τρίτων προσώπων. Τα προσωπικά δεδο"ένα ενδέχεται να είναι απλά ή και ευαίσθητα στην περίπτωση που αναφέρονται στις κατηγορίες του άρθρου 2 στοιχ. β΄ του ν. 2472/1997 και κατά συνέπεια η επεξεργασία τους επιτρέπεται υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 4 (γενικές αρχές της επεξεργασίας) σε συνδυασ"ό "ε το άρθρο 5, όταν πρόκειται για απλά δεδο"ένα, και το άρθρο 7 όταν πρόκειται για ευαίσθητα. Για τη νό"ι"η επεξεργασία ευαίσθητων προσωπικών δεδο"ένων απαραίτητη είναι η χορήγηση άδειας από την Αρχή στην περίπτωση που συντρέχει κάποια από τις βάσεις νο"ι"ότητας της επεξεργασίας που ορίζονται στην παράγραφο 2 του άρθρου 7 του ν. 2472/
- ύ"φωνα "ε το άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. α΄ και στ΄ του προαναφερθέντος νό"ου «Κατ’ εξαί εση επιτ έπεται η συλλογή και η επεξε γασία ευαίσθητων δεδοένων, καθώς και η ίδ υση και λειτου γία σχετικού α χείου, ύστε α από άδεια της Α χής, όταν συντ έχουν ία ή πε ισσότε ες από τις ακόλουθες π οϋποθέσεις: α) Το υποκείενο έδωσε τη γ απτή συγκατάθεσή του εκτός εάν η Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 2 συγκατάθεση έχει αποσπασθεί ε τ όπο που αντίκειται στο νόο ή τα χ ηστά ήθη ή νόος ο ίζει ότι η συγκατάθεση δεν αί ει την απαγό ευση … στ) Η επεξε γασία π αγατοποιείται για ε ευνητικούς και επιστηονικούς αποκλειστικά σκοπούς και υπό τον ό ο ότι τη είται η ανωνυία και λαβάνονται όλα τα απα αίτητα έτ α για την π οστασία των δικαιωάτων των π οσώπων στα οποία αναφέ ονται». Το άρθρο 10 του ν. 2472/1997 που αναφέρεται στα "έτρα ασφαλείας ορίζει τα παρακάτω: «
- Η επεξε γασία δεδοένων π οσωπικού χα ακτή α είναι από ητη. %ιεξάγεται αποκλειστικά και όνο από π όσωπα που τελούν υπό τον έλεγχο του υπεύθυνου επεξε γασίας ή του εκτελούντος την επεξε γασία και όνον κατ’ εντολή του...
- Ο υπεύθυνος επεξε γασίας οφείλει να λαβάνει τα κατάλληλα ο γανωτικά και τεχνικά έτ α για την ασφάλεια των δεδοένων και την π οστασία τους από τυχαία ή αθέιτη καταστ οφή, τυχαία απώλεια, αλλοίωση, απαγο ευένη διάδοση ή π όσβαση και κάθε άλλη ο φή αθέιτης επεξε γασίας. Αυτά τα έτ α π έπει να εξασφαλίζουν επίπεδο ασφαλείας ανάλογο π ος τους κινδύνους που συνεπάγεται η επεξε γασία και η φύση των δεδοένων που είναι αντικείενο της επεξε γασίας...».
- Η έγγραφη και ρητή συγκατάθεση των υποκει"ένων των δεδο"ένων είναι το "έσο για τη βέλτιστη διασφάλιση του δικαιώ"ατός τους στην προστασία των προσωπικών τους δεδο"ένων. Το άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. στ΄, εντούτοις, προβλέπει τη δυνατότητα της επεξεργασίας των ευαίσθητων δεδο"ένων για ερευνητικούς και επιστη"ονικούς σκοπούς χωρίς τη συγκατάθεση του υποκει"ένου (δεδο"ένου ότι η επιστη"ονική έρευνα αποτελεί νό"ι"ο σκοπό επεξεργασίας, βλ. και άρθρο 16 παρ. 1 , το οποίο ορίζει ότι η ανάπτυξη και προαγωγή της έρευνας αποτελεί υποχρέωση του Κράτους) υπό ορισ"ένες προϋποθέσεις, της τήρησης, δηλαδή, της ανωνυ"ίας και της λήψης των απαραίτητων "έτρων για την προστασία των δικαιω"άτων των υποκει"ένων των δεδο"ένων.
- Με βάση την πρόσφατη νο"ολογία της Αρχής (απόφαση 31/2013), στην περίπτωση που για την αποτελεσ"ατικότερη διεξαγωγή της έρευνας απαιτείται η συνεχής πρόσβαση του ερευνητή στα ονο"αστικά στοιχεία του αρχείου, ο τελευταίος καθίσταται υπεύθυνος επεξεργασίας και πρέπει να λάβει άδεια κατά το άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. στ΄ του ν. 2472/1997 πρόσβασης και χρήσης για επιστη"ονικούς και ερευνητικούς σκοπούς των Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 3 προσωπικών δεδο"ένων φυσικών προσώπων υπό τους εξής όρους: α) ότι η πρόσβαση στα σχετικά αρχεία θα γίνεται στο χώρο τήρησής τους, ώστε να "ην εκφεύγουν από την σφαίρα επιρροής του υπεύθυνου κατόχου του αρχείου β) ο ερευνητής θα θέτει υπό επεξεργασία από το αρχείο "όνον όσα στοιχεία είναι κατά την επιστη"ονική κρίση του απαραίτητα για την ολοκλήρωση του συγκεκρι"ένου ερευνητικού έργου, και γ) κατά την ολοκλήρωση της έρευνας και πριν τη δη"οσίευση ή καθ’ οιονδήποτε άλλο τρόπο χρήση των αποτελεσ"άτων της, ο ερευνητής θα προβεί στην ανωνυ"οποίηση των προσωπικών δεδο"ένων που έχει συλλέξει και θα καταστρέψει το τυχόν υπάρχον ονο"αστικό αρχείο που έχει συλλέξει. Τούτο δε ανεξάρτητα από τη γενική ή ειδική άδεια την οποία οφείλει να έχει λάβει ή να λάβει ο κάτοχος του σχετικού αρχείου προκει"ένου να επιτρέπει την πρόσβαση του ερευνητή στα ευαίσθητα προσωπικά δεδο"ένα των φυσικών προσώπων.
- τη συγκεκρι"ένη περίπτωση, η καθολική πρόσβαση στο σύνολο των αποφάσεων του υ"βουλίου της Επικρατείας "έσω απο"ακρυσ"ένης διαδικτυακής σύνδεσης, η οποία "ε τη σειρά της "πορεί να οδηγήσει σε "αζική "εταφόρτωση και αποθήκευση "εγάλου όγκου ή και του συνόλου των αποφάσεων του ικαστηρίου χωρίς χρονικό περιορισ"ό, δύναται να οδηγήσει σε επεξεργασία δεδο"ένων "η συνάδουσα "ε τις διατάξεις του ν. 2472/
- Η περίπτωση αυτή δεν αντι"ετωπίζεται "ε την απόφαση 31/2013, η οποία προβλέπει και ρυθ"ίζει "όνον την πρόσβαση του ερευνητή στις εγκαταστάσεις του υπεύθυνου επεξεργασίας και ουδέν διαλα"βάνει για απο"ε"ακρυσ"ένη πρόσβαση του ερευνητή "ε αξιοποίηση των δυνατοτήτων που παρέχει η σύγχρονη τεχνολογία της πληροφορικής, η οποία διευκολύνει την επιστη"ονική έρευνα και δεν "πορεί να αγνοηθεί από την Αρχή που υποστηρίζει και εφαρ"όζει τέτοιες σύγχρονες τεχνολογίες και δεν είναι δυνατόν να ε"ποδίσει την εφαρ"ογή τους και "άλιστα για λόγους επιστη"ονικής έρευνας. Είναι αναγκαίο λοιπόν να ρυθ"ισθεί η περίπτωση αυτή, όχι "όνον διότι την ζητάει ο συγκεκρι"ένος ερευνητής, αλλά και για την πληρότητα ρυθ"ίσεως του θέ"ατος της χορηγήσεως αδειών για λόγους επιστη"ονικής έρευνας, τόσο στον ερευνητή όσο και στον υπεύθυνο επεξεργασίας, όπως ορίσθηκε "ε την 31/2013 απόφαση. Προς ρύθ"ιση και της περιπτώσεως αυτής, η οποία προβλέπεται να ε"φανισθεί και σε άλλες υποθέσεις χορηγήσεως παρο"οίων αδειών "ελλοντικά, τυγχάνει απαραίτητη η λήψη πρόσθετων "έτρων, πέραν των όρων που Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 4 αναφέρονται στην 31/2013 απόφαση και παρατίθενται ανωτέρω στην παράγραφο 3 της παρούσας, προς προστασία των δικαιω"άτων των υποκει"ένων των δεδο"ένων. Ειδικότερα, για την αντι"ετώπιση των προαναφερθέντων και αναφυό"ενων από τη χρήση τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών κινδύνων, το υ"βούλιο της Επικρατείας στη συγκεκρι"ένη περίπτωση, αλλά και κάθε ικαστήριο στην ηλεκτρονική βάση πληροφοριών του οποίου θα ζητείται απο"ε"ακρυσ"ένη πρόσβαση, για λόγους επιστη"ονικής έρευνας, θα πρέπει: α) να παρέχει στον ερευνητή "όνο τη δυνατότητα ανάγνωσης («read-only») των αποφάσεων (για παράδειγ"α, "ε χρήση της τεχνολογίας Adobe Flash) και η "έσω αυτής άντληση των αναγκαίων για την πληρότητα της έρευνας πληροφοριών, ώστε να "ην καθίσταται εφικτή η "αζική "εταφόρτωση αυτών και η περαιτέρω διάδοσή τους και να "ην εκφεύγουν της σφαίρας επιρροής του υπεύθυνου επεξεργασίας και β) να διασφαλίζει ότι η απο"ακρυσ"ένη πρόσβαση "ε χρήση των αποδοθέντων κωδικών θα είναι δυνατή "όνο από περιορισ"ένο αριθ"ό σταθ"ών εργασίας (για παράδειγ"α, "έσω ψηφιακών πιστοποιητικών χαλαρής ή σκληρής αποθήκευσης). Για τους λόγους αυτούς Η Αρχή αποφασίζει τη χορήγηση άδειας επεξεργασίας ευαίσθητων δεδο"ένων στο υ"βούλιο της Επικρατείας (υπεύθυνο επεξεργασίας της ηλεκτρονικής βάσης αποφάσεων) και στον ιερο"όναχο και υποψήφιο διδάκτορα Α, προκει"ένου να επιτραπεί και η απο"ε"ακρυσ"ένη πρόσβαση του τελευταίου στη βάση αποφάσεων του υ"βουλίου της Επικρατείας, στο πλαίσιο εκπόνησης της διδακτορικής του διατριβής στο Τ"ή"α Νο"ικής του Πανεπιστη"ίου Αθηνών, "ε τους όρους που αναφέρονται στο σκεπτικό της παρούσας. Ο Πρόεδρος Η Γρα""ατέας Γεώργιος Μπατζαλέξης Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 5