Καταχώριση και διαγραφή αλλοδαπών τρίτων χωρών από το Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν (ΣΠΣ) και τον Εθνικό Κατάλογο Ανεπιθύμητων Αλλοδαπών (ΕΚΑΝΑ)

Αθήνα, 17-10-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/6635/17-10-2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟ ΤΑ ΙΑ ∆Ε∆ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟ ΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΓΝΩΜΟ∆Ο ΗΣΗ 3/2012 Η Αρχή Προστασίας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνήλθε, µετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση την 27η επτεµβρίου 2012 στο κατάστηµά της, αποτελούµενη από τους Π. Χριστόφορο, Πρόεδρο, Λ. Κοτσαλή, Α. Πράσσο, Α.Ι. Μεταξά, ∆. Μπριόλα, Γ. Πάντζιου, τακτικά µέλη, και το αναπληρωµατικό µέλος Κ. Χριστοδούλου, σε αντικατάσταση του τακτικού µέλους Α. Ρουπακιώτη, ο οποίος έχει παραιτηθεί. Μετά από εντολή του Προέδρου συµµετείχε επίσης το αναπληρωµατικό µέλος της Αρχής Π. Τσαντίλας, ως εισηγητής, µε δικαίωµα ψήφου. τη συνεδρίαση παρέστησαν, µετά από εντολή του Προέδρου, η Ε. Χατζηλιάση και Ε. Μαραγκού, νοµικοί ελεγκτές, ως βοηθοί εισηγητή και η Μ. Γιαννάκη, υπάλληλος του τµήµατος διοικητικών και οικονοµικών υποθέσεων, ως γραµµατέας. Η Αρχή συνεδρίασε προκειµένου να γνωµοδοτήσει σχετικά µε τις νόµιµες προϋποθέσεις καταχώρισης και διαγραφής αλλοδαπών από το ύστηµα Πληροφοριών ένγκεν βάσει του άρθρου 96 της ύµβασης Εφαρµογής της υνθήκης ένγκεν και από τον Εθνικό Κατάλογο Ανεπιθύµητων Αλλοδαπών ενόψει και συναφών εκκρεµών υποθέσεων του Τµήµατος. Η Αρχή, αφού άκουσε τον εισηγητή και τους βοηθούς εισηγητές, οι οποίοι στη συνέχεια αποχώρησαν, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, εκδίδει την ακόλουθη ΓΝΩΜΟ∆ΟΤΗ Η

1. Η υµφωνία ένγκεν του 1985 και η ύµβαση Εφαρµογής της υµφωνίας ένγκεν (στο εξής και Ε )1, η οποία τέθηκε σε εφαρµογή το 1995, οδήγησαν στην κατάργηση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα των κρατών που την είχαν υπογράψει, καθώς και στη δηµιουργία ενιαίων εξωτερικών συνόρων, στα οποία οι έλεγχοι εισόδου στο «χώρο διαδικασίες. Με την ίδια ένγκεν» πραγµατοποιούνται µε βάση τις ίδιες ύµβαση καθιερώθηκαν κοινοί κανόνες για την έκδοση θεωρήσεων, την παροχή ασύλου και τον έλεγχο στα εξωτερικά σύνορα, ώστε να είναι εφικτή η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων στο εσωτερικό του «χώρου ένγκεν» χωρίς παράλληλα να διαταράσσεται η δηµόσια ασφάλεια. Το σηµαντικότερο από τα αποκαλούµενα «αντισταθµιστικά» µέτρα στην ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων αποτελεί η δηµιουργία και λειτουργία ενός κοινού συστήµατος πληροφοριών, του υστήµατος Πληροφοριών ένγκεν [(Schengen Information System – SIS) στο εξής και Π ], το οποίο δηµιουργήθηκε στο πλαίσιο της βελτίωσης της συνεργασίας µεταξύ των αστυνοµικών και δικαστικών αρχών. Το Π είναι µία βάση δεδοµένων που επιτρέπει στις αρµόδιες αρχές των κρατών ένγκεν την ανταλλαγή δεδοµένων αναφορικά µε ορισµένες κατηγορίες προσώπων και πραγµάτων
2. Ειδικότερα στο Π καταχωρούνται πληροφορίες σχετικά µε πρόσωπα που καταζητούνται από τις δικαστικές αρχές, µε ανεπιθύµητους αλλοδαπούς, µε πρόσωπα που έχουν εξαφανισθεί καθώς και µε πρόσωπα τα οποία τίθενται υπό διακριτική παρακολούθηση. Ως εγγύηση των δικαιωµάτων των πολιτών η µεταξύ άλλων 3 Ε προβλέπει, , τη λειτουργία µιας ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου σε κάθε συµβαλλόµενο κράτος, η οποία είναι αρµόδια να εξετάζει, αν από την επεξεργασία θίγονται τα δικαιώµατα των ενδιαφεροµένων προσώπων (άρθρο 114 Ε ). την
3. Η Ελλάδα µε το ν. 2514/1997 κύρωσε τη υµφωνία ένγκεν, τη ύµβασης Εφαρµογής της υµφωνίας ένγκεν καθώς και τα πρωτόκολλα και τις συµφωνίες προσχώρησης των υπολοίπων κρατών µελών της ΕΕ. 2 Η εγκατάσταση, η λειτουργία και χρήση του υστήµατος Πληροφοριών ένγκεν ρυθµίζεται στα άρθρα 92-101 της Ε . 3 Η Ε περιέχει ειδικό κεφάλαιο για την προστασία των προσωπικών δεδοµένων και την ασφάλεια αυτών στο πλαίσιο λειτουργίας του Π (άρθρα 102 – 118). Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 2 Ελλάδα η αρµοδιότητα αυτή έχει ανατεθεί µε το άρθρο 19 παρ. 1 στοιχ. ιε΄ του ν. 2472/1997 στην Αρχή Προστασίας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα. Παράλληλα, µε βάση τη νοµοθεσία για την είσοδο και διαµονή αλλοδαπών στην Ελλάδα (άρθρο 82 του ν. 3386/2005), τηρείται και ο Εθνικός Κατάλογος Ανεπιθύµητων Αλλοδαπών (στο εξής και ΕΚΑΝΑ). Τα κριτήρια και η διαδικασία εγγραφής και διαγραφής αλλοδαπών από τον κατάλογο αυτό καθορίζονται µε την υπ’ αριθ. 4000/4/32 - ιβ'/4.9.2006 (ΦΕΚ Β΄ 1353/14.9.2006) κοινή υπουργική απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, ∆ηµόσιας ∆ιοίκησης και Αποκέντρωσης, Εξωτερικών, Εθνικής Άµυνας, ∆ικαιοσύνης και ∆ηµοσίας Τάξης (στο εξής και ΚΥΑ). Η Αρχή είναι αρµόδια να ελέγχει (στο πλαίσιο εξέτασης των αντιρρήσεων των υποκειµένων των δεδοµένων – άρθρο 13 του ν. 2472/1997) και τη νοµιµότητα των καταχωρίσεων στον ΕΚΑΝΑ.
4. Το άρθρο 96 της Ε ορίζει ότι: «
5. Τα δεδοµ να σχετικά µε αλλοδαπούς καταχωρούνται σε αρχείο βάσει µιας εθνικής καταχωρίσεως, η οποία χει ρεισµα στις αποφάσεις των αρµοδίων διοικητικών αρχών και δικαστηρίων, σύµφωνα µε τους διαδικαστικούς κανόνες της εθνικής νοµοθεσίας.
6. Οι αποφάσεις µπορούν να χουν ως αιτιολογία την απειλή της δηµόσιας τάξεως και ασφαλείας καθώς και της εθνικής ασφάλειας που ενδ χεται να συνιστά η παρουσία ενός αλλοδαπού επί του εθνικού εδάφους. Αυτή µπορεί, κυρίως, να είναι η περίπτωση: α) Αλλοδαπού, ο οποίος χει καταδικασθεί για αξιόποινη πράξη επισύρουσα ποινή στερητική της ελευθερίας τουλάχιστον ενός τους, β) Αλλοδαπού, εις βάρος του οποίου υπάρχουν αποχρώσεις ενδείξεις ότι δι πραξε σοβαρ ς αξιόποινες πράξεις, συµπεριλαµβανοµ νων και όσων αναφ ρονται στο άρθρο 71 ή εις βάρος του οποίου υπάρχουν συγκεκριµ νες ενδείξεις ότι χει προβεί σε προπαρασκευαστικ ς εν ργειες τ τοιων αξιόποινων πράξεων επί του εδάφους ενός Συµβαλλόµενου Μ ρους.
7. Οι αποφάσεις µπορούν επίσης να χουν αιτιολογία ότι εις βάρος του αλλοδαπού χει επιβληθεί το µ τρο της αποµακρύνσεως, αποποµπής ή απελάσεως, το οποίο δεν αναβλήθηκε ούτε ανεστάλη και περι χει ως παρεπόµενη κύρωση την απαγόρευση εισόδου ή διαµονής, στηριζόµενη στη µη τήρηση του εθνικού δικαίου ως προς την είσοδο και διαµονή των αλλοδαπών». Από το παραπάνω άρθρο της Ε προκύπτει ότι η καταχώριση στο Π λαµβάνει Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 3 χώρα βάσει µίας εθνικής καταχώρισης, η οποία έχει έρεισµα στις αποφάσεις των αρµοδίων διοικητικών αρχών και δικαστηρίων. την Ελλάδα η τήρηση του Εθνικού Καταλόγου Ανεπιθύµητων Αλλοδαπών προβλέπεται στο άρθρο 82 του ν. 3386/2005, το οποίο ορίζει ότι «Το Υπουργείο ∆ηµόσιας Τάξης τηρεί κατάλογο ανεπιθύµητων αλλοδαπών. Τα κριτήρια και η διαδικασία εγγραφής και διαγραφής αλλοδαπών από τον κατάλογο αυτόν καθορίζονται µε απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, ∆ηµόσιας ∆ιοίκησης και Αποκ ντρωσης, Εξωτερικών, Εθνικής Άµυνας, ∆ικαιοσύνης και ∆ηµοσίας Τάξης». Με βάση την ανωτέρω εξουσιοδοτική διάταξη εκδόθηκε η µε αριθµό 4000/4/32-ιβ΄/4.9.2006 ΚΥΑ, το άρθρο 1 της οποίας προβλέπει ότι: «
8. Στον Εθνικό Κατάλογο Ανεπιθύµητων Αλλοδαπών (Ε.Κ.ΑΝ.Α.) εγγράφονται: α. Οι αλλοδαποί σε βάρος των οποίων διατάχθηκε η απ λαση από τη χώρα, βάσει δικαστικής ή διοικητικής απόφασης. β. Αλλοδαποί, των οποίων η παρουσία στο ελληνικό δαφος, αποτελεί απειλή για την εθνική ή τη δηµόσια ασφάλεια ή τη δηµόσια τάξη. Τ τοια απειλή υπάρχει ιδίως όταν σε βάρος του αλλοδαπού υπάρχουν αποχρώσεις ενδείξεις ότι τ λεσε σοβαρή αξιόποινη πράξη ή ενδείξεις ότι προ βη σε προπαρασκευαστικ ς πράξεις για την τ λεση τ τοιας πράξης [(άρθρο 96 Σύµβασης Εφαρµογής της Συµφωνίας Σ νγκεν (SCHENGEN) (Σ.Ε.Σ.Σ.), όπως αυτή κυρώθηκε µε το ν. 2514/1997 (Α΄-140)]. γ. Αλλοδαποί σε βάρος των οποίων συντρ χουν λόγοι δηµόσιας υγείας κατά τα οριζόµενα στο εδάφιο δ΄ της παρ.1 του άρθρου 76 του ν. 3386/
9. 2 Οι αλλοδαποί που εγγράφονται στον Ε.Κ.ΑΝ.Α. εγγράφονται παράλληλα και στο Σύστηµα Πληροφοριών Σ νγκεν (SCHENGEN), εφόσον συντρ χουν οι προϋποθ σεις του άρθρου 94 της Σ.Ε.Σ.Σ.».
10. ύµφωνα µε το άρθρο 1 της ανωτέρω ΚΥΑ εγγράφονται υποχρεωτικά στον ΕΚΑΝΑ οι αλλοδαποί σε βάρος των οποίων έχει διαταχθεί δικαστική ή διοικητική απέλαση. Η διοικητική απέλαση διατάσσεται όταν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 76 παρ. 1 του ν. 3386/2005 για την είσοδο, διαµονή και κοινωνική ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών στην Ελληνική Επικράτεια, το οποίο ορίζει ότι: «Η διοικητική απ λαση αλλοδαπού επιτρ πεται εφόσον: α) Έχει καταδικασθεί τελεσίδικα σε ποινή στερητική της ελευθερίας τουλάχιστον ενός τους ή, ανεξαρτήτως ποινής, για εγκλήµατα προσβολής του πολιτεύµατος, προδοσίας της Χώρας, εγκλήµατα σχετικά µε την εµπορία Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 4 και διακίνηση ναρκωτικών, νοµιµοποίηση εσόδων από παράνοµες δραστηριότητες, διεθνή οικονοµικά εγκλήµατα, εγκλήµατα µε χρήση µ σων υψηλής τεχνολογίας, εγκλήµατα περί το νόµισµα, εγκλήµατα αντίστασης, αρπαγής ανηλίκου, κατά της γενετήσιας ελευθερίας και οικονοµικής εκµετάλλευσης της γενετήσιας ζωής, κλοπής, απάτης, υπεξαίρεσης, εκβίασης, τοκογλυφίας, του νόµου περί µεσαζόντων, πλαστογραφίας, ψευδούς βεβαίωσης, συκοφαντικής δυσφήµισης, λαθρεµπορίας, για εγκλήµατα που αφορούν τα όπλα, αρχαιότητες, την προώθηση λαθροµεταναστών στο εσωτερικό της Χώρας ή τη διευκόλυνση της µεταφοράς ή προώθησης τους ή της εξασφάλισης καταλύµατος σε αυτούς για απόκρυψη και εφόσον η απ λαση του δεν διατάχθηκε από το αρµόδιο δικαστήριο, β) Έχει παραβιάσει τις διατάξεις του νόµου αυτού, γ) Η παρουσία του στο ελληνικό δαφος είναι επικίνδυνη για τη δηµόσια τάξη ή την ασφάλεια της Χώρας. (Ο αλλοδαπός θεωρείται επικίνδυνος για τη δηµόσια τάξη ή ασφάλεια ιδίως όταν σε βάρος του ασκηθεί ποινική δίωξη για αδίκηµα που τιµωρείται µε στερητική της ελευθερίας ποινή τουλάχιστον τριών