Παράνομη συλλογή και περαιτέρω χρήση προσωπικών δεδομένων για τον σκοπό της απευθείας εμπορικής προώθησης και διαφήμισης μέσω της αποστολής αζήτητης η

(18)καταγγελ ες που αφορούν στην αποστολή αζήτητων µηνυµάτων ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου (email) χωρ ς την προηγούµενη συγκατάθεση των παραληπτών (spam) από την εταιρε α «Airtouch» (µε την προηγούµενη επωνυµ α «AirConnection»). Ειδικότερα, υποβλήθηκαν οι:

1. i)υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/1184/22-02-2009, Γ/ΕΙΣ/5360/09-09-2009, Γ/ΕΙΣ/7017/2311-2009, Γ/ΕΙΣ/2086/30-03-2010 καταγγελ ες για αποστολή αζήτητων µηνυµάτων ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου µέσω των οπο ων διαφηµ ζεται η δια η εταιρε α «AirConnection». Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -1-
2. ii)υπ. αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/5210/31-08-2010, Γ/ΕΙΣ/664/30-01-2012, Γ/ΕΙΣ/773/02-02Γ/ΕΙΣ/5286/06-09-2010, 2012, Γ/ΕΙΣ/5392/13-09-2010, Γ/ΕΙΣ/2693/11-04-2012, Γ/ΕΙΣ/1561/02-03-2011, Γ/ΕΙΣ/154/10-01-2011, Γ/ΕΙΣ/1777/14-03-2011, Γ/ΕΙΣ/6318/2609-2011, Γ/ΕΙΣ/875/06-02-20, Γ/ΕΙΣ/3681/22-05-2012 Γ/ΕΙΣ/1647/04-03-2012, καταγγελ ες για αποστολή Γ/ΕΙΣ/2790/17-04-2012, µηνυµάτων ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου από την εταιρε α «AirConnection», µέσω των οπο ων διαφηµ ζονται τρ τες εταιρε ες (πελάτες της εταιρε ας). Η Αρχή, ήδη µετά από την πρώτη σχετική καταγγελ α που της υποβλήθηκε (υπ. αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/1184/22-02-2009), απεύθυνε µε το υπ. αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/1184-1/18-03-2009 έγγραφό της σύσταση προς την «Airconnection», αναφέροντας ότι η αποστολή διαφηµιστικών µηνυµάτων ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου επιτρέπεται µόνο εφόσον έχει προηγουµένως ληφθε η ρητή και ειδική συγκατάθεση του παραλήπτη και καλώντας την εταιρε α να συµµορφωθε µε τη διάταξη του άρθρου 11 του ν. 3471/2006. Η «Airconnection» απάντησε µε το υπ. αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/2465/21-04-2009 έγγραφο, στο οπο ο υποστήριξε ότι η αποστολή του διαφηµιστικού µηνύµατος έγινε από µ α οµάδα φοιτητών, χωρ ς να έχει ενηµερωθε σχετικά η δια. Σε συνέχεια των ανωτέρω καταγγελιών, η Αρχή πραγµατοπο ησε στις 9/11/2012 επιτόπιο διοικητικό έλεγχο στις εγκαταστάσεις της εταιρε ας «Airtouch», σύµφωνα µε το άρθρο 19 στοιχ. η) ν. 2472/1997. Ο έλεγχος έγινε από τους υπαλλήλους του Τµήµατος Ελεγκτών της Γραµµατε ας της Αρχής Α. Μπούρκα, Γ. Παναγοπούλου, Α. Χρυσάνθου (εφεξής «οµάδα ελέγχου»), µετά από την µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/6812/24-10-2012 εντολή του Προέδρου της Αρχής. Κατά τον έλεγχο η οµάδα ελέγχου συνοµ λησε µε τον A, στον οπο ο ανήκει η εταιρε α «Airtouch», και προέβη στην πλήρη αντιγραφή του σκληρού δ σκου του ηλεκτρονικού υπολογιστή του, καθώς και ορισµένων άλλων συµπληρωµατικών ηλεκτρονικών στοιχε ων (εφεξής «ψηφιακά πειστήρια»). Ο A συνεργάστηκε µε τους ελεγκτές της Αρχής κατά τη διάρκεια του ελέγχου και παρέδωσε όλα τα απαρα τητα στοιχε α που του ζητήθηκαν. Μετά από την ολοκλήρωση του ελέγχου, η οµάδα ελέγχου συνέταξε Πόρισµα, το οπο ο υπέβαλε στην Αρχή µε το υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/1283/212/2013 έγγραφο (εφεξής «Πόρισµα της οµάδας ελέγχου»), στο οπο ο καταγράφονται τα ευρήµατά της. Ειδικότερα, στο πόρισµα περιέχονται εβδοµήντα ένα

(71)συγκεκριµένα ευρήµατα που προέκυψαν µετά από την ανάλυση των ψηφιακών πειστηρ ων και καταδεικνύουν ότι η εταιρε α «Airtouch» Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -2- διατηρούσε αρχε ο µε περ που 4.000.000 διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου, τις οπο ες χρησιµοποιούσε για την αποστολή αζήτητης ηλεκτρονικής επικοινων ας (spam) προς όφελος της ιδ ας ή τρ των προσώπων (πελατών της). Κατά την συνεδρ αση η εταιρε α «Airtouch» εκπροσωπήθηκε από τον A, µε την ιδιότητά του ως νόµιµου εκπροσώπου της εταιρε ας. Ο A υπέβαλε µε το υπ. αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/1709/7-03-2013 έγγραφο ορισµένα αποδεικτικά στοιχε α σχετικά µε την τρέχουσα οικονοµική κατάσταση της εταιρε ας του (αντ γραφα εγγράφων που καταδεικνύουν τρέχουσες οφειλές προς δηµόσιο ταµε ο κοινωνικής ασφάλισης, αντ γραφο εκκαθαριστικού σηµειώµατος φόρου εισοδήµατος έτους 2011, αντ γραφο κ νησης προσωπικού λογαριασµού του σε εθνική τράπεζα). Η Αρχή, µετά από εξέταση των προαναφεροµένων στοιχε ων, αφού άκουσε τον εισηγητή και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Το άρθρο 2 του ν. 2472/1997 ορ ζει ότι «δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα» ε ναι «κάθε πλ ροφορία που αναφέρεται στο υποκείµενο των δεδοµένων». «Υποκε µενο των δεδοµένων» ε ναι «το φυσικό πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα, και του οποίου ταυτότ τα είναι γνωστή ή µπορεί να εξακριβωθεί, δ λαδή µπορεί να προσδιορισθεί αµέσως ή εµµέσως, ιδίως βάσει αριθµού ταυτότ τας ή βάσει ενός ή περισσότερων συγκεκριµένων στοιχείων που χαρακτ ρίζουν τ ν υπόστασή του από άποψ φυσική, βιολογική, ψυχική, οικονοµική, πολιτιστική, πολιτική ή κοινωνική». Στο πλα σιο αυτό, η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου ενός φυσικού προσώπου αποτελε προσωπικό δεδοµένο, αφού µπορε να λειτουργήσει ως στοιχε ο έµµεσης αναγνώρισης του κατόχου της, επιτρέποντας την επικοινων α µε αυτόν, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις φέρει ακόµα και στοιχε α του ονόµατος του κατόχου. Επισηµα νεται δε ότι, σύµφωνα και µε τη Γνώµη 4/2007 της οµάδας εργασ ας του άρθρου 29 της Ε.Ε. σχετικά µε την έννοια των προσωπικών δεδοµένων, ειδικά κατά τη λειτουργ α ηλεκτρονικών υπηρεσιών, στοιχε α έµµεσης αναγνώρισης, όπως η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου, µπορούν επαρκώς σε ορισµένες περιπτώσεις να διακρ νουν ένα άτοµο από άλλα στο πλα σιο ενός συγκεκριµένου συνόλου, ακόµα και αν δεν έχει γ νει η εξακρ βωση του ονόµατός του. Σύµφωνα µε το άρθρο 2 στοιχ. ζ) ν. 2472/1997, ως “υπεύθυνος επεξεργασ ας”, ορ ζεται Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -3- κάθε φυσικό ή νοµικό πρόσωπο που καθορ ζει τον σκοπό και τον τρόπο επεξεργασ ας των δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα.
2. Το άρθρο 4 ν. 2472/1997 ορ ζει ότι τα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νόµιµης επεξεργασ ας πρέπει : α) να συλλέγονται κατά τρόπο θεµιτό και νόµιµο για καθορισµένους, σαφε ς και νόµιµους σκοπούς και να υφ στανται θεµιτή και νόµιµη επεξεργασ α ενόψει των σκοπών αυτών; β) να ε ναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτε ται εν όψει των σκοπών της επεξεργασ ας; γ) να ε ναι ακριβή και, εφόσον χρειάζεται, να υποβάλλονται σε ενηµέρωση; δ) να διατηρούνται σε µορφή που να επιτρέπει τον προσδιορισµό της ταυτότητας των υποκειµένων τους µόνο κατά τη διάρκεια της περιόδου που απαιτε ται για την πραγµατοπο ηση των σκοπών της συλλογής και περαιτέρω επεξεργασ ας τους.
3. Όταν ο σκοπός της επεξεργασ ας ε ναι η απευθε ας εµπορική προώθηση προϊόντων και υπηρεσιών για διαφηµιστικούς σκοπούς µε χρήση αυτόµατων συστηµάτων κλήσης, τυγχάνει εφαρµογής το ειδικότερο άρθρο 11 ν. 3471/2006 για την προστασ α των προσωπικών δεδοµένων στις ηλεκτρονικές επικοινων ες. Ειδικότερα, σύµφωνα µε την παρ. 1 του παραπάνω άρθρου, « χρ σιµοποί σ αυτόµατων συστ µάτων κλήσ ς, ιδίως µε χρήσ συσκευών τ λεοµοιοτυπίας (φαξ) ή πραγµατοποί σ µ λεκτρονικού ταχυδροµείου, και γενικότερα ζ τ θεισών επικοινωνιών µε οποιοδήποτε µέσο λεκτρονικής επικοινωνίας χωρίς ανθρώπιν παρέµβασ , για σκοπούς απευθείας εµπορικής προώθ σ ς προϊόντων ή υπ ρεσιών και για κάθε είδους διαφ µιστικούς σκοπούς, επιτρέπεται µόνο αν ο συνδροµ τής συγκατατεθεί εκ των προτέρων ρ τώς». Η Αρχή µε την Οδηγ α 2/2010 για την ηλεκτρονική συγκατάθεση περιγράφει αναλυτικά τις προϋποθέσεις και τους τρόπους νόµιµης λήψης της συγκατάθεσης µε ηλεκτρονικά µέσα για τους σκοπούς της ανωτέρω διάταξης. Μοναδική εξα ρεση στην υποχρέωση λήψης προηγούµενης συγκατάθεσης αποτελε , σύµφωνα µε την παρ. 3 του διου άρθρου, η περ πτωση κατά την οπο α τα στοιχε α επαφής ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου αποκτήθηκαν νοµ µως, στο πλα σιο της πώλησης προϊόντων ή υπηρεσιών ή άλλης συναλλαγής και χρησιµοποιούνται για την απευθε ας προώθηση παρόµοιων προϊόντων ή υπηρεσιών του προµηθευτή ή για την εξυπηρέτηση παρόµοιων σκοπών και υπό τις λοιπές προϋποθέσεις που θέτει η συγκεκριµένη παράγραφος. Επισηµα νεται ότι τα παραπάνω, σύµφωνα µε την παρ. 7 του άρθρου 11 ν. 3471/2006, ισχύουν και για παραλήπτες µηνυµάτων ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου που ε ναι νοµικά πρόσωπα. Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -4-
4. Στην υπό κρ ση περ πτωση, όπως προκύπτει από τα στοιχε α των καταγγελιών και τα ευρήµατα του ελέγχου, η εταιρε α «Airtouch» πραγµατοποιούσε συλλογή διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου και περαιτέρω χρήση τους για τον σκοπό της απευθε ας εµπορικής προώθησης και διαφήµισης µέσω αποστολής µηνυµάτων ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου. Ως εκ τούτου, η εταιρε α «Airtouch» αποτελε τον υπεύθυνο της εν λόγω επεξεργασ ας όταν η αποστολή των µηνυµάτων αφορά την δια. Ακόµα όµως και όταν η αποστολή γ νεται για λογαριασµό τρ των (των πελατών της), η εταιρε α ε ναι συνυπεύθυνος της επεξεργασ ας (µαζ µε τους πελάτες), καθώς εκε νη ορ ζει αποκλειστικά τα µέσα της επεξεργασ ας και ιδ ως τη λ στα των διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου που αποτελε την απαρα τητη προϋπόθεση της όλης επεξεργασ ας.
5. Όπως επ σης προκύπτει από τα στοιχε α των καταγγελιών και τα ευρήµατα του ελέγχου, η αποστολή των διαφηµιστικών µηνυµάτων ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου γινόταν χωρ ς να έχει εξασφαλιστε η προηγούµενη συγκατάθεση των παραληπτών, δηλαδή των φυσικών ή νοµικών προσώπων των οπο ων οι διευθύνσεις ήταν καταχωρηµένες στη λ στα του υπεύθυνου επεξεργασ ας. Επισηµα νεται ότι, σύµφωνα µε τα στοιχε α της ανάλυσης των ψηφιακών πειστηρ ων, ο υπεύθυνος επεξεργασ ας τηρούσε περ που 4.000.000 διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου και η αποστολή των µηνυµάτων γινόταν µαζικά, στο πλα σιο των παρεχόµενων από τον υπεύθυνο επεξεργασ ας υπηρεσιών απευθε ας εµπορικής προώθησης και διαφήµισης.
6. Καθώς η συγκεκριµένη περ πτωση δεν εµπ πτει στην εξα ρεση της παρ. 3 άρθρου 11 ν. 3471/2006, επειδή δεν πρόκειται περ πελατών των διαφηµιζοµένων, η πραγµατοποιούµενη επεξεργασ α συνιστά αζήτητη ηλεκτρονική επικοινων α χωρ ς τη συγκατάθεση των παραληπτών (spam) και παραβιάζει την παρ. 1 άρθρου 11 του διου νόµου. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Λαµβάνοντας υπόψη τα παραπάνω και συνεκτιµώντας την τρέχουσα δυσχερή οικονοµική κατάσταση της εταιρε ας «Airtouch», καθώς και το γεγονός ότι ο ιδιοκτήτης της τελευτα ας συνεργάστηκε µε την Αρχή κατά τη διενέργεια του επιτόπιου ελέγχου, η Αρχή επιβάλει στην εταιρε α «Airtouch»: α) Πρόστιµο 2.000 ευρώ για παράνοµη συλλογή και περαιτέρω χρήση προσωπικών δεδοµένων για τον σκοπό της απευθε ας εµπορικής προώθησης και διαφήµισης µέσω της αποστολής αζήτητης ηλεκτρονικής επικοινων ας (παραβ αση του άρθρου 11 ν. 3471/2006). Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -5- β) Καταστροφή του αρχε ου των διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδροµε ου που διατηρε η εταιρε α «Airtouch» και ακόλουθη ενηµέρωση της Αρχής. Ο Πρόεδρος Η Γραµµατέας Πέτρος Χριστόφορος Μελποµένη Γιαννάκη Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -6-