Χρήση προσωπικών δεδομένων για ερευνητικούς σκοπούς

Αθήνα, 08-07-2016 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/4350/08-07-2016 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ∆Ε∆ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 50 /2016 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος στο κατάστηµά της την 29.06.2016 µετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Πέτρος Χριστόφορος, Πρόεδρος της Αρχής και τα αναπληρωµατικά µέλη Χαράλαµπος Ανθόπουλος, ως εισηγητής, Γρηγόριος Λαζαράκος, και Παναγιώτης Ροντογιάννης, σε αντικατάσταση των τακτικών µελών ∆ηµητρίου Μπριόλα, Αναστάσιου-Ιωάννη Μεταξά και Αντώνιου Συµβώνη, αντίστοιχα, οι οποίοι αν και εκλήθησαν νοµίµως εγγράφως δεν παρέστησαν λόγω κωλύµατος. Παρούσες χωρίς δικαίωµα ψήφου ήταν η Kάλλη Καρβέλη, ειδική επιστήµονας-δικηγόρος, ως βοηθός εισηγήτρια, η οποία αποχώρησε µετά τη συζήτηση της υπόθεσης και πριν από τη διάσκεψη και τη λήψη απόφασης και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τµήµατος διοικητικών και οικονοµικών υποθέσεων, ως γραµµατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη της τα ακόλουθα: Ο A µε το υπ’αριθµ. Γ/ΕΙΣ/5815/9.11.2015 έγγραφό του ερωτά την Αρχή, αν µπορεί να χρησιµοποιήσει προσωπικά δεδοµένα ( όνοµα, ηλικία, τυχόν δεύτερο ή τρίτο γάµο, επάγγελµα, προσωνύµια) των κατοίκων του χωριού από το οποίο κατάγεται, προκειµένου να τα εντάξει σε ένα βιβλίο που θα επιτρέπει στους απογόνους τους να αναζητούν τις ρίζες τους, ενόψει της επικείµενης ερήµωσής του. Η Αρχή, µετά από εξέταση των στοιχείων του φακέλου και αφού άκουσε τον εισηγητή και τη βοηθό εισηγήτρια (η τελευταία στη συνέχεια αποχώρησε), µετά από 1 διεξοδική συζήτηση ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΝΟΜΟ

1. Σύµφωνα µε το άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. ε’ του ν. 2472/1997, ο οποίος ενσωµάτωσε στην ελληνική έννοµη τάξη την Οδηγία 95/46/ΕΚ, κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η επεξεργασία προσωπικών δεδοµένων χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειµένου των δεδοµένων, όταν η επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του εννόµου συµφέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο τρίτος στον οποίο ανακοινώνονται τα δεδοµένα και υπό τον όρο ότι το συµφέρον αυτό υπερέχει προφανώς των δικαιωµάτων και συµφερόντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδοµένα και δεν θίγονται οι θεµελιώδεις ελευθερίες αυτών, ενώ σύµφωνα µε τις διατάξεις του άρθρου 2 στοιχ. δ’ του ως άνω νόµου, επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα αποτελεί µεταξύ άλλων η χρήση, διάδοση ή κάθε άλλης µορφής διάθεση των προσωπικών δεδοµένων. Επίσης σύµφωνα µε τις διατάξεις του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. στ’ του ιδίου νόµου, το οποίο εφαρµόζεται στα ευαίσθητα προσωπικά δεδοµένα, αλλά κατά µείζονα λόγο πρέπει να εφαρµοσθεί αναλόγως και στα απλά, επιτρέπεται η επεξεργασία προσωπικών δεδοµένων για ερευνητικούς και επιστηµονικούς σκοπούς, υπό τον όρο ότι τηρείται η ανωνυµία και λαµβάνονται τα απαραίτητα µέτρα για την προστασία των δικαιωµάτων των προσώπων στα οποία αναφέρονται. Συναφώς στο άρθρο 6 παρ.1β της Οδηγίας 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου της 24ης Οκτωβρίου 1995 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία αυτών αναφέρεται ότι « τα κράτη µέλη προβλέπουν ότι τα δεδοµένα πρέπει να συλλέγονται για καθορισµένους, σαφείς και νόµιµους σκοπούς και η µεταγενέστερη επεξεργασία τους να συµβιβάζεται µε τους σκοπούς αυτούς. Η µεταγενέστερη επεξεργασία για ιστορικούς, στατιστικούς ή επιστηµονικούς σκοπούς δεν θεωρείται ασυµβίβαστη εφόσον τα κράτη µέλη προβλέπουν κατάλληλες εγγυήσεις». Σύµφωνα δε µε τις διατάξεις του άρθρου 6 παρ 1γ της ως άνω Οδηγίας «τα κράτη µέλη προβλέπουν ότι τα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα πρέπει να είναι κατάλληλα, συναφή προς το θέµα και όχι υπερβολικά σε σχέση µε τους σκοπούς για τους οποίους συλλέγονται και υφίστανται επεξεργασία» ενώ σύµφωνα µε το άρθρο 7 στοιχείο στ’ «τα κράτη µέλη προβλέπουν ότι η επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα 2 µπορεί να γίνεται µόνο εάν είναι απαραίτητη για την επίτευξη του εννόµου συµφέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος της επεξεργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι στους οποίους ανακοινώνονται τα δεδοµένα, υπό τον όρο ότι δεν προέχει το συµφέρον ή τα θεµελιώδη δικαιώµατα και οι ελευθερίες του προσώπου στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα που χρήζουν προστασίας δυνάµει του άρθρου1 της παρούσης Οδηγίας» Επίσης, σύµφωνα µε τη Γνώµη 6/2014 της Οµάδας Εργασίας του άρθρου 29 της Οδηγίας για την προστασία δεδοµένων, στην περίπτωση ιστορικής ή άλλης επιστηµονικής έρευνας, είναι νόµιµη η γνωστοποίηση προσωπικών δεδοµένων στον τρίτο ερευνητή χάριν του εννόµου συµφέροντός του, ιδίως όταν απαιτείται πρόσβαση σε ορισµένες βάσεις δεδοµένων. Προκειµένου δε να εµπίπτει στην έννοια του άρθρου 7 στοιχείο στ΄ της Οδηγίας 95/46/ΕΚ, το « έννοµο συµφέρον» θα πρέπει να είναι σύννοµο (δηλαδή να συνάδει µε το εφαρµοστέο ενωσιακό και εθνικό δίκαιο), να προσδιορίζεται µε επαρκή σαφήνεια ώστε να επιτρέπεται η στάθµισή του έναντι των συµφερόντων και των θεµελιωδών δικαιωµάτων του προσώπου στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα ( δηλαδή να είναι αρκούντως σαφές) και να αφορά ένα πραγµατικό και υφιστάµενο συµφέρον (δηλαδή να µην είναι υποθετικό). Τέλος, σύµφωνα µε τις διατάξεις του άρθρου 11 παρ. 3 του ν. 2472/1997, εάν τα δεδοµένα ανακοινώνονται σε τρίτους, το υποκείµενο ενηµερώνεται για την ανακοίνωση πριν από αυτούς.
2. Στην κρινόµενη περίπτωση, ο A, ερωτά εάν µπορεί να χρησιµοποιήσει νοµίµως για τη συγγραφή βιβλίου σχετικά µε τα γενεαλογικά δέντρα του χωριού από το οποίο κατάγεται, τα απλά προσωπικά δεδοµένα των κατοίκων του χωριού (όνοµα, ηλικία, τυχόν δεύτερο ή τρίτο γάµο, επάγγελµα, προσωνύµια), πλείστα των οποίων ήδη κατέχει ο ίδιος. Η συλλογή δεδοµένων για ερευνητικούς σκοπούς και η αναφορά τους σε βιβλίο δικαιολογείται, σύµφωνα µε τις προαναφερόµενες διατάξεις του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. στ’ του ν. 2472/1997 σε συνδυασµό µε τις διατάξεις του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. ε’ του ιδίου νόµου, αφού το έννοµο συµφέρον της ιστορικής έρευνας υπερέχει προφανώς των δικαιωµάτων και συµφερόντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα συγκεκριµένα δεδοµένα και δεν θίγονται οι θεµελιώδεις ελευθερίες τους. Εξάλλου, σύµφωνα και µε τις προαναφερόµενες διαταξεις των άρθρων 6 παρ.1β και 7 στοιχείο στ’ της Οδηγίας 95/46/ΕΚ, είναι νόµιµη η γνωστοποίηση προσωπικών δεδοµένων στον τρίτο ερευνητή χάριν του εννόµου συµφέροντός του. 3 Ο συγγραφέας, υπεύθυνος επεξεργασίας για τα δεδοµένα αυτά υποχρεούται να γνωστοποιήσει στην Αρχή το αρχείο το οποίο κατήρτισε, καθώς επίσης και να ενηµερώσει µε κάθε πρόσφορο µέσο (π.χ µε ανακοίνωση στο κοινοτικό κατάστηµα του χωριού) τα υποκείµενα για την επεξεργασία των δεδοµένων που αναφέρονται σε αυτά. Η ενηµέρωση θα πρέπει να γίνει πριν την έκδοση του βιβλίου (βλ. σχετικά Απόφαση 8/2002 διαθέσιµη στο www.dpa.gr). Όσον αφορά δε τα πρόσωπα τα οποία δεν είναι εν ζωή, δεν υπάγονται στο πεδίο εφαρµογής της νοµοθεσίας για την προστασία των προσωπικών δεδοµένων, εφόσον ο ν. 2472/97 εφαρµόζεται µόνον για πρόσωπα εν ζωή (άρθρο 2 του ως άνω νόµου). ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή κρίνει ότι η επιλογή και αναφορά των παραπάνω δεδοµένων από τον αιτούντα A σε βιβλίο δεν παραβιάζει τις διατάξεις του ν.2472/1997, υπό την προϋπόθεση να προηγηθεί γνωστοποίηση τήρησης του εν λόγω αρχείου στην Αρχή από τον ίδιο, ως υπεύθυνο επεξεργασίας, και ενηµέρωση των υποκειµένων των δεδοµένων για την επεξεργασία αυτή . Ο Πρόεδρος Η Γραµµατέας Πέτρος Χριστόφορος Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου 4