Αθήνα, 23-01-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/469/23-01-2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΟΜΕΝΝ ΠΡΟΣΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 3/2012 ( ήα) Η Αρχή Προστασ ας εδο&ένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρ ασε σε σύνθεση Τ&ή&ατος στην έδρα της την 17.01.2012 και ώρα 10:00 &ετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκει&ένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν ο Πρόεδρος της Αρχής Πέτρος Χριστόφορος, και τα αναπληρω&ατικά &έλη Πέτρος Τσαντ λας, Γρηγόριος Λαζαράκος, ως εισηγητής, και Χαράλα&πος Ανθόπουλος, σε αντικατάσταση των τακτικών &ελών Αναστασ ου Πράσσου, Αναστασ ου-Ιωάννη Μεταξά και η&ητρ ου Μπριόλα, αντ στοιχα, οι οπο οι, αν και εκλήθησαν νο& &ως εγγράφως δεν παρέστησαν λόγω κωλύ&ατος. Παρούσες χωρ ς δικα ω&α ψήφου ήταν η Ε. Μαραγκού, νο&ικός ελέγκτρια - δικηγόρος, ως βοηθός εισηγήτρια και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τ&ή&ατος διοικητικών και οικονο&ικών υποθέσεων, ως γρα&&ατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη τα παρακάτω: Με τη &ε αριθ&. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/4546/30.06.2011 α τησή του προς την Αρχή Προστασ ας εδο&ένων Προσωπικού Χαρακτήρα, το Αναθεωρητικό ικαστήριο διαβιβάζει την από 28.02.2011 α τηση της Α και ζητά από την Αρχή να αποφανθε για την χορήγηση ή &η άδειας πρόσβασης στο ιστορικό αρχε ο του για την περ οδο 19461964 στην Α για ερευνητικούς σκοπούς. Η Α ε ναι διδάκτορας ιστορ ας στο Τ&ή&α Πολιτικής Επιστή&ης και Ιστορ ας του Πάντειου Πανεπιστη& ου και ζητε πρόσβαση στο Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 1 αρχε ο του Αναθεωρητικού ικαστηρ ου προκει&ένου να συ&πληρώσει τη διδακτορική διατριβή της &ε τ τλο «Ο ε&φύλιος πόλε&ος στα Μαστοροχώρια και την Αετο&ηλ τσα της Κόνιτσας». Αντικε &ενο της έρευνάς της αποτελε , η ανεύρεση πρακτικών δικών του ιαρκούς Στρατοδικε ου της περιόδου 1946-1964 που αφορούν σε πρόσωπα που κατάγονται από τα Μαστοροχώρια Γρά&&ου και την Αετο&ηλ τσα Γρά&&ου. Η Αρχή &ετά από εξέταση της παραπάνω α τησης και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης ΣΚΕΦ ΗΚΕ ΣΥΜΦΝΑ ΜΕ ΟΝ ΝΟΜΟ
- Το άρθρο 2 στοιχ. β΄, δ΄ και ζ΄ του ν. 2472/1997 για την προστασ α του ατό&ου από την επεξεργασ α δεδο&ένων προσωπικού χαρακτήρα προβλέπει ότι «“Ευαίσθητα δεδο ένα” [νοούνται] τα δεδο ένα που αφορούν τη φυλετική ή εθνική προέλευση, τα πολιτικά φρονή ατα, τις θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις, τη συ ετοχή σε ένωση, σω ατείο και συνδικαλιστική οργάνωση, την υγεία, την κοινωνική πρόνοια και τη ερωτική ζωή, καθώς και τα σχετικά ε ποινικές διώξεις ή καταδίκες,... “Επεξεργασία δεδο ένων προσωπικού χαρακτήρα” [νοείται] κάθε εργασία ή σειρά εργασιών που πραγ ατοποιείται, από το η όσιο ή από νο ικό πρόσωπο δη οσίου δικαίου ή ιδιωτικού δικαίου ή ένωση προσώπων ή φυσικό πρόσωπο ε ή χωρίς τη βοήθεια αυτο ατοποιη ένων εθόδων και εφαρ όζονται σε δεδο ένα προσωπικού χαρακτήρα, όπως η συλλογή, η καταχώριση, η οργάνωση, η διατήρηση ή αποθήκευση, η τροποποίηση, η εξαγωγή, η χρήση, η διαβίβαση, η διάδοση ή κάθε άλλης ορφής διάθεση, η συσχέτιση ή ο συνδυασ ός, η διασύνδεση, η δέσ ευση (κλείδω α), η διαγραφή, η καταστροφή,... “Υπεύθυνος Επεξεργασίας” [νοείται] οποιοσδήποτε καθορίζει το σκοπό και τον τρόπο επεξεργασίας των δεδο ένων προσωπικού χαρακτήρα, όπως φυσικό ή νο ικό πρόσωπο, δη όσια αρχή ή υπηρεσία ή οποιοσδήποτε άλλος οργανισ ός». Το άρθρ. 4 § 1 στοιχ. α΄ και β΄ του ν. 2472/1997 ορ ζει, &εταξύ άλλων, ότι ο σκοπός της επεξεργασ ας πρέπει να ε ναι καθορισ&ένος, σαφής και νό&ι&ος, τα δε δεδο&ένα να ε ναι συναφή, πρόσφορα και όχι περισσότερα από όσα απαιτούνται ενόψει του σκοπού της επεξεργασ ας. Για τη νό&ι&η επεξεργασ α ευα σθητων προσωπικών δεδο&ένων απαρα τητη ε ναι η χορήγηση άδειας από την Αρχή στην περ πτωση που συντρέχει κάποια από τις βάσεις Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 2 νο&ι&ότητας της επεξεργασ ας που ορ ζονται στην παράγραφο 2 του άρθρου 7 του ν. 2472/
- Σύ&φωνα, λοιπόν, &ε το άρθρ. 7 § 2 στοιχ. στ΄ του ν. 2472/1997 «Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η συλλογή και η επεξεργασία ευαίσθητων δεδο ένων, καθώς και η ίδρυση και λειτουργία σχετικού αρχείου, ύστερα από άδεια της Αρχής, όταν η επεξεργασία πραγ ατοποιείται για ερευνητικούς και επιστη ονικούς αποκλειστικά σκοπούς και υπό τον όρο ότι τηρείται η ανωνυ ία και λα βάνονται όλα τα απαραίτητα έτρα για την προστασία των δικαιω άτων των προσώπων στα οποία αναφέρονται». Το άρθρ. 10 του ιδ ου νό&ου ορ ζει τα εξής: «
- Η επεξεργασία δεδο ένων προσωπικού χαρακτήρα είναι απόρρητη. ιεξάγεται αποκλειστικά και όνο από πρόσωπα που τελούν υπό τον έλεγχο του υπεύθυνου επεξεργασίας ή του εκτελούντος την επεξεργασία και όνον κατ’ εντολή του. (…)
- Ο υπεύθυνος επεξεργασίας οφείλει να λα βάνει τα κατάλληλα οργανωτικά και τεχνικά έτρα για την ασφάλεια των δεδο ένων και την προστασία τους από τυχαία ή αθέ ιτη καταστροφή, τυχαία απώλεια, αλλοίωση, απαγορευ ένη διάδοση ή πρόσβαση και κάθε άλλη ορφή αθέ ιτης επεξεργασίας. Αυτά τα έτρα πρέπει να εξασφαλίζουν επίπεδο ασφάλειας ανάλογο προς τους κινδύνους που συνεπάγεται η επεξεργασία και η φύση των δεδο ένων που είναι αντικεί ενο της επεξεργασίας. …» Από τις προαναφερθε σες διατάξεις προκύπτει ότι η επεξεργασ α ευα σθητων προσωπικών δεδο&ένων επιτρέπεται σύ&φωνα &ε το άρθρ. 7 § 2 στοιχ. στ΄ του ν. 2472/1997, για ερευνητικούς και επιστη&ονικούς σκοπούς - όπως, στη συγκεκρι&ένη περ πτωση, χωρ ς τη συγκατάθεση του υποκει&ένου (δεδο&ένου ότι η επιστη&ονική ιστορική έρευνα αποτελε νό&ι&ο σκοπό επεξεργασ ας, βλ. και άρθρ. 16 παρ. 1 Σ, όπου ορ ζεται ότι η ανάπτυξη και προαγωγή της έρευνας αποτελε υποχρέωση του Κράτους), υπό τις προϋποθέσεις της τήρησης της ανωνυ& ας και της λήψης των απαρα τητων &έτρων για την προστασ α των δικαιω&άτων των υποκει&ένων των δεδο&ένων. Όπως έχει κρ νει η Αρχή σε ανάλογες περιπτώσεις (αποφάσεις &ε αριθ&. 63/2002, 53/2003 και 50/2005): «Στην περ πτωση της ιστορικής έρευνας, όταν αυτή αφορά επαρκώς εξατο&ικευ&ένα πρόσωπα της ιστορ ας που βρ σκονται ακό&α εν ζωή, θα πρέπει ο ερευνητής, &ε &έρι&να του υπευθύνου επεξεργασ ας, να λα&βάνει προηγου&ένως σχετική άδεια της Αρχής». ς εκ τούτου, η Αρχή χορήγησε την σχετική Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 3 άδεια προς τον υπεύθυνο επεξεργασ ας του σχετικού αρχε ου, από τον οπο ο ζητούσε ο ερευνητής την πρόσβαση προς εκπλήρωση του ερευνητικού/επιστη&ονικού σκοπού, «υπό τον όρο ότι θα τηρηθε η ανωνυ& α των προσώπων στα οπο α αναφέρονται τα αιτού&ενα στοιχε α, ώστε να αποφευχθε κάθε δυνατότητα ταυτοπο ησης» σε κάθε περ πτωση δηλαδή, &ε τήρηση της ανωνυ& ας κατά τη δη&οσιοπο ηση των πορισ&άτων της σχετικής έρευνας. Περαιτέρω, η Αρχή &ε τις &ε αριθ&. 46/2004, 47/2004 αποφάσεις της χορήγησε ανάλογη άδεια στον υπεύθυνο επεξεργασ ας για την επεξεργασ α ευα σθητων προσωπικών δεδο&ένων υγε ας για επιστη&ονικούς/ερευνητικούς σκοπούς &ε τους εξής όρους: α) η πρόσβαση στα σχετικά αρχε α να γ νει στο χώρο τήρησής τους, ώστε να &ην εκφεύγουν από την σφα ρα επιρροής του υπευθύνου επεξεργασ ας β) οι αιτούντες την πρόσβαση θα εξάγουν από το αρχε ο &όνο όσα στοιχε α τους ε ναι κατά την επιστη&ονική κρ ση τους απαρα τητα για την ολοκλήρωση του συγκεκρι&ένου ερευνητικού έργου γ) η ανωνυ&οπο ηση των προσωπικών δεδο&ένων θα γ νει ήδη κατά τα διάρκεια της πρόσβασης στα δεδο&ένα (καθώς, στις κρινό&ενες περιπτώσεις, δεν προέκυψε η ανάγκη των αιτούντων-ερευνητών να συνδέσουν τα στοιχε α που ταυτοποιούν τα υποκε &ενα &ε τα προσωπικά τους δεδο&ένα και να καταγράψουν πλήρη –&η ανωνυ&οποιη&ένα- στοιχε α για την διεξαγωγή της έρευνας).
- Στην υπό κρ ση περ πτωση η Α η οπο α ε ναι διδάκτορας του Τ&ή&ατος Πολιτικής Επιστή&ης και Ιστορ ας του Πάντειου Πανεπιστη& ου ζητά πρόσβαση στο αρχε ο του Αναθεωρητικού ικαστηρ ου, το οπο ο περιέχει ευα σθητα δεδο&ένα φυσικών προσώπων, προκει&ένου να συ&πληρώσει τη διδακτορική της διατριβή &ε τ τλο «Ο ε&φύλιος πόλε&ος στα Μαστοροχώρια και την Αετο&ηλ τσα της Κόνιτσας». Επειδή υπάρχει πιθανότητα ανά&εσα στο αρχειακό υλικό στο οπο ο ζητε ται η πρόσβαση από τον ερευνητή να υπάρχουν προσωπικά δεδο&ένα προσώπων που βρ σκονται ακό&α εν ζωή, τυγχάνει εφαρ&ογής ο ν. 2472/1997 και η Αρχή γνω&οδοτε για τη χορήγηση (ή &η) αδε ας για πρόσβαση στο εν λόγω αρχε ο. Επειδή η πρόσβαση στο ιστορικό αρχε ο του Αναθεωρητικού ικαστηρ ου κατά τα έτη 1946-1964 ε ναι αναγκα α για την συ&πλήρωση της διδακτορικής έρευνας της Α, πρέπει να της επιτραπε η πρόσβαση αυτή στο παραπάνω αρχειακό υλικό που τηρε ται Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 4 στο Αναθεωρητικό ικαστήριο, υπό την προϋπόθεση ότι θα εξάγει &όνο τα δεδο&ένα που κατά την επιστη&ονική της κρ ση ε ναι απαρα τητα για την ολοκλήρωση της &ελέτης της, καταγράψει &όνο το ιστορικό της κάθε περ πτωσης και όχι τα στοιχε α που ταυτοποιούν το ιστορικό &ε συγκεκρι&ένα πρόσωπα, που δυνατόν να βρ σκονται ακό&α στη ζωή, και τηρήσει την ανωνυ&οπο ηση σε κάθε &εταγενέστερη χρήση των δεδο&ένων αυτών &ε π.χ. δη&οσιοπο ηση της έρευνας. Για τους λόγους αυτούς Η Αρχή χορηγε άδεια στο Αναθεωρητικό ικαστήριο ως υπεύθυνο επεξεργασ ας του παραπάνω αρχε ου να επιτρέψει στην Α, την πρόσβαση στο εν λόγω αρχε ο &ε τους εξής όρους: Η πρόσβαση να γ νει στον τόπο που αυτό τηρε ται σή&ερα, και ο ερευνητής να εξάγει &όνο τα δεδο&ένα που, κατά την επιστη&ονική του κρ ση, ε ναι απαρα τητα για την ολοκλήρωση της &ελέτης του, να καταγράψει &όνο το ιστορικό της κάθε περ πτωσης και όχι τα στοιχε α που ταυτοποιούν το ιστορικό &ε συγκεκρι&ένα πρόσωπα, που δυνατόν να βρ σκονται ακό&α στη ζωή, και να τηρήσει την ανωνυ&οπο ηση σε κάθε &εταγενέστερη χρήση των δεδο&ένων αυτών. Ο Πρόεδρος της Αρχής Η Γραατέας Πέτρος Χριστόφορος Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 5