5 Αθήνα, 14-02-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1166/14-02-2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΟΜΕΝΝ ΠΡΟΣΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 10/2011 ( ήα) Η Αρχή Προστασ ας εδο&ένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρ ασε σε σύνθεση Τ&ή&ατος στο κατάστη&ά της την 14.2.2011 &ετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκει&ένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Χ. Παληοκώστας, Αναπληρωτής Πρόεδρος, κωλυο&ένου του Προέδρου της Αρχής Χ. Γεραρή, Π. Τσαντ λας, Γ. Λαζαράκος, ως εισηγητής, Π. Φουντεδάκη αναπληρω&ατικά &έλη σε αντικατάσταση των τακτικών &ελών Α. Πράσσου, Α.Ι. Μεταξά και Α. Ρουπακιώτη αντ στοιχα, οι οπο οι αν και εκλήθησαν νο& &ως εγγράφως δεν παρέστησαν λόγω κωλύ&ατος. Παρούσα χωρ ς δικα ω&α ψήφου ήταν η K. Καρβέλη, νο&ικός ελέγκτρια, ως βοηθός εισηγητή και η Ε. Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τ&ή&ατος διοικητικών και οικονο&ικών υποθέσεων, ως γρα&&ατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη τα παρακάτω: Με τη &ε αριθ&. πρωτοκόλλου 59/4.2.2011 α τησή της η Εταιρ α Προστασ ας Ανηλ κων Πειραιά (ΕΠΑΠ), νο&ικό πρόσωπο δη&οσ ου δικα ου που έχει ως κύριο στόχο την πρόληψη της νεανικής παραβατικότητας, ζητά την άδεια της Αρχής, προκει&ένου να επιτρέψει στην A πρόσβαση στο αρχε ο της εταιρ ας, το οπο ο περιέχει &εταξύ άλλων και ευα σθητα δεδο&ένα των ανήλικων τροφ &ων της Στέγης της εταιρ ας, για ερευνητικούς σκοπούς. Η A βρ σκεται στο τελευτα ο έτος των σπουδών της στο Μεταπτυχιακό Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 1 Πρόγρα&&α «ιο κηση Μονάδων Υγε ας», του Τ&ή&ατος Κοινωνικών Επιστη&ών του Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστη& ου και προκει&ένου να ολοκληρώσει τις σπουδές της υποχρεούται κατά το τρέχον ακαδη&αϊκό έτος να εκπονήσει την ιπλω&ατική της εργασ α &ε θέ&α «Η Εταιρ α Προστασ ας Ανηλ κων Πειραιά ως φορέας πρόληψης της εγκλη&ατικότητας. Μετά την Εισαγγελική Παραγγελ α τι;». Για τον λόγο αυτό &ε την από 16.11.2010 α τησή της προς την Εταιρ α Προστασ ας Ανηλ κων Πειραιά ζήτησε να της επιτραπε η πρόσβαση στο αρχε ο της εταιρ ας, ώστε να αντλήσει τις απαρα τητες και αναγκα ες πληροφορ ες για την εκπόνησης της διπλω&ατικής της εργασ ας. Ειδικότερα, ζητά να έχει πρόσβαση στους φακέλους των ανηλ κων που φιλοξενήθηκαν στη Στέγη της ΕΠΑΠ από 1.1.2000 έως 31.12.
- Στους φακέλους αυτούς περιλα&βάνονται εκτός των απλών προσωπικών δεδο&ένων των ανηλ κων που φιλοξενήθηκαν στη Στέγη (τόπος καταγωγής, κατοικ α, οικογενειακή κατάσταση, οικογένεια καταγωγής) και ευα σθητα προσωπικά δεδο&ένα όπως αυτά που αφορούν την κατάσταση της υγε ας τους, τις θρησκευτικές τους αντιλήψεις κ.λ.π. Μετά από εξέταση όλων των παραπάνω στοιχε ων και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
- Το άρθρο 2 στοιχ. β΄, δ΄ και ζ΄ του ν. 2472/1997 για την προστασ α του ατό&ου από την επεξεργασ α δεδο&ένων προσωπικού χαρακτήρα προβλέπει ότι «“Ευαίσθητα δεδο ένα” [νοούνται] τα δεδο ένα που αφορούν τη φυλετική ή εθνική προέλευση, τα πολιτικά φρονή ατα, τις θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις, τη συ ετοχή σε ένωση, σω ατείο και συνδικαλιστική οργάνωση, την υγεία, την κοινωνική πρόνοια και τη ερωτική ζωή, καθώς και τα σχετικά ε ποινικές διώξεις ή καταδίκες,... “Επεξεργασία δεδο ένων προσωπικού χαρακτήρα” [νοείται] κάθε εργασία ή σειρά εργασιών που πραγ ατοποιείται, από το η όσιο ή από νο ικό πρόσωπο δη οσίου δικαίου ή ιδιωτικού δικαίου ή ένωση προσώπων ή φυσικό πρόσωπο ε ή χωρίς τη βοήθεια αυτο ατοποιη ένων εθόδων και εφαρ όζονται σε δεδο ένα προσωπικού χαρακτήρα, όπως η συλλογή, η καταχώριση, η οργάνωση, η διατήρηση ή αποθήκευση, η τροποποίηση, η εξαγωγή, η χρήση, η διαβίβαση, η διάδοση ή κάθε άλλης ορφής διάθεση, η συσχέτιση ή ο συνδυασ ός, η διασύνδεση, η Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 2 δέσ ευση (κλείδω α), η διαγραφή, η καταστροφή,... “Υπεύθυνος Επεξεργασίας” [νοείται] οποιοσδήποτε καθορίζει το σκοπό και τον τρόπο επεξεργασίας των δεδο ένων προσωπικού χαρακτήρα, όπως φυσικό ή νο ικό πρόσωπο, δη όσια αρχή ή υπηρεσία ή οποιοσδήποτε άλλος οργανισ ός». Το άρθρο 4 παρ. 1 στοιχ. α΄ και β΄ του ν. 2472/1997 ορ ζει ότι ο σκοπός της επεξεργασ ας πρέπει να ε ναι καθορισ&ένος, σαφής και νό&ι&ος, τα δε δεδο&ένα να ε ναι συναφή, πρόσφορα και όχι περισσότερα από όσα απαιτούνται ενόψει του σκοπού της επεξεργασ ας. Για τη νό&ι&η επεξεργασ α ευα σθητων προσωπικών δεδο&ένων απαρα τητη ε ναι η χορήγηση άδειας από την Αρχή στην περ πτωση που συντρέχει κάποια από τις βάσεις νο&ι&ότητας της επεξεργασ ας που ορ ζονται στην παράγραφο 2 του άρθρου 7 του ν. 2472/
- Σύ&φωνα, λοιπόν, &ε το άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. α΄ και στ΄ του προαναφερθέντος νό&ου «Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η συλλογή και η επεξεργασία ευαίσθητων δεδο ένων, καθώς και η ίδρυση και λειτουργία σχετικού αρχείου, ύστερα από άδεια της Αρχής, όταν συντρέχουν ία ή περισσότερες από τις ακόλουθες προϋποθέσεις: α) Το υποκεί ενο έδωσε τη γραπτή συγκατάθεσή του εκτός εάν η συγκατάθεση έχει αποσπασθεί ε τρόπο που αντίκειται στο νό ο ή τα χρηστά ήθη ή νό ος ορίζει ότι η συγκατάθεση δεν αίρει την απαγόρευση … στ) Η επεξεργασία πραγ ατοποιείται για ερευνητικούς και επιστη ονικούς αποκλειστικά σκοπούς και υπό τον όρο ότι τηρείται η ανωνυ ία και λα βάνονται όλα τα απαραίτητα έτρα για την προστασία των δικαιω άτων των προσώπων στα οποία αναφέρονται». Το άρθρο 10 του Ν. 2472/1997 που αναφέρεται στα &έτρα ασφαλε ας ορ ζει τα παρακάτω:«
- Η επεξεργασία δεδο ένων προσωπικού χαρακτήρα είναι απόρρητη. ιεξάγεται αποκλειστικά και όνο από πρόσωπα που τελούν υπό τον έλεγχο του υπεύθυνου επεξεργασίας ή του εκτελούντος την επεξεργασία και όνον κατ’ εντολή του...
- Ο υπεύθυνος επεξεργασίας οφείλει να λα βάνει τα κατάλληλα οργανωτικά και τεχνικά έτρα για την ασφάλεια των δεδο ένων και την προστασία τους από τυχαία ή αθέ ιτη καταστροφή, τυχαία απώλεια, αλλοίωση, απαγορευ ένη διάδοση ή πρόσβαση και κάθε άλλη ορφή αθέ ιτης επεξεργασίας. Αυτά τα έτρα πρέπει να εξασφαλίζουν επίπεδο ασφαλείας ανάλογο προς τους κινδύνους που συνεπάγεται η επεξεργασία και η φύση των Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 3 δεδο ένων που είναι αντικεί ενο της επεξεργασίας...».
- Η έγγραφη και ρητή συγκατάθεση των υποκει&ένων των δεδο&ένων ε ναι το &έσο για τη βέλτιστη διασφάλιση του δικαιώ&ατός τους στην προστασ α των προσωπικών τους δεδο&ένων. Το άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. στ΄, εντούτοις, προβλέπει τη δυνατότητα της επεξεργασ ας των ευα σθητων δεδο&ένων για ερευνητικούς και επιστη&ονικούς σκοπούς χωρ ς τη συγκατάθεση του υποκει&ένου (δεδο&ένου ότι η επιστη&ονική έρευνα αποτελε νό&ι&ο σκοπό επεξεργασ ας, βλ. και άρθρο 16 παρ. 1 Σ, το οπο ο ορ ζει ότι η ανάπτυξη και προαγωγή της έρευνας αποτελε υποχρέωση του Κράτους) υπό ορισ&ένες προϋποθέσεις, της τήρησης, δηλαδή, της ανωνυ& ας και της λήψης των απαρα τητων &έτρων για την προστασ α των δικαιω&άτων των υποκει&ένων των δεδο&ένων. Για την εφαρ&ογή της προαναφερθε σας διάταξης η ανωνυ&οπο ηση των δεδο&ένων πρέπει να διενεργε ται από τον διο τον υπεύθυνο της επεξεργασ ας των δεδο&ένων, έτσι ώστε τα δεδο&ένα να &ην εκφεύγουν από τη σφα ρα επιρροής του υπευθύνου, δηλαδή να ανακοινώνονται ή να διατ θενται σε τρ τον χωρ ς να έχουν προηγου&ένως ανωνυ&οποιηθε (βλ. ενδεικτικά αποφάσεις της Αρχής 46/2004 και 47/2004 για δεδο&ένα υγε ας). Σε ανάλογες περιπτώσεις χορήγησης άδειας επεξεργασ ας ευα σθητων δεδο&ένων για το σκοπό της ιστορικής έρευνας (βλ. ενδεικτικά αποφάσεις της Αρχής &ε αριθ&ό 63/2002, 53/2003 και 50/2005), η Αρχή χορήγησε την άδεια υπό τον όρο ότι «ότι θα τηρηθε η ανωνυ& α των προσώπων στα οπο α αναφέρονται τα αιτού&ενα στοιχε α, ώστε να αποφευχθε κάθε δυνατότητα ταυτοπο ησης», σε κάθε περ πτωση δηλαδή &ε τήρηση της ανωνυ& ας κατά τη δη&οσιοπο ηση των πορισ&άτων της σχετικής έρευνας.
- Στην υπό κρ ση περ πτωση η A, η οπο α ε ναι εγγεγρα&&ένη στο Μεταπτυχιακό Πρόγρα&&α Σπουδών «ιο κηση Μονάδων Υγε ας» της Σχολής Κοινωνικών Επιστη&ών του Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστη& ου, ζητά από την Εταιρ α Προστασ ας Ανηλ κων Πειραιά πρόσβαση στο αρχε ο της υπηρεσ ας που αφορά αποκλειστικά τους φακέλους ανηλ κων που φιλοξενήθηκαν στην Στέγη της ΕΠΑΠ από 1.1.2000 έως 31.12.2009, το οπο ο περιέχει και ευα σθητα δεδο&ένα φυσικών προσώπων, προκει&ένου να ολοκληρώσει τη &ελέτη που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 4 Η γνώση των αιτού&ενων στοιχε ων ε ναι αναγκα α για την ολοκλήρωση της &ελέτης της A και για το λόγο αυτό πρέπει να της επιτραπε η πρόσβαση στο εν λόγω αρχε ο &ε τον όρο ότι θα εξάγει &όνο τα δεδο&ένα που κατά την επιστη&ονική της κρ ση ε ναι απαρα τητα για την ολοκλήρωση της &ελέτης της, καταγράψει &όνο το ιστορικό και όχι τα στοιχε α που ταυτοποιούν το ιστορικό &ε συγκεκρι&ένα πρόσωπα και τηρήσει την ανωνυ&οπο ηση σε κάθε &εταγενέστερη χρήση των δεδο&ένων αυτών &ε π.χ. δη&οσιοπο ηση της έρευνας. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή χορηγε άδεια στην Εταιρ α Προστασ ας Ανηλ κων Πειραιά (ΕΠΑΠ) να επιτρέψει στην A την πρόσβαση στους φακέλους ανηλ κων που φιλοξενήθηκαν στην Στέγη της ΕΠΑΠ κατά το χρονικό διάστη&α 1.1.2000-31.12.2009 &ε τους εξής όρους: η πρόσβαση να γ νει στον τόπο που αυτό τηρε ται σή&ερα, ο ερευνητής να εξάγει &όνο τα δεδο&ένα που, κατά την επιστη&ονική του κρ ση, ε ναι απαρα τητα για την ολοκλήρωση της &ελέτης του, να καταγράψει &όνο το ιστορικό της περ πτωσης και όχι τα στοιχε α που ταυτοποιούν το ιστορικό &ε συγκεκρι&ένα πρόσωπα και να τηρήσει την ανωνυ&οπο ηση σε κάθε &εταγενέστερη χρήση των δεδο&ένων αυτών. Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Η Γρα&&ατέας Χρήστος Παληοκώστας Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 5