Παράνομη δημοσιοποίηση ευαίσθητων δεδομένων (σχετικών με ποινική δίωξη) στην ιστοσελίδα εφημερίδας

Αθήνα, 13-11-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/7251/13-11-2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟ ΤΑ ΙΑ Ε ΟΜΕΝΝ ΠΡΟ ΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 165/2012 Η Αρχή Προστασίας εδο"ένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνήλθε "ετά από πρόσκληση του Προέδρου της, σε τακτική συνεδρίαση την 26.04.12 στην έδρα της, σε συνέχεια των από 26.01.2012 και 22.03.2012 συνεδριάσεων, προκει"ένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Π. Χριστόφορος, Πρόεδρος της Αρχής, και οι Λ. Κοτσαλής, Α. Πράσσος, ο οποίος είχε οριστεί εισηγητής, Αν. – Ιωάν. Μεταξάς, Αντ. Ρουπακιώτης, . Μπριόλας και Γρ. Πάντζιου, τακτικά "έλη της Αρχής. Παρούσα στη συνεδρίαση, χωρίς δικαίω"α ψήφου, ήταν η Φ. Καρβέλα, νο"ικός, ελέγκτρια, ως βοηθός εισηγήτρια. Επίσης, παρέστη, "ε εντολή του Προέδρου, και η Γεωργία Παλαιολόγου, υπάλληλος του ιοικητικού – Οικονο"ικού Τ"ή"ατος της Αρχής, ως γρα""ατέας. Η Αρχή, "ετά την ανάκληση της υπ’ αριθ". 8/2010 απόφασής της "ε την απόφαση 73/2011, εξέτασε εκ νέου την υπ’ αριθ". πρωτ. Γ/ΕΙ /3088/02.05.2007 προσφυγή του Α κατά της εφη"ερίδας ΤΑ ΝΕΑ στη συνεδρίαση της 26.01.2012 κατά την οποία δεν παρέστη ο προσφεύγων ούτε εκπρόσωπος της καθ’ ης, αν και εκλήθησαν α"φότεροι "ε τις υπ’ αριθ" πρωτ. Γ/ΕΞ/341/18.01.2012 και Γ/ΕΞ/342/18.01.2012 κλήσεις προς ε"φάνιση. Η Αρχή έλαβε υπόψη τα παρακάτω: Με την υπ' αριθ". πρωτ. Γ/ΕΙ /3088/02.05.2007 προσφυγή του, ο Α παραπονείτο ότι η εφη"ερίδα ΤΑ ΝΕΑ προέβη σε παράνο"η επεξεργασία ευαίσθητων προσωπικών του δεδο"ένων. υγκεκρι"ένα, σύ"φωνα "ε την ως άνω προσφυγή, στην ιστοσελίδα που διαθέτει η εφη"ερίδα ΤΑ ΝΕΑ (και ειδικότερα στην τότε ιστοσελίδα http://www.tanea.dolnet.gr - ση"ερινή ηλεκτρονική διεύθυνση: http://www.tanea.gr), είχε δη"οσιευθεί την ..-..-1999 ένα άρθρο που αναφερόταν σε βούλευ"α του υ"βουλίου Πλη""ελειοδικών Θεσσαλονίκης, "ε το οποίο ο προσφεύγων φερόταν να παραπέ"πεται για απάτη. Με την από 14.02.2007 εξώδικη δήλωσή του προς τον υπεύθυνο επεξεργασίας της εφη"ερίδας ΤΑ ΝΕΑ (εταιρία "ε την επωνυ"ία “ΑΕ ΗΜΟ ΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΟΡΓΑΝΙ ΜΟ ΛΑΜΠΡΑΚΗ”), ο προσφεύγων άσκησε τα δικαιώ"ατα πρόσβασης και αντίρρησης σύ"φωνα "ε το Ν. 2472/

1. Ειδικότερα, ζήτησε αφενός πληροφόρηση σχετικά "ε όλα τα δεδο"ένα που τον αφορούν, την προέλευσή τους και τον σκοπό επεξεργασίας τους από την εν λόγω ιστοσελίδα, αφετέρου τη "η χρησι"οποίηση και πλήρη διαγραφή από το αρχείο της εφη"ερίδας όλων των δεδο"ένων που τον αφορούν. την από 02.03.2007 έγγραφη εξώδικη απάντησή του προς τον προσφεύγοντα, ο υπεύθυνος επεξεργασίας ανέφερε συνοπτικά τα εξής: - ς προς το δικαίω"α πρόσβασης (πληροφόρησης): “
2. Η αναφορ της εφη ερίδας ΤΑ ΝΕΑ στο φύλλο της ..-..-1999 στο όνο α και το επώνυ ό σας έγινε επ' αφορ ής είδησης του αστυνο ικού/δικαστικού ρεπορτ ζ για υπόθεση που απασχόλησε τη "ικαιοσύνη και τον Τύπο. Ουδε ία λλη αναφορ (πλην της ανωτέρω) έγινε σε προσωπικ σας στοιχεία, πολύ δε περισσότερο σε απόρρητα ή ευαίσθητα.
3. Το δη οσίευ α αυτό δεν παίρνει ασφαλώς θέση περί ενοχής ή η του προσώπου σας και περιορίζεται -κατ καθήκον ενη έρωση της κοινής γνώ ηςαπλώς και όνο να καταγρ ψει την είδηση, κατονο της (Βούλευ α του Συ βουλίου Πλη ζοντας λιστα και την πηγή ελειοδικών Θεσσαλονίκης). Συνεπώς ουδείς ψευδής, προσβλητικός ή και συκοφαντικός ισχυρισ ός περιλα β νεται στο συγκεκρι ένο δη οσίευ α.”. - ς προς το δικαίω"α αντίρρησης: “[...] τα παλαι δη οσιεύ ατα εφη ερίδων -είτε σε φυσική (έγχαρτη), είτε σε ηλεκτρονική ορφή- αποτελούν κατ τα διδ γ ατα κοινής πείρας πολύτι η πηγή για ερευνητές και ελετητές και κ θε τυχόν επέ βαση σε αυτ πρέπει ως εκ τούτου να αποφεύγεται. +ς εκ τούτου, δεν είναι δυστυχώς 2 δυνατή η διαγραφή των στοιχείων που ζητ τε ε την επιστολή σας.”. Κατά την πρώτη συζήτηση της υπόθεσης ενώπιον της Αρχής στις 29.10.2009 ο προσφεύγων παρέστη (βλ. κλήση προς ακρόαση "ε αριθ". πρωτ. Γ/ΕΞ/6252/20.10.2009) και υποστήριξε "έσω του πληρεξουσίου δικηγόρου του ότι η επί"αχη υπόθεση ουδέποτε απασχόλησε τον Τύπο, αλλά "όνο τη ικαιοσύνη, και ότι "άλιστα ο ίδιος απαλλάχθηκε αργότερα από την κατηγορία της απάτης. Προσέθεσε, επίσης, ότι εξαιτίας της διαθεσι"ότητας του επί"αχου δη"οσιεύ"ατος στο ιαδίκτυο, αντι"ετωπίζει προβλή"ατα στον επαγγελ"ατικό του χώρο (είναι ηθοποιός, συντάκτης κει"ένων για επιθεωρήσεις και επιχειρη"ατίας). την ερώτηση του Προέδρου για ποιο λόγο καθυστέρησε να υποβάλει την προσφυγή του, καθώς το άρθρο δη"οσιεύθηκε το 1999 και η προσφυγή υποβλήθηκε το 2007, ο προσφεύγων απάντησε ότι δεν γνώριζε για το επί"αχο δη"οσίευ"α και ότι για πρώτη φορά ενη"ερώθηκε γι' αυτό το 2007 από κάποιο οικείο του πρόσωπο που το εντόπισε στο ιαδίκτυο. την ίδια συνεδρίαση, ο υπεύθυνος επεξεργασίας παρέστη επίσης δια πληρεξουσίου δικηγόρου (βλ. κλήση προς ακρόαση "ε αριθ". πρωτ. Γ/ΕΞ/6255/20.10.2009) και επεσή"ανε ότι πρόκειται για δη"οσίευ"α που κατά το χρόνο που συντάχθηκε ήταν αληθές και ότι "όνος στόχος της εφη"ερίδας ήταν η καταγραφή και διάδοση της είδησης στο πλαίσιο άσκησης του δη"οσιογραφικού επαγγέλ"ατος. Υπογρά""ισε δε ότι ο προσφεύγων Α ήταν καθόλα άγνωστος στην εφη"ερίδα κατά το χρόνο διάθεσης στο κοινό του επί"αχου δη"οσιεύ"ατος και ότι το όνο"ά του αναφέρθηκε στο δη"οσίευ"α επειδή προέκυπτε από την πηγή αυτού, η οποία ήταν το αναφερό"ενο στο δη"οσίευ"α βούλευ"α του υ"βουλίου Πλη""ελειοδικών Θεσσαλονίκης. στόσο, δεν γνώριζε πώς περιήλθε σε γνώση της εφη"ερίδας το βούλευ"α αυτό, ούτε αν τηρείται ακό"α στο αρχείο της εφη"ερίδας. Επιπρόσθετα, ο ίδιος δικηγόρος ενη"έρωσε την Αρχή ότι έχει ήδη ξεκινήσει η διαδικασία ψηφιοποίησης της εφη"ερίδας ΤΑ ΝΕΑ από τα φύλλα του έτους 1939 και ότι, ως εκ τούτου, στο αρχείο της εφη"ερίδας. ιαδίκτυο θα είναι σύντο"α διαθέσι"ο όλο το τόχος της εφη"ερίδας, σύ"φωνα πάντα "ε όσα ανέφερε ο δικηγόρος της, είναι η παροχή “ανοιχτής” πρόσβασης στο ηλεκτρονικό της αρχείο για εκπαιδευτικούς λόγους. 3 ε "ερική συ""όρφωση προς την ανακληθείσα υπ’ αριθ". 8/2010 απόφαση της Αρχής, η οποία, "εταξύ άλλων, διέταξε την ανωνυ"οποίηση των στοιχείων του προσφεύγοντος στο αναρτη"ένο στο διαδικτυακό τόπο της εφη"ερίδας δη"οσίευ"α, η καθ’ ης προέβη στο κλείδω"α (δέσ"ευση) των προσωπικών δεδο"ένων του προσφεύγοντος, "ε την έννοια ότι το ονο"ατεπώνυ"ό του δεν αποτελεί λέξη – κλειδί για την αναζήτηση του κρίσι"ου δη"οσιεύ"ατος στο διαδικτυακό τόπο της εφη"ερίδας. στόσο, ύστερα από σχετική έρευνα στο διαδικτυακό τόπο της καθ’ ης, διαπιστώθηκε ότι, όταν πραγ"ατοποιείται έρευνα "ε βάση την η"ερο"ηνία δη"οσίευσης, ήτοι την ..-..-1999, το σχετικό δη"οσίευ"α παρα"ένει ηλεκτρονικά διαθέσι"ο κατά την τελευταία συνεδρίαση της Αρχής (26.04.2012). Η Αρχή "ετά από εξέταση των στοιχείων του φακέλου, αφού αναγνώστηκαν τα πρακτικά της 29.10.2009, 05.11.2009, 26.01.2012 και 22.03.2012 και άκουσε τον εισηγητή και τη βοηθό εισηγήτρια, η οποία στη συνέχεια αποχώρησε, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, Σ ΕΦΤΗ Ε ΣΥΜΦ ΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΝΟΜΟ
4. Όπως κατ' επανάληψη έχει κρίνει η Αρχή (βλ. ενδεικτικά Αποφάσεις 26/2007, 58/2007), το δικαίω"α για την προστασία της ιδιωτικής ζωής (άρθρο 9 παρ. 1 ) και των προσωπικών δεδο"ένων (άρθρο 9Α ) συχνά συγκρούεται "ε την ελευθερία της έκφρασης και του Τύπου για την ενη"έρωση του κοινού (άρθρο 14 παρ. 1 ), καθώς και "ε το δικαίω"α στην πληροφόρηση (άρθρο 5Α ). Από το ύνταγ"α δεν προκύπτει in abstracto επικράτηση του ενός ατο"ικού δικαιώ"ατος επί του άλλου. ς εκ τούτου, πρέπει να γίνεται "ία in concreto οριοθέτηση των πεδίων εφαρ"ογής των συγκρουό"ενων δικαιω"άτων, σύ"φωνα "ε τις αρχές της ad hoc στάθ"ισης των αντιτιθέ"ενων συ"φερόντων και της πρακτικής αρ"ονίας και αναλογικής εξισορρόπησης. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να εφαρ"όζεται και η αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1 ) "ε τέτοιον τρόπο, ώστε τα προστατευό"ενα αγαθά (ελευθερία του Τύπου, δικαίω"α των πολιτών στην πληροφόρηση και δικαίω"α στην προστασία της ιδιωτικής ζωής του ατό"ου και στον πληροφοριακό αυτοκαθορισ"ό) να διατηρήσουν την κανονιστική τους ε"βέλεια. 4
5. το άρθρο 2 στοιχ. δ' του Ν. 2472/1997, ορίζεται ως “επεξεργασία” και “η δι δοση ή κ θε λλης ορφής δι θεση”. Επιπρόσθετα, το άρθρο 3 παρ. 1 προσδιορίζει το πεδίο εφαρ"ογής του ίδιου νό"ου, το οποίο καλύπτει την εν όλω ή εν "έρει αυτο"ατοποιη"ένη επεξεργασία, καθώς και τη "η αυτο"ατοποιη"ένη επεξεργασία δεδο"ένων προσωπικού χαρακτήρα, τα οποία περιλα"βάνονται ή πρόκειται να περιληφθούν σε αρχείο. Ακολούθως, στο άρθρο 4 τίθενται οι προϋποθέσεις για τη νο"ι"ότητα της επεξεργασίας δεδο"ένων προσωπικού χαρακτήρα, ιδίως ενόψει των θε"ελιωδών αρχών του σκοπού και της αναλογικότητας. Περαιτέρω, το άρθρο 2 στοιχ. β' του Ν. 2472/1997 ορίζει ως ευαίσθητα, "εταξύ άλλων, και τα δεδο"ένα που είναι σχετικά "ε ποινικές διώξεις ή καταδίκες. Νο"ι"οποιητική βάση επεξεργασίας ευαίσθητων προσωπικών δεδο"ένων για δη"οσιογραφικούς σκοπούς αποτελεί το άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. ζ' του ίδιου νό"ου, το οποίο θέτει για το επιτρεπτό "ιας τέτοιας επεξεργασίας τις εξής προϋποθέσεις: 1) η επεξεργασία να αφορά δεδο"ένα δη"οσίων προσώπων, εφόσον αυτά συνδέονται "ε την άσκηση δη"οσίου λειτουργή"ατος ή τη διαχείριση συ"φερόντων τρίτων, 2) η επεξεργασία να πραγ"ατοποιείται αποκλειστικά για την άσκηση του δη"οσιογραφικού επαγγέλ"ατος, 3) άδεια της Αρχής, η οποία χορηγείται "όνο εφόσον (α) η επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία για την εξασφάλιση του δικαιώ"ατος πληροφόρησης επί θε"άτων δη"οσίου ενδιαφέροντος και (β) εφόσον δεν παραβιάζεται καθ' οιονδήποτε τρόπο το δικαίω"α προστασίας της ιδιωτικής και οικογενειακή ζωής. ς θέ"α δη"οσίου ενδιαφέροντος νοείται δε -"εταξύ άλλων- και κάθε υπόθεση, η οποία έχει ήδη λάβει ευρεία δη"οσιότητα (π.χ. "έχρι το 2007, η διάπραξη σοβαρών εγκλη"άτων που διερευνούνταν ήδη από τις αρ"όδιες διωκτικές και δικαστικές αρχές). Τέλος, το άρθρο 13 του ίδιου νό"ου καθιερώνει το δικαίω"α αντίρρησης του υποκει"ένου των δεδο"ένων "ε σκοπό αφενός να προστατευτεί το συ"φέρον αυτού ως θιγό"ενου, και αφετέρου να εξασφαλιστεί ο έλεγχος της νο"ι"ότητας της επεξεργασίας που πραγ"ατοποιείται.
6. το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 2 στοιχ. β' του Ν. 2472/1997, όπως η διάταξη τροποποιήθηκε "ε το άρθρο όγδοο παρ. 3 του Ν. 3625/2007 (ΦΕΚ 290 Α'), προβλέπεται ότι “Ειδικ για τα σχετικ ε ποινικές διώξεις ή καταδίκες δύναται να επιτραπεί η δη οσιοποίηση όνον από την εισαγγελική αρχή για τα αδική ατα που αναφέρονται στο 5 εδ φιο β' της παραγρ φου 2 του ρθρου 3 ε δι ταξη του αρ όδιου Εισαγγελέα Πρωτοδικών ή του Εισαγγελέα Εφετών, ε ν η υπόθεση εκκρε εί στο Εφετείο.” εδο"ένου ότι η υπό κρίση επεξεργασία έλαβε χώρα το έτος 1999, η διάταξη αυτή, που δεν έχει αναδρο"ική ισχύ, δεν τυγχάνει εφαρ"ογής στην υπό κρίση υπόθεση.
7. Η διάθεση ενός δη"οσιεύ"ατος στον διαδικτυακό τόπο "ιας εφη"ερίδας συνιστά επεξεργασία υπό την έννοια του άρθρου 2 στοιχ. δ' του Ν. 2472/1997 και, "άλιστα, εν όλω ή εν "έρει αυτο"ατοποιη"ένη κατά την έννοια του άρθρου 3 παρ. 1 του ίδιου νό"ου. Και αυτό, διότι, όπως έχει κρίνει και το ΕΚ, “η αναγραφή στοιχείων σε ιστοσελίδα του "ιαδικτύου προϋποθέτει, σύ φωνα ε τις εφαρ οζό ενες σή ερα τεχνικές και ηχανογραφικές διαδικασίες, την εκτέλεση ιας εργασίας τοποθετήσεως της σελίδας αυτής σε ένα διακο ιστή του "ιαδικτύου (server), καθώς και τις αναγκαίες εργασίες για να πορούν να έχουν πρόσβαση στη σελίδα αυτή τα πρόσωπα που συνδέονται ε το "ιαδίκτυο. Οι εργασίες αυτές αυτο ατοποιη ένο”. πραγ ατοποιούνται, υνεπώς, καταλήγει το τουλ χιστον εν έρει, κατ τρόπο ΕΚ, “η εργασία, που συνίσταται στην αναφορ , επί ιστοσελίδας του "ιαδικτύου, σε δι φορα πρόσωπα και στον προσδιορισ ό τους είτε ε το όνο τους είτε ε λλα έσα [...] συνιστ αυτο ατοποιη ένη, εν όλω ή εν έρει, επεξεργασία δεδο ένων προσωπικού χαρακτήρα, κατ την έννοια του ρθρου 3, παρ γραφος 1, της οδηγίας 95/46” (Απόφαση της 06.11.2003, Υπόθεση C-101/01, Lindqvist, κέψεις 25-27 - πρβλ. σχετικά και Απόφαση 17/2008 της Αρχής, κέψεις 1213).
8. την προαναφερθείσα στο ιστορικό της παρούσας έγγραφη εξώδικη απάντηση του υπεύθυνου επεξεργασίας προς τον προσφεύγοντα αναφέρονται τα εξής: “[...] Η ηλεκτρονική έκδοση της εφη ερίδας ΤΑ ΝΕΑ, που αναφέρετε στη δήλωσή σας, περιλα β νει όσα δη οσιεύονται στο φύλλο της εφη ερίδας, που “ανασύρονται” σε κ θε αναζήτηση δη οσιευ των έσω του διαδικτύου. Όπως γνωρίζετε, υπ ρχει λιστα η τεχνική δυνατότητα ε την αναζήτηση να “ανασύρεται” στην οθόνη του υπολογιστή -όχι απλώς το δη οσιευ ένο κεί ενο ή/και φωτογραφία- αλλ ακριβής “ηλεκτρονική φωτοτυπία” συγκεκρι ένου δη οσιεύ ατος που περιλα β νει ακό η και τις τυχόν διαφη ίσεις που έχουν δη οσιευθεί δίπλα σε αυτό.” Εξάλλου, στο διαδικτυακό τόπο της 6 εφη"ερίδας αυτής η πρόσβαση στα τηρού"ενα από την εφη"ερίδα αυτή δεδο"ένα προσωπικού χαρακτήρα επιτυγχάνεται "έσω του ονό"ατος ή/και επωνύ"ου των υποκει"ένων τους, αρκεί να πληκτρολογήσει κανείς το όνο"α στο ειδικό προς τούτο πεδίο της φόρ"ας αναζήτησης, η οποία είναι προσιτή σε κάθε επισκέπτη του τόπου αυτού. Η πρόσβαση αυτή καθίσταται επίσης δυνατή χάρη στα κριτήρια της η"ερο"ηνίας της δη"οσίευσης ή/και της κατηγορίας στην οποία ανήκει το δη"οσίευ"α (π.χ. κατηγορία “επικαιρότητα” "ε υποκατηγορίες “Ελλάδα”, “κόσ"ος”, “οικονο"ία”, “πολιτισ"ός”, κλπ.). υνεπώς, η εφη"ερίδα ΤΑ ΝΕΑ διενεργεί, "έσω του διαδικτυακού της τόπου, εν "έρει αυτο"ατοποιη"ένη επεξεργασία κατά την έννοια του άρθρου 3 παρ. 1 του Ν. 2472/
10. Η Αρχή δεν εφαρ"όζει τη διάταξη του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. ζ΄ του Ν. 2472/1997, στο "έτρο που αυτή απαιτεί άδεια της Αρχής για την επεξεργασία ευαίσθητων προσωπικών δεδο"ένων κατά την άσκηση του δη"οσιογραφικού επαγγέλ"ατος. Και τούτο, διότι η από τη διάταξη αυτή απαιτού"ενη άδεια της Αρχής συνιστά προληπτικό "έτρο της ελευθερίας του Τύπου και ως τέτοιο απαγορεύεται, σύ"φωνα "ε τα οριζό"ενα στο άρθρο 14 παρ. 2 (έτσι ρητά οι Αποφάσεις της Αρχής 26/2007 σκ. 11 και 17/2008 σκ. 18). Κατά τα λοιπά, ό"ως, η διάταξη του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχείο ζ΄ του Ν. 2472/1997 είναι εφαρ"οστέα, δεδο"ένου ότι θέτει ουσιαστικά κριτήρια για την άσκηση του δη"οσιογραφικού λειτουργή"ατος.
11. ς δη"όσια πρόσωπα κατά την έννοια του Ν. 2472/1997 νοούνται τα πρόσωπα που κατέχουν δη"όσια θέση ή/και χρησι"οποιούν δη"όσιο χρή"α ή ακό"α και όλοι όσοι διαδρα"ατίζουν ρόλο στη δη"όσια ζωή, όπως στην πολιτική, επιστη"ονική, θρησκευτική, οικονο"ική, καλλιτεχνική, κοινωνική, αθλητική (πρβλ. άρθρο 7 του Ψηφίσ"ατος 1165