Αθήνα, 15-07-2016 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/644-1/15-07-2016 ΑΠΟΦΑΣΗ 58/2016 Η Αρχή Προστασ ας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρ ασε σε σύνθεση Τµήµατος στο κατάστηµά της την 13.7.2016 µετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Π. Χριστόφορος, Πρόεδρος της Αρχής, Χ. Ανθόπουλος, ως εισηγητής, Γρ. Λαζαράκος και Π. Ροντογιάννης, σε αντικατάσταση των τακτικών µελών ∆. Μπριόλα, Α. Ι. Μεταξά και Α. Συµβώνη, οι οπο οι, αν και εκλήθησαν νοµ µως εγγράφως δεν παρέστησαν λόγω κωλύµατος Παρούσα χωρ ς δικα ωµα ψήφου ήταν η Μ. Αλικάκου, ειδική επιστήµονας-δικηγόρος, ως βοηθός εισηγήτρια, η οπο α αποχώρησε µετά τη συζήτηση της υπόθεσης και πριν από τη διάσκεψη και τη λήψη απόφασης και η Γ. Παλαιολόγου, υπάλληλος του τµήµατος διοικητικών και οικονοµικών υποθέσεων, ως γραµµατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη της τα ακόλουθα: Με το µε αριθµ. πρωτ. … (αριθµ. πρωτ. της Αρχής Γ/ΕΙΣ/644/03.2.1016) έγγραφο το Αστυνοµικό Τµήµα [περιοχής] Χ διαβ βασε στην Αρχή καταγγελ α, µε τα συνηµµένα σε αυτήν, της Α, ξεναγού, κατά του Μουσε ου [περιοχής] Χ για παράνοµη τήρηση βιβλ ου εισόδου ξεναγών µε βάση τον ν. 2472/
- Με το ως άνω έγγραφό του, το Αστυνοµικό Τµήµα [περιοχής] Χ διαβ βασε στην Αρχή και την από 20/1/2016 παραγγελ α της Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -1- Αντεισαγγελέως Πρωτοδικών [περιοχής] Ψ, µε την οπο α του ζητούσε να συνεχ σει την προκαταρκτική εξέταση προκειµένου να διερευνηθε µέσω του Υπουργε ου Πολιτισµού και της Αρχής «αν η τήρη η του αναφεροµένου τη δικογραφία βιβλίου, των τοιχείων που καταγράφονται και του τρόπου που αυτό τηρείται, είναι ύννοµη και ύµφωνη µε την ΥΑ ΥΠΠΟ/∆Ο ΕΠΠΥ/ΤΟΠΥΝΣ/25/4716/2004 ή άλλο νόµο ή ΥΑ κι αν δι’αυτού παραβιάζονται τυχόν δεδοµένα προ ωπικού χαρακτήρα επι κεπτών και ξεναγών τον αρχαιολογικό χώρο.». Σηµειωτέον ότι στο εν λόγω βιβλ ο, όπως προκύπτει από τα αντ γραφα του εν λόγω βιβλ ου που ήταν συνηµµένα στην ως άνω καταγγελ α, τηρούνταν τα εξής στοιχε α των ξεναγών: ονοµατεπώνυµο ξεναγού, τηλέφωνο επικοινων ας, ώρα εισόδου και αριθµός κυκλοφορ ας οχήµατος. Με την µε αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/2886/06.5.2016 αναφορά και τα συνηµµένα σε αυτήν, η προϊσταµένη της Εφορε ας Αρχαιοτήτων (εφεξής ΕΦΑ) [περιοχής] Φ, Β, ενηµέρωσε την Αρχή αναφορικά µε την υπό κρ ση καταγγελ α δ νοντας διευκρινιστικές πληροφορ ες για τους λόγους τήρησης του βιβλ ου εισόδου ξεναγών. Συγκεκριµένα, στο ως άνω έγγραφό της η προϊσταµένη της ΕΦΑ [περιοχής] Φ, ανέφερε ότι ε ναι αρµόδια και υπεύθυνη, µεταξύ άλλων, για την ασφάλεια των επισκεπτών και των υπαλλήλων στο Μουσε ο [περιοχής] Χ. Στο πλα σιο των αρµοδιοτήτων της και λόγω των σοβαρών προβληµάτων που δηµιουργούσε η στάθµευση οχηµάτων στον εξωτερικό χώρο του, η προϊσταµένη της ΕΦΑ [περιοχής] Φ αποφάσισε την τήρηση του βιβλ ου εισόδου ξεναγών ως µέτρο εύρυθµης λειτουργ ας και ασφάλειας του µουσε ου, για την τήρηση του οπο ου, όπως προκύπτει από το συνηµµένο στην ως άνω αναφορά µε αριθµ. πρωτ. … έγγραφο, ενηµέρωσε τόσο τους διπλωµατούχους ξεναγούς, όσο και το Σωµατε ο ∆ιπλωµατούχων Ξεναγών. Ειδικότερα, αναφερόµενη στα προβλήµατα που δηµιουργούσε η στάθµευση των οχηµάτων στον εξωτερικό χώρο του µουσε ου, η προϊσταµένη ενηµερώνει µε το ως άνω έγγραφό της την Αρχή ότι αυτά σχετ ζονταν τόσο µε την προστασ α των διων των αρχαιοτήτων από την εκποµπή ρύπων των εν λόγω οχηµάτων, αφού τα περισσότερα από αυτά παρέµεναν µε τις µηχανές σε λειτουργ α, όσο και ιδ ως µε την ασφάλεια των διων των επισκεπτών στο µουσε ο καθώς η «άναρχη» στάθµευση µπορούσε να προκαλέσει τροχα α ατυχήµατα, αλλά και να εµποδ σει την εύκολη πρόσβαση στο µουσειακό χώρο οχηµάτων άµεσης δράσης, όπως πυροσβεστικά οχήµατα και ασθενοφόρα. Επισηµα νει δε στο ως άνω έγγραφό της η προϊσταµένη της ΕΦΑ [περιοχής] Φ ότι κατά καιρούς, από το 2010, έλαβε και άλλα µέτρα για τον διο σκοπό, τα οπο α, ωστόσο, δεν αποδε χθηκαν αποτελεσµατικά. Τέλος, στο ως άνω έγγραφό της προς την Αρχή, η προϊσταµένη της ΕΦΑ Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -2- [περιοχής] Φ επισυνάπτει και το µε αριθµ. πρωτ. 175/14.10.2015 έγγραφο του ∆ιεθνούς Συµβουλ ου Μουσε ων (International Council of Museum – ICOM), επισηµα νοντας ότι πρόκειται για τον επ σηµο σύµβουλο του Υπουργε ου Πολιτισµού & Αθλητισµού για ζητήµατα µουσειακής πολιτικής. Στο έγγραφο αυτό, το Ελληνικό Τµήµα του ∆ιεθνούς Συµβουλ ου Μουσε ων επισηµα νει, µεταξύ άλλων, ότι το µέτρο της τήρησης του βιβλ ου εισόδου ξεναγών «ανταποκρίνεται τους διεθνώς καθιερωµένους κανόνες εύρυθµης λειτουργίας των µου ειακών οργανι µών.». Στη συνέχεια, κοινοποιήθηκε στην Αρχή και το µε αριθµ. πρωτ. … (αριθµ. πρωτ. της Αρχής Γ/ΕΙΣ/3710/10.6.2016) έγγραφο της Γενικής ∆ιεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονοµιάς του Υπουργε ου Πολιτισµού, σύµφωνα µε το οπο ο η υπό εξέταση τήρηση βιβλ ου εισόδου ξεναγών κρ νεται αιτιολογηµένη, εύλογη και σύµφωνη µε τις διατάξεις της κε µενης νοµοθεσ ας « το πλαί ιο της εύρυθµης λειτουργίας του αρχαιολογικού χώρου και του Μου είου [περιοχής] Χ, της α φάλειας των επι κεπτών και του αρχαιολογικού χώρου […] ως µέτρο αντιµετώπι ης του υνω τι µού τουρι τικών λεωφορείων έµπρο θεν του αρχαιολογικού χώρου.». Η Αρχή, µετά από εξέταση των στοιχε ων του φακέλου, αφού άκουσε τον εισηγητή και τις διευκριν σεις της βοηθού εισηγήτριας, η οπο α στη συνέχεια αποχώρησε, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
- Το άρθρο 3 παρ. 1 στοιχ. ε΄ του Ν. 3028/2002 «Προστασ α Αρχαιοτήτων – Πολιτιστικής Κληρονοµιάς» ορ ζει ότι «
- Η προ τα ία της πολιτι τικής κληρονοµιάς της Χώρας υνί ταται κυρίως: […] ε) τη διευκόλυν η της πρό βα ης και της επικοινωνίας του κοινού µε αυτήν». Το άρθρο 45 παρ. 5 του διου νόµου ορ ζει ότι τα Μουσε α «οφείλουν να είναι ανοικτά το κοινό ε προκαθορι µένες ηµέρες και ώρες. Οφείλουν επί ης να διευκολύνουν την πρό βα η τις υλλογές τους για λόγους µελέτης και έρευνας.». Το άρθρο 46 παρ. 1 στοιχ. α΄του ως άνω νόµου ορ ζει ότι «Με απόφα η του Υπουργείου Πολιτι µού, η οποία εκδίδεται µετά από γνώµη του Συµβουλίου, καθορίζονται για το ύνολο ή κατηγορία οργανωµένων αρχαιολογικών χώρων, ι τορικών τόπων ή ακινήτων µνηµείων ή µεµονωµένα Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -3- για ηµαντικούς χώρους ή µνηµεία : α) οι όροι και οι προϋποθέ εις επί κεψης του κοινού ε αυτούς…».
- Κατ’ εξουσιοδότηση της διάταξης του άρθρου 46 παρ. 1 του Ν. 3028/2002 εκδόθηκε η υπ’ αριθµ. ΥΠΠΟ/∆ΟΕΠΥ/ΤΟΠΥΝΣ/25/4746/23.1.2004 απόφαση του Υπουργού Πολιτισµού (ΦΕΚ Β΄ 88) για την «Πρόσβαση και χρήση µνηµε ων, αρχαιολογικών χώρων και ιστορικών τόπων» στο άρθρο 1 παρ. 4 εδ. α΄, παρ. 6 και παρ. 7, της οπο ας ορ ζονται τα εξής: «
- Οι επι κέπτες υνόλου ή κατηγορίας οργανωµένων αρχαιολογικών χώρων, ι τορικών τόπων ή ακινήτων µνηµείων, ή µεµονωµένων ηµαντικών χώρων ή µνηµείων, καθώς και οι ξεναγοί και υνοδοί αυτών, οφείλουν να ακολουθούν τους κανόνες λειτουργίας τους, να υµπεριφέρονται µε κο µιότητα και µε τον οφειλόµενο προς τα µνηµεία εβα µό και να αποφεύγουν εν γένει κάθε πράξη που δύναται να διαταράξει την η υχία, την ευταξία και να προκαλέ ει φθορά […]
- Οι επι κέπτες υνόλου ή κατηγορίας οργανωµένων αρχαιολογικών χώρων, ι τορικών τόπων ή ακινήτων µνηµείων, καθώς και οι ξεναγοί και υνοδοί αυτών, οφείλουν να ακολουθούν τις οδηγίες των αρµοδίων υπαλλήλων του ΥΠΠΟ.
- Η µη τήρη η των παραπάνω όρων δικαιολογεί την αποµάκρυν η των µη υµµορφούµενων επι κεπτών από τους χώρους αυτούς καθώς και την επιβολή των τυχόν προβλεποµένων άλλων κυρώ εων.».
- Το άρθρο 18 παρ. 1 στοιχ. α΄ εδ. α΄ και παρ. 5 στοιχ. α΄ και αα΄ του Π∆ 104/2014 «Οργανισµός Υπουργε ου Πολιτισµού και Αθλητισµού ορ ζει ότι «
- Οι επιχειρη ιακοί τόχοι των Εφορειών Αρχαιοτήτων είναι οι εξής: α) Η επι τηµονική έρευνα, η αποκάλυψη, η διατήρη η, η υντήρη η, η προ τα ία, η ανάδειξη, η προβολή και η φύλαξη των αρχαιοτήτων, η έκθε η τους ε Μου εία, καθώς και η υµµετοχή τους ε εκθέ εις την ηµεδαπή και αλλοδαπή. […]
- α) Το Τµήµα Προϊ τορικών και Κλα ικών Αρχαιολογικών Χώρων, Μνηµείων, Αρχαιογνω τικής Έρευνας και Μου είων, το οποίο χειρίζεται θέµατα που αφορούν ε αρχαιολογικούς, µνηµεία και ι τορικούς τόπους, που χρονολογούνται έως τον 4ο αι. µ.Χ., είναι αρµόδιο για: αα) Την προ τα ία και τη διαχείρι η αρχαιολογικών χώρων, µνηµείων και ι τορικών τόπων, τον προγραµµατι µό και τη διενέργεια ανα καφών και οποια δήποτε µορφής αρχαιολογικής έρευνας, τον προγραµµατι µό και την εκτέλε η έργων ε υνέργεια µε τα ανάλογα τµήµατα της ∆ιεύθυν ης Προϊ τορικών και Κλα ικών Αρχαιοτήτων, για την προ τα ία, υντήρη η, ανα τήλω η, διαµόρφω η και ανάδειξη αρχαιολογικών χώρων, µνηµείων και ι τορικών τόπων, την προ τα ία του φυ ικού τοπίου που τα περιβάλλει και την εξέτα η αιτηµάτων εκτέλε ης έργων που τα επηρεάζουν άµε α ή έµµε α ε υνεργα ία µε τις αρµόδιες υπηρε ίες της Γενικής ∆ιεύθυν ης Ανα τήλω ης, Μου είων και Τεχνικών Έργων.» Το άρθρο 67 παρ. 1 στοιχ. θ΄ του διου προεδρικού Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -4- διατάγµατος ορ ζει ότι στα καθήκοντα των προϊσταµένων διευθύνσεων εντάσσεται, µεταξύ άλλων, και «θ) Η παρακολούθη η βέλτι των πρακτικών και ο προ διορι µός οργανωτικών, λειτουργικών και επιχειρη ιακών βελτιώ εων των οργανικών µονάδων της ∆ιεύθυν ης.».
- Το άρθρο 2 στοιχ. α΄ του Ν. 2472/1997 ορ ζει µεταξύ άλλων ως δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα «κάθε πληροφορία που αναφέρεται το υποκείµενο των δεδοµένων». Το άρθρο 2 στοιχ. δ΄ του Ν. 2472/1997 ορ ζει ότι επεξεργασ α δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα αποτελε «κάθε εργα ία ή ειρά εργα ιών που πραγµατοποιείται από το ∆ηµό ιο ή από νοµικό πρό ωπο δηµο ίου δικαίου […] µε ή χωρίς τη βοήθεια αυτοµατοποιηµένων µεθόδων και εφαρµόζονται ε δεδοµένα προ ωπικού χαρακτήρα […]». Περαιτέρω το άρθρο 4 παρ. 1 εδ. α και β του ιδ ου νόµου ορ ζει ότι τα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα, «πρέπει να υλλέγονται κατά τρόπο θεµιτό και νόµιµο για καθορι µένους, αφείς και νόµιµους κοπούς και να υφί τανται θεµιτή και νόµιµη επεξεργα ία ενόψει των κοπών αυτών. Επί ης θα πρέπει να είναι υναφή, πρό φορα και όχι περι ότερα από ό α κάθε φορά απαιτείται ενόψει των κοπών της επεξεργα ίας». Το άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. δ΄ του ως άνω νόµου ορ ζει ότι η επεξεργασ α επιτρέπεται και χωρ ς τη συγκατάθεση του υποκειµένου όταν «…είναι αναγκαία για την εκτέλε η […] έργου που εµπίπτει την ά κη η δηµό ιας εξου ίας και εκτελείται από δηµό ια αρχή […]». Επ σης, το άρθρο 6 παρ. 1 του διου νόµου ορ ζει ότι «Ο υπεύθυνος επεξεργα ίας υποχρεούται να γνω τοποιή ει εγγράφως την Αρχή, τη ύ τα η και λειτουργία αρχείου ή την έναρξη της επεξεργα ίας.». Τέλος, το άρθρο 11 παρ. 1 του ως άνω νόµου ορ ζει ότι «Ο υπεύθυνος επεξεργα ίας οφείλει, κατά το τάδιο της υλλογής δεδοµένων προ ωπικού χαρακτήρα, να ενηµερώνει µε τρόπο πρό φορο και αφή το υποκείµενο για τα εξής τουλάχι τον τοιχεία τουλάχι τον τοιχεία: α. την ταυτότητά του και την ταυτότητα του τυχόν εκπρο ώπου του, β. το κοπό της επεξεργα ίας, γ. τους αποδέκτες ή τις κατηγορίες αποδεκτών των δεδοµένων, δ. την ύπαρξη του δικαιώµατος πρό βα ης.»
- Στην υπό κρ ση υπόθεση, από τα στοιχε α του φακέλου και τη σχετική αλληλογραφ α, προκύπτει ότι η υπό κρ ση επεξεργασ α έγινε µε κύριο γνώµονα την ευταξ α, ασφάλεια και προστασ α τόσο του αρχαιολογικού χώρου, όσο και ιδ ως των ατόµων που επισκέπτονται τον εν λόγω χώρο. Όπως ισχυρ ζεται ειδικότερα η προϊσταµένη της ΕΦΑ [περιοχής] Φ η αναγραφή του ονόµατος του ξεναγού µε τα στοιχε α του οχήµατος ήταν «αναγκαίο µέτρο για τον υ χετι µό του ταθµευµένου λεωφορείου µε την/τον εκά τοτε ξεναγό, έτ ι ώ τε ε περίπτω η κυκλοφοριακής υµφόρη ης, να εντοπι τεί ο/η ξεναγός το µου είο και να δοθούν οι οδηγίες από το προ ωπικό του µου είου για την άµε η αναχώρη ή του.». Σκοπός, Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -5- συνεπώς, της καταγγελλόµενης επεξεργασ ας ήταν κατά κύριο λόγο η εύρυθµη λειτουργ α αλλά και έγκαιρη και ασφαλής διακ νηση των επισκεπτών του Μουσε ου που θα επιτυγχανόταν µέσω της επικοινων ας του µουσε ου µε τους ξεναγούς προκειµένου οι τελευτα οι να έρθουν σε επαφή µε τους οδηγούς των σταθµευµένων τουριστικών λεωφορε ων για να τα µετακινήσουν από τον εξωτερικό χώρο του µουσε ου. Όπως προκύπτει από τις ως άνω αναφερόµενες διατάξεις σχετικά µε τις υποχρεώσεις και τα καθήκοντα των προϊσταµένων των εφορειών αρχαιοτήτων, η προϊσταµένη της ΕΦΑ [περιοχής] Φ και, συνεπώς, άµεσα υπεύθυνη και αρµόδια για την εύρυθµη λειτουργ α του µουσε ου, και γενικότερα της εύκολης και ασφαλούς πρόσβασης των επισκεπτών του, έλαβε µέτρα που έκρινε η δια ως αναγκα α και απαρα τητα προκειµένου να επιτευχθε η ως άνω εύρυθµη και ασφαλής λειτουργ α του µουσε ου. Τα µέτρα δε αυτά ε ναι πρόσφορα και όχι περισσότερα από αυτά που απαιτούνται για την επ τευξη του επιδιωκόµενου σκοπού, καθώς στο εν λόγω βιβλ ο εισόδου ξεναγών καταγράφονται µόνο εκε να τα δεδοµένα που ε ναι αναγκα α προκειµένου το µουσε ο να µπορε να επικοινωνήσει ανά πάσα στιγµή µε τους οδηγούς των λεωφορε ων µέσω των αντ στοιχων ξεναγών που τα συνοδεύουν. Άλλωστε, ως προς το πρόβληµα της «άναρχης» και πολλές φορές «παράνοµης στάθµευσης», ιδ ως έµπροσθεν του χώρου του µουσε ου, η ανωτέρω αναφέρει στο µε αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/2886/06.5.2016 έγγραφό της ότι στο παρελθόν προσπάθησε να επιλύσει το πρόβληµα µε τη λήψη και άλλων µέτρων, τα οπο α, ωστόσο, δεν αποδε χθηκαν αποτελεσµατικά, καθώς το πρόβληµα της παράνοµης στάθµευσης και η γενικότερη επιβάρυνση της προσταστευόµενης περιοχής συνεχ στηκε. Περαιτέρω, από τα στοιχε α του φακέλου και, ιδ ως το µε αριθµ. πρωτ. …, προκύπτει ότι για την επεξεργασ α αυτή η προϊσταµένη της ΕΦΑ [περιοχής] Φ ενηµέρωσε προηγουµένως τους διπλωµατούχους ξεναγούς, δηλαδή τα υποκε µενα των δεδοµένων, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στο άρθρο 11 παρ. 1 του Ν. 2472/1997 κοινοποιώντας το ως άνω ενηµερωτικό έγγραφο και στο Σωµατε ο ∆ιπλωµατούχων Ξεναγών. Πάντως για την νόµιµη τήρηση του βιβλ ου εισόδου ξεναγών απαιτε ται το Μουσε ο και υποχρεούται να υποβάλει σχετική γνωστοπο ηση προς την Αρχή σύµφωνα µε το ως άνω αναφερόµενο άρθρο 6 παρ. 1 του Ν. 2472/
- ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή: Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -6- Α) κρ νει ότι η τήρηση βιβλ ου εισόδου ξεναγών για τους αναφερόµενους στο σκεπτικό της παρούσας λόγους ε ναι νόµιµη µε βάση το άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. δ΄ του Ν. 2472/1997, Β) επισηµα νει ότι τα τηρούµενα δεδοµένα µπορούν να χρησιµοποιηθούν από τον υπεύθυνο επεξεργασ ας µόνο για τον αναφερόµενο στο σκεπτικό της παρούσας σκοπό και όχι για άλλο σκοπό, Γ) απευθύνει σύσταση προς τον υπεύθυνο επεξεργασ ας να υποβάλει γνωστοπο ηση σύστασης και λειτουργ ας αρχε ου σύµφωνα µε τις διατάξεις του άρθρου 6 του Ν. 2472/
- Ο Πρόεδρος Η Γραµµατέας Πέτρος Χριστόφορος Γεωργ α Παλαιολόγου Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -7-