Αθήνα, 31.12.2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8350/31.12.2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟ ΤΑ ΙΑ ∆Ε∆ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟ ΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 194/2012 Η Αρχή Προστασίας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα, συνήλθε µετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση στην έδρα της την 2.8.2012, σε συνέχεια των από 24.11.2011, 8.12.2011, 23.2.2012 και 28.6.2012 συνεδριάσεων, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Π. Χριστόφορος, Πρόεδρος της Αρχής, Λ. Κοτσαλής, Α. Πράσσος, ως εισηγητής, και Γ. Πάντζιου, τακτικά µέλη, και τα αναπληρωµατικά µέλη Γ. Λαζαράκος και Κ. Χριστοδούλου, σε αντικατάσταση των τακτικών µελών Α-Ι. Μεταξά και Α. Ρουπακιώτη αντίστοιχα, οι οποίοι αν και εκλήθησαν νοµίµως εγγράφως, δεν παρέστησαν λόγω κωλύµατος. Το τακτικό µέλος ∆. Μπριόλας καθώς και το αναπληρωµατικό αυτού Χ. Ανθόπουλος δεν παρέστησαν επίσης λόγω κωλύµατος αν και εκλήθησαν νοµίµως εγγράφως. τη συνεδρίαση, χωρίς δικαίωµα ψήφου, παρέστησαν οι Γ. Ρουσόπουλος, Ε. Χατζηλιάση και Ι. Λυκοτραφίτης, ελεγκτές ως βοηθοί εισηγητή, και η Μ. Γιαννάκη, υπάλληλος του τµήµατος διοικητικών και οικονοµικών υποθέσεων, ως γραµµατέας, µετά από εντολή του Προέδρου. Η Αρχή έλαβε υπόψη τα παρακάτω: Η Αρχή, µετά την ανάκληση της µε αριθµ. 45/2009 απόφασής της µε τη µε αριθµ. 73/2011 απόφαση, εξέτασε εκ νέου την τήρηση των υποχρεώσεων της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος Α.Ε. (εφεξής Εθνική Τράπεζα) που απορρέουν από το ν. 2472/1997 σε σχέση µε την εγκατάσταση του νέου συστήµατος ασφάλειας εισόδου σε υποκαταστήµατα της τράπεζας. Ειδικότερα, µε τη µε αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙ /2529/26.5.2008 καταγγελία της Α, τη µε αριθµ. Γ/ΕΙ /1699/17.3.2009 καταγγελία του Β, καθώς και µε τηλεφωνικές καταγγελίες πολιτών περιήλθε στη γνώση της Αρχής ότι η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος εφαρµόζει σταδιακά στα καταστήµατά της ένα νέο σύστηµα ασφάλειας εισόδου–εξόδου των πελατών της. Για το λόγο αυτό κλιµάκιο ελεγκτών πραγµατοποίησε, βάσει της µε αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΞ/3997/05.8.2008 εντολής ελέγχου του Αναπληρωτή Προέδρου, έλεγχο στο κατάστηµα της τράπεζας που βρίσκεται στη Λεωφόρο υγγρού 44 (κατάστηµα Μακρυγιάννη). Από τον έλεγχο δεν κατέστη δυνατό να προσδιοριστούν τα τεχνικά χαρακτηριστικά του νέου συστήµατος, καθώς η πρόσβαση σε αυτό απαιτούσε τη χρησιµοποίηση κωδικών (username και password), τους οποίους η ∆ιευθύντρια του καταστήµατος, κατά δήλωσή της, δεν γνώριζε. Η τράπεζα στη συνέχεια προέβη στη γνωστοποίηση της επεξεργασίας δεδοµένων µέσω του νέου συστήµατος µε τη µε αριθµ. πρωτ. ΓΝ/ΕΙ /871/01.10.2008 γνωστοποίησή της, στην οποία επισυνάφθηκε και µέρος των τεχνικών χαρακτηριστικών του νέου συστήµατος. Ακολούθως και βάσει της µε αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΞ/5455/15.10.2008 εντολής διενέργειας ελέγχου του Αναπληρωτή Προέδρου της Αρχής πραγµατοποιήθηκε νέος έλεγχος στο κατάστηµα της τράπεζας επί της οδού Πανόρµου 18 την 15.10.
- Με το µε αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΞ/771/04.02.2009 έγγραφό της η Αρχή διαβίβασε στην Εθνική Τράπεζα το προσωρινό πόρισµα του διοικητικού ελέγχου και ζήτησε τις απόψεις της σχετικά µε την ακρίβεια των ευρηµάτων, προκειµένου να προχωρήσει στη σύνταξη του οριστικού πορίσµατος. Η τράπεζα µε το µε αριθµ. πρωτ. της Αρχής Γ/ΕΙ /1172/20.2.2009 έγγραφο απέστειλε τις απόψεις της σχετικά µε την ακρίβεια των ευρηµάτων και το οριστικό πόρισµα συντάχθηκε και έλαβε αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙ /1442/5.3.
- Από τους ελέγχους και από τα έγγραφα, που υπέβαλε στην Αρχή η Εθνική Τράπεζα, προέκυψε ότι το νέο σύστηµα εισόδου-εξόδου πελατών αποτελείται από: • Μια ειδική καµπίνα ασφαλείας, µε δύο θύρες, για την είσοδο στο Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 2 κατάστηµα. Οι εσωτερικές διαστάσεις της καµπίνας αυτής είναι, σύµφωνα µε το φυλλάδιο προδιαγραφών που κατατέθηκε στην Αρχή, 0,685 µέτρα µήκος επί 0,96 µέτρα πλάτος. • Μια ειδική καµπίνα ασφαλείας, µε δύο θύρες, για την έξοδο από το κατάστηµα. Οι εσωτερικές διαστάσεις της καµπίνας αυτής είναι, σύµφωνα µε το φυλλάδιο προδιαγραφών που κατατέθηκε στην Αρχή, 1,305 µέτρα µήκος επί 1,1 µέτρα πλάτος. • Μια έγχρωµη κάµερα, που έχει τοποθετηθεί στην καµπίνα ασφαλείας εισόδου. το σηµείο που έχει τοποθετηθεί η κάµερα υπάρχει µία κόκκινη φωτεινή ένδειξη, ώστε να υποδεικνύεται στους εισερχόµενους η κατεύθυνση προς την οποία πρέπει να κοιτούν. την καµπίνα υπάρχει εγκατεστηµένο και ένα µεγάφωνο για την παροχή ηχητικών οδηγιών προς τους εισερχοµένους. • Έναν τυπικό ηλεκτρονικό υπολογιστή µε κατάλληλο υλικό και λογισµικό για τον έλεγχο των θυρών ασφαλείας, την επόπτευση του σήµατος εικόνας (βίντεο) από την κάµερα και την επεξεργασία (µε τον τρόπο που αναλύεται στη συνέχεια) των εικόνων που λαµβάνονται από την κάµερα. ε αυτόν καταλήγουν τα σήµατα εικόνας που συλλέγονται από την κάµερα του συστήµατος. • Ένα χειριστήριο για το χειροκίνητο άνοιγµα των θυρών εισόδου/εξόδου από το προσωπικό της τράπεζας σε περιπτώσεις ανάγκης (παράκαµψη της αυτοµατοποιηµένης λειτουργίας του συστήµατος). • Κουµπιά χειρισµού της πόρτας από το εισερχόµενο ή εξερχόµενο κοινό και αντίστοιχες φωτεινές ενηµερωτικές ενδείξεις. Η διαδικασία για να εισέλθει κάποιος στο κατάστηµα της τράπεζας έχει ως εξής: Το κοινό εισέρχεται στην καµπίνα ασφαλείας µόνο όταν αυτή είναι ελεύθερη (δεν βρίσκεται άλλο πρόσωπο στο εσωτερικό της και οι δύο θύρες είναι κλειστές), γεγονός που υποδεικνύεται από την πράσινη ένδειξη στη λυχνία εισόδου. Με την είσοδο στο εσωτερικό της καµπίνας και µε τις προϋποθέσεις ότι α) έχει κλείσει η θύρα και β) το πρόσωπο στέκεται στο κέντρο της καµπίνας και κοιτάζει προς την κατεύθυνση της κάµερας, λαµβάνεται ψηφιακή φωτογραφία του. Για το σκοπό αυτό δίδονται και ηχητικές οδηγίες. Το λογισµικό του συστήµατος επεξεργάζεται τη φωτογραφία (µε τρόπο Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 3 που θα αναλυθεί πιο κάτω) και αν το αποτέλεσµα αυτής της αυτοµατοποιηµένης επεξεργασίας είναι ότι η φωτογραφία που έχει ληφθεί είναι συµβατή µε τα σχήµατα χαρακτηριστικών προσώπου (δηλαδή ο άνθρωπος που βρίσκεται στην καµπίνα δεν φοράει κράνος, µάσκα, µαύρα γυαλιά, µαντήλια που να καλύπτουν το πρόσωπο κτλ), επιτρέπεται η είσοδος στην τράπεζα µέσω της δεύτερης πόρτας, γεγονός που επιβεβαιώνεται από έναν χαρακτηριστικό ήχο και από την πράσινη ένδειξη στη λυχνία εισόδου. Η επεξεργασία αυτή διαρκεί πολύ µικρό χρονικό διάστηµα, της τάξης του ενός δευτερολέπτου. ε περίπτωση που το σύστηµα δεν επιτρέψει την είσοδο, όταν δηλαδή από την πραγµατοποιηθείσα επεξεργασία προκύπτει ότι δεν είναι συµβατά τα χαρακτηριστικά του προσώπου, η θύρα µπορεί να ανοίξει µόνο µε ανθρώπινη παρέµβαση, από υπάλληλο της τράπεζας που βρίσκεται στο εσωτερικό του καταστήµατος. Με ειδική πρόβλεψη της τράπεζας η είσοδος των ατόµων µε αναπηρία πραγµατοποιείται από τη δεύτερη θύρα (θάλαµος/καµπίνα εξόδου), χωρίς να ακολουθείται η ως άνω περιγραφείσα διαδικασία. Η διαδικασία για την έξοδο από το κατάστηµα είναι πιο απλή και πραγµατοποιείται µέσω της δεύτερης ειδικής καµπίνας ασφαλείας, στην οποία ο πολίτης απλώς εισέρχεται και εξέρχεται. Χαρακτηριστικό είναι ότι, και στις δύο καµπίνες ασφαλείας, δεν είναι δυνατό να βρίσκονται ταυτόχρονα και οι δύο θύρες της καµπίνας ανοιχτές. Με τον τρόπο αυτό αποτρέπεται η ταχεία πρόσβαση στο εσωτερικό της τράπεζας και η ταχεία έξοδος από αυτή. Τα τεχνικά χαρακτηριστικά του συστήµατος, τα οποία προέκυψαν από τους ελέγχους που διενήργησε η Αρχή και από τα έγγραφα που υπέβαλε στην Αρχή η Εθνική Τράπεζα, είναι τα παρακάτω: Το σύστηµα έχει κατασκευαστεί από τη γαλλική εταιρεία GUNNEBO Electronic Security, αντιπρόσωπος της οποίας στην Ελλάδα είναι η εταιρεία Χαρ. Θεοδόσης ΑΕΒΕ. Για τα βασικά τεχνικά του χαρακτηριστικά προσκοµίστηκε στην Αρχή, βεβαίωση της κατασκευάστριας εταιρείας. ύµφωνα µε αυτά, το σύστηµα χρησιµοποιεί λογισµικό που πραγµατοποιεί ελέγχους βασισµένους στα χαρακτηριστικά της γεωµετρίας του ανθρώπινου προσώπου, όπως την απόσταση των δύο οφθαλµών, την παρουσία µύτης, ελάχιστο ή µέγιστο µέγεθος κεφαλής κλπ. Τα χαρακτηριστικά αυτά συγκρίνονται µε Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 4 σύνολα προτύπων χαρακτηριστικών, όπως αυτά έχουν εξαχθεί από σύνολα πρότυπων ψηφιακών εικόνων προσώπων. Αναφέρεται ότι χρησιµοποιούνται οι βάσεις δεδοµένων προτύπων προσώπων FERET και XM2VTSDΒ. Η βάση FERET αποτελεί de-facto πρότυπο για την αξιολόγηση συστηµάτων αναγνώρισης προσώπων και περιλαµβάνει 2413 εικόνες από 856 διαφορετικά άτοµα. Αυτά έχουν επιλεγεί ώστε να καλύπτουν όλες τις περιπτώσεις χαρακτηριστικών ανθρώπινων προσώπων. Η βάση XM2VTSDΒ περιλαµβάνει εικόνες, βίντεο και τρισδιάστατα µοντέλα από 295 άτοµα. Το σύστηµα χρησιµοποιεί µια εφαρµογή λογισµικού που είναι εγκατεστηµένη στον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Η εφαρµογή αυτή µπορεί να χειρίζεται τα σήµατα εικόνας της κάµερας αλλά και τις αποθηκευµένες στο σύστηµα εικόνες. Για το χειρισµό της εφαρµογής απαιτείται η εισαγωγή κωδικού πρόσβασης. Ο κωδικός αυτός είναι διαφορετικός ανά κατάστηµα και βρίσκεται στη διάθεση του διευθυντή του καταστήµατος. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται ότι κανείς τρίτος δεν µπορεί να δει, µέσω του λογισµικού, τις εικόνες που είναι αποθηκευµένες. Η χρήση, µάλιστα, του κωδικού είναι απαραίτητη για κάθε ενέργεια, ώστε να εξασφαλίζεται ότι ακόµα κι αν µείνει ανοιχτό το λογισµικό, µόνο ο εξουσιοδοτηµένος υπάλληλος θα µπορεί να το χρησιµοποιήσει. Ο διευθυντής του καταστήµατος (ή ο υπάλληλος που έχει εξουσιοδοτηθεί σε κάθε κατάστηµα για το χειρισµό του) µπορεί µε τη χρήση του κωδικού να δει τις εικόνες που έχουν αποθηκευτεί στο σύστηµα. Αποκτά πρόσβαση σε µια λίστα µε τις φωτογραφίες που έχουν συλλεχθεί από το σύστηµα, µε ηµεροµηνία και ώρα λήψης, ώστε να µπορεί να επιλέξει την προβολή µίας από αυτές. Επίσης, µπορεί να διαπιστώσει αν το σύστηµα είχε δεχθεί την πρόσβαση του εικονιζόµενου στην τράπεζα ή όχι, αν δηλαδή η αυτοµατοποιηµένη διαδικασία προτυποποίησης του προσώπου έδωσε θετικό ή αρνητικό αποτέλεσµα. Επίσης, είναι δυνατό να διαπιστωθεί αν από το εσωτερικό της τράπεζας έγινε παράκαµψη του συστήµατος για µια φωτογραφία. Παράκαµψη του συστήµατος λαµβάνει χώρα σε περίπτωση εσφαλµένης απαγόρευσης της εισόδου σε πρόσωπο, το οποίο έχει ακάλυπτα τα χαρακτηριστικά του προσώπου του. Οι υπόλοιπες ρυθµίσεις που είναι διαθέσιµες στο χειριστή αφορούν στην ποιότητα αναγνώρισης (µε επιλογές minimal ή maximal αναγνώρισης) και στην υφή (τα ποιοτικά Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 5 χαρακτηριστικά) της λαµβανόµενης εικόνας (διόρθωση γάµµα - gamma correction, αντίθεση και φωτεινότητα). Το συγκεκριµένο λογισµικό διαθέτει και επιπλέον ρυθµίσεις, για το διαχειριστή του συστήµατος. Από τα έγγραφα που προσκοµίσθηκαν ενώπιον της Αρχής προέκυψε ότι οι εν λόγω ρυθµίσεις έχουν γίνει από την προµηθεύτρια γαλλική εταιρεία Gunnebo και δεν είναι δυνατό να αλλάξουν, καθώς δεν υπάρχει ούτε η δυνατότητα πρόσβασης στις επιλογές του διαχειριστή µε δεδοµένο ότι ο αντίστοιχος κωδικός φυλάσσεται από τη γαλλική εταιρεία και µόνο. Από τις επιλογές του διαχειριστή είναι δυνατό να ρυθµιστούν: η χρονοκαθυστέρηση για την έναρξη ή τη λήξη ενός κύκλου ελέγχου προσώπου καθώς και διάφοροι χρόνοι για την ενεργοποίηση ή το κλείσιµο του συστήµατος, ο αριθµός των λαµβανόµενων φωτογραφιών, ο αριθµός των ηµερών που αποθηκεύονται δεδοµένα, η προσαρµογή της διαδικασίας λήψης εικόνας στις καιρικές συνθήκες κ.α. ∆ίδεται, επίσης, η δυνατότητα εισαγωγής επιπλέον χρηστών στο λογισµικό, στους οποίους ο διαχειριστής µπορεί να αποδώσει συγκεκριµένα δικαιώµατα (επίβλεψη και εξαγωγή εικόνων, επίβλεψη αποτυπωµάτων -η λειτουργία αυτή δεν έχει εγκατασταθεί- ρύθµιση παραµέτρων). Τα δεδοµένα του συστήµατος αποθηκεύονται σε αρχεία στον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Αν και δεν δόθηκαν οι ακριβείς προδιαγραφές του συστήµατος, από τον έλεγχο του συστήµατος αρχείων προέκυψε ότι δηµιουργείται και αποθηκεύεται ένα αρχείο ανά εικόνα. Ο µορφότυπος (format) του αρχείου δεν είναι κάποιος από τους γνωστούς και η αποθηκευµένη εικόνα δεν είναι δυνατό να αναγνωστεί από κάποιον τρίτο. Οι εικόνες αποθηκεύονται σε κωδικοποιηµένη µορφή. Κατά τον έλεγχο του ηλεκτρονικού υπολογιστή βρέθηκε επίσης εγκατεστηµένο το λογισµικό Polar Cryptο, το οποίο προσφέρει βιβλιοθήκες για ασφαλή κωδικοποίηση δεδοµένων. Η ανάλυση/διάσταση των εικόνων είναι 640 x 480 εικονοστοιχεία (pixel). Η µέγιστη διάρκεια αποθήκευσης των εικόνων είναι επτά
(7)ηµέρες. Ο χειριστής έχει τη δυνατότητα εξαγωγής εικόνων από τις αποθηκευµένες. ε αυτή την περίπτωση πρέπει να επιλέξει µια από τις εικόνες και να ζητήσει την εξαγωγή της εικόνας σε µη κωδικοποιηµένη µορφή, ώστε να µπορεί να αναγνωστεί από τυπικά προγράµµατα επεξεργασίας εικόνων. ε περίπτωση που λόγω κάποιου συµβάντος απαιτείται να εξαχθούν στοιχεία από το σύστηµα, η εν λόγω εξαγωγή γίνεται µόνο από Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 6 τους τεχνικούς ασφάλειας της τράπεζας µε τη χρήση κάποιου φορητού αποθηκευτικού µέσου (π.χ. USB flash drive). το κατάστηµα της Εθνικής Τράπεζας επί της οδού Πανόρµου αριθµ. 18 ο ηλεκτρονικός υπολογιστής έχει τοποθετηθεί σε γραφείο που βρίσκεται αµέσως µετά την είσοδο, σε απόσταση λίγων µέτρων, χωρίς κάποια ιδιαίτερη κατασκευή. τον υπάλληλο που βρίσκεται στο γραφείο αυτό έχει ανατεθεί και η επιµέλεια του αυτόµατου ανοίγµατος των θυρών στις περιπτώσεις που πρέπει να παρακαµφθεί το σύστηµα και να ανοίξουν οι θύρες χειροκίνητα. Εκεί βρίσκεται η οθόνη του υπολογιστή και οι συσκευές εισόδου (πληκτρολόγιο- ποντίκι) για το χειρισµό του. Η Αρχή έλαβε υπόψη τα ευρήµατα του ελέγχου, όπως αυτά αναφέρονται στο µε αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙ /1442/5.3.2009 οριστικό πόρισµα των ελεγκτών, τα κυριότερα σηµεία των οποίων είναι τα παρακάτω: Τα δεδοµένα συλλέγονται από το σύστηµα µε σκοπό την πρόληψη και την αποτροπή εγκληµατικών ενεργειών και την προστασία του συναλλακτικού κοινού και του προσωπικού. Από τον έλεγχο προέκυψε ότι τα δεδοµένα τυγχάνουν επεξεργασίας µόνο για τον ανωτέρω σκοπό. Εύρηµα 1ο: Το σύστηµα, καταρχάς, συλλέγει και αποθηκεύει δεδοµένα εικόνας αλλά ουσιαστικά επεξεργάζεται δεδοµένα της γεωµετρίας του προσώπου. Αναλυτικότερα, το σύστηµα εξάγει τα χαρακτηριστικά αυτά, τα οποία συγκρίνονται µε πρότυπα χαρακτηριστικά, αποθηκευµένα στη βάση δεδοµένων του. Τα δεδοµένα γεωµετρίας του προσώπου εντάσσονται στην κατηγορία των βιοµετρικών, καθώς είναι αποτέλεσµα επεξεργασίας των χαρακτηριστικών του προσώπου. Εντούτοις, δεν πραγµατοποιείται καµία περαιτέρω χρήση των δεδοµένων αυτών, ούτε είναι δυνατό σε κάποιον χρήστη του συστήµατος να εξαγάγει εκ νέου αυτά τα χαρακτηριστικά για όλες τις αποθηκευµένες φωτογραφίες. Εύρηµα 2ο: Τα δεδοµένα που συλλέγονται από το συγκεκριµένο σύστηµα δεν είναι τα µόνα δεδοµένα εικόνας που συλλέγει ο υπεύθυνος επεξεργασίας. τα καταστήµατα της Εθνικής Τράπεζας λειτουργούν ήδη κλειστά κυκλώµατα τηλεόρασης, τα οποία Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 7 αποθηκεύουν εικόνα από τις εισόδους των καταστηµάτων καθώς και από τα ταµεία και τα οποία λειτουργούν σύµφωνα µε τις αποφάσεις της Αρχής για τα χρηµατοπιστωτικά ιδρύµατα. Τα δεδοµένα των δύο συστηµάτων χρησιµοποιούνται από την τράπεζα συµπληρωµατικά για το σκοπό της ασφάλειας. Το νέο σύστηµα εξασφαλίζει µεγαλύτερη ακρίβεια στην αναγνώριση των προσώπων που εισέρχονται στην τράπεζα, καθώς αποθηκεύει µια καθαρή εικόνα του προσώπου τους, κάτι που δεν είναι πάντα εφικτό µε τα συνήθη κλειστά κυκλώµατα τηλεόρασης. Εύρηµα 3ο: Τα δεδοµένα εικόνας αποθηκεύονται στο σύστηµα για χρονικό διάστηµα επτά
(7)ηµερών. Κατά τη δήλωση της τράπεζας απαραίτητη είναι η τήρηση των δεδοµένων για τρεις
(3)τουλάχιστον ηµέρες, ώστε να υπάρχει ο απαραίτητος χρόνος αντίδρασης για συµβάντα που θα λάβουν χώρα κατά τη διάρκεια του αββάτου ή της Κυριακής σε καταστήµατα της τράπεζας στα οποία τα µηχανήµατα αυτόµατης εξυπηρέτησης (ΑΤΜ) είναι εγκατεστηµένα εντός των καταστηµάτων. Εύρηµα 4ο: Η τράπεζα υποστηρίζει ότι η εν λόγω επεξεργασία είναι νόµιµη µε βάση το άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. ε΄ του ν. 2472/1997, καθώς από την έναρξη της πιλοτικής εφαρµογής του νέου συστήµατος ασφαλείας, τους τελευταίους µήνες του 2008, έχει µειωθεί σηµαντικά ο αριθµός των ληστειών στα καταστήµατά της και δεν έχει σηµειωθεί καµία ληστεία σε κατάστηµα που έχει εγκατασταθεί το σύστηµα. ηµειώνεται επίσης, ότι στα καταστήµατα που σηµειώθηκαν ληστείες και υπάρχει εγκατεστηµένο απλό σύστηµα βιντεοσκόπησης, από τις βιντεοκασέτες που παραδίδονται στις αστυνοµικές αρχές δεν είναι δυνατή η αναγνώριση των δραστών, επειδή -κατά κανόνα- αυτοί έχουν καλυµµένα τα πρόσωπά τους. Εύρηµα 5ο: Ο υπεύθυνος επεξεργασίας υπέβαλλε τη γνωστοποίηση για την έναρξη λειτουργίας των συστηµάτων αυτών καθυστερηµένα (την 1η Οκτωβρίου του 2008) και µόνο µετά τη διενέργεια του αρχικού ελέγχου από την Αρχή (τον Αύγουστο του 2008). Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 8 Εύρηµα 6ο: Η ενηµέρωση που παρέχεται από την τράπεζα προς τους εισερχόµενους πελάτες της δεν είναι πλήρης και απόλυτα σαφής. Τα υποκείµενα των δεδοµένων, δεν ενηµερώνονται για την ακριβή επεξεργασία που πραγµατοποιείται (συλλογή και επεξεργασία εικόνων προσώπου, αυτοµατοποιηµένη επεξεργασία των χαρακτηριστικών του προσώπου), καθώς και για την ύπαρξη και την άσκηση του δικαιώµατος πρόσβασης. Με τον τρόπο αυτό δηµιουργείται η εσφαλµένη εντύπωση ότι η επεξεργασία που πραγµατοποιείται είναι περισσότερο επεµβατική για την ιδιωτικότητά τους (π.χ. δηµιουργείται σε πολλούς η εντύπωση ότι πραγµατοποιείται βιοµετρική ανάλυση της ίριδας του µατιού). Εύρηµα 7ο: Κατά τη διενέργεια του ελέγχου διαπιστώθηκε ότι το σύστηµα δεν έχει εγκατασταθεί σε ειδικό χώρο. Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής βρισκόταν πάνω σε ένα από τα γραφεία της τράπεζας κι όχι ασφαλισµένος σε ειδικό χώρο. Επίσης, δεν διαπιστώθηκε ότι υπάρχει κάποιος κώδικας δεοντολογίας ή εσωτερικός κανονισµός για τον χειρισµό των δεδοµένων του συστήµατος από τους υπαλλήλους της τράπεζας. Με έγγραφό της η Τράπεζα ενηµέρωσε ότι η ∆ιεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών θα επανακαθορίσει το σηµείο στο οποίο θα τοποθετείται ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, ώστε να ασφαλίζεται σε κατάλληλο χώρο. Επίσης, η Τράπεζα ενηµέρωσε την Αρχή ότι εξέδωσε την Υπηρεσιακή Εγκύκλιο Β' 239/27.11.2008 µε την οποία καθορίζεται το πλαίσιο λειτουργίας του νέου συστήµατος ασφαλείας και δίδονται οδηγίες για το χειρισµό των θεµάτων που προκύπτουν κατά τη λειτουργία του. Εύρηµα 8ο: τον ηλεκτρονικό υπολογιστή βρέθηκε εγκατεστηµένο το λογισµικό VNC, το οποίο δίνει τη δυνατότητα αποµακρυσµένου ελέγχου. Κατά τη διάρκεια του ελέγχου διαπιστώθηκε ότι το σύστηµα δεν ήταν δυνατό να χρησιµοποιηθεί, καθώς δεν υπήρχαν οι απαραίτητες δικτυακές υποδοµές. Ακολούθως, η εταιρεία κλήθηκε νοµίµως σε ακρόαση ενώπιον της Αρχής στη συνεδρίαση της 30.4.2009 για να δώσει περαιτέρω διευκρινίσεις και να εκθέσει τις Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 9 απόψεις της για το θέµα. Κατά την παρουσία της στη συνεδρίαση της Αρχής ζήτησε και έλαβε προθεσµία για την κατάθεση συµπληρωµατικού υποµνήµατος, το οποίο κατέθεσε στις 6.5.2009 και το οποίο έλαβε αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙ /2827/6.5.2009. το εν λόγω υπόµνηµα η τράπεζα, επαναλαµβάνοντας τα επιχειρήµατα που εξέθεσε και προφορικά κατά τη συνεδρίαση της Αρχής την 30.4.2009, προβαίνει σε αξιολόγηση τεσσάρων εναλλακτικών συστηµάτων θυρών ασφαλείας, η λειτουργία των οποίων δεν απαιτεί την επεξεργασία στοιχείων γεωµετρίας προσώπου. Με βάση την αξιολόγηση της τράπεζας τα ανωτέρω συστήµατα θυρών ασφαλείας δεν κρίνονται εξίσου πρόσφορα και αποτελεσµατικά για την επίτευξη του σκοπού της επεξεργασίας (πρόληψη και αποτροπή εγκληµατικών ενεργειών, προστασία του συναλλακτικού κοινού και του προσωπικού), χωρίς, ωστόσο, η κρίση αυτή να τεκµηριώνεται από σχετικές µελέτες. Εν συνεχεία το θέµα επανήλθε προς συζήτηση στις 7.5.2009 και η Αρχή εξέδωσε τη µε αριθµό 45/2009 απόφασή της, µε την οποία: 1) Επιφυλάχθηκε να αποφανθεί οριστικά για τη νοµιµότητα της επεξεργασίας, που διενεργείται µε το νέο σύστηµα εισόδου– εξόδου πελατών που έχει εγκαταστήσει η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, µετά την πάροδο ενός έτους από την έκδοση της εν λόγω απόφασης. Επίσης, η Αρχή επέβαλε στην τράπεζα την υποχρέωση να προσκοµίσει µετά την ετήσια εφαρµογή του νέου συστήµατος συγκριτική µελέτη της αποτελεσµατικότητάς του σε σχέση µε τα προβλεπόµενα στη µε αριθµ. 3015/2009 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Εσωτερικών για τα συστήµατα ασφαλείας, 2) Επέτρεψε δοκιµαστικά τη λειτουργία του συστήµατος µόνο στα καταστήµατα της τράπεζας, στα οποία είχε ήδη εγκατασταθεί το εν λόγω σύστηµα και υποχρέωσε την τράπεζα να κοινοποιήσει στην Αρχή κατάλογο των ανωτέρω καταστηµάτων εντός χρονικού διαστήµατος δεκαπέντε
(15)ηµερών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης. Για τα δεδοµένα που συλλέγονται µέσω του συστήµατος επέτρεψε την τήρησή τους για χρονικό διάστηµα όχι µεγαλύτερο των είκοσι τεσσάρων
(24)ωρών από τη λήψη τους, µε εξαίρεση την περίπτωση τέλεσης αξιόποινης πράξης, 3) Υποχρέωσε την τράπεζα να προβεί σε πληρέστερη ενηµέρωση των υποκειµένων των δεδοµένων, σύµφωνα µε τα διαλαµβανόµενα στο σκεπτικό της απόφασης και 4) Επέβαλε στην Εθνική Τράπεζα πρόστιµο ύψους τριάντα χιλιάδων (30.000) Ευρώ για την παράβαση του άρθρου 6 του ν. 2472/
- Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 10 Ακολούθως η τράπεζα µε το µε αριθµ πρωτ. Γ/ΕΙ /3876/19.6.2009 έγγραφό της απέστειλε στην Αρχή κατάλογο των καταστηµάτων στα οποία είχε ήδη εγκαταστήσει το εν λόγω σύστηµα εισόδου και την ενηµέρωσε ότι προέβη σε τροποποίηση του κειµένου ενηµέρωσης των συναλλασσοµένων, το οποίο έχει ως εξής : «Σας ενη ερώνου ε ότι εισέρχεσθε σε εσωτερικό χώρο Καταστή ατος που βιντεοσκοπείται ε κλειστό κύκλω α τηλεόρασης. Η είσοδος στο Κατάστη α γίνεται έσω διπλών θυρών εισόδου, όπου είναι εγκατεστη ένο σύστη α ασφαλείας ε κά ερα φωτογράφησης για την απλή λήψη εικόνας του άνω κορ ού του σώ ατος και του προσώπου των εισερχο ένων. Το εν λόγω σύστη α παρέχει φωνητικές οδηγίες ε σκοπό τη διευκόλυνση των εισερχο ένων στο Κατάστη α. Το σύστη α ασφαλείας δεν προβαίνει σε αναγνώριση ή επαλήθευση της ταυτότητας των εισερχό ενων πελατών έσω παραδείγ ατος χάριν της αναγνώρισης ίριδας οφθαλ ού ή δακτυλικών αποτυπω άτων, αλλά επεξεργάζεται χαρακτηριστικά της γεω ετρίας του προσώπου του εισερχο ένου ε σκοπό την απαγόρευση της εισόδου σε όσα πρόσωπα έχουν καλυ ένα τα χαρακτηριστικά τους (φορούν, δηλαδή, γυαλιά, καπέλο, άσκα, κράνος, κασκόλ κλπ). Η φωτογράφιση και η βιντεοσκόπηση γίνονται για λογαριασ ό της Τράπεζας, ε αποκλειστικό σκοπό την πρόληψη και αποτροπή εγκλη ατικών ενεργειών (κυρίως ληστειών) και την προστασία του συναλλακτικού κοινού, του προσωπικού και της περιουσίας των καταστη άτων. Το αγνητοσκοπη ένο αρχείο βιντεοσκόπησης τηρείται για το χρονικό διάστη α που ορίζεται για τα χρη ατοπιστωτικά ιδρύ ατα από τις αποφάσεις της Αρχής Προστασίας ∆εδο ένων Προσωπικού Χαρακτήρα, ενώ το αρχείο φωτογράφισης τηρείται για 24 ώρες. Μετά την πάροδο των ως άνω χρόνων τήρησης, τα εν λόγω αρχεία διαγράφονται, ενώ δεν διαβιβάζονται σε κανέναν αποδέκτη ε εξαίρεση την περίπτωση τέλεσης αξιόποινης πράξης. Οι ενδιαφερό ενοι πορούν να επικοινωνούν ε τη ∆ιεύθυνση του Καταστή ατος για την άσκηση των δικαιω άτων πρόσβασης και αντίρρησης που ο ν. 2472/1997 τους αναγνωρίζει (άρθρα 12 και 13)». τη συνέχεια η Εθνική Τράπεζα µε το µε αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙ /3531/04.06.2010 έγγραφό της υπέβαλε ορισµένα σχετικά στοιχεία σε εφαρµογή των οριζοµένων στην απόφαση 45/
- τα στοιχεία, όµως, που υποβλήθηκαν στην Αρχή, δεν περιέχονταν παρά µόνο παρουσίαση των πλεονεκτηµάτων του εγκατεστηµένου συστήµατος µε την επισήµανση ότι δεν πραγµατοποιήθηκε ληστεία σε υποκαταστήµατα εφοδιασµένα µε το Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 11 συγκεκριµένο σύστηµα, κι όχι µια ουσιαστική συγκριτική µελέτη. Τα προσκοµισθέντα στοιχεία κρίθηκαν συνεπώς ως ανεπαρκή, καθώς δεν παρείχαν τη δυνατότητα να διερευνηθεί αν ο σκοπός της επεξεργασίας είναι δυνατό να επιτευχθεί, εξίσου αποτελεσµατικά, µε ηπιότερα για την προστασία προσωπικών δεδοµένων συστήµατα ασφαλείας και ειδικότερα µε το σύστηµα των διπλών θυρών ασφαλείας. Για το λόγο αυτό η Αρχή µε το µε αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΞ/3531-1/22.06.2010 έγγραφό της κάλεσε την Τράπεζα να υποβάλει συµπληρωµατικά στοιχεία, τα οποία να περιλαµβάνουν µεταξύ άλλων, αναλυτικά συγκριτικά στοιχεία για τον αριθµό των ληστειών (συµπεριλαµβανοµένων και των αποπειρών) που έχουν διαπραχθεί στις διάφορες Τράπεζες που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, ανά επωνυµία Τράπεζας, ανά τύπο συστήµατος ασφαλείας εισόδου-εξόδου, κατά προτίµηση µε κατηγοριοποίηση ανάλογη µε αυτή της υπουργικής απόφασης, και ανά χρονικό διάστηµα, καθώς τα στοιχεία αυτά είναι απαραίτητα για την τελική κρίση της Αρχής επί της αναγκαιότητας και της αποτελεσµατικότητας του νέου συστήµατος. Η Τράπεζα τελικά υπέβαλε συµπληρωµατικά στοιχεία µε το µε αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙ /5772/01.10.2010 έγγραφό της. Ακολούθως η Αρχή µε τις µε αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΞ/7579/15.11.2011 και Γ/ΕΞ/7581/15.11.2011 κλήσεις της κάλεσε την Εθνική Τράπεζα και τον Β αντίστοιχα να παραστούν στη συνεδρίαση της Αρχής την Πέµπτη 24.11.2011 και ώρα 10.00 π.µ., στην έδρα της Αρχής, προκειµένου να συζητηθεί εκ νέου η τήρηση των υποχρεώσεων της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος που απορρέουν από το ν. 2472/1997 σε σχέση µε την εγκατάσταση του νέου συστήµατος ασφάλειας εισόδου σε υποκαταστήµατα της τράπεζας. Κατά τη συνεδρίαση της 24.11.2011 η συζήτηση της υπόθεσης αναβλήθηκε για τη συνεδρίαση της 8.12.2011, κατά την οποία η Εθνική Τράπεζα παραστάθηκε διά των Γ και ∆, υπαλλήλων της, Ε, ∆ιευθυντή του Τµήµατος Κανονιστικής υµµόρφωσης και Τ, δικηγόρου Αθηνών, ενώ ο Β, δικηγόρος Αθηνών, παραστάθηκε αυτοπροσώπως. Κατόπιν της ακρόασής τους, οι ανωτέρω υπέβαλαν εµπροθέσµως έγγραφα υποµνήµατα (βλ. τα µε αριθ. πρωτ. της Αρχής Γ/ΕΙ /8457/15.12.2011 και Γ/ΕΙ /7851/24.11.2011 έγγραφα αντίστοιχα, µε τα συνηµµένα σε αυτά στοιχεία) για την ανάπτυξη των θέσεών τους και τη συµπλήρωση του φακέλου της Αρχής που είχε σχηµατιστεί για την ως άνω ανακληθείσα απόφαση. Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 12 Η Αρχή, µετά από εξέταση των προαναφεροµένων στοιχείων, αφού αναγνώστηκαν τα πρακτικά της 30.4.2009, 7.5.2009, 24.11.2011, 8.12.2011, 23.2.2012 και 28.6.2012, άκουσε τον εισηγητή και τους βοηθούς εισηγητή, οι οποίοι στη συνέχεια αποχώρησαν, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, ΚΕΦΘΗΚΕ ΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
- Η φωτογραφία ενός προσώπου και τα στοιχεία βιοµετρίας (της γεωµετρίας του προσώπου στην υπό κρίση περίπτωση) αυτού αποτελούν προσωπικά δεδοµένα κατά την έννοια του άρθρου 2 στοιχ. α΄ του ν. 2472/1997, καθώς αποτελούν πληροφορίες που αναφέρονται στο υποκείµενο των δεδοµένων. Η επεξεργασία, συνεπώς, φωτογραφικών και βιοµετρικών δεδοµένων (της γεωµετρίας του προσώπου) φυσικών προσώπων, υπόκειται στις ρυθµίσεις του ν. 2472/1997 για την προστασία του προσώπου από την επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα.
- Η διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 στοιχ. β΄ και δ΄ του ν. 2472/1997 προβλέπει ότι «Τα δεδο ένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νό ι ης επεξεργασίας πρέπει :... β) Να είναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας ... δ) Να διατηρούνται σε ορφή που να επιτρέπει τον προσδιορισ ό της ταυτότητας των υποκει ένων τους όνο κατά τη διάρκεια της περιόδου που απαιτείται, κατά την κρίση της Αρχής, για την πραγ ατοποίηση των σκοπών της συλλογής τους και της επεξεργασίας τους». Η προαναφερθείσα διάταξη θέτει ως κριτήρια για τη νοµιµότητα κάθε επεξεργασίας τις αρχές της αναλογικότητας, υπό τις ειδικότερες εκφάνσεις της προσφορότητας και της αναγκαιότητας, καθώς και της χρονικά πεπερασµένης διατήρησης των προσωπικών δεδοµένων. Κατά συνέπεια η νοµιµότητα µιας επεξεργασίας εξετάζεται στο πλαίσιο του σκοπού που κάθε φορά επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας και η αρχή της αναλογικότητας επιβάλλει η επεξεργασία να είναι πρόσφορη και αναγκαία για την επίτευξη του συγκεκριµένου σκοπού, ο οποίος δεν µπορεί να επιτευχθεί µε λιγότερο επαχθή για το πρόσωπο µέσα, καθώς τα τελευταία έχουν κριθεί ή αποδεικνύονται ανεπαρκή για τη συγκεκριµένη περίπτωση. Επιπλέον, η προσφορότητα και η αναγκαιότητα µιας επεξεργασίας εκτιµάται µε βάση τον κίνδυνο Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 13 που ο υπεύθυνος επεξεργασίας θέλει να αντιµετωπίσει σε σχέση µε τον επιδιωκόµενο σκοπό (πρβλ. άρθρο 5 της Οδηγίας 1/2011 για τη χρήση συστηµάτων βιντεοεπιτήρησης για την προστασία προσώπων και αγαθών, διαθέσιµη στο διαδικτυακό τόπο της Αρχής www.dpa.gr). Η αρχή, περαιτέρω, της χρονικά πεπερασµένης τήρησης των προσωπικών δεδοµένων επιβάλλει την τήρηση των δεδοµένων µόνο για τη χρονική διάρκεια που είναι απαραίτητη για την επίτευξη του σκοπού της επεξεργασίας.
- Η απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Εσωτερικών για τον καθορισµό των όρων ασφαλείας των καταστηµάτων των πιστωτικών ιδρυµάτων (ΥΑ 3015/30/6/2009 ΦΕΚ536/Β/23.03.2009) στο άρθρο 2 παρ. 1 στοιχ. ε΄ προβλέπει ότι µεταξύ των µέτρων ασφάλειας που οφείλουν να λάβουν τα πιστωτικά ιδρύµατα είναι «... ε. Η εγκατάσταση θυρών ασφαλείας εισόδου-εξόδου, διπλών ή περιστρεφό ενων τύπου "βαρέλι", άθραυστους υαλοπίνακες και ε ηχανισ ό ελεγχό ενης πρόσβασης όπως κο βίο ενεργοποίησης ή κάρτα πρόσβασης στα καταστή ατα που λειτουργούν στην ηπειρωτική Ελλάδα και τη νήσο Κρήτη». Η ίδια υπουργική απόφαση ορίζει, επίσης, στο άρθρο 2 παρ. 3 στοιχ. α΄ ότι στα καταστήµατα στα οποία έχει διαπραχθεί ληστεία δύο τουλάχιστον φορές κατά τους τελευταίους δώδεκα µήνες « α. Οι θύρες ασφαλείας της περ. ε΄ της παραγράφου 1 ενισχύονται υποχρεωτικά ε σύγχρονο σύστη α ανίχνευσης ετάλλων, ώστε να αποτρέπεται η είσοδος στο κατάστη α ατό ων που φέρουν πυροβόλα όπλα ή άλλα εταλλικά αντικεί ενα που πορούν να χρησι οποιηθούν ως όπλα...». Η λειτουργία των προβλεποµένων στην προαναφερθείσα υπουργική απόφαση συστηµάτων θυρών ασφαλείας δεν απαιτεί ως υποχρεωτική την επεξεργασία στοιχείων βιοµετρίας.
- Το άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. ε΄ του ν. 2472/1997 ορίζει ότι η επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα χωρίς τη συγκατάθεση των υποκειµένων επιτρέπεται όταν «η επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του έννο ου συ φέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι στους οποίους ανακοινώνονται τα δεδο ένα και υπό τον όρο ότι τούτο υπερέχει προφανώς των δικαιω άτων και συ φερόντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδο ένα και δεν θίγονται οι θε ελιώδεις ελευθερίες αυτών». Ως υπέρτερο έννοµο συµφέρον του υπεύθυνου επεξεργασίας έχει γίνει δεκτό ότι νοείται και το έννοµο συµφέρον ή η νοµική υποχρέωση του ιδιοκτήτη ή του διαχειριστή ενός χώρου να προστατεύσει το χώρο και τα αγαθά που Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 14 βρίσκονται σε αυτόν από παράνοµες πράξεις αλλά και την ασφάλεια της ζωής, της σωµατικής ακεραιότητας και της υγείας τρίτων που νόµιµα βρίσκονται στον επιτηρούµενο χώρο (βλ. άρθρο 2 της Οδηγίας 1/2011, ό.π).
- το άρθρο 6 παρ. 1 του ν. 2472/1997 προβλέπεται ότι «Ο υπεύθυνος επεξεργασίας υποχρεούται να γνωστοποιήσει εγγράφως στην Αρχή, τη σύσταση και λειτουργία αρχείου ή την έναρξη της επεξεργασίας». Η διάταξη αυτή, ερµηνευόµενη υπό το πρίσµα της αντίστοιχης διάταξης του άρθρου 18 παρ. 1 της Οδηγίας 95/46/ΕΚ (Τα κράτη έλη προβλέπουν ότι η κοινοποίηση πραγ ατοποιείται από τον υπεύθυνο της επεξεργασίας ή από τον τυχόν εκπρόσωπό του προς την αρχή ελέγχου του άρθρου 28, πριν από την εκτέλεση ιας επεξεργασίας ή συνόλου επεξεργασιών, αυτο ατοποιη ένων εν όλω ή εν έρει, ε στόχο την επίτευξη ενός ή περισσότερων συναφών σκοπών), έχει την έννοια ότι ο υπεύθυνος επεξεργασίας οφείλει να προβεί σε γνωστοποίηση πριν από την έναρξη της επεξεργασίας.
- Η διάταξη του άρθρου 11 παρ. 1 του ν. 2472/1997 ορίζει ότι «Ο υπεύθυνος επεξεργασίας οφείλει, κατά το στάδιο της συλλογής δεδο ένων προσωπικού χαρακτήρα, να ενη ερώνει ε τρόπο πρόσφορο και σαφή το υποκεί ενο για τα εξής τουλάχιστον στοιχεία: την ταυτότητά του και την ταυτότητα του τυχόν εκπροσώπου του, τον σκοπό της επεξεργασίας, τους αποδέκτες ή τις κατηγορίες αποδεκτών των δεδο ένων, την ύπαρξη του δικαιώ ατος πρόσβασης».
- Το άρθρο 21 του ν. 2472/1997 προβλέπει ότι η Αρχή επιβάλλει διοικητικές κυρώσεις στους υπευθύνους επεξεργασίας για παράβαση των υποχρεώσεών τους που προκύπτουν από τον παρόντα νόµο. Μεταξύ των προβλεπόµενων στο εν λόγω άρθρο διοικητικών κυρώσεων είναι και η επιβολή προστίµου.
- την υπό κρίση περίπτωση ως σκοπός της επεξεργασίας δηλώνεται από την τράπεζα η πρόληψη και αποτροπή εγκληµατικών ενεργειών καθώς και η προστασία του συναλλακτικού κοινού και του προσωπικού. Για τον ίδιο σκοπό η τράπεζα έχει ήδη εγκαταστήσει στα καταστήµατά της κλειστά κυκλώµατα τηλεόρασης, τα οποία λειτουργούν παράλληλα µε το νέο σύστηµα ασφάλειας εισόδου. Κατά τους ισχυρισµούς της τράπεζας το νέο σύστηµα είναι αποτελεσµατικότερο έναντι των µέχρι τούδε χρησιµοποιουµένων, διότι αποκλείει την είσοδο ατόµων που προτίθενται να προβούν σε Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 15 εγκληµατική ενέργεια µε καλυµµένα ή αλλοιωµένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου. ηµειωτέον ότι το σύστηµα αυτό κρίνεται ιδιαίτερα χρήσιµο και ενδείκνυται η περαιτέρω επέκτασή του από το υπ. αριθµ. …./../…/..-εβ΄/..-..-2011 έγγραφο της ∆ιεύθυνσης Ασφαλείας Αττικής. Παραλλήλως επισηµαίνεται ότι, όπως δέχθηκε και ο έλεγχος, τα λαµβανόµενα από τη φωτογραφική εικόνα γεωµετρικά στοιχεία του προσώπου δεν αποθηκεύονται, αλλά συγκρίνονται σε χρόνο δευτερολέπτου µε υφιστάµενα πρότυπα και ότι σε καµία περίπτωση δεν γίνεται κατά την είσοδο αναγνώριση της ταυτότητας των εισερχοµένων προσώπων µε χρήση βιοµετρικών δεδοµένων.
- Ο ανωτέρω σκοπός της επεξεργασίας (πρόληψη και αποτροπή εγκληµατικών ενεργειών καθώς και προστασία του συναλλακτικού κοινού και του προσωπικού) παρίσταται νόµιµος. Όµως, προκειµένου η λειτουργία του υπό κρίση συστήµατος ασφαλείας να είναι σύµφωνη µε την αρχή της αναλογικότητας, υπό την ειδικότερη έκφανση της αναγκαιότητας, αυτή θα πρέπει να επιτρέπεται µόνο στην περίπτωση που πληρούνται προϋποθέσεις ανάλογες µε αυτές που προβλέπονται στο άρθρο 2 παρ. 3 στοιχ. β΄ της υπουργικής απόφασης 3015/30/6/2009 για την εγκατάσταση άθραυστων υαλοπινάκων. Ειδικότερα η εγκατάσταση του υπό κρίση συστήµατος και συνακόλουθα η περιγραφόµενη στο ιστορικό της παρούσας επεξεργασία θα επιτρέπεται µόνο µετά από ειδικά αιτιολογηµένη απόφαση του ∆ιευθυντή της οικείας ∆ιεύθυνσης Ασφαλείας ή Αστυνοµικής ∆ιεύθυνσης, η οποία θα λαµβάνει ιδίως υπόψη την εγκληµατικότητα, την πραγµατοποίηση συναθροίσεων ή συγκεντρώσεων στην περιοχή, τη διάπραξη στο συγκεκριµένο κατάστηµα φθορών ή ληστείας κατά το παρελθόν, την απόστασή του από το πλησιέστερο αστυνοµικό τµήµα, καθώς και τη διακίνηση από το συγκεκριµένο κατάστηµα µεγάλων χρηµατικών ποσών ή τη φύλαξη σε αυτό αντικειµένων σηµαντικής αξίας.
- Περαιτέρω, καθόσον αφορά το ζήτηµα του χρόνου τήρησης των φωτογραφικών δεδοµένων η Αρχή κρίνει ότι τα δεδοµένα πρέπει να τηρούνται για χρονικό διάστηµα είκοσι τεσσάρων
(24)ωρών, µε εξαίρεση τα αββατοκύριακα, οπότε η διαγραφή των δεδοµένων θα πραγµατοποιείται τις ∆ευτέρες, καθώς ο χρόνος αυτός επαρκεί για την επίτευξη του σκοπού της επεξεργασίας. Εξυπακούεται ότι, αν κατά τη διάρκεια του Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 16 24ώρου τελεσθεί αξιόποινη πράξη, το φωτογραφικό υλικό διατηρείται για τις ανάγκες της ποινικής δίωξης.
- Από το φάκελο της υπόθεσης και συγκεκριµένα από το µε αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙ /3876/19.6.2009 έγγραφο της Εθνικής Τράπεζας προέκυψε, επίσης, ότι η ενηµέρωση των υποκειµένων των δεδοµένων είναι επαρκής και σύµφωνη µε το άρθρο 11 του ν. 2472/
- Τέλος διαπιστώνεται ότι ο υπεύθυνος επεξεργασίας, Εθνική Τράπεζα, παρέλειψε να γνωστοποιήσει εγκαίρως στην Αρχή την επεξεργασία φωτογραφικών και βιοµετρικών δεδοµένων (της γεωµετρίας προσώπου) των πελατών της, που διενεργείται µέσω της λειτουργίας του νέου συστήµατος ασφάλειας εισόδου–εξόδου. τη γνωστοποίηση προέβη µόνο µετά τη διενέργεια του πρώτου ελέγχου της Αρχής στο κατάστηµα της τράπεζας που βρίσκεται στη Λεωφόρο υγγρού 44 (κατάστηµα Μακρυγιάννη) και ως εκ τούτου παραβίασε τη διάταξη του άρθρου 6 του ν. 2472/
- Λόγω της σοβαρότητας της παράβασης, καθώς υπόκεινται σε επεξεργασία προσωπικά δεδοµένα µεγάλου αριθµού φυσικών προσώπων, αλλά και της οικονοµικής επιφάνειας του υπεύθυνου επεξεργασίας, η Αρχή κρίνει ότι από τις προβλεπόµενες στο ν. 2472/1997 διοικητικές κυρώσεις πρέπει να επιβληθεί στον υπεύθυνο επεξεργασίας η κύρωση του προστίµου ύψους τριάντα χιλιάδων (30.000) Ευρώ. ΓΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΥΤΟΥ Η Αρχή: 1) Θεωρεί νόµιµη την εγκατάσταση και λειτουργία του νέου συστήµατος ασφάλειας εισόδου–εξόδου πελατών της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος ΑΕ µόνον στην περίπτωση που πληρούνται οι προϋποθέσεις που αναφέρονται στο σκεπτικό της παρούσας. υνεπώς σε όσα καταστήµατα δεν συντρέχουν οι όροι νοµιµότητας πρέπει το σύστηµα να απεγκατασταθεί. 2) Επιβάλλει στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος ΑΕ πρόστιµο ύψους τριάντα χιλιάδων (30.000) Ευρώ για την παράβαση του άρθρου 6 του ν. 2472/
- Ο Πρόεδρος Η Γραµµατέας Πέτρος Χριστόφορος Μελποµένη Γιαννάκη Λ. Κηφισίας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 17