Παράνομη συλλογή και περαιτέρω χρήση προσωπικών δεδομένων για τον σκοπό της απευθείας εμπορικής προώθησης και διαφήμισης μέσω της αποστολής αζήτητης η

Αθήνα, 03-09-2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΝ ΠΡΟΣΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/5630/03-09-2013 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 99/2013 Η Αρχή Προστασ ας εδο ένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρ ασε ετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε σύνθεση Τ ή ατος, στην έδρα της, την 23/7/2013, σε συνέχεια της από 2/7/2013 συνεδρ ασης της, προκει ένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Γεώργιος Μπατζαλέξης, Αναπληρωτής Πρόεδρος, κωλυο ένου του Προέδρου της Αρχής Πέτρου Χριστόφορου, και τα αναπληρω ατικά έλη της Αρχής Σπύρος Βλαχόπουλος, Γρηγόρης Λαζαράκος, ως εισηγητής, και Χαράλα πος Ανθόπουλος, σε αντικατάσταση των τακτικών ελών Λεων δα Κοτσαλή, Αναστασ ου-Ιωάννη Μεταξά και η ητρ ου Μπριόλα, οι οπο οι αν και εκλήθησαν νο ως εγγράφως δεν παρέστησαν λόγω κωλύ ατος. Παρόντες χωρ ς δικα ω α ψήφου ήταν η Γεωργ α Παναγοπούλου, πληροφορικός ελεγκτής, ως βοηθός εισηγητή, και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τ ή ατος διοικητικών και οικονο ικών υποθέσεων, ως γρα ατέας. Στη συνεδρ αση της 2/7/2013 και ετά από κλήση της Αρχής ( ε αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/4277/21-06-2013) παρέστη και εξέφρασε τις απόψεις του ο Α, ως νό ι ος εκπρόσωπος της «Ελληνικής Εταιρε ας Συστη ικών Μελετών», ετά της πληρεξούσιας δικηγόρου του κ. Μαρ ας Κωνσταντοπούλου. Η Αρχή έλαβε υπόψη της τα παρακάτω: Στην Αρχή υποβλήθηκαν οι ε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/1574/02-03-2012, Γ/ΕΙΣ/4972/1707-2012, Γ/ΕΙΣ/3744/23-05-2012, Γ/ΕΙΣ/4285/13-06-2012 καταγγελ ες που αφορούν Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -1- στην αποστολή αζήτητων ηνυ άτων ηλεκτρονικού ταχυδρο ε ου χωρ ς την προηγού ενη συγκατάθεση των παραληπτών (spam) από την «Ελληνική Εταιρε α Συστη ικών Μελετών», ε σκοπό την προώθηση του επαγγελ ατικού προγρά ατος CSAP. Η «Ελληνική Εταιρε α Συστη ικών Μελετών» ε ναι ένα επιστη ονικό η κερδοσκοπικού σκοπού Σω ατε ο. Περαιτέρω, στο πλα σιο διοικητικού ελέγχου που πραγ ατοπο ησε η Αρχή στην εταιρε α «Αirtouch» προέκυψε, ετά από ανάλυση των πειστηρ ων-ευρη άτων του εν λόγω ελέγχου, ότι η «Ελληνική Εταιρε α Συστη ικών Μελετών» διέθετε αρχε ο ε περ τις 250.000 διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρο ε ου (email). Τις διευθύνσεις αυτές απέστειλε στην εταιρε α «Αirtouch», η οπο α τις χρησι οπο ησε για αποστολή διαφη ιστικών ηνυ άτων για λογαριασ ό της «Ελληνική Εταιρε α Συστη ικών Μελετών». Επιση α νεται ότι η Αρχή ε την Απόφαση 42/2013 (σχετικό Πόρισ α ε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/1283/21-2/2013) επέβαλε διοικητικές κυρώσεις στην εταιρε α «Αirtouch» για παράνο η συλλογή και περαιτέρω χρήση προσωπικών δεδο ένων για τον σκοπό της απευθε ας ε πορικής προώθησης και διαφή ισης έσω της αποστολής αζήτητης ηλεκτρονικής επικοινων ας (παραβ αση του άρθρου 11 ν. 3471/2006). Η «Ελληνική Εταιρε α Συστη ικών Μελετών» κατέθεσε σχετικά το ε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/4424/02-07-2013 υπό νη α. Στο υπό νη α αναφέρεται ότι οι διευθύνσεις email στις οπο ες εστάλη η επικοινων α για την προώθηση του εταπτυχιακού προγρά ατος CSAP έχουν συλλεχθε νο ως έσω διαφόρων συνεδρ ων και εκδηλώσεων αλλά και ε οικειοθελή καταχώρησή τους σε εφαρ ογή, η οπο α ε ναι διαθέσι η στο διαδικτυακό τόπο του προγρά ατος, έσω της οπο ας δηλώνουν οι ενδιαφερό ενοι το email τους προκει ένου να λα βάνουν ενη ερωτικό υλικό (newsletters) σχετικά ε το πρόγρα α. Ειδικά για τον καταγγέλλοντα Β, (καταγγελ α ε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/4972/17-07-2012), στο υπό νη α περιλα βάνεται εκτύπωση από την εν λόγω εφαρ ογή, στην οπο α περιέχεται η ηλεκτρονική του διεύθυνση ε η ερο ην α εγγραφής 6/7/

1. Η Αρχή, ετά από εξέταση των προαναφερο ένων στοιχε ων, αφού αναγνώστηκαν τα πρακτικά της 2/7/2013, άκουσε τον εισηγητή και την βοηθό εισηγητή, ο οπο α στη συνέχεια αποχώρησε, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -2-
2. Το άρθρο 2 του ν. 2472/1997 ορ ζει ότι «δεδο ένα προσωπικού χαρακτήρα» ε ναι «κάθε πλ ροφορία που αναφέρεται στο υποκείενο των δεδοένων». «Υποκε ενο των δεδο ένων» ε ναι «το φυσικό πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται τα δεδοένα, και του οποίου ταυτότ τα είναι γνωστή ή πορεί να εξακριβωθεί, δ λαδή πορεί να προσδιορισθεί αέσως ή εέσως, ιδίως βάσει αριθού ταυτότ τας ή βάσει ενός ή περισσότερων συγκεκριένων στοιχείων που χαρακτ ρίζουν τ ν υπόστασή του από άποψ φυσική, βιολογική, ψυχική, οικονοική, πολιτιστική, πολιτική ή κοινωνική». Στο πλα σιο αυτό, η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρο ε ου ενός φυσικού προσώπου αποτελε προσωπικό δεδο ένο, αφού πορε να λειτουργήσει ως στοιχε ο έ εσης αναγνώρισης του κατόχου της, επιτρέποντας την επικοινων α ε αυτόν, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις φέρει ακό α και στοιχε α του ονό ατος του κατόχου. Επιση α νεται δε ότι, σύ φωνα και ε τη Γνώ η 4/2007 της ο άδας εργασ ας του άρθρου 29 της Ε.Ε. σχετικά ε την έννοια των προσωπικών δεδο ένων, ειδικά κατά τη λειτουργ α ηλεκτρονικών υπηρεσιών, στοιχε α έ εσης αναγνώρισης, όπως η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρο ε ου, πορούν επαρκώς σε ορισ ένες περιπτώσεις να διακρ νουν ένα άτο ο από άλλα στο πλα σιο ενός συγκεκρι ένου συνόλου, ακό α και αν δεν έχει γ νει η εξακρ βωση του ονό ατός του. Σύ φωνα ε το άρθρο 2 στοιχ. ζ) ν. 2472/1997, ως “υπεύθυνος επεξεργασ ας”, ορ ζεται κάθε φυσικό ή νο ικό πρόσωπο που καθορ ζει τον σκοπό και τον τρόπο επεξεργασ ας των δεδο ένων προσωπικού χαρακτήρα.
3. Το άρθρο 4 ν. 2472/1997 ορ ζει ότι τα δεδο ένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νό ι ης επεξεργασ ας πρέπει : α) να συλλέγονται κατά τρόπο θε ιτό και νό ι ο για καθορισ ένους, σαφε ς και νό ι ους σκοπούς και να υφ στανται θε ιτή και νό ι η επεξεργασ α ενόψει των σκοπών αυτών; β) να ε ναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτε ται εν όψει των σκοπών της επεξεργασ ας; γ) να ε ναι ακριβή και, εφόσον χρειάζεται, να υποβάλλονται σε ενη έρωση; δ) να διατηρούνται σε ορφή που να επιτρέπει τον προσδιορισ ό της ταυτότητας των υποκει ένων τους όνο κατά τη διάρκεια της περιόδου που απαιτε ται για την πραγ ατοπο ηση των σκοπών της συλλογής τους και της επεξεργασ ας τους.
4. Όταν ο σκοπός της επεξεργασ ας ε ναι η απευθε ας ε πορική προώθηση προϊόντων και υπηρεσιών για διαφη ιστικούς σκοπούς ε χρήση αυτό ατων συστη άτων κλήσης, τυγχάνει εφαρ ογής το ειδικότερο άρθρο 11 ν. 3471/2006 για την προστασ α των προσωπικών δεδο ένων στις ηλεκτρονικές επικοινων ες. Ειδικότερα, σύ φωνα ε την παρ. 1 του παραπάνω άρθρου, « χρ σιοποί σ αυτόατων συστ άτων κλήσ ς, ιδίως ε χρήσ συσκευών τ λεοοιοτυπίας (φαξ) ή λεκτρονικού ταχυδροείου, και γενικότερα Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -3- πραγατοποί σ  ζ τ θεισών επικοινωνιών ε οποιοδήποτε έσο λεκτρονικής επικοινωνίας χωρίς ανθρώπιν παρέβασ , για σκοπούς απευθείας επορικής προώθ σ ς προϊόντων ή υπ ρεσιών και για κάθε είδους διαφ ιστικούς σκοπούς, επιτρέπεται όνο αν ο συνδρο τής συγκατατεθεί εκ των προτέρων ρ τώς». Η Αρχή ε την Οδηγ α 2/2011 για την ηλεκτρονική συγκατάθεση περιγράφει αναλυτικά τις προϋποθέσεις και τους τρόπους νό ι ης λήψης της συγκατάθεσης ε ηλεκτρονικά έσα για τους σκοπούς της ανωτέρω διάταξης. Μοναδική εξα ρεση στην υποχρέωση λήψης προηγού ενης συγκατάθεσης αποτελε , σύ φωνα ε την παρ. 3 του διου άρθρου, η περ πτωση κατά την οπο α τα στοιχε α επαφής ηλεκτρονικού ταχυδρο ε ου αποκτήθηκαν νο ως, στο πλα σιο της πώλησης προϊόντων ή υπηρεσιών ή άλλης συναλλαγής και χρησι οποιούνται για την απευθε ας προώθηση παρό οιων προϊόντων ή υπηρεσιών του προ ηθευτή ή για την εξυπηρέτηση παρό οιων σκοπών και υπό τις λοιπές προϋποθέσεις που θέτει η συγκεκρι ένη παράγραφος. Επιση α νεται ότι τα παραπάνω, σύ φωνα ε την παρ. 7 του άρθρου 11 ν. 3471/2006, ισχύουν και για παραλήπτες ηνυ άτων ηλεκτρονικού ταχυδρο ε ου που ε ναι νο ικά πρόσωπα.
5. Στην υπό κρ ση περ πτωση, η «Ελληνική Εταιρε α Συστη ικών Μελετών», πραγ ατοποιούσε αποστολή ηνυ άτων ηλεκτρονικού ταχυδρο ε ου προκει ένου να προωθήσει το επαγγελ ατικό πρόγρα α CSAP, σε εγάλο αριθ ό παραληπτών, χωρ ς να έχει εξασφαλ σει την προηγού ενη συγκατάθεσή τους. Ειδικά για τις καταγγελλό ενες περιπτώσεις, όνο για τον καταγγέλλοντα Β, (καταγγελ α ε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/4972/17-072012) προσκο στηκε στοιχε ο για την ύπαρξη ηλεκτρονική συγκατάθεσης, αλλά και στην περ πτωση αυτή ο τρόπος λήψης της συγκατάθεσης δεν πληρο τις προϋποθέσεις που ορ ζονται στην Οδηγ α 2/2011 της Αρχής. Συγκεκρι ένα, η εφαρ ογή συλλογής ηλεκτρονικών διευθύνσεων (διαθέσι η στην ιστοσελ δα www.hsss.eu) για τη λήψη ενη ερωτικού υλικού (newletters) δεν εφαρ όζει τις επιταγές του άρθρου 4 της Οδηγ ας, αφού δεν ακολουθε ειδικές διαδικασ ες για την επιβεβα ωση της δήλωσης συγκατάθεσης του συνδρο ητή ή χρήστη, όπως αυτές περιγράφονται στην παρ.2 της Οδηγ ας. Συνεπώς τα όσα υποστηρ ζει η «Ελληνική Εταιρε α Συστη ικών Μελετών» ε το υπό νη ά της ως προς τη νο ι ότητα του τρόπου συλλογής του ανωτέρω εγάλου αριθ ού διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδρο ε ου και τη συγκατάθεση των τρ των στους οπο ους ανήκουν αυτές για την τήρησή τους σε αρχε ο και τον ως άνω τρόπο της περαιτέρω χρησι οποιήσεώς τους τυγχάνουν αβάσι α. Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -4-
6. Παρά το γεγονός ότι η αποστολή γινόταν έσω της εταιρε ας «Airtouch», η «Ελληνική Εταιρε α Συστη ικών Μελετών» καθόριζε τόσο τον σκοπό, όσο και τα έσα της επεξεργασ ας (διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρο ε ου). 5ς εκ τούτου αποτελε τον υπεύθυνο της επεξεργασ ας (σε συνεργασ α ε την εταιρε α «Airtouch» που ε ναι συνυπεύθυνος της επεξεργασ ας, σύ φωνα ε τα αναφερό ενα στην απόφαση 42/2013 της Αρχής).
7. Καθώς η συγκεκρι ένη περ πτωση δεν ε π πτει στην εξα ρεση της παρ. 3 άρθρου 11 ν. 3471/2006, η πραγ ατοποιού ενη επεξεργασ α συνιστά αζήτητη ηλεκτρονική επικοινων α χωρ ς τη συγκατάθεση των παραληπτών (spam) και παραβιάζει την παρ. 1 άρθρου 11 του διου νό ου και αιτιολογε την, κατ εφαρ ογή της διατάξεως του άρθρου 21 παρ. 1 εδαφ. β΄ και ε΄ Ν. 2472/1997, επιβολή των διοικητικών ποινών που ορ ζονται στο διατακτικό, για το ύψος της πρώτης των οπο ων λα βάνεται υπόψη η βαρύτητα της παράβασης και για την δεύτερη η σοβαρότητα της παράβασης, ενόψει του εγάλου αριθ ού των ηλεκτρονικών διευθύνσεων που περιλά βανε το αρχε ο που τηρούσε η «Ελληνική Εταιρε α Συστη ικών Μελετών» αλλά και τη συναλλαγή που ε χε η τελευτα α ως προς την προ ήθεια των διευθύνσεων αυτών ε την προαναφερθε σα εταιρε α «Airtouch» που, όπως λέχθηκε έχει ήδη απασχολήσει την Αρχή ε το ανωτέρω αποτέλεσ α. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Λα βάνοντας υπόψη τα παραπάνω, η Αρχή επιβάλει «Ελληνική Εταιρε α Συστη ικών Μελετών», ως υπεύθυνο επεξεργασ ας: α) Πρόστι ο πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ για παράνο η συλλογή και περαιτέρω χρήση προσωπικών δεδο ένων για τον σκοπό της απευθε ας ε πορικής προώθησης και διαφή ισης έσω της αποστολής αζήτητης ηλεκτρονικής επικοινων ας (παραβ αση του άρθρου 11 ν. 3471/2006). β) Καταστροφή του αρχε ου των διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδρο ε ου που διατηρε η εταιρε α «Ελληνική Εταιρε α Συστη ικών Μελετών», για τις οπο ες δεν έχει λάβει νο ως τη συγκατάθεση των κατόχων τους, ε ακόλουθη ενη έρωση της Αρχής. Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -5- Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Η Γρα((ατέας Γεώργιος Μπατζαλέξης Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -6-